২. দুতিযপণ্ণাসকং

(৬) ১. নীৰরণৰগ্গো

১. আৰরণসুত্তৰণ্ণনা

৫১. দুতিযস্স পঠমে আৰরণৰসেন আৰরণা. নীৰরণৰসেন নীৰরণা. চেতো অজ্ঝারুহন্তীতি চেতসো অজ্ঝারুহা. ৰিপস্সনাপঞ্ঞঞ্চ মগ্গপঞ্ঞঞ্চ উপ্পত্তিনিৰারণট্ঠেন দুব্বলং করোন্তীতি পঞ্ঞায দুব্বলীকরণা. যা ৰা এতেহি সদ্ধিং ৰোকিণ্ণা পঞ্ঞা উপ্পজ্জতি, তং দুব্বলং করোন্তীতিপি পঞ্ঞায দুব্বলীকরণা. অবলাযাতি পঞ্চনীৰরণপরিযোনদ্ধত্তা অপগতবলায. উত্তরি ৰা মনুস্সধম্মা অলমরিযঞাণদস্সনৰিসেসন্তি দসকুসলকম্মপথসঙ্খাতা মনুস্সধম্মা উত্তরি অরিযভাৰং কাতুং সমত্থং ঞাণদস্সনৰিসেসং. হারহারিনীতি হরিতব্বং হরিতুং সমত্থা. নঙ্গলমুখানীতি মাতিকামুখানি. তানি হি নঙ্গলসরিক্খকত্তা নঙ্গলেহি চ খতত্তা নঙ্গলমুখানীতি ৰুচ্চন্তি.

এৰমেৰ খোতি এত্থ সোতং ৰিয ৰিপস্সনাঞাণং দট্ঠব্বং, উভতো নঙ্গলমুখানং ৰিৰরণকালো ৰিয ছসু দ্ৰারেসু সংৰরস্স ৰিস্সট্ঠকালো, মজ্ঝেনদিযা রুক্খপাদে কোট্টেত্ৰা পলালতিণমত্তিকাহি আৰরণে কতে উদকস্স ৰিক্খিত্তৰিসটব্যাদিণ্ণকালো ৰিয পঞ্চহি নীৰরণেহি পরিযোনদ্ধকালো, এৰং আৰরণে কতে ৰিহতৰেগস্স উদকস্স তিণপলালাদীনি পরিকড্ঢিত্ৰা সমুদ্দং পাপুণিতুং অসমত্থকালো ৰিয ৰিপস্সনাঞাণেন সব্বাকুসলে ৰিদ্ধংসেত্ৰা নিব্বানসাগরং পাপুণিতুং অসমত্থকালো ৰেদিতব্বো. সুক্কপক্খে ৰুত্তৰিপল্লাসেন যোজনা কাতব্বা. ইমস্মিং সুত্তে ৰট্টৰিৰট্টং কথিতং. দুতিযং উত্তানত্থমেৰ.

৩. পধানিযঙ্গসুত্তৰণ্ণনা

৫৩. ততিযে পধানিযঙ্গানীতি পধানং ৰুচ্চতি পদহনভাৰো, পধানমস্স অত্থীতি পধানিযো, পধানিযস্স ভিক্খুনো অঙ্গানীতি পধানিযঙ্গানি. সদ্ধোতি সদ্ধায সমন্নাগতো. সদ্ধা পনেসা আগমসদ্ধা অধিগমসদ্ধা ওকপ্পনসদ্ধা পসাদসদ্ধাতি চতুব্বিধা. তত্থ সব্বঞ্ঞুবোধিসত্তানং সদ্ধা, অভিনীহারতো পট্ঠায আগতত্তা আগমসদ্ধা নাম. অরিযসাৰকানং পটিৰেধেন অধিগতত্তা অধিগমসদ্ধা নাম. বুদ্ধো ধম্মো সঙ্ঘোতি ৰুত্তে অচলভাৰেন ওকপ্পনং ওকপ্পনসদ্ধা নাম. পসাদুপ্পত্তি পসাদসদ্ধা নাম. ইধ ওকপ্পনসদ্ধা অধিপ্পেতা. বোধিন্তি চতুমগ্গঞাণং. তং সুপ্পটিৰিদ্ধং তথাগতেনাতি সদ্দহতি. দেসনাসীসমেৰ চেতং, ইমিনা পন অঙ্গেন তীসুপি রতনেসু সদ্ধা অধিপ্পেতা. যস্স হি বুদ্ধাদীসু পসাদো বলৰা, তস্স পধানৰীরিযং ইজ্ঝতি.

অপ্পাবাধোতি অরোগো. অপ্পাতঙ্কোতি নিদ্দুক্খো. সমৰেপাকিনিযাতি সমৰিপাকিনিযা. গহণিযাতি কম্মজতেজোধাতুযা. নাতিসীতায নাচ্চুণ্হাযাতি অতিসীতলগ্গহণিকো হি সীতভীরুকো হোতি, অচ্চুণ্হগ্গহণিকো উণ্হভীরুকো, তেসং পধানং ন ইজ্ঝতি, মজ্ঝিমগ্গহণিকস্স ইজ্ঝতি. তেনাহ – মজ্ঝিমায পধানক্খমাযাতি. যথাভূতং অত্তানং আৰিকত্তাতি যথাভূতং অত্তনো অগুণং পকাসেতা. উদযত্থগামিনিযাতি উদযঞ্চ অত্থঞ্চ গন্তুং পরিচ্ছিন্দিতুং সমত্থায. এতেন পঞ্ঞাসলক্খণপরিগ্গাহকং উদযব্বযঞাণং ৰুত্তং. অরিযাযাতি পরিসুদ্ধায. নিব্বেধিকাযাতি অনিব্বিদ্ধপুব্বে লোভক্খন্ধাদযো নিব্বিজ্ঝিতুং সমত্থায. সম্মা দুক্খক্খযগামিনিযাতি তদঙ্গৰসেন কিলেসানং পহীনত্তা যং দুক্খং খীযতি, তস্স দুক্খস্স খযগামিনিযা. ইতি সব্বেহিপি ইমেহি পদেহি ৰিপস্সনাপঞ্ঞাৰ কথিতা. দুপ্পঞ্ঞস্স হি পধানং ন ইজ্ঝতি.

৪. সমযসুত্তৰণ্ণনা

৫৪. চতুত্থে পধানাযাতি ৰীরিযকরণত্থায. ন সুকরং উঞ্ছেন পগ্গহেন যাপেতুন্তি ন সক্কা হোতি পত্তং গহেত্ৰা উঞ্ছাচরিযায যাপেতুং. ইমস্মিম্পি সুত্তে ৰট্টৰিৰট্টমেৰ কথিতং.

৫. মাতাপুত্তসুত্তৰণ্ণনা

৫৫. পঞ্চমে পরিযাদায তিট্ঠতীতি পরিযাদিযিত্ৰা গহেত্ৰা খেপেত্ৰা তিট্ঠতি. উগ্ঘাতিতাতি উদ্ধুমাতা.

অসিহত্থেনাতি সীসচ্ছেদনত্থায অসিং আদায আগতেনাপি. পিসাচেনাতি খাদিতুং আগতযক্খেনাপি. আসীদেতি ঘট্টেয্য. মঞ্জুনাতি মুদুকেন. কামোঘৰুল়্হানন্তি কামোঘেন ৰুল়্হানং কড্ঢিতানং. কালং গতি ভৰাভৰন্তি ৰট্টকালং গতিঞ্চ পুনপ্পুনব্ভৰে চ. পুরক্খতাতি পুরেচারিকা পুরতো গতাযেৰ. যে চ কামে পরিঞ্ঞাযাতি যে পণ্ডিতা দুৰিধেপি কামে তীহি পরিঞ্ঞাহি পরিজানিত্ৰা. চরন্তি অকুতোভযাতি খীণাসৰানং কুতোচি ভযং নাম নত্থি, তস্মা তে অকুতোভযা হুত্ৰা চরন্তি. পারঙ্গতাতি পারং ৰুচ্চতি নিব্বানং, তং উপগতা, সচ্ছিকত্ৰা ঠিতাতি অত্থো. আসৰক্খযন্তি অরহত্তং. ইমস্মিং সুত্তে ৰট্টমেৰ কথেত্ৰা গাথাসু ৰট্টৰিৰট্টং কথিতং.

৬. উপজ্ঝাযসুত্তৰণ্ণনা

৫৬. ছট্ঠে মধুরকজাতোতি সঞ্জাতগরুভাৰো. দিসা চ মে ন পক্খাযন্তীতি চতস্সো দিসা চ অনুদিসা চ ময্হং ন উপট্ঠহন্তীতি ৰদতি. ধম্মা চ মং নপ্পটিভন্তীতি সমথৰিপস্সনাধম্মাপি মে ন উপট্ঠহন্তি. অনভিরতো চ ব্রহ্মচরিযং চরামীতি উক্কণ্ঠিতো হুত্ৰা ব্রহ্মচরিযৰাসং ৰসামি. যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমীতি তস্স কথং সুত্ৰা ‘‘বুদ্ধৰেনেয্যপুগ্গলো অয’’ন্তি তং কারণং ভগৰতো আরোচেতুং উপসঙ্কমি. অৰিপস্সকস্স কুসলানং ধম্মানন্তি কুসলধম্মে অৰিপস্সন্তস্স, অনেসন্তস্স অগৰেসন্তস্সাতি অত্থো. বোধিপক্খিযানং ধম্মানন্তি সতিপট্ঠানাদীনং সত্ততিংসধম্মানং.

৭. অভিণ্হপচ্চৰেক্খিতব্বঠানসুত্তৰণ্ণনা

৫৭. সত্তমে জরাধম্মোম্হীতি জরাসভাৰো অম্হি. জরং অনতীতোতি জরং অনতিক্কন্তো, অন্তোজরায এৰ চরামি. সেসপদেসুপি এসেৰ নযো. কম্মস্সকোতিআদীসু কম্মং ময্হং সকং অত্তনো সন্তকন্তি কম্মস্সকো অম্হি. কম্মস্স দাযাদোতি কম্মদাযাদো, কম্মং ময্হং দাযজ্জং সন্তকন্তি অত্থো. কম্মং ময্হং যোনি কারণন্তি কম্মযোনি. কম্মং ময্হং বন্ধূতি কম্মবন্ধু, কম্মঞাতকোতি অত্থো. কম্মং ময্হং পটিসরণং পতিট্ঠাতি কম্মপটিসরণো. তস্স দাযাদো ভৰিস্সামীতি তস্স কম্মস্স দাযাদো তেন দিন্নফলপটিগ্গাহকো ভৰিস্সামীতি অত্থো. যোব্বনমদোতি যোব্বনং আরব্ভ উপ্পন্নমদো. সেসেসুপি এসেৰ নযো. মগ্গো সঞ্জাযতীতি লোকুত্তরমগ্গো সঞ্জাযতি. সংযোজনানি সব্বসো পহীযন্তীতি দস সংযোজনানি সব্বসো পহীযন্তি. অনুসযা ব্যন্তীহোন্তীতি সত্ত অনুসযা ৰিগতন্তা পরিচ্ছিন্না পরিৰটুমা হোন্তি. এৰমেত্থ হেট্ঠা পঞ্চসু ঠানেসু ৰিপস্সনা কথিতা, ইমেসু পঞ্চসু লোকুত্তরমগ্গো.

ইদানি গাথাহি কূটং গণ্হন্তো ব্যাধিধম্মাতিআদিমাহ. তত্থ ঞত্ৰা ধম্মং নিরূপধিন্তি উপধিরহিতং অরহত্তমগ্গং ঞত্ৰা. সব্বে মদে অভিভোস্মীতি সব্বে ইমে তযোপি মদে অধিভৰিং, অতিক্কম্ম ঠিতোস্মীতি অত্থো. নেক্খম্মং দট্ঠু খেমতোতি পব্বজ্জং খেমতো দিস্ৰা. তস্স মে অহু উস্সাহো, নিব্বানং অভিপস্সতোতি তস্স ময্হং নিব্বানং অভিপস্সন্তস্স ৰাযামো অহোসি. অনিৰত্তি ভৰিস্সামীতি পব্বজ্জতো অনিৰত্তিকো ভৰিস্সামি, ব্রহ্মচরিযৰাসতো অনিৰত্তিকো, সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণতো অনিৰত্তিকো ভৰিস্সামি. ব্রহ্মচরিযপরাযণোতি মগ্গব্রহ্মচরিযপরাযণো. ইমিনা লোকুত্তরো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো কথিতোতি.

৮. লিচ্ছৰিকুমারকসুত্তৰণ্ণনা

৫৮. অট্ঠমে সজ্জানি ধনূনীতি সজিযানি আরোপিতধনূনি. অদ্দসূতি অদ্দসংসু. ভৰিস্সন্তি ৰজ্জীতি ৰড্ঢিস্সন্তি ৰজ্জিরাজানো. অপানুভাতি অৰড্ঢিনিস্সিতা মানথদ্ধা. পচ্ছালিযং খিপন্তীতি পচ্ছতো গন্ত্ৰা পিট্ঠিং পাদেন পহরন্তি. রট্ঠিকস্সাতিআদীসু রট্ঠং ভুঞ্জতীতি রট্ঠিকো. পিতরা দত্তং সাপতেয্যং ভুঞ্জতীতি পেত্তনিকো. সেনায পতি জেট্ঠকোতি সেনাপতিকো. গামগামণিকস্সাতি গামানং গামণিকস্স, গামসামিকস্সাতি অত্থো. পূগগামণিকস্সাতি গণজেট্ঠকস্স. কুলেসূতি তেসু তেসু কুলেসু. পচ্চেকাধিপচ্চং কারেন্তীতি পচ্চেকং জেট্ঠকট্ঠানং কারেন্তি. কল্যাণেন মনসা অনুকম্পন্তীতি সুন্দরেন চিত্তেন অনুগ্গণ্হন্তি. খেত্তকম্মন্তসামন্তসব্যোহারেতি যে চ অত্তনো খেত্তকম্মন্তানং সামন্তা অনন্তরক্খেত্তসামিনো, তে চ রজ্জুদণ্ডেহি ভূমিপ্পমাণগ্গাহকে সব্বোহারে চ. বলিপটিগ্গাহিকা দেৰতাতি কুলপ্পৰেণিযা আগতা আরক্খদেৰতা. সক্করোতীতি তা দেৰতা অগ্গযাগুভত্তাদীহি সক্করোতি.

কিচ্চকরোতি উপ্পন্নানং কিচ্চানং কারকো. যে চস্স অনুজীৰিনোতি যে চ এতং উপনিস্সায জীৰন্তি. উভিন্নঞ্চেৰ অত্থাযাতি উভিন্নম্পি হিতত্থায পটিপন্নো হোতীতি অত্থো. পুব্বপেতানন্তি পরলোকগতানং. দিট্ঠে ধম্মে চ জীৰতন্তি যে চ দিট্ঠে ধম্মে জীৰন্তি. ইতি পদদ্ৰযেনাপি অতীতপচ্চুপ্পন্নে ঞাতযো দস্সেতি. ৰিত্তিসঞ্জননোতি তুট্ঠিজননো. ঘরমাৰসন্তি ঘরাৰাসং ৰসন্তো. পুজ্জো হোতি পসংসিযোতি পূজেতব্বো চ পসংসিতব্বো চ হোতীতি.

৯-১০. ৰুড্ঢপব্বজিতসুত্তদ্ৰযৰণ্ণনা

৫৯-৬০. নৰমে নিপুণোতি সণ্হো সুখুমকারণঞ্ঞূ. আকপ্পসম্পন্নোতি সমণাকপ্পেন সম্পন্নো. দসমে পদক্খিণগ্গাহীতি দিন্নোৰাদং পদক্খিণতো গণ্হন্তো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰাতি.

নীৰরণৰগ্গো পঠমো.

(৭) ২. সঞ্ঞাৰগ্গো

১-২. সঞ্ঞাসুত্তদ্ৰযৰণ্ণনা

৬১-৬২. দুতিযস্স পঠমে মহপ্ফলাতি ৰিপাকফলেন মহপ্ফলা. ৰিপাকানিসংসেনেৰ মহানিসংসা. অমতোগধাতি নিব্বানপতিট্ঠা. সব্বলোকে অনভিরতিসঞ্ঞাতি সব্বস্মিং তেধাতুসন্নিৰেসে লোকে উক্কণ্ঠিতস্স উপ্পজ্জনকসঞ্ঞা. দুতিযং উত্তানত্থমেৰ.

৩-৪. ৰড্ঢসুত্তদ্ৰযৰণ্ণনা

৬৩-৬৪. ততিযে ৰরাদাযীতি উত্তমস্স ৰরস্স আদাযকো. সেসমেত্থ চতুত্থে চ উত্তানত্থমেৰাতি.

৫. সাকচ্ছসুত্তৰণ্ণনা

৬৫. পঞ্চমে অলংসাকচ্ছোতি সাকচ্ছায যুত্তো. আগতং পঞ্হন্তি পুচ্ছিতং পঞ্হং. ব্যাকত্তা হোতীতি ৰিস্সজ্জিতা হোতি.

৬. সাজীৰসুত্তৰণ্ণনা

৬৬. ছট্ঠে অলংসাজীৰোতি সাজীৰায যুত্তো. সাজীৰোতি পঞ্হপুচ্ছনঞ্চেৰ পঞ্হৰিস্সজ্জনঞ্চ. সব্বেপি হি সব্রহ্মচারিনো পঞ্হং উপজীৰন্তি, তেনেতং পঞ্হপুচ্ছনৰিস্সজ্জনং সমানাজীৰতায সাজীৰোতি ৰুত্তং. কতং পঞ্হন্তি অভিসঙ্খতং পঞ্হং.

৭-১০. পঠমইদ্ধিপাদসুত্তাদিৰণ্ণনা

৬৭-৭০. সত্তমে উস্সোল়্হীতি অধিমত্তৰীরিযং. অট্ঠমে অত্তনো বোধিমণ্ডে পটিৰিদ্ধে আগমনইদ্ধিপাদে কথেত্ৰা উপরি অত্তনোৰ ছ অভিঞ্ঞা কথেসীতি. নৰমদসমেসু ৰিপস্সনা কথিতা. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰাতি.

সঞ্ঞাৰগ্গো দুতিযো.

(৮) ৩. যোধাজীৰৰগ্গো

১. পঠমচেতোৰিমুত্তিফলসুত্তৰণ্ণনা

৭১. ততিযস্স পঠমে যতো খো, ভিক্খৰেতি হেট্ঠা ৰুত্তনযেন ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পত্তস্স ভিক্খুনো ইদানি ৰণ্ণভণনত্থং ইদং আরদ্ধং. তত্থ যতো খোতি যদা খো. উক্খিত্তপলিঘোতি অৰিজ্জাপলিঘং উক্খিপিত্ৰা অপনেত্ৰা ঠিতো. সংকিণ্ণপরিখোতি সংসারপরিখং সংকিরিত্ৰা ৰিনাসেত্ৰা ঠিতো. অব্বূল়্হেসিকোতি তণ্হাসঙ্খাতং এসিকাথম্ভং অব্বুয্হ লুঞ্চিত্ৰা ঠিতো. নিরগ্গল়োতি নীৰরণকৰাটং উগ্ঘাটেত্ৰা ঠিতো. পন্নদ্ধজো পন্নভারোতি মানদ্ধজঞ্চ খন্ধাভিসঙ্খারকিলেসভারঞ্চ পাতেত্ৰা ওতারেত্ৰা ঠিতো. ৰিসংযুত্তোতি ৰট্টেন ৰিসংযুত্তো. সেসং পাল়িনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. এত্তাৰতা ভগৰতা মগ্গেন কিলেসে খেপেত্ৰা নিরোধসযনৰরগতস্স নিব্বানারম্মণং ফলসমাপত্তিং অপ্পেত্ৰা ৰিহরতো খীণাসৰস্স কালো দস্সিতো.

যথা হি দ্ৰে নগরানি একং চোরনগরং একং খেমনগরং. অথ একস্স মহাযোধস্স এৰং ভৰেয্য – ‘‘যাৰিমং চোরনগরং তিট্ঠতি, তাৰ খেমনগরং ভযতো ন মুচ্চতি, চোরনগরং অনগরং করিস্সামী’’তি সন্নাহং কত্ৰা খগ্গং গহেত্ৰা চোরনগরং উপসঙ্কমিত্ৰা নগরদ্ৰারে উস্সাপিতে এসিকাথম্ভে খগ্গেন ছিন্দিত্ৰা সদ্ধিং দ্ৰারবাহাহি কৰাটং ভিন্দিত্ৰা পলিঘং উক্খিপিত্ৰা পাকারং ভিন্দিত্ৰা পরিখং ৰিকিরিত্ৰা নগরসোভত্থায উস্সিতে ধজে পাতেত্ৰা নগরং অগ্গিনা ঝাপেত্ৰা খেমনগরং পৰিসিত্ৰা পাসাদং আরুয্হ ঞাতিগণপরিৰুতো সুরসভোজনং ভুঞ্জেয্য. এৰং চোরনগরং ৰিয সক্কাযো, খেমনগরং ৰিয নিব্বানং, মহাযোধো ৰিয যোগাৰচরো. তস্সেৰং হোতি – ‘‘যাৰ সক্কাযৰট্টং ৰট্টতি, তাৰ দ্ৰত্তিংসকম্মকারণাঅট্ঠনৰুতিরোগপঞ্চৰীসতিমহাভযেহি পরিমুচ্চনং নত্থী’’তি. সো মহাযোধো সন্নাহং ৰিয সীলসন্নাহং কত্ৰা পঞ্ঞাখগ্গং গহেত্ৰা খগ্গেন এসিকাথম্ভে ৰিয অরহত্তমগ্গেন তণ্হেসিকং লুঞ্চিত্ৰা, সো যোধো সদ্ৰারবাহকং নগরকৰাটং ৰিয পঞ্চোরম্ভাগিযসংযোজনঅগ্গল়ং উগ্ঘাটেত্ৰা, সো যোধো পলিঘং ৰিয অৰিজ্জাপলিঘং উক্খিপিত্ৰা, সো যোধো পাকারং ভিন্দন্তো পরিখং ৰিয কম্মাভিসঙ্খারং ভিন্দন্তো জাতিসংসারপরিখং ৰিকিরিত্ৰা, সো যোধো নগরং সোভত্থায উস্সাপিতদ্ধজে ৰিয মানদ্ধজে পাতেত্ৰা সক্কাযনগরং ঝাপেত্ৰা, সো যোধো খেমনগরে উপরিপাসাদে সুভোজনং ৰিয কিলেসপরিনিব্বাননগরং পৰিসিত্ৰা অমতং নিরোধারম্মণং ফলসমাপত্তিসুখং অনুভৰমানো কালং ৰীতিনামেতি.

২. দুতিযচেতোৰিমুত্তিফলসুত্তৰণ্ণনা

৭২. দুতিযে অনিচ্চসঞ্ঞাতি খন্ধপঞ্চকং হুত্ৰা অভাৰাকারেন অনিচ্চন্তি উপ্পজ্জনকসঞ্ঞা. অনিচ্চে দুক্খসঞ্ঞাতি যদনিচ্চং, তং পটিপীল়নাকারেন দুক্খন্তি উপ্পজ্জনকসঞ্ঞা. দুক্খে অনত্তসঞ্ঞাতি যং দুক্খং, তং অৰসৰত্তনাকারেন অনত্তাতি উপ্পজ্জনকসঞ্ঞা. সেসং হেট্ঠা ৰুত্তনযমেৰ. ইমেসু পন দ্ৰীসুপি সুত্তেসু ৰিপস্সনাফলং নাম কথিতন্তি.

৩. পঠমধম্মৰিহারীসুত্তৰণ্ণনা

৭৩. ততিযে দিৰসং অতিনামেতীতি দিৰসং অতিক্কামেতি. রিঞ্চতি পটিসল্লানন্তি একীভাৰং ৰিস্সজ্জেতি. দেসেতীতি কথেতি পকাসেতি. ধম্মপঞ্ঞত্তিযাতি ধম্মস্স পঞ্ঞাপনায. ধম্মং পরিযাপুণাতীতি নৰঙ্গৰসেন চতুসচ্চধম্মং পরিযাপুণাতি ৰল়ঞ্জেতি কথেতি. ন রিঞ্চতি পটিসল্লানন্তি একীভাৰং ন ৰিস্সজ্জেতি. অনুযুঞ্জতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথন্তি নিযকজ্ঝত্তে চিত্তসমাধিং আসেৰতি ভাৰেতি, সমথকম্মট্ঠানে যুত্তপ্পযুত্তো হোতি.

হিতেসিনাতি হিতং এসন্তেন. অনুকম্পকেনাতি অনুকম্পমানেন. অনুকম্পং উপাদাযাতি অনুকম্পং চিত্তেন পরিগ্গহেত্ৰা, পটিচ্চাতিপি ৰুত্তং হোতি. কতং ৰো তং মযাতি তং মযা ইমে পঞ্চ পুগ্গলে দেসেন্তেন তুম্হাকং কতং. এত্তকমেৰ হি অনুকম্পকস্স সত্থু কিচ্চং যদিদং অৰিপরীতধম্মদেসনা, ইতো পরং পন পটিপত্তি নাম সাৰকানং কিচ্চং. তেনাহ – এতানি ভিক্খু রুক্খমূলানি…পে… অম্হাকং অনুসাসনীতি. তত্থ চ রুক্খমূলানীতি ইমিনা রুক্খমূলসেনাসনং দস্সেতি. সুঞ্ঞাগারানীতি ইমিনা জনৰিৰিত্তট্ঠানং. উভযেনাপি চ যোগানুরূপং সেনাসনমাচিক্খতি, দাযজ্জং নিয্যাতেতি. ঝাযথাতি আরম্মণূপনিজ্ঝানেন অট্ঠতিংসারম্মণানি, লক্খণূপনিজ্ঝানেন চ অনিচ্চাদিতো খন্ধাযতনাদীনি উপনিজ্ঝাযথ, সমথঞ্চ ৰিপস্সনঞ্চ ৰড্ঢেথাতি ৰুত্তং হোতি. মা পমাদত্থাতি মা পমজ্জিত্থ. মা পচ্ছা ৰিপ্পটিসারিনো অহুৰত্থাতি যে হি পুব্বে দহরকালে আরোগ্যকালে সত্তসপ্পাযাদিসম্পত্তিকালে সত্থু সম্মুখীভাৰকালে চ যোনিসোমনসিকারৰিরহিতা রত্তিন্দিৰং মঙ্কুলভত্তা হুত্ৰা সেয্যসুখমিদ্ধসুখমনুযুত্তা পমজ্জন্তি, তে পচ্ছা জরাকালে রোগকালে মরণকালে ৰিপত্তিকালে সত্থু পরিনিব্বানকালে চ তং পুব্বে পমাদৰিহারং অনুস্সরন্তা সপ্পটিসন্ধিকালকিরিযঞ্চ ভারিযং সম্পস্সমানা ৰিপ্পটিসারিনো হোন্তি. তুম্হে পন তাদিসা মা অহুৰত্থাতি এতমত্থং দস্সেন্তো আহ – ‘‘মা পচ্ছা ৰিপ্পটিসারিনো অহুৰত্থা’’তি. অযং ৰো অম্হাকং অনুসাসনীতি অযং অম্হাকং সন্তিকা ‘‘ঝাযথ মা পমাদত্থা’’তি তুম্হাকং অনুসাসনী, ওৰাদোতি ৰুত্তং হোতি.

৪. দুতিযধম্মৰিহারীসুত্তৰণ্ণনা

৭৪. চতুত্থে উত্তরি চস্স পঞ্ঞায অত্থং নপ্পজানাতীতি ততো পরিযত্তিতো উত্তরি তস্স ধম্মস্স সহৰিপস্সনায মগ্গপঞ্ঞায অত্থং নপ্পজানাতি, চত্তারি সচ্চানি ন পস্সতি নপ্পটিৰিজ্ঝতীতি অত্থো. সেসৰারেসুপি এসেৰ নযো. এৰমেতেসু দ্ৰীসুপি সুত্তেসু বহুস্সুতভিক্খু ৰিপস্সনাকম্মিকো সোতাপন্নো সকদাগামী অনাগামী খীণাসৰোতি ছ জনা ধম্মৰিহারিনো নামাতি ৰেদিতব্বা.

৫. পঠমযোধাজীৰসুত্তৰণ্ণনা

৭৫. পঞ্চমে যোধাজীৰাতি যুদ্ধূপজীৰিনো. রজগ্গন্তি হত্থিঅস্সাদীনং পাদপ্পহারভিন্নায ভূমিযা উগ্গতং রজক্খন্ধং. ন সন্থম্ভতীতি সন্থম্ভিত্ৰা ঠাতুং ন সক্কোতি. সহতি রজগ্গন্তি রজক্খন্ধং দিস্ৰাপি অধিৰাসেতি. ধজগ্গন্তি হত্থিঅস্সদীনং পিট্ঠেসু ৰা রথেসু ৰা উস্সাপিতানং ধজানং অগ্গং. উস্সারণন্তি হত্থিঅস্সরথানঞ্চেৰ বলকাযস্স চ উচ্চাসদ্দমহাসদ্দং. সম্পহারেতি সমাগতে অপ্পমত্তকেপি পহারে. হঞ্ঞতীতি ৰিহঞ্ঞতি ৰিঘাতং আপজ্জতি. ব্যাপজ্জতীতি ৰিপত্তিং আপজ্জতি, পকতিভাৰং জহতি. সহতি সম্পহারন্তি দ্ৰে তযো পহারে পত্ৰাপি সহতি অধিৰাসেতি. তমেৰ সঙ্গামসীসন্তি তংযেৰ জযক্খন্ধাৰারট্ঠানং. অজ্ঝাৰসতীতি সত্তাহমত্তং অভিভৰিত্ৰা আৰসতি. কিং কারণা? লদ্ধপহারানং পহারজগ্গনত্থঞ্চেৰ কতকম্মানং ৰিসেসং ঞত্ৰা ঠানন্তরদানত্থঞ্চ ইস্সরিযসুখানুভৰনত্থঞ্চ.

ইদানি যস্মা সত্থু যোধাজীৰেহি কিচ্চং নত্থি, ইমস্মিং পন সাসনে তথারূপে পঞ্চ পুগ্গলে দস্সেতুং ইদং ওপম্মং আভতং. তস্মা তে পুগ্গলে দস্সেন্তো এৰমেৰ খোতিআদিমাহ. তত্থ সংসীদতীতি মিচ্ছাৰিতক্কস্মিং সংসীদতি অনুপ্পৰিসতি. ন সক্কোতি ব্রহ্মচরিযং সন্ধারেতুন্তি ব্রহ্মচরিযৰাসং অনুপচ্ছিজ্জমানং গোপেতুং ন সক্কোতি. সিক্খাদুব্বল্যং আৰিকত্ৰাতি সিক্খায দুব্বলভাৰং পকাসেত্ৰা. কিমস্স রজগ্গস্মিন্তি কিং তস্স পুগ্গলস্স রজগ্গং নামাতি ৰদতি. অভিরূপাতি অভিরূপৰতী. দস্সনীযাতি দস্সনযোগ্গা. পাসাদিকাতি দস্সনেনেৰ চিত্তপ্পসাদাৰহা. পরমাযাতি উত্তমায. ৰণ্ণপোক্খরতাযাতি সরীরৰণ্ণেন চেৰ অঙ্গসণ্ঠানেন চ. ঊহসতীতি অৰহসতি. উল্লপতীতি কথেতি. উজ্ঝগ্ঘতীতি পাণিং পহরিত্ৰা মহাহসিতং হসতি. উপ্পণ্ডেতীতি উপ্পণ্ডনকথং কথেতি. অভিনিসীদতীতি অভিভৰিত্ৰা সন্তিকে ৰা একাসনে ৰা নিসীদতি. দুতিযপদেপি এসেৰ নযো. অজ্ঝোত্থরতীতি অৰত্থরতি. ৰিনিৰেঠেত্ৰা ৰিনিমোচেত্ৰাতি গহিতট্ঠানতো তস্সা হত্থং ৰিনিব্বেঠেত্ৰা চেৰ মোচেত্ৰা চ. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৰাতি. ইমস্মিং সুত্তে ৰট্টৰিৰট্টং কথিতং.

৬. দুতিযযোধাজীৰসুত্তৰণ্ণনা

৭৬. ছট্ঠে অসিচম্মং গহেত্ৰাতি অসিঞ্চ চম্মঞ্চ গহেত্ৰা. ধনুকলাপং সন্নয্হিত্ৰাতি ধনুঞ্চ সরকলাপঞ্চ সন্নয্হিত্ৰা. ৰিযূল়্হন্তি যুদ্ধসন্নিৰেসৰেসেন ঠিতং. সঙ্গামং ওতরতীতি মহাযুদ্ধং ওতরতি. উস্সহতি ৰাযমতীতি উস্সাহঞ্চ ৰাযামঞ্চ করোতি. হনন্তীতি ঘাতেন্তি. পরিযাপাদেন্তীতি পরিযাপাদযন্তি. উপলিক্খন্তীতি ৰিজ্ঝন্তি. অপনেন্তীতি সকসেনং গহেত্ৰা গচ্ছন্তি. অপনেত্ৰা ঞাতকানং নেন্তীতি সকসেনং নেত্ৰা ততো ঞাতকানং সন্তিকং নেন্তি. নীযমানোতি অত্তনো গেহং ৰা সেসঞাতিসন্তিকং ৰা নিয্যমানো. উপট্ঠহন্তি পরিচরন্তীতি পহারসোধনৰণকপ্পনাদীনি করোন্তা জগ্গন্তি গোপযন্তি.

অরক্খিতেনেৰ কাযেনাতি অরক্খিতেন কাযদ্ৰারেন. অরক্খিতায ৰাচাযাতি অরক্খিতেন ৰচীদ্ৰারেন. অরক্খিতেন চিত্তেনাতি অরক্খিতেন মনোদ্ৰারেন. অনুপট্ঠিতায সতিযাতি সতিং সুপট্ঠিতং অকত্ৰা. অসংৰুতেহি ইন্দ্রিযেহীতি মনচ্ছট্ঠেহি ইন্দ্রিযেহি অপিহিতেহি অগোপিতেহি. রাগো চিত্তং অনুদ্ধংসেতীতি রাগো উপ্পজ্জমানোৰ সমথৰিপস্সনাচিত্তং ধংসেতি, দূরে খিপতি. রাগপরিযুট্ঠিতোম্হি, আৰুসো, রাগপরেতোতি অহং, আৰুসো, রাগেন রত্তো, রাগেন অনুগতো.

অট্ঠিকঙ্কলূপমাতিআদীসু অট্ঠিকঙ্কলূপমা অপ্পস্সাদট্ঠেন. মংসপেসূপমা বহুসাধারণট্ঠেন. তিণুক্কূপমা অনুদহনট্ঠেন. অঙ্গারকাসূপমা মহাভিতাপট্ঠেন. সুপিনকূপমা ইত্তরপচ্চুপট্ঠানট্ঠেন. যাচিতকূপমা তাৰকালিকট্ঠেন. রুক্খফলূপমা সব্বঙ্গপচ্চঙ্গপলিভঞ্জনট্ঠেন. অসিসূনূপমা অধিকুট্টনট্ঠেন. সত্তিসূলূপমা ৰিনিৰিজ্ঝনট্ঠেন. সপ্পসিরূপমা সাসঙ্কসপ্পটিভযট্ঠেন. উস্সহিস্সামীতি উস্সাহং করিস্সামি. ধারযিস্সামীতি সমণভাৰং ধারযিস্সামি. অভিরমিস্সামীতি অভিরতিং উপ্পাদেস্সামি ন উক্কণ্ঠিস্সামি. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৰ. ইমস্মিং সুত্তে ৰট্টৰিৰট্টং কথিতন্তি.

৭. পঠমঅনাগতভযসুত্তৰণ্ণনা

৭৭. সত্তমে আরঞ্ঞকেনাতি অরঞ্ঞৰাসিনা. অপ্পত্তস্সাতি অসম্পত্তস্স ঝানৰিপস্সনামগ্গফলপ্পভেদস্স ৰিসেসস্স পত্তিযা. সেসপদেসুপি এসেৰ নযো. সো মমস্স অন্তরাযোতি সো মম জীৰিতন্তরাযো চ ব্রহ্মচরিযন্তরাযো চ, পুথুজ্জনকালকিরিযং করোন্তস্স সগ্গন্তরাযো চ মগ্গন্তরাযো চ ভৰেয্য. হন্দাতি ৰৰস্সগ্গত্থে নিপাতো. ৰীরিযং আরভামীতি দুৰিধম্পি ৰীরিযং করোমি. সত্থকাতি সত্থং ৰিয সন্ধিবন্ধনচ্ছেদকৰাতা. ৰাল়েহীতি কক্খল়েহি. মাণৰেহীতি চোরেহি. কতকম্মেহি ৰা অকতকম্মেহি ৰাতি এত্থ চোরিকং কত্ৰা নিক্খন্তা কতকম্মা নাম, চোরিকং কাতুং গচ্ছন্তা অকতকম্মা নাম. তত্থ কতকম্মা কম্মস্স নিপ্ফন্নত্তা সত্তানং গললোহিতং গহেত্ৰা দেৰতানং বলিং করোন্তি, অকতকম্মা ‘‘এৰং নো কম্মং নিপ্ফজ্জিস্সতী’’তি পঠমতরং করোন্তি. ইদং সন্ধায তে মং জীৰিতা ৰোরোপেয্যুন্তি ৰুত্তং. ৰাল়া অমনুস্সাতি কক্খল়া দুট্ঠা যক্খাদযো অমনুস্সা.

৮. দুতিযঅনাগতভযসুত্তৰণ্ণনা

৭৮. অট্ঠমে পুরা মং সো ধম্মো আগচ্ছতীতি যাৰ সো ধম্মো মং ন উপগচ্ছতি, তাৰ অহং পুরেতরমেৰ ৰীরিযং আরভামীতি অত্থো. খীরোদকীভূতাতি খীরোদকং ৰিয ভূতা একীভাৰং উপগতা. পিযচক্খূহীতি মেত্তচক্খূহি.

৯. ততিযঅনাগতভযসুত্তৰণ্ণনা

৭৯. নৰমে ধম্মসন্দোসা ৰিনযসন্দোসোতি ধম্মসন্দোসেন ৰিনযসন্দোসো হোতি. কথং পন ধম্মস্মিং দুস্সন্তে ৰিনযো দুস্সতি নাম? সমথৰিপস্সনাধম্মেসু গব্ভং অগ্গণ্হন্তেসু পঞ্চৰিধো ৰিনযো ন হোতি, এৰং ধম্মে দুস্সন্তে ৰিনযো দুস্সতি. দুস্সীলস্স পন সংৰরৰিনযো নাম ন হোতি, তস্মিং অসতি সমথৰিপস্সনা গব্ভং ন গণ্হাতি. এৰং ৰিনযসন্দোসেনপি ধম্মসন্দোসো ৰেদিতব্বো. অভিধম্মকথন্তি সীলাদিউত্তমধম্মকথং. ৰেদল্লকথন্তি ৰেদপটিসংযুত্তং ঞাণমিস্সককথং. কণ্হধম্মং ওক্কমমানাতি রন্ধগৰেসিতায উপারম্ভপরিযেসনৰসেন কাল়কধম্মং ওক্কমমানা. অপিচ দুট্ঠচিত্তেন পুগ্গলং ঘট্টেন্তাপি তং কণ্হধম্মং অত্তনো দহন্তাপি লাভসক্কারত্থং কথেন্তাপি কণ্হধম্মং ওক্কমন্তিযেৰ.

গম্ভীরাতি পাল়িগম্ভীরা. গম্ভীরত্থাতি অত্থগম্ভীরা. লোকুত্তরাতি লোকুত্তরধম্মদীপকা. সুঞ্ঞতাপটিসংযুত্তাতি খন্ধধাতুআযতনপচ্চযাকারপটিসংযুত্তা. ন অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠপেস্সন্তীতি জাননত্থায চিত্তং ন ঠপেস্সন্তি. উগ্গহেতব্বং পরিযাপুণিতব্বন্তি উগ্গহেতব্বে চ ৰল়ঞ্জেতব্বে চ. কৰিতাতি সিলোকাদিবন্ধনৰসেন কৰীহি কতা. কাৰেয্যাতি তস্সেৰ ৰেৰচনং. বাহিরকাতি সাসনতো বহিদ্ধা ঠিতা. সাৰকভাসিতাতি বাহিরসাৰকেহি ভাসিতা. সেসমেত্থ হেট্ঠা ৰুত্তনযত্তা সুৰিঞ্ঞেয্যত্তা চ উত্তানত্থমেৰ.

১০. চতুত্থঅনাগতভযসুত্তৰণ্ণনা

৮০. দসমে কল্যাণকামাতি সুন্দরকামা. রসগ্গানীতি উত্তমরসানি. সংসট্ঠা ৰিহরিস্সন্তীতি পঞ্চৰিধেন সংসগ্গেন সংসট্ঠা ৰিহরিস্সন্তি. সন্নিধিকারপরিভোগন্তি সন্নিধিকতস্স পরিভোগং. ওল়ারিকম্পি নিমিত্তন্তি এত্থ পথৰিং খণন্তোপি খণাহীতি আণাপেন্তোপি পথৰিযং ওল়ারিকং নিমিত্তং করোতি নাম. তিণকট্ঠসাখাপলাসং ছিন্দন্তোপি ছিন্দাতি আণাপেন্তোপি হরিতগ্গে ওল়ারিকং নিমিত্তং করোতি নাম. আজীৰত্থায পণ্ণনিৰাপআদীনি গাহাপেন্তো ফলানি ওচিনন্তে ৰা ওচিনাপেন্তেন ৰত্তব্বমেৰ নত্থি. ইমেসু চতূসু সুত্তেসু সত্থারা সাসনে ৰুদ্ধিপরিহানি কথিতাতি.

যোধাজীৰৰগ্গো ততিযো.

(৯) ৪. থেরৰগ্গো

১. রজনীযসুত্তৰণ্ণনা

৮১. চতুত্থস্স পঠমে রজনীযেসূতি রাগস্স পচ্চযেসু আরম্মণেসু. সেসেসুপি এসেৰ নযো.

২. ৰীতরাগসুত্তৰণ্ণনা

৮২. দুতিযে মক্খীতি গুণমক্খকো. পল়াসীতি যুগগ্গাহলক্খণেন পল়াসেন সমন্নাগতো.

৩. কুহকসুত্তৰণ্ণনা

৮৩. ততিযে কুহকোতি তীহি কুহনৰত্থূহি সমন্নাগতো. লপকোতি লাভসন্নিস্সিতায লপনায সমন্নাগতো. নেমিত্তিকোতি নিমিত্তকিরিযকারকো. নিপ্পেসিকোতি নিপ্পেসনকতায সমন্নাগতো. লাভেন চ লাভং নিজিগীসিতাতি লাভেন লাভগৰেসকো. সুক্কপক্খো ৰুত্তৰিপল্লাসৰসেন ৰেদিতব্বো. চতুত্থং উত্তানমেৰ.

৫. অক্খমসুত্তৰণ্ণনা

৮৫. পঞ্চমে অক্খমো হোতি রূপানন্তি রূপারম্মণানং অনধিৰাসকো হোতি, তদারম্মণেহি রাগাদীহি অভিভুয্যতি. এসেৰ নযো সব্বত্থ.

৬. পটিসম্ভিদাপ্পত্তসুত্তৰণ্ণনা

৮৬. ছট্ঠে অত্থপটিসম্ভিদাপ্পত্তোতি পঞ্চসু অত্থেসু পভেদগতং ঞাণং পত্তো. ধম্মপটিসম্ভিদাপ্পত্তোতি চতুব্বিধে ধম্মে পভেদগতং ঞাণং পত্তো. নিরুত্তিপটিসম্ভিদাপ্পত্তোতি ধম্মনিরুত্তীসু পভেদগতং ঞাণং পত্তো. পটিভানপটিসম্ভিদাপ্পত্তোতি তেসু তীসু ঞাণেসু পভেদগতং ঞাণং পত্তো. সো পন তানি তীণি ঞাণানেৰ জানাতি, ন তেসং কিচ্চং করোতি. উচ্চাৰচানীতি মহন্তখুদ্দকানি. কিংকরণীযানীতি ইতি কত্তব্বানি.

৭. সীলৰন্তসুত্তৰণ্ণনা

৮৭. সত্তমং উত্তানত্থমেৰ. সীলং পনেত্থ খীণাসৰসীলমেৰ, বাহুসচ্চম্পি খীণাসৰবাহুসচ্চমেৰ, ৰাচাপি খীণাসৰস্স কল্যাণৰাচাৰ, ঝানানিপি কিরিযজ্ঝানানেৰ কথিতানীতি ৰেদিতব্বানি.

৮. থেরসুত্তৰণ্ণনা

৮৮. অট্ঠমে থেরোতি থিরভাৰপ্পত্তো. রত্তঞ্ঞূতি পব্বজিতদিৰসতো পট্ঠায অতিক্কন্তানং বহূনং রত্তীনং ঞাতা. ঞাতোতি পঞ্ঞাতো পাকটো. যসস্সীতি যসনিস্সিতো. মিচ্ছাদিট্ঠিকোতি অযাথাৰদিট্ঠিকো. সদ্ধম্মা ৰুট্ঠাপেত্ৰাতি দসকুসলকম্মপথধম্মতো ৰুট্ঠাপেত্ৰা. অসদ্ধম্মে পতিট্ঠাপেতীতি অকুসলকম্মপথেসু পতিট্ঠাপেতি.

৯. পঠমসেখসুত্তৰণ্ণনা

৮৯. নৰমে সেখস্সাতি সিক্খকস্স সকরণীযস্স. পরিহানাযাতি উপরিগুণেহি পরিহানত্থায. কম্মারামতাতি নৰকম্মে রমনকভাৰো. ভস্সারামতাতি আলাপসল্লাপে রমনকভাৰো. নিদ্দারামতাতি নিদ্দাযনে রমনকভাৰো. সঙ্গণিকারামতাতি গণসঙ্গণিকায রমনকভাৰো. যথাৰিমুত্তং চিত্তং ন পচ্চৰেক্খতীতি যথা যং চিত্তং ৰিমুত্তং, যে চ দোসা পহীনা, গুণা চ পটিলদ্ধা, তে পচ্চৰেক্খিত্ৰা উপরিগুণপটিলাভায ৰাযামং ন করোতীতি অত্থো. ইতি ইমস্মিং সুত্তে সত্তন্নং সেখানং উপরিগুণেহি পরিহানিকারণঞ্চ ৰুদ্ধিকারণঞ্চ কথিতং. যঞ্চ নাম সেখস্স পরিহানকারণং, তং পুথুজ্জনস্স পঠমমেৰ হোতীতি.

১০. দুতিযসেখসুত্তৰণ্ণনা

৯০. দসমে ৰিযত্তোতি ব্যত্তো ছেকো. কিংকরণীযেসূতি ইতি কত্তব্বেসু. চেতোসমথন্তি সমাধিকম্মট্ঠানং. অননুলোমিকেনাতি সাসনস্স অননুচ্ছৰিকেন. অতিকালেনাতি অতিপাতোৰ. অতিদিৰাতি দিৰা ৰুচ্চতি মজ্ঝন্হিকো, তং অতিক্কমিত্ৰা. আভিসল্লেখিকাতি অতিৰিয কিলেসসল্লেখিকা. চেতোৰিৰরণসপ্পাযাতি চিত্তৰিৰরণসঙ্খাতানং সমথৰিপস্সনানং সপ্পাযা. অপ্পিচ্ছকথাতি অপ্পিচ্ছা হোথাতি কথনকথা. সন্তুট্ঠিকথাতি চতূহি পচ্চযেহি সন্তুট্ঠা হোথাতি কথনকথা. পৰিৰেককথাতি তীহি ৰিৰেকেহি ৰিৰিত্তা হোথাতি কথনকথা. অসংসগ্গকথাতি পঞ্চৰিধেন সংসগ্গেন অসংসট্ঠা হোথাতি কথনকথা. ৰীরিযারম্ভকথাতি দুৰিধং ৰীরিযং আরভথাতি কথনকথা. সীলকথাদীসু সীলং আরব্ভ কথা সীলকথা. সমাধিং আরব্ভ, পঞ্ঞং আরব্ভ, পঞ্চৰিধং ৰিমুত্তিং আরব্ভ, একূনৰীসতিপচ্চৰেক্খণসঙ্খাতং ৰিমুত্তিঞাণদস্সনং আরব্ভ কথা ৰিমুত্তিঞাণদস্সনকথা. ন নিকামলাভীতিআদীসু ন ইচ্ছিতিচ্ছিতলাভী, দুক্খলাভী ন ৰিপুললাভীতি অত্থো. সেসং উত্তানত্থমেৰাতি.

থেরৰগ্গো চতুত্থো.

(১০) ৫. ককুধৰগ্গো

১-২. সম্পদাসুত্তদ্ৰযৰণ্ণনা

৯১-৯২. পঞ্চমস্স পঠমে পঞ্চ সম্পদা মিস্সিকা কথিতা. দুতিযে পুরিমা চতস্সো মিস্সিকা, পঞ্চমী লোকিকাৰ.

৩. ব্যাকরণসুত্তৰণ্ণনা

৯৩. ততিযে অঞ্ঞাব্যাকরণানীতি অরহত্তব্যাকরণানি. মন্দত্তাতি মন্দভাৰেন অঞ্ঞাণেন. মোমূহত্তাতি অতিমূল়্হভাৰেন. অঞ্ঞং ব্যাকরোতীতি অরহত্তং পত্তোস্মীতি কথেতি. ইচ্ছাপকতোতি ইচ্ছায অভিভূতো. অধিমানেনাতি অধিগতমানেন. সম্মদেৰাতি হেতুনা নযেন কারণেনেৰ.

৪-৫. ফাসুৰিহারসুত্তাদিৰণ্ণনা

৯৪-৯৫. চতুত্থে ফাসুৰিহারাতি সুখৰিহারা. পঞ্চমে অকুপ্পন্তি অরহত্তং.

৬. সুতধরসুত্তৰণ্ণনা

৯৬. ছট্ঠে অপ্পট্ঠোতি অপ্পসমারম্ভো. অপ্পকিচ্চোতি অপ্পকরণীযো. সুভরোতি সুখেন ভরিতব্বো সুপোসো. সুসন্তোসোতি তীহি সন্তোসেহি সুট্ঠু সন্তোসো. জীৰিতপরিক্খারেসূতি জীৰিতসম্ভারেসু. অপ্পাহারোতি মন্দাহারো. অনোদরিকত্তন্তি ন ওদরিকভাৰং অমহগ্ঘসভাৰং অনুযুত্তো. অপ্পমিদ্ধোতি ন বহুনিদ্দো. সত্তমট্ঠমানি উত্তানত্থানি.

৯. সীহসুত্তৰণ্ণনা

৯৯. নৰমে সক্কচ্চঞ্ঞেৰ দেতি নো অসক্কচ্চন্তি অনৰঞ্ঞায অৰিরজ্ঝিত্ৰাৰ দেতি, নো অৰঞ্ঞায ৰিরজ্ঝিত্ৰা. মা মে যোগ্গপথো নস্সাতি মযা কতযোগ্গপথো ময্হং মা নস্সতু, ‘‘একো সীহো উট্ঠায বিল়ারং পহরন্তো ৰিরজ্ঝিত্ৰা পহরী’’তি এৰং ৰত্তারো মা হোন্তূতি অত্থো. অন্নভারনেসাদানন্তি এত্থ অন্নং ৰুচ্চতি যৰভত্তং, তং ভারো এতেসন্তি অন্নভারা. যাচকানং এতং নামং. নেসাদা ৰুচ্চন্তি সাকুণিকা. ইতি সব্বপচ্ছিমায কোটিযা এতেসং যাচকনেসাদানম্পি সক্কচ্চমেৰ দেসেতি.

১০. ককুধথেরসুত্তৰণ্ণনা

১০০. দসমে অত্তভাৰপটিলাভোতি সরীরপটিলাভো. দ্ৰে ৰা তীণি ৰা মাগধকানি গামক্খেত্তানীতি এত্থ মাগধিকং গামক্খেত্তং অত্থি খুদ্দকং, অত্থি মজ্ঝিমং, অত্থি মহন্তং. খুদ্দকং গামক্খেত্তং ইতো চত্তালীসং উসভানি, ইতো চত্তালীসন্তি গাৰুতং হোতি, মজ্ঝিমং ইতো গাৰুতং, ইতো গাৰুতন্তি অড্ঢযোজনং হোতি, মহন্তং ইতো দিযড্ঢগাৰুতং, ইতো দিযড্ঢগাৰুতন্তি তিগাৰুতং হোতি. তেসু খুদ্দকেন গামক্খেত্তেন তীণি, খুদ্দকেন চ মজ্ঝিমেন চ দ্ৰে গামক্খেত্তানি তস্স অত্তভাৰো. তিগাৰুতঞ্হিস্স সরীরং. পরিহরিস্সামীতি পটিজগ্গিস্সামি গোপযিস্সামি. রক্খস্সেতন্তি রক্খস্সু এতং. মোঘপুরিসোতি তুচ্ছপুরিসো. নাস্সস্সাতি ন এতস্স ভৰেয্য. সমুদাচরেয্যামাতি কথেয্যাম. সম্মন্নতীতি সম্মানং করোতি. যং তুমো করিস্সতি তুমোৰ তেন পঞ্ঞাযিস্সতীতি যং এস করিস্সতি, এসোৰ তেন কম্মেন পাকটো ভৰিস্সতি. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

ককুধৰগ্গো পঞ্চমো.

দুতিযপণ্ণাসকং নিট্ঠিতং.