নিদ্দেসৰারকথা

৩৭৫. নিদ্দেসৰারে চিত্তস্সেকগ্গতানিদ্দেসে তাৰ সণ্ঠিতি অৰট্ঠিতীতি. ইদং দ্ৰযং ঠিতিৰেৰচনমেৰ. যং পন কুসলনিদ্দেসে ‘আরম্মণং ওগাহেত্ৰা অনুপৰিসিত্ৰা তিট্ঠতীতি অৰট্ঠিতী’তি ৰুত্তং, তং ইধ ন লব্ভতি. অকুসলস্মিঞ্হি দুব্বলা চিত্তস্সেকগ্গতাতি হেট্ঠা দীপিতমেৰ.

৩৮৪. উদ্ধচ্চৰিচিকিচ্ছাৰসেন পৰত্তস্স ৰিসাহারস্স পটিপক্খতো অৰিসাহারোতি এৰরূপোপি অত্থো ইধ ন লব্ভতি. সহজাতধম্মে পন ন ৰিসাহরতীতি অৰিসাহারো. ন ৰিক্খিপতীতি অৰিক্খেপো. অকুসলচিত্তেকগ্গতাৰসেন অৰিসাহটস্স মানসস্স ভাৰো অৰিসাহটমানসতা. সহজাতধম্মেসু ন কম্পতীতি সমাধিবলং. অযাথাৰসমাধানতো মিচ্ছাসমাধীতি এৰমিধ অত্থো দট্ঠব্বো.

৩৮৫. ৰীরিযিন্দ্রিযনিদ্দেসে যো হেট্ঠা ‘নিক্কমো চেসো কামানং পনুদনাযা’তিআদি নযো ৰুত্তো, সো ইধ ন লব্ভতি. সহজাতধম্মেসু অকম্পনট্ঠেনেৰ ৰীরিযবলং ৰেদিতব্বং.

৩৮৬. মিচ্ছাদিট্ঠিনিদ্দেসে অযাথাৰদস্সনট্ঠেন মিচ্ছাদিট্ঠি. দিট্ঠীসু গতং ইদং দস্সনং, দ্ৰাসট্ঠিদিট্ঠিঅন্তোগতত্তাতি দিট্ঠিগতং. হেট্ঠাপিস্স অত্থো ৰুত্তোযেৰ. দিট্ঠিযেৰ দুরতিক্কমনট্ঠেন দিট্ঠিগহনং, তিণগহনৰনগহনপব্বতগহনানি ৰিয. দিট্ঠিযেৰ সাসঙ্কসপ্পটিভযট্ঠেন দিট্ঠিকন্তারো, চোরকন্তারৰাল়কন্তারমরুকন্তারনিরুদককন্তারদুব্ভিক্খকন্তারা ৰিয. সম্মাদিট্ঠিযা ৰিনিৰিজ্ঝনট্ঠেন ৰিলোমনট্ঠেন চ দিট্ঠিৰিসূকাযিকং. মিচ্ছাদস্সনঞ্হি উপ্পজ্জমানং সম্মাদস্সনং ৰিনিৰিজ্ঝতি চেৰ ৰিলোমেতি চ. কদাচি সস্সতস্স কদাচি উচ্ছেদস্স গহণতো দিট্ঠিযা ৰিরূপং ফন্দিতন্তি দিট্ঠিৰিপ্ফন্দিতং. দিট্ঠিগতিকো হি একস্মিং পতিট্ঠাতুং ন সক্কোতি, কদাচি সস্সতং অনুপততি কদাচি উচ্ছেদং. দিট্ঠিযেৰ বন্ধনট্ঠেন সংযোজনন্তি দিট্ঠিসংযোজনং.

সুসুমারাদযো ৰিয পুরিসং, আরম্মণং দল়্হং গণ্হাতীতি গাহো. পতিট্ঠহনতো পতিট্ঠাহো. অযঞ্হি বলৰপ্পৰত্তিভাৰেন পতিট্ঠহিত্ৰা গণ্হাতি. নিচ্চাদিৰসেন অভিনিৰিসতীতি অভিনিৰেসো. ধম্মসভাৰং অতিক্কমিত্ৰা নিচ্চাদিৰসেন পরতো আমসতীতি পরামাসো. অনত্থাৰহত্তা কুচ্ছিতো মগ্গো, কুচ্ছিতানং ৰা অপাযানং মগ্গোতি কুম্মগ্গো. অযাথাৰপথতো মিচ্ছাপথো. যথা হি দিসামূল়্হেন অযং অসুকগামস্স নাম পথোতি গহিতোপি তং গামং ন সম্পাপেতি, এৰং দিট্ঠিগতিকেন সুগতিপথোতি গহিতাপি দিট্ঠি সুগতিং ন পাপেতীতি অযাথাৰপথতো, মিচ্ছাপথো. মিচ্ছাসভাৰতো মিচ্ছত্তং. তত্থেৰ পরিব্ভমনতো তরন্তি এত্থ বালাতি তিত্থং. তিত্থঞ্চ তং অনত্থানঞ্চ আযতনন্তি তিত্থাযতনং. তিত্থিযানং ৰা সঞ্জাতিদেসট্ঠেন নিৰাসঠানট্ঠেন চ আযতনন্তিপি তিত্থাযতনং. ৰিপরিযেসভূতো গাহো, ৰিপরিযেসতো ৰা গাহোতি ৰিপরিযেসগ্গাহো; ৰিপল্লত্থ গাহোতি অত্থো.

৩৮৭-৩৮৮. অহিরিকানোত্তপ্পনিদ্দেসেসু হিরোত্তপ্পনিদ্দেসৰিপরিযাযেন অত্থো ৰেদিতব্বো. সহজাতধম্মেসু পন অকম্পনট্ঠেনেৰ অহিরিকবলং অনোত্তপ্পবলঞ্চ ৰেদিতব্বং.

৩৮৯. লোভমোহনিদ্দেসেসু লুব্ভতীতি লোভো. লুব্ভনাতি লুব্ভনাকারো. লোভসম্পযুত্তচিত্তং, পুগ্গলো ৰা লুব্ভিতো; লুব্ভিতস্স ভাৰো লুব্ভিতত্তং. সারজ্জতীতি সারাগো. সারজ্জনাকারো সারজ্জনা. সারজ্জিতস্স ভাৰো সারজ্জিতত্তং. অভিজ্ঝাযনট্ঠেন অভিজ্ঝা. পুন ‘লোভ’-ৰচনে কারণং ৰুত্তমেৰ. অকুসলঞ্চ তং মূলঞ্চ অকুসলানং ৰা মূলন্তি অকুসলমূলং.

৩৯০. ঞাণদস্সনপটিপক্খতো অঞ্ঞাণং অদস্সনং. অভিমুখো হুত্ৰা ধম্মেন ন সমেতি, ন সমাগচ্ছতীতি অনভিসমযো. অনুরূপতো ধম্মে বুজ্ঝতীতি অনুবোধো. তপ্পটিপক্খতায অননুবোধো. অনিচ্চাদীহি সদ্ধিং যোজেত্ৰা ন বুজ্ঝতীতি অসম্বোধো. অসন্তং অসমঞ্চ বুজ্ঝতীতিপি অসম্বোধো. চতুসচ্চধম্মং নপ্পটিৰিজ্ঝতীতি অপ্পটিৰেধো. রূপাদীসু একধম্মম্পি অনিচ্চাদিসামঞ্ঞতো ন সঙ্গণ্হাতীতি অসংগাহনা. তমেৰ ধম্মং ন পরিযোগাহতীতি অপরিযোগাহনা. ন সমং পেক্খতীতি অসমপেক্খণা. ধম্মানং সভাৰং পতি ন অপেক্খতীতি অপচ্চৰেক্খণা.

কুসলাকুসলকম্মেসু ৰিপরীতৰুত্তিযা সভাৰগ্গহণাভাৰেন ৰা একম্পি কম্মং এতস্স পচ্চক্খং নত্থি, সযং ৰা কস্সচি কম্মস্স পচ্চক্খকরণং নাম ন হোতীতি অপ্পচ্চক্খকম্মং. যং এতস্মিং অনুপ্পজ্জমানে চিত্তসন্তানং মেজ্ঝং ভৰেয্য, সুচি, ৰোদানং, তং দুট্ঠং মেজ্ঝং ইমিনাতি দুম্মেজ্ঝং. বালানং ভাৰোতি বাল্যং. মুয্হতীতি মোহো. বলৰতরো মোহো পমোহো. সমন্ততো মুয্হতীতি সম্মোহো. ৰিজ্জায পটিপক্খভাৰতো ন ৰিজ্জাতি অৰিজ্জা. ওঘযোগত্থো ৰুত্তোযেৰ. থামগতট্ঠেন অনুসেতীতি অনুসযো. চিত্তং পরিযুট্ঠাতি, অভিভৰতীতি পরিযুট্ঠানং. হিতগ্গহণাভাৰেন হিতাভিমুখং গন্তুং ন সক্কোতি, অঞ্ঞদত্থু লঙ্গতিযেৰাতি লঙ্গী; খঞ্জতীতি অত্থো. দুরুগ্ঘাটনট্ঠেন ৰা লঙ্গী. যথা হি মহাপলিঘসঙ্খাতা লঙ্গী দুরুগ্ঘাটা হোতি, এৰমযম্পি লঙ্গী ৰিযাতি লঙ্গী. সেসং উত্তানত্থমেৰ. সঙ্গহৰারসুঞ্ঞতৰারাপি হেট্ঠা ৰুত্তনযেনেৰ অত্থতো ৰেদিতব্বাতি.

দুতিযচিত্তং

৩৯৯. দুতিযচিত্তে সসঙ্খারেনাতি পদং ৰিসেসং. তম্পি হেট্ঠা ৰুত্তত্থমেৰ. ইদং পন চিত্তং কিঞ্চাপি ছসু আরম্মণেসু সোমনস্সিতস্স লোভং উপ্পাদেত্ৰা ‘সত্তো সত্তো’তিআদিনা নযেন পরামসন্তস্স উপ্পজ্জতি, তথাপি সসঙ্খারিকত্তা সপ্পযোগেন সউপাযেন উপ্পজ্জনতো – যদা কুলপুত্তো মিচ্ছাদিট্ঠিকস্স কুলস্স কুমারিকং পত্থেতি. তে চ ‘অঞ্ঞদিট্ঠিকা তুম্হে’তি কুমারিকং ন দেন্তি. অথঞ্ঞে ঞাতকা ‘যং তুম্হে করোথ তমেৰাযং করিস্সতী’তি দাপেন্তি. সো তেহি সদ্ধিং তিত্থিযে উপসঙ্কমতি. আদিতোৰ ৰেমতিকো হোতি. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে এতেসং কিরিযা মনাপাতি লদ্ধিং রোচেতি, দিট্ঠিং গণ্হাতি – এৰরূপে কালে ইদং লব্ভতীতি ৰেদিতব্বং.

যেৰাপনকেসু পনেত্থ থিনমিদ্ধং অধিকং. তত্থ থিননতা ‘থিনং’. মিদ্ধনতা ‘মিদ্ধং’; অনুস্সাহসংহননতা অসত্তিৰিঘাতো চাতি অত্থো. থিনঞ্চ মিদ্ধঞ্চ থিনমিদ্ধং. তত্থ থিনং অনুস্সাহলক্খণং, ৰীরিযৰিনোদনরসং, সংসীদনপচ্চুপট্ঠানং. মিদ্ধং অকম্মঞ্ঞতালক্খণং, ওনহনরসং, লীনভাৰপচ্চুপট্ঠানং পচলাযিকানিদ্দাপচ্চুপট্ঠানং ৰা. উভযম্পি অরতিতন্দীৰিজম্ভিতাদীসু অযোনিসোমনসিকারপদট্ঠানন্তি.

ততিযচিত্তং

৪০০. ততিযং ছসু আরম্মণেসু সোমনস্সিতস্স লোভং উপ্পাদেত্ৰা ‘সত্তো সত্তো’তিআদিনা নযেন অপরামসন্তস্স নারাযণৰিরাজনমল্লযুদ্ধনটসমজ্জাদীনি পস্সতো মনাপিযসদ্দসৰনাদিপসুতস্স ৰা উপ্পজ্জতি. ইধ মানেন সদ্ধিং পঞ্চ অপণ্ণকঙ্গানি হোন্তি. তত্থ মঞ্ঞতীতি ‘মানো’. সো উন্নতিলক্খণো, সম্পগ্গহরসো, কেতুকম্যতাপচ্চুপট্ঠানো, দিট্ঠিৰিপ্পযুত্তলোভপদট্ঠানো, উম্মাদো ৰিয দট্ঠব্বোতি.

চতুত্থচিত্তং

৪০২. চতুত্থং ৰুত্তপ্পকারেসু এৰ ঠানেসু যদা সীসে খেল়ং খিপন্তি, পাদপংসুং ওকিরন্তি, তদা তস্স পরিহরণত্থং সউস্সাহেন অন্তরন্তরা ওলোকেন্তানং রাজনাটকেসু নিক্খন্তেসু উস্সারণায ৰত্তমানায তেন তেন ছিদ্দেন ওলোকেন্তানঞ্চাতি এৰমাদীসু ঠানেসু উপ্পজ্জতি. ইধ পন থিনমিদ্ধেহি সদ্ধিং সত্ত যেৰাপনকা হোন্তি. উভযত্থাপি মিচ্ছাদিট্ঠি পরিহাযতি. তং ঠপেত্ৰা সেসানং ৰসেন ধম্মগণনা ৰেদিতব্বাতি.

পঞ্চমচিত্তং

৪০৩. পঞ্চমং ছসু আরম্মণেসু ৰেদনাৰসেন মজ্ঝত্তস্স লোভং উপ্পাদেত্ৰা ‘সত্তো সত্তো’তিআদিনা নযেন পরামসন্তস্স উপ্পজ্জতি. সোমনস্সট্ঠানে পনেত্থ উপেক্খাৰেদনা হোতি, পীতিপদং পরিহাযতি. সেসং সব্বং পঠমচিত্তসদিসমেৰ.

ছট্ঠচিত্তাদি

৪০৯-৪১২. ছট্ঠসত্তমট্ঠমানিপি ৰেদনং পরিৰত্তেত্ৰা পীতিপদঞ্চ হাপেত্ৰা দুতিযততিযচতুত্থেসু ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বানি. ইমেসু অট্ঠসু লোভসহগতচিত্তেসু সহজাতাধিপতি আরম্মণাধিপতীতি দ্ৰেপি অধিপতযো লব্ভন্তি.

নৰমচিত্তং

৪১৩. নৰমং ছসু আরম্মণেসু দোমনস্সিতস্স পটিঘং উপ্পাদযতো উপ্পজ্জতি. তস্স সমযৰৰত্থানৰারে তাৰ দুট্ঠু মনো, হীনৰেদনত্তা ৰা কুচ্ছিতং মনোতি দুম্মনো; দুম্মনস্স ভাৰো দোমনস্সং. তেন সহগতন্তি দোমনস্সসহগতং. অসম্পিযাযনভাৰেন আরম্মণস্মিং পটিহঞ্ঞতীতি পটিঘং. তেন সম্পযুত্তন্তি পটিঘসম্পযুত্তং.

ধম্মুদ্দেসে তীসুপি ঠানেসু দোমনস্সৰেদনাৰ আগতা. তত্থ ৰেদনাপদং ৰুত্তমেৰ. তথা দুক্খদোমনস্সপদানি লক্খণাদিতো পন অনিট্ঠারম্মণানুভৰনলক্খণং দোমনস্সং, যথাতথা ৰা অনিট্ঠাকারসম্ভোগরসং, চেতসিকাবাধপচ্চুপট্ঠানং, একন্তেনেৰ হদযৰত্থুপদট্ঠানং.

মূলকম্মপথেসু যথা পুরিমচিত্তেসু লোভো হোতি, অভিজ্ঝা হোতীতি আগতং, এৰং দোসো হোতি, ব্যাপাদো হোতীতি ৰুত্তং. তত্থ দুস্সন্তি তেন, সযং ৰা দুস্সতি, দুস্সনমত্তমেৰ ৰা তন্তি দোসো সো চণ্ডিক্কলক্খণো পহটাসিৰিসো ৰিয, ৰিসপ্পনরসো ৰিসনিপাতো ৰিয, অত্তনো নিস্সযদহনরসো ৰা দাৰগ্গি ৰিয, দুস্সনপচ্চুপট্ঠানো লদ্ধোকাসো ৰিয সপত্তো, আঘাতৰত্থুপদট্ঠানো ৰিসসংসট্ঠপূতিমুত্তং ৰিয দট্ঠব্বো.

ব্যাপজ্জতি তেন চিত্তং, পূতিভাৰং উপগচ্ছতি, ব্যাপাদযতি ৰা ৰিনযাচাররূপসম্পত্তিহিতসুখাদীনীতি ব্যাপাদো. অত্থতো পনেস দোসোযেৰ. ইধ পদপটিপাটিযা একূনতিংস পদানি হোন্তি. অগ্গহিতগ্গহণেন চুদ্দস. তেসং ৰসেন সৰিভত্তিকাৰিভত্তিকরাসিভেদো ৰেদিতব্বো.

যেৰাপনকেসু ছন্দাধিমোক্খমনসিকারউদ্ধচ্চানি নিযতানি. ইস্সামচ্ছরিযকুক্কুচ্চেসু পন অঞ্ঞতরেন সদ্ধিং পঞ্চ পঞ্চ হুত্ৰাপি উপ্পজ্জন্তি. এৰমেপি তযো ধম্মা অনিযতযেৰাপনকা নাম. তেসু ইস্সতীতি ‘ইস্সা’. সা পরসম্পত্তীনং উসূযনলক্খণা, তত্থেৰ অনভিরতিরসা, ততো ৰিমুখভাৰপচ্চুপট্ঠানা, পরসম্পত্তিপদট্ঠানা. সংযোজনন্তি দট্ঠব্বা. মচ্ছেরভাৰো ‘মচ্ছরিযং’. তং লদ্ধানং ৰা লভিতব্বানং ৰা অত্তনো সম্পত্তীনং নিগূহনলক্খণং, তাসংযেৰ পরেহি সাধারণভাৰঅক্খমনরসং, সঙ্কোচনপচ্চুপট্ঠানং কটুকঞ্চুকতাপচ্চুপট্ঠানং ৰা, অত্তসম্পত্তিপদট্ঠানং. চেতসো ৰিরূপভাৰোতি দট্ঠব্বং. কুচ্ছিতং কতং কুকতং. তস্স ভাৰো ‘কুক্কুচ্চং’. তং পচ্ছানুতাপলক্খণং, কতাকতানুসোচনরসং, ৰিপ্পটিসারপচ্চুপট্ঠানং, কতাকতপদট্ঠানং. দাসব্যং ৰিয দট্ঠব্বং. অযং তাৰ উদ্দেসৰারে ৰিসেসো.

৪১৫. নিদ্দেসৰারে ৰেদনানিদ্দেসে অসাতং সাতপটিপক্খৰসেন ৰেদিতব্বং.

৪১৮. দোসনিদ্দেসে দুস্সতীতি দোসো. দুস্সনাতি দুস্সনাকারো. দুস্সিতত্তন্তি দুস্সিতভাৰো. পকতিভাৰৰিজহনট্ঠেন ব্যাপজ্জনং ব্যাপত্তি. ব্যাপজ্জনাতি ব্যাপজ্জনাকারো. ৰিরুজ্ঝতীতি ৰিরোধো. পুনপ্পুনং ৰিরুজ্ঝতীতি পটিৰিরোধো. ৰিরুদ্ধাকারপটিৰিরুদ্ধাকারৰসেন ৰা ইদং ৰুত্তং. চণ্ডিকো ৰুচ্চতি চণ্ডো, থদ্ধপুগ্গলো; তস্স ভাৰো চণ্ডিক্কং. ন এতেন সুরোপিতং ৰচনং হোতি, দুরুত্তং অপরিপুণ্ণমেৰ হোতীতি অসুরোপো. কুদ্ধকালে হি পরিপুণ্ণৰচনং নাম নত্থি. সচেপি কস্সচি হোতি তং অপ্পমাণং. অপরে পন অস্সুজননট্ঠেন অস্সুরোপনতো অস্সুরোপোতি ৰদন্তি. তং অকারণং, সোমনস্সস্সাপি অস্সুজননতো. হেট্ঠা ৰুত্তঅত্তমনতাপটিপক্খতো ন অত্তমনতাতি অনত্তমনতা. সা পন যস্মা চিত্তস্সেৰ, ন সত্তস্স, তস্মা চিত্তস্সাতি ৰুত্তং. সেসমেত্থ সঙ্গহসুঞ্ঞতৰারেসু চ হেট্ঠা ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বন্তি.

দসমচিত্তং

৪২১. দসমং সসঙ্খারত্তা পরেহি উস্সাহিতস্স ৰা, পরেসং ৰা অপরাধং সারিতস্স, সযমেৰ ৰা পরেসং অপরাধং অনুস্সরিত্ৰা কুজ্ঝমানস্স উপ্পজ্জতি.

ইধাপি পদপটিপাটিযা একূনতিংস, অগ্গহিতগ্গহণেন চ চুদ্দসেৰ পদানি হোন্তি. যেৰাপনকেসু পন থিনমিদ্ধম্পি লব্ভতি. তস্মা এত্থ ৰিনা ইস্সামচ্ছরিযকুক্কুচ্চেহি চত্তারি অপণ্ণকঙ্গানি থিনমিদ্ধন্তি ইমে ছ ইস্সাদীনং উপ্পত্তিকালে তেসু অঞ্ঞতরেন সদ্ধিং সত্ত যেৰাপনকা একক্খণে উপ্পজ্জন্তি. সেসং সব্বং সব্বৰারেসু নৰমসদিসমেৰ. ইমেসু পন দ্ৰীসু দোমনস্সচিত্তেসু সহজাতাধিপতিযেৰ লব্ভতি, ন আরম্মণাধিপতি. ন হি কুদ্ধো কিঞ্চি গরুং করোতীতি.

একাদসমচিত্তং

৪২২. একাদসমং ছসু আরম্মণেসু ৰেদনাৰসেন মজ্ঝত্তস্স কঙ্খাপৰত্তিকালে উপ্পজ্জতি. তস্স সমযৰৰত্থানে ৰিচিকিচ্ছাসম্পযুত্তন্তি পদং অপুব্বং. তস্সত্থো – ৰিচিকিচ্ছায সম্পযুত্তন্তি ৰিচিকিচ্ছাসম্পযুত্তং. ধম্মুদ্দেসে ‘ৰিচিকিচ্ছা হোতী’তি পদমেৰ ৰিসেসো. তত্থ ৰিগতা চিকিচ্ছাতি ৰিচিকিচ্ছা. সভাৰং ৰা ৰিচিনন্তো এতায কিচ্ছতি কিলমতীতি ৰিচিকিচ্ছা. সা সংসযলক্খণা, কম্পনরসা, অনিচ্ছযপচ্চুপট্ঠানা অনেকংসগাহপচ্চুপট্ঠানা ৰা, অযোনিসোমনসিকারপদট্ঠানা. পটিপত্তিঅন্তরাযকরাতি দট্ঠব্বা.

ইধ পদপটিপাটিযা তেৰীসতি পদানি হোন্তি. অগ্গহিতগ্গহণেন চুদ্দস. তেসং ৰসেন সৰিভত্তিকাৰিভত্তিকরাসিৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো. মনসিকারো উদ্ধচ্চন্তি দ্ৰেযেৰ যেৰাপনকা.

৪২৪. নিদ্দেসৰারস্স চিত্তস্সেকগ্গতানিদ্দেসে যস্মা ইদং দুব্বলং চিত্তং পৰত্তিট্ঠিতিমত্তকমেৰেত্থ হোতি, তস্মা ‘সণ্ঠিতী’তিআদীনি অৰত্ৰা চিত্তস্স ‘ঠিতী’তি একমেৰ পদং ৰুত্তং. তেনেৰ চ কারণেন উদ্দেসৰারেপি ‘সমাধিন্দ্রিয’ন্তিআদি ন ৰুত্তং.

৪২৫. ৰিচিকিচ্ছানিদ্দেসে কঙ্খনৰসেন কঙ্খা. কঙ্খায আযনাতি কঙ্খাযনা. পুরিমকঙ্খা হি উত্তরকঙ্খং আনেতি নাম. আকারৰসেন ৰা এতং ৰুত্তং. কঙ্খাসমঙ্গিচিত্তং কঙ্খায আযিতত্তা কঙ্খাযিতং নাম. তস্স ভাৰো কঙ্খাযিতত্তং. ৰিমতীতি নমতি. ৰিচিকিচ্ছা ৰুত্তত্থা এৰ. কম্পনট্ঠেন দ্ৰিধা এল়যতীতি দ্ৰেল়্হকং. পটিপত্তিনিৰারণেন দ্ৰিধাপথো ৰিযাতি দ্ৰেধাপথো. ‘নিচ্চং নু খো ইদং, অনিচ্চং নু খো’তিআদিপৰত্তিযা একস্মিং আকারে সণ্ঠাতুং অসমত্থতায সমন্ততো সেতীতি সংসযো. একংসং গহেতুং অসমত্থতায ন একংসগ্গাহোতি অনেকংসগ্গাহো. নিচ্ছেতুং অসক্কোন্তী আরম্মণতো ওসক্কতীতি আসপ্পনা. ওগাহিতুং অসক্কোন্তী পরিসমন্ততো সপ্পতীতি পরিসপ্পনা. পরিযোগাহিতুং অসমত্থতায অপরিযোগাহনা. নিচ্ছযৰসেন আরম্মণে পৰত্তিতুং অসমত্থতায থম্ভিতত্তং; চিত্তস্স থদ্ধভাৰোতি অত্থো. ৰিচিকিচ্ছা হি উপ্পজ্জিত্ৰা চিত্তং থদ্ধং করোতি. যস্মা পনেসা উপ্পজ্জমানা আরম্মণং গহেত্ৰা মনং ৰিলিখন্তী ৰিয, তস্মা মনোৰিলেখোতি ৰুত্তা. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৰ.

দ্ৰাদসমচিত্তং

৪২৭. দ্ৰাদসমস্স সমযৰৰত্থানে উদ্ধচ্চেন সম্পযুত্তন্তি উদ্ধচ্চসম্পযুত্তং. ইদঞ্হি চিত্তং ছসু আরম্মণেসু ৰেদনাৰসেন মজ্ঝত্তং হুত্ৰা উদ্ধতং হোতি. ইধ ধম্মুদ্দেসে ‘ৰিচিকিচ্ছা’-ঠানে ‘উদ্ধচ্চং হোতী’তি আগতং. পদপটিপাটিযা অট্ঠৰীসতি পদানি হোন্তি. অগ্গহিতগ্গহণেন চুদ্দস. তেসং ৰসেন সৰিভত্তিকাৰিভত্তিকরাসিৰিধানং ৰেদিতব্বং. অধিমোক্খো মনসিকারোতি দ্ৰেযেৰ যেৰাপনকা.

৪২৯. নিদ্দেসৰারস্স উদ্ধচ্চনিদ্দেসে চিত্তস্সাতি ন সত্তস্স, ন পোসস্স. উদ্ধচ্চন্তি উদ্ধতাকারো. ন ৰূপসমোতি অৰূপসমো. চেতো ৰিক্খিপতীতি চেতসোৰিক্খেপো. ভন্তত্তং চিত্তস্সাতি চিত্তস্স ভন্তভাৰো, ভন্তযানভন্তগোণাদীনি ৰিয. ইমিনা একারম্মণস্মিংযেৰ ৰিপ্ফন্দনং কথিতং. উদ্ধচ্চঞ্হি একারম্মণে ৰিপ্ফন্দতি, ৰিচিকিচ্ছা নানারম্মণে. সেসং সব্বৰারেসু হেট্ঠা ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং.

ইদানি ইমস্মিং চিত্তদ্ৰযে পকিণ্ণকৰিনিচ্ছযো হোতি. ‘আরম্মণে পৰট্টনকচিত্তানি নাম কতী’তি? হি ৰুত্তে ‘ইমানেৰ দ্ৰে’তি ৰত্তব্বং. তত্থ ৰিচিকিচ্ছাসহগতং একন্তেন পৰট্টতি, উদ্ধচ্চসহগতং পন লদ্ধাধিমোক্খত্তা লদ্ধপতিট্ঠং পৰট্টতি. যথা হি ৰট্টচতুরস্সেসু দ্ৰীসু মণীসু পব্ভারট্ঠানে পৰট্টেত্ৰা ৰিস্সট্ঠেসু ৰট্টমণি একন্তেনেৰ পৰট্টতি, চতুরস্সো পতিট্ঠায পতিট্ঠায পৰট্টতি, এৰংসম্পদমিদং ৰেদিতব্বং. সব্বেসুপি হীনাদিভেদো ন উদ্ধটো, সব্বেসং একন্তহীনত্তা. সহজাতাধিপতি লব্ভমানোপি ন উদ্ধটো, হেট্ঠা দস্সিতনযত্তা. ঞাণাভাৰতো পনেত্থ ৰীমংসাধিপতি নাম নত্থি. পচ্ছিমদ্ৰযে সেসোপি নত্থি এৰ. কস্মা? কঞ্চি ধম্মং ধুরং কত্ৰা অনুপ্পজ্জনতো, পট্ঠানে চ পটিসিদ্ধতো.

ইমেহি পন দ্ৰাদসহিপি অকুসলচিত্তেহি কম্মে আযূহিতে, ঠপেত্ৰা উদ্ধচ্চসহগতং, সেসানি একাদসেৰ পটিসন্ধিং আকড্ঢন্তি. ৰিচিকিচ্ছাসহগতে অলদ্ধাধিমোক্খে দুব্বলেপি পটিসন্ধিং আকড্ঢমানে উদ্ধচ্চসহগতং লদ্ধাধিমোক্খং বলৰং কস্মা নাকড্ঢতীতি? দস্সনেন পহাতব্বাভাৰতো. যদি হি আকড্ঢেয্য ‘দস্সনেনপহাতব্ব’-পদৰিভঙ্গে আগচ্ছেয্য, তস্মা, ঠপেত্ৰা তং, সেসানি একাদস আকড্ঢন্তি. তেসু হি যেন কেনচি কম্মে আযূহিতে তায চেতনায চতূসু অপাযেসু পটিসন্ধি হোতি. অকুসলৰিপাকেসু অহেতুকমনোৰিঞ্ঞাণধাতুউপেক্খাসহগতায পটিসন্ধিং গণ্হাতি. ইতরস্সাপি এত্থেৰ পটিসন্ধিদানং ভৰেয্য. যস্মা পনেতং নত্থি, তস্মা ‘দস্সনেনপহাতব্ব’-পদৰিভঙ্গে নাগতন্তি.

অকুসলা ধম্মাতিপদস্স ৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.