৫. ৰপ্পসুত্তৰণ্ণনা

১৯৫. পঞ্চমে ৰপ্পোতি দসবলস্স চূল়পিতা সক্যরাজা. নিগণ্ঠসাৰকোতি ৰেসালিযং সীহসেনাপতি ৰিয নাল়ন্দাযং উপালিগহপতি ৰিয চ নিগণ্ঠস্স নাটপুত্তস্স উপট্ঠাকো. কাযেন সংৰুতোতি কাযদ্ৰারস্স সংৰুতত্তা পিহিতত্তা কাযেন সংৰুতো নাম. সেসদ্ৰযেপি এসেৰ নযো. অৰিজ্জাৰিরাগাতি অৰিজ্জায খযৰিরাগেন. ৰিজ্জুপ্পাদাতি মগ্গৰিজ্জায উপ্পাদেন. তং ঠানন্তি তং কারণং. অৰিপক্কৰিপাকন্তি অলদ্ধৰিপাকৰারং. ততোনিদানন্তি তংহেতু তপ্পচ্চযা. দুক্খৰেদনিযা আসৰা অস্সৰেয্যুন্তি দুক্খৰেদনায পচ্চযভূতা কিলেসা অস্সৰেয্যুং, তস্স পুরিসস্স উপ্পজ্জেয্যুন্তি অত্থো. অভিসম্পরাযন্তি দুতিযে অত্তভাৰে. কাযসমারম্ভপচ্চযাতি কাযকম্মপচ্চযেন. আসৰাতি কিলেসা. ৰিঘাতপরিল়াহাতি এত্থ ৰিঘাতোতি দুক্খং. পরিল়াহোতি কাযিকচেতসিকো পরিল়াহো. ফুস্স ফুস্স ব্যন্তীকরোতীতি ঞাণৰজ্ঝং কম্মং ঞাণফস্সেন ফুসিত্ৰা ফুসিত্ৰা খযং গমেতি, ৰিপাকৰজ্ঝং কম্মং ৰিপাকফস্সেন ফুসিত্ৰা ফুসিত্ৰা খযং গমেতি. নিজ্জরাতি কিলেসজীরণকপটিপদা. সেসৰারেসুপি এসেৰ নযো. ইধ ঠত্ৰা অযং ভিক্খু খীণাসৰো কাতব্বো, চত্তারি মহাভূতানি নীহরিত্ৰা চতুসচ্চৰৰত্থানং দস্সেত্ৰা যাৰ অরহত্তফলং কম্মট্ঠানং কথেতব্বং.

ইদানি পন তস্স খীণাসৰস্স সততৰিহারে দস্সেতুং এৰং সম্মা ৰিমুত্তচিত্তস্সাতিআদিমাহ. তত্থ সম্মা ৰিমুত্তচিত্তস্সাতি হেতুনা কারণেন সম্মা ৰিমুত্তস্স. সততৰিহারাতি নিচ্চৰিহারা নিবদ্ধৰিহারা. নেৰ সুমনো হোতীতি ইট্ঠারম্মণে রাগৰসেন ন সোমনস্সজাতো হোতি. ন দুম্মনোতি অনিট্ঠারম্মণে পটিঘৰসেন ন দোমনস্সজাতো হোতি. উপেক্খকো ৰিহরতি সতো সম্পজানোতি সতিসম্পজঞ্ঞপরিগ্গহিতায মজ্ঝত্তাকারলক্খণায উপেক্খায তেসু আরম্মণেসু উপেক্খকো মজ্ঝত্তো হুত্ৰা ৰিহরতি.

কাযপরিযন্তিকন্তি কাযন্তিকং কাযপরিচ্ছিন্নং, যাৰ পঞ্চদ্ৰারকাযো পৰত্ততি, তাৰ পৰত্তং পঞ্চদ্ৰারিকৰেদনন্তি অত্থো. জীৰিতপরিযন্তিকন্তি জীৰিতন্তিকং জীৰিতপরিচ্ছিন্নং, যাৰ জীৰিতং পৰত্ততি, তাৰ পৰত্তং মনোদ্ৰারিকৰেদনন্তি অত্থো. তত্থ পঞ্চদ্ৰারিকৰেদনা পচ্ছা উপ্পজ্জিত্ৰা পঠমং নিরুজ্ঝতি, মনোদ্ৰারিকৰেদনা পঠমং উপ্পজ্জিত্ৰা পচ্ছা নিরুজ্ঝতি. সা হি পটিসন্ধিক্খণে ৰত্থুরূপস্মিংযেৰ পতিট্ঠাতি. পঞ্চদ্ৰারিকা পৰত্তে পঞ্চদ্ৰারৰসেন পৰত্তমানা পঠমৰযে ৰীসতিৰস্সকালে রজ্জনদুস্সনমুয্হনৰসেন অধিমত্তা বলৰতী হোতি, পণ্ণাসৰস্সকালে ঠিতা হোতি, সট্ঠিৰস্সকালতো পট্ঠায পরিহাযমানা, অসীতিনৰুতিৰস্সকালে মন্দা হোতি. তদা হি সত্তা ‘‘চিররত্তং একতো নিসীদিম্হা নিপজ্জিম্হা’’তি ৰদন্তেপি ন জানামাতি ৰদন্তি. অধিমত্তানিপি রূপাদিআরম্মণানি ন পস্সাম, সুগন্ধদুগ্গন্ধং ৰা সাদুঅসাদুং ৰা থদ্ধমুদুকং ৰাতি ন জানামাতিপি ৰদন্তি. ইতি নেসং পঞ্চদ্ৰারিকৰেদনা ভগ্গা হোতি, মনোদ্ৰারিকা পৰত্ততি. সাপি অনুপুব্বেন পরিহাযমানা মরণসমযে হদযকোটিংযেৰ নিস্সায পৰত্ততি. যাৰ পনেসা পৰত্ততি, তাৰ সত্তো জীৰতীতি ৰুচ্চতি. যদা নপ্পৰত্ততি, তদা ‘‘মতো নিরুদ্ধো’’তি ৰুচ্চতি.

স্ৰাযমত্থো ৰাপিযা দীপেতব্বো – যথা হি পুরিসো পঞ্চউদকমগ্গসম্পন্নং ৰাপিং করেয্য. পঠমং দেৰে ৰুট্ঠে পঞ্চহি উদকমগ্গেহি উদকং পৰিসিত্ৰা অন্তোৰাপিযং আৰাটে পূরেয্য. পুনপ্পুনং দেৰে ৰস্সন্তে উদকমগ্গে পূরেত্ৰা গাৰুতড্ঢযোজনমত্তং ওত্থরিত্ৰা উদকং তিট্ঠেয্য ততো ততো ৰিস্সন্দমানং. অথ নিদ্ধমনতুম্বে ৰিৰরিত্ৰা খেত্তেসু কম্মে কযিরমানে উদকং নিক্খমন্তং, সস্সপাককালে উদকং নিক্খন্তং উদকং পরিহীনং, ‘‘মচ্ছে গণ্হামা’’তি ৰত্তব্বতং আপজ্জেয্য. ততো কতিপাহেন আৰাটেসুযেৰ উদকং সণ্ঠহেয. যাৰ পন তং আৰাটেসু হোতি, তাৰ মহাৰাপিযং উদকং অত্থীতি সঙ্খং গচ্ছতি. যদা পন তত্থ ছিজ্জতি, তদা ‘‘ৰাপিযং উদকং নত্থী’’তি ৰুচ্চতি. এৰং সম্পদমিদং ৰেদিতব্বং.

পঠমং দেৰে ৰস্সন্তে পঞ্চহি মগ্গেহি উদকে পৰিসন্তে আৰাটানং পূরণকালো ৰিয হি পঠমমেৰ পটিসন্ধিক্খণে মনোদ্ৰারিকৰেদনায ৰত্থুরূপে পতিট্ঠিতকালো, পুনপ্পুনং দেৰে ৰস্সন্তে পঞ্চমগ্গানং পূরণকালো ৰিয পৰত্তে পঞ্চদ্ৰারিকৰেদনায পৰত্তি, গাৰুতড্ঢযোজনমত্তং অজ্ঝোত্থরণং ৰিয পঠমৰযে ৰীসতিৰস্সকালে রজ্জনাদিৰসেন তস্স অধিমত্তবলৰভাৰো, যাৰ ৰাপিতো উদকং ন নিগ্গচ্ছতি, তাৰ পূরায ৰাপিযা ঠিতকালো ৰিয পঞ্ঞাসৰস্সকালে তস্স ঠিতকালো, নিদ্ধমনতুম্বেসু ৰিৰটেসু কম্মে কযিরমানে উদকস্স নিক্খমনকালো ৰিয সট্ঠিৰস্সকালতো পট্ঠায তস্স পরিহানি, উদকে ভট্ঠে উদকমগ্গেসু পরিত্তউদকস্স ঠিতকালো ৰিয অসীতিনৰুতিকালে পঞ্চদ্ৰারিকৰেদনায মন্দকালো, আৰাটেসুযেৰ উদকস্স পতিট্ঠিতকালো ৰিয হদযৰত্থুকোটিং নিস্সায মনোদ্ৰারে ৰেদনায পৰত্তিকালো, আৰাটেসু পরিত্তেপি উদকে সতি ‘‘ৰাপিযং উদকং অত্থী’’তি ৰত্তব্বকালো ৰিয যাৰ সা পৰত্ততি, তাৰ ‘‘সত্তো জীৰতী’’তি ৰুচ্চতি. যথা পন আৰাটেসু উদকে ছিন্নে ‘‘নত্থি ৰাপিযং উদক’’ন্তি ৰুচ্চতি, এৰং মনোদ্ৰারিকৰেদনায অপ্পৰত্তমানায সত্তো মতোতি ৰুচ্চতি. ইমং ৰেদনং সন্ধায ৰুত্তং – ‘‘জীৰিতপরিযন্তিকং ৰেদনং ৰেদিযমানো’’তি.

কাযস্স ভেদাতি কাযস্স ভেদেন. উদ্ধং জীৰিতপরিযাদানাতি জীৰিতক্খযতো উদ্ধং. ইধেৰাতি পটিসন্ধিৰসেন পরতো অগন্ত্ৰা ইধেৰ. সীতী ভৰিস্সন্তীতি পৰত্তিৰিপ্ফন্দনদরথরহিতানি সীতানি অপ্পৰত্তনধম্মানি ভৰিস্সন্তি.

থূণং পটিচ্চাতি রুক্খং পটিচ্চ. কুদ্দালপিটকং আদাযাতি কুদ্দালঞ্চ খণিত্তিঞ্চ পচ্ছিঞ্চ গহেত্ৰাতি অত্থো. দেসনা পন কুদ্দালৰসেনেৰ কতা. মূলে ছিন্দেয্যাতি মূলম্হি কুদ্দালেন ছিন্দেয্য. পলিখণেয্যাতি খণিত্তিযা সমন্তা খণেয্য.

এৰমেৰ খোতি এত্থ ইদং ওপম্মসংসন্দনং – রুক্খো ৰিয হি অত্তভাৰো দট্ঠব্বো, রুক্খং পটিচ্চ ছাযা ৰিয কুসলাকুসলং কম্মং, ছাযং অপ্পৰত্তং কাতুকামো পুরিসো ৰিয যোগাৰচরো, কুদ্দালো ৰিয পঞ্ঞা, পিটকং ৰিয সমাধি, খণিত্তি ৰিয ৰিপস্সনা, খণিত্তিযা মূলানং পলিখণনকালো ৰিয অরহত্তমগ্গেন অৰিজ্জায ছেদনকালো, খণ্ডাখণ্ডং করণকালো ৰিয খন্ধৰসেন দিট্ঠকালো, ফালনকালো ৰিয আযতনৰসেন দিট্ঠকালো, সকলীকরণকালো ৰিয ধাতুৰসেন দিট্ঠকালো, ৰাতাতপেন ৰিসোসনকালো ৰিয কাযিকচেতসিকস্স ৰীরিযস্স করণকালো, অগ্গিনা ডহনকালো ৰিয ঞাণেন কিলেসানং ডহনকালো, মসিকরণকালো ৰিয ৰত্তমানক-পঞ্চক্খন্ধকালো, মহাৰাতে ওফুননকালো ৰিয নদীসোতে পৰাহনকালো ৰিয চ ছিন্নমূলকানং পঞ্চন্নং খন্ধানং অপ্পটিসন্ধিকনিরোধো, ওফুননপ্পৰাহনেহি অপঞ্ঞত্তিকভাৰূপগমো ৰিয পুনব্ভৰে ৰিপাকক্খন্ধানং অনুপ্পাদেন অপণ্ণত্তিকভাৰো ৰেদিতব্বো.

ভগৰন্তং এতদৰোচাতি সত্থরি দেসনং ৰিনিৰট্টেন্তে সোতাপত্তিফলং পত্ৰা এতং ‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে’’তিআদিৰচনং অৰোচ. তত্থ উদযত্থিকোতি ৰড্ঢিঅত্থিকো. অস্সপণিযং পোসেয্যাতি পঞ্চ অস্সপোতসতানি কিণিত্ৰা পচ্ছা ৰিক্কিণিস্সামীতি পোসেয্য. সহস্সগ্ঘনকস্স অস্সস্স পঞ্চসতমত্তং উপকরণং গন্ধমালাদিৰসেন পোসাৰনিকংযেৰ অগমাসি. অথস্স তে অস্সা একদিৰসেনেৰ রোগং ফুসিত্ৰা সব্বে জীৰিতক্খযং পাপুণেয্যুন্তি ইমিনা অধিপ্পাযেন এৰমাহ. উদযঞ্চেৰ নাধিগচ্ছেয্যাতি ৰড্ঢিঞ্চ গেহতো নীহরিত্ৰা দিন্নমূলঞ্চ কিঞ্চি ন লভেয্য. পযিরুপাসিন্তি চতূহি পচ্চযেহি উপট্ঠহিং. স্ৰাহং উদযঞ্চেৰ নাধিগচ্ছিন্তি সো অহং নেৰ উদযং ন গেহতো দিন্নধনং অধিগচ্ছিং, পণিযঅস্সজগ্গনকো নাম জাতোস্মীতি দস্সেতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৰাতি.