২. দুতিযপণ্ণাসকং

(৬) ১. পুঞ্ঞাভিসন্দৰগ্গো

১. পঠমপুঞ্ঞাভিসন্দসুত্তৰণ্ণনা

৫১. দুতিযস্স পঠমে পুঞ্ঞাভিসন্দাতি পুঞ্ঞস্স অভিসন্দা, পুঞ্ঞপ্পত্তিযোতি অত্থো. কুসলাভিসন্দাতি তস্সেৰ ৰেৰচনং. তে পনেতে সুখং আহরন্তীতি সুখস্সাহারা. সুট্ঠু অগ্গানং রূপাদীনং দাযকাতি সোৰগ্গিকা. সুখো নেসং ৰিপাকোতি সুখৰিপাকা. সগ্গে উপপত্তি সগ্গো, সগ্গায সংৰত্তন্তীতি সগ্গসংৰত্তনিকা. চীৰরং পরিভুঞ্জমানোতি চীৰরত্থায ৰত্থং লভিত্ৰা সূচিসুত্তাদীনং অভাৰেন তং নিক্খিপন্তোপি করোন্তোপি পারুপন্তোপি জিণ্ণকালে পচ্চত্থরণং করোন্তোপি পচ্চত্থরিতুম্পি অসক্কুণেয্যং ভূমত্থরণং করোন্তোপি ভূমত্থরণস্স অননুচ্ছৰিকং ফালেত্ৰা পাদপুঞ্ছনং করোন্তোপি ‘‘পরিভুঞ্জমানো’’ত্ৰেৰ ৰুচ্চতি. যদা পন ‘‘পাদপুঞ্ছনম্পি ন সক্কা ইদ’’ন্তি সম্মজ্জিত্ৰা ছড্ডিতং হোতি, তদা পরিভুঞ্জমানো নাম ন হোতি. অপ্পমাণং চেতোসমাধিন্তি অরহত্তফলসমাধিং. অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দোতি ইমিনা দাযকস্স পুঞ্ঞচেতনায অপ্পমাণতং কথেতি. তস্স হি ‘‘খীণাসৰো মে চীৰরং পরিভুঞ্জতী’’তি পুনপ্পুনং অনুস্সরণৰসেন পৰত্তা পুঞ্ঞচেতনা অপ্পমাণা হোতি. তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. পিণ্ডপাতাদীসু পন যো পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জিত্ৰা সত্তাহম্পি তেনেৰ যাপেতি, অঞ্ঞং ন পরিভুঞ্জতি, সো সত্তাহম্পি তংযেৰ পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জমানো নাম হোতি. একস্মিং পন সেনাসনে রত্তিট্ঠানদিৰাট্ঠানাদীসু চঙ্কমন্তোপি যাৰ তং সেনাসনং পহায অঞ্ঞং ন গণ্হাতি, তাৰ পরিভুঞ্জমানো নাম হোতি. একেন পন ভেসজ্জেন ব্যাধিম্হি ৰূপসন্তে যাৰ অঞ্ঞং ভেসজ্জং ন পরিভুঞ্জতি, তাৰদেৰ পরিভুঞ্জমানো নাম হোতি.

বহুভেরৰন্তি বহূহি ভেরৰারম্মণেহি সমন্নাগতং. রতনৰরানন্তি সত্তন্নম্পি ৰররতনানং. আলযন্তি নিৰাসট্ঠানং. পুথূ সৰন্তীতি বহুকা হুত্ৰা সন্দমানা. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ.

২. দুতিযপুঞ্ঞাভিসন্দসুত্তৰণ্ণনা

৫২. দুতিযে অরিযকন্তেহীতি মগ্গফলসম্পযুত্তেহি. তানি হি অরিযানং কন্তানি হোন্তি পিযানি মনাপানি. সেসং সুত্তন্তে তাৰ যং ৰত্তব্বং সিযা, তং ৰিসুদ্ধিমগ্গে (ৰিসুদ্ধি. ১.১২৪ আদযো) ৰুত্তমেৰ.

গাথাসু পন সদ্ধাতি সোতাপন্নস্স সদ্ধা অধিপ্পেতা. সীলম্পি সোতাপন্নস্স সীলমেৰ. উজুভূতঞ্চ দস্সনন্তি কাযৰঙ্কাদীনং অভাৰেন খীণাসৰস্স দস্সনং উজুভূতদস্সনং নাম. আহূতি কথযন্তি. পসাদন্তি বুদ্ধধম্মসঙ্ঘেসু পসাদং. ধম্মদস্সনন্তি চতুসচ্চধম্মদস্সনং.

৩. পঠমসংৰাসসুত্তৰণ্ণনা

৫৩. ততিযে সম্বহুলাপি খো গহপতী চ গহপতানিযো চাতি বহুকা গহপতযো চ গহপতানিযো চ আৰাহৰিৰাহকরণত্থায গচ্ছন্তা তমেৰ মগ্গং পটিপন্না হোন্তি. সংৰাসাতি সহৰাসা একতোৰাসা. ছৰো ছৰাযাতি গুণমরণেন মতত্তা ছৰো গুণমরণেনেৰ মতায ছৰায সদ্ধিং. দেৰিযা সদ্ধিন্তি গুণেহি দেৰিভূতায সদ্ধিং. দুস্সীলোতি নিস্সীলো. পাপধম্মোতি লামকধম্মো. অক্কোসকপরিভাসকোতি দসহি অক্কোসৰত্থূহি অক্কোসকো, ভযং দস্সেত্ৰা সন্তজ্জনেন পরিভাসকো. এৰং সব্বত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো.

কদরিযাতি থদ্ধমচ্ছরিনো. জানিপতযোতি জযম্পতিকা. ৰদঞ্ঞূতি যাচকানং ৰচনস্স অত্থং জানন্তি. সঞ্ঞতাতি সীলসংযমেন সমন্নাগতা. ধম্মজীৰিনোতি ধম্মে ঠত্ৰা জীৰিকং কপ্পেন্তীতি ধম্মজীৰিনো. অত্থাসং পচুরা হোন্তীতি ৰড্ঢিসঙ্খাতা অত্থা এতেসং বহূ হোন্তি. ফাসুকং উপজাযতীতি অঞ্ঞমঞ্ঞং ফাসুৰিহারো জাযতি. কামকামিনোতি কামে কামযমানা.

৪. দুতিযসংৰাসসুত্তৰণ্ণনা

৫৪. চতুত্থে কম্মপথৰসেন দেসনা পৰত্তিতা. সেসং তাদিসমেৰ. ইমেসু পন দ্ৰীসুপি সুত্তেসু অগারিকপটিপদা কথিতা. সোতাপন্নসকদাগামীনম্পি ৰট্টতি.

৫-৬. সমজীৰীসুত্তদ্ৰযৰণ্ণনা

৫৫-৫৬. পঞ্চমে তেনুপসঙ্কমীতি কিমত্থং উপসঙ্কমি? অনুগ্গণ্হনত্থং. তথাগতো হি তং রট্ঠং পাপুণন্তো ইমেসংযেৰ দ্ৰিন্নং সঙ্গণ্হনত্থায পাপুণাতি. নকুলপিতা কির পঞ্চ জাতিসতানি তথাগতস্স পিতা অহোসি, পঞ্চ জাতিসতানি মহাপিতা, পঞ্চ জাতিসতানি চূল়পিতা. নকুলমাতাপি পঞ্চ জাতিসতানি তথাগতস্স মাতা অহোসি, পঞ্চ জাতিসতানি মহামাতা, পঞ্চ জাতিসতানি চূল়মাতা. তে সত্থু দিট্ঠকালতো পট্ঠায পুত্তসিনেহং পটিলভিত্ৰা ‘‘হন্তাত, হন্তাতা’’তি ৰচ্ছকং দিস্ৰা ৰচ্ছগিদ্ধিনী গাৰী ৰিয ৰিরৰমানা উপসঙ্কমিত্ৰা পঠমদস্সনেনেৰ সোতাপন্না জাতা. নিৰেসনে পঞ্চসতানং ভিক্খূনং আসনানি সদা পঞ্ঞত্তানেৰ হোন্তি. ইতি ভগৰা তেসং অনুগ্গণ্হনত্থায উপসঙ্কমি. অতিচরিতাতি অতিক্কমিতা. অভিসম্পরাযঞ্চাতি পরলোকে চ. সমসদ্ধাতি সদ্ধায সমা একসদিসা. সীলাদীসুপি এসেৰ নযো. ছট্ঠং কেৰলং ভিক্খূনং দেসিতং. সেসমেত্থ তাদিসমেৰ.

৭. সুপ্পৰাসাসুত্তৰণ্ণনা

৫৭. সত্তমে পজ্জনিকন্তি তস্স নিগমস্স নামং. কোলিযানন্তি কোলরাজকুলানং. আযুং খো পন দত্ৰাতি আযুদানং দত্ৰা. আযুস্স ভাগিনী হোতীতি আযুভাগপটিলাভিনী হোতি, আযুং ৰা ভজনিকা হোতি, আযুপ্পটিলাভিনীতি অত্থো. সেসপদেসুপি এসেৰ নযো.

রসসা উপেতন্তি রসেন উপেতং রসসম্পন্নং. উজ্জুগতেসূতি কাযৰঙ্কাদিরহিতত্তা উজুকমেৰ গতেসু খীণাসৰেসু. চরণূপপন্নেসূতি পঞ্চদসহি চরণধম্মেহি সমন্নাগতেসু. মহগ্গতেসূতি মহত্তং গতেসু. খীণাসৰানঞ্ঞেৰেতং নামং. পুঞ্ঞেন পুঞ্ঞং সংসন্দমানাতি পুঞ্ঞেন সদ্ধিং পুঞ্ঞং ঘটযমানা. মহপ্ফলা লোকৰিদূন ৰণ্ণিতাতি এৰরূপা দানসঙ্খাতা দক্খিণা তিৰিধলোকং ৰিদিতং কত্ৰা ঠিতত্তা লোকৰিদূনং বুদ্ধানং ৰণ্ণিতা, বুদ্ধেহি পসত্থাতি অত্থো. যঞ্ঞমনুস্সরন্তাতি যঞ্ঞং দানং অনুস্সরন্তা. ৰেদজাতাতি তুট্ঠিজাতা.

৮. সুদত্তসুত্তৰণ্ণনা

৫৮. অট্ঠমে সঞ্ঞতানন্তি কাযৰাচাহি সংযতানং. পরদত্তভোজিনন্তি পরেহি দিন্নমেৰ ভুঞ্জিত্ৰা যাপেন্তানং. কালেনাতি যুত্তপ্পত্তকালেন. সক্কচ্চ দদাতীতি সহত্থা সক্কারং কত্ৰা দদাতি. চত্তারি ঠানানি অনুপ্পৰেচ্ছতীতি চত্তারি কারণানি অনুপ্পৰেসেতি দদাতি. যসৰা হোতীতি মহাপরিৰারো হোতি. নৰমং কেৰলং ভিক্খূনং কথিতং. সেসমেত্থ তাদিসমেৰ.

১০. গিহিসামীচিসুত্তৰণ্ণনা

৬০. দসমে গিহিসামীচিপটিপদন্তি গিহীনং অনুচ্ছৰিকং পটিপত্তিং. পচ্চুপট্ঠিতো হোতীতি অতিহরিত্ৰা দাতুকামতায পতিউপট্ঠিতো হোতি উপগতো, ভিক্খুসঙ্ঘস্স চীৰরং দেতীতি অত্থো.

উপট্ঠিতাতি উপট্ঠাযকো. তেসং দিৰা চ রত্তো চাতি যে এৰং চতূহি পচ্চযেহি উপট্ঠহন্তি, তেসং দিৰা চ রত্তিঞ্চ পরিচ্চাগৰসেন চ অনুস্সরণৰসেন চ সদা পুঞ্ঞং পৰড্ঢতি. সগ্গঞ্চ কমতিট্ঠানন্তি তাদিসো চ ভদ্দকং কম্মং কত্ৰা সগ্গট্ঠানং উপগচ্ছতি. ইমেসু চতূসুপি সুত্তেসু আগারিযপটিপদা কথিতা. সোতাপন্নসকদাগামীনম্পি ৰট্টতি.

পুঞ্ঞাভিসন্দৰগ্গো পঠমো.

(৭) ২. পত্তকম্মৰগ্গো

১. পত্তকম্মসুত্তৰণ্ণনা

৬১. দুতিযস্স পঠমে অনিট্ঠপটিক্খেপেন ইট্ঠা. মনে কমন্তি পৰিসন্তীতি কন্তা. মনং অপ্পাযন্তি পৰড্ঢেন্তীতি মনাপা. দুল্লভাতি পরমদুল্লভা. ভোগাতি ভুঞ্জিতব্বা রূপাদযো ৰিসযা. সহধম্মেনাতি ধম্মেনেৰ সদ্ধিং উপ্পজ্জন্তু, মা ধম্মূপঘাতং কত্ৰা অধম্মেনাতি. অথৰা সহধম্মেনাতি সকারণেন, তেন তেন সেনাপতিসেট্ঠিট্ঠানাদিকারণেন সদ্ধিংযেৰ উপ্পজ্জন্তূতি অত্থো. যসোতি পরিৰারসম্পত্তি. সহ ঞাতীভীতি ঞাতকেহি সদ্ধিং. সহ উপজ্ঝাযেহীতি সুখদুক্খেসু উপনিজ্ঝাযিতব্বত্তা উপজ্ঝাযসঙ্খাতেহি সন্দিট্ঠসম্ভত্তেহি সদ্ধিং.

অকিচ্চং করোতীতি অকাতব্বং করোতি. কিচ্চং অপরাধেতীতি কত্তব্বযুত্তকং কিচ্চং অকরোন্তো তং অপরাধেতি নাম. ধংসতীতি পততি পরিহাযতি. অভিজ্ঝাৰিসমলোভন্তি অভিজ্ঝাসঙ্খাতং ৰিসমলোভং. পজহতীতি নুদতি নীহরতি. মহাপঞ্ঞোতি মহন্তপঞ্ঞো. পুথুপঞ্ঞোতি পুথুলপঞ্ঞো. আপাতদসোতি তং তং অত্থং আপাতেতি তমেৰ পস্সতি, সুখুমম্পিস্স অত্থজাতং আপাতং আগচ্ছতিযেৰাতি অত্থো.

উট্ঠানৰীরিযাধিগতেহীতি উট্ঠানসঙ্খাতেন ৰীরিযেন অধিগতেহি. বাহাবলপরিচিতেহীতি বাহাবলেন পরিচিতেহি ৰড্ঢিতেহি. সেদাৰক্খিত্তেহীতি অৰক্খিত্তসেদেহি, সেদং মুঞ্চিত্ৰা ৰাযামেন পযোগেন সমধিগতেহীতি অত্থো. ধম্মিকেহীতি ধম্মযুত্তেহি. ধম্মলদ্ধেহীতি দসকুসলকম্মপথধম্মে অকোপেত্ৰা লদ্ধেহি. পত্তকম্মানীতি যুত্তকম্মানি অনুচ্ছৰিককম্মানি. সুখেতীতি সুখিতং করোতি. পীণেতীতি পীণিতং বলসম্পন্নং করোতি. ঠানগতং হোতীতি কারণগতং হোতি. কিং পন তন্তি? চতূসু পত্তকম্মেসু একং ভোগেহি কত্তব্বকম্মং ভোগজাতমেৰ ঠানগতং. পত্তগতন্তি যুত্তপ্পত্তট্ঠানগতং. আযতনসো পরিভুত্তন্তি কারণেনেৰ পরিভুত্তং ভোগজাতং হোতি.

পরিযোধায সংৰত্ততীতি পিদহিত্ৰা ৰত্ততি. যথা অগ্গিআদীহি উপ্পন্নাসু আপদাসু, এৰং আদিত্তগেহনিব্বাপনাদীনং অত্থায ধনপরিচ্চাগং কত্ৰা তাসং আপদানং মগ্গং পিদহতি নিৰারেতি. সোত্থিং অত্তানং করোতীতি নিরুপদ্দৰং খেমং অত্তানং করোতি. ঞাতিবলিন্তি ঞাতকানং বলিং. অতিথিবলিন্তি আগন্তুকানং বলিং. পুব্বপেতবলিন্তি পরলোকগতানং ঞাতকানং বলিং. রাজবলিন্তি রঞ্ঞো কত্তব্বযুত্তকং রাজবলিং. দেৰতাবলিন্তি দেৰতানং কত্তব্ববলিং. সব্বমেতং তেসং তেসং যথানুচ্ছৰিকৰসেন দাতব্বদানস্স অধিৰচনং.

খন্তিসোরচ্চে নিৰিট্ঠাতি অধিৰাসনক্খন্তিযঞ্চ সুসীলতায চ নিৰিট্ঠা. একমত্তানং দমেন্তীতি একং অত্তনোৰ অত্তভাৰং ইন্দ্রিযদমেন দমেন্তি. সমেন্তীতি অত্তনো চিত্তং কিলেসৰূপসমনেন সমেন্তি. পরিনিব্বাপেন্তীতি কিলেসপরিনিব্বানেনেৰ পরিনিব্বাপেন্তি. উদ্ধগ্গিকন্তিআদীসু উপরূপরিভূমীসু ফলদানৰসেন উদ্ধমগ্গমস্সাতি উদ্ধগ্গিকা. সগ্গস্স হিতাতি তত্রুপপত্তিজননতো সোৰগ্গিকা. নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে সুখোৰ ৰিপাকো অস্সাতি সুখৰিপাকা. সুট্ঠু অগ্গানং দিব্বৰণ্ণাদীনং দসন্নং ৰিসেসানং নিব্বত্তনতো সগ্গসংৰত্তনিকা, এৰরূপং দক্খিণং পতিট্ঠাপেতীতি অত্থো.

অরিযধম্মে ঠিতোতি পঞ্চসীলধম্মে পতিট্ঠিতো. পেচ্চ সগ্গে পমোদতীতি পরলোকং গন্ত্ৰা যত্থ সগ্গে পটিসন্ধিং গণ্হাতি, তত্থ মোদতি. সোতাপন্নসকদাগামিনো ৰা হোন্তু অনাগামী ৰা, সব্বেসং অযং পটিপদা লব্ভতেৰাতি.

২. আনণ্যসুত্তৰণ্ণনা

৬২. দুতিযে অধিগমনীযানীতি পত্তব্বানি. কামভোগিনাতি ৰত্থুকামে চ কিলেসকামে চ পরিভুঞ্জন্তেন. অত্থিসুখাদীসু অত্থীতি উপ্পজ্জনকসুখং অত্থিসুখং নাম. ভোগে পরিভুঞ্জন্তস্স উপ্পজ্জনকসুখং ভোগসুখং নাম. অনণোস্মীতি উপ্পজ্জনকসুখং আনণ্যসুখং নাম. নিদ্দোসো অনৰজ্জোস্মীতি উপ্পজ্জনকসুখং অনৰজ্জসুখং নাম.

ভুঞ্জন্তি ভুঞ্জমানো. পঞ্ঞা ৰিপস্সতীতি পঞ্ঞায ৰিপস্সতি. উভো ভাগেতি দ্ৰে কোট্ঠাসে, হেট্ঠিমানি তীণি একং কোট্ঠাসং, অনৰজ্জসুখং একং কোট্ঠাসন্তি এৰং পঞ্ঞায পস্সমানো দ্ৰে কোট্ঠাসে জানাতীতি অত্থো. অনৰজ্জসুখস্সেতন্তি এতং তিৰিধম্পি সুখং অনৰজ্জসুখস্স সোল়সিং কলং নাগ্ঘতীতি.

৩. ব্রহ্মসুত্তৰণ্ণনা

৬৩. ততিযং তিকনিপাতে ৰণ্ণিতমেৰ. সপুব্বদেৰতানীতি পদমত্তমেৰ এত্থ ৰিসেসোতি. চতুত্থে সব্বং উত্তানত্থমেৰ.

৫. রূপসুত্তৰণ্ণনা

৬৫. পঞ্চমে রূপে পমাণং গহেত্ৰা পসন্নো রূপপ্পমাণো নাম. রূপপ্পসন্নোতি তস্সেৰ অত্থৰচনং. ঘোসে পমাণং গহেত্ৰা পসন্নো ঘোসপ্পমাণো নাম. চীৰরলূখপত্তলূখেসু পমাণং গহেত্ৰা পসন্নো লূখপ্পমাণো নাম. ধম্মে পমাণং গহেত্ৰা পসন্নো ধম্মপ্পমাণো নাম. ইতরানি তেসংযেৰ অত্থৰচনানি. সব্বসত্তে চ তযো কোট্ঠাসে কত্ৰা দ্ৰে কোট্ঠাসা রূপপ্পমাণা, একো ন রূপপ্পমাণো. পঞ্চ কোট্ঠাসে কত্ৰা চত্তারো কোট্ঠাসা ঘোসপ্পমাণা, একো ন ঘোসপ্পমাণো. দস কোট্ঠাসে কত্ৰা নৰ কোট্ঠাসা লূখপ্পমাণা, একো ন লূখপ্পমাণো. সতসহস্সং কোট্ঠাসে কত্ৰা পন একো কোট্ঠাসোৰ ধম্মপ্পমাণো, সেসা ন ধম্মপ্পমাণাতি ৰেদিতব্বা.

রূপে পমাণিংসূতি যে রূপং দিস্ৰা পসন্না, তে রূপে পমাণিংসু নাম, পসীদিংসূতি অত্থো. ঘোসেন অন্ৰগূতি ঘোসেন অনুগতা, ঘোসপ্পমাণং গহেত্ৰা পসন্নাতি অত্থো. ছন্দরাগৰসূপেতাতি ছন্দস্স চ রাগস্স চ ৰসং উপেতা. অজ্ঝত্তঞ্চ ন জানাতীতি নিযকজ্ঝত্তে তস্স গুণং ন জানাতি. বহিদ্ধা চ ন পস্সতীতি বহিদ্ধাপিস্স পটিপত্তিং ন পস্সতি. সমন্তাৰরণোতি সমন্ততো আৰারিতো, সমন্তা ৰা আৰরণমস্সাতি সমন্তাৰরণো. ঘোসেন ৰুয্হতীতি ঘোসেন নিযতি, ন গুণেন. অজ্ঝত্তঞ্চ ন জানাতি, বহিদ্ধা চ ৰিপস্সতীতি নিযকজ্ঝত্তে গুণং ন জানাতি, বহিদ্ধা পনস্স পটিপত্তিং পস্সতি. বহিদ্ধা ফলদস্সাৰীতি তস্স পরেহি কতং বহিদ্ধা সক্কারফলং পস্সন্তো. ৰিনীৰরণদস্সাৰীতি ৰিৰটদস্সাৰী. ন সো ঘোসেন ৰুয্হতীতি সো ঘোসেন ন নীযতি.

৬. সরাগসুত্তৰণ্ণনা

৬৬. ছট্ঠে মোহজং চাপৰিদ্দসূতি মোহজং চাপি অৰিদ্দসূ অপণ্ডিতা. সৰিঘাতন্তি সদুক্খং. দুখুদ্রযন্তি আযতিঞ্চ দুক্খৰড্ঢিদাযকং. অচক্খুকাতি পঞ্ঞাচক্খুরহিতা. যথা ধম্মা তথা সন্তাতি যথা রাগাদযো ধম্মা ঠিতা, তথা সভাৰাৰ হুত্ৰা. ন তস্সেৰন্তি মঞ্ঞরেতি মযং এৰংসন্তা এৰংসভাৰাতি তস্স ন মঞ্ঞরে, ন মঞ্ঞন্তীতি অত্থো. ইমস্মিং সুত্তেপি গাথাসুপি ৰট্টমেৰ কথিতং.

৭. অহিরাজসুত্তৰণ্ণনা

৬৭. সত্তমে ইমানি চত্তারি অহিরাজকুলানীতি ইদং দট্ঠৰিসানেৰ সন্ধায ৰুত্তং. যে হি কেচি দট্ঠৰিসা, সব্বেতে ইমেসং চতুন্নং অহিরাজকুলানং অব্ভন্তরগতাৰ হোন্তি. অত্তগুত্তিযাতি অত্তনো গুত্তত্থায. অত্তরক্খাযাতি অত্তনো রক্খণত্থায. অত্তপরিত্তাযাতি অত্তনো পরিত্তাণত্থায. পরিত্তং নাম অনুজানামীতি অত্থো.

ইদানি যথা তং পরিত্তং কাতব্বং, তং দস্সেন্তো ৰিরূপক্খেহি মেতিআদিমাহ. তত্থ ৰিরূপক্খেহীতি ৰিরূপক্খনাগকুলেহি. সেসেসুপি এসেৰ নযো. অপাদকেহীতি অপাদকসত্তেহি. সেসেসুপি এসেৰ নযো. সব্বে সত্তাতি ইতো পুব্বে এত্তকেন ঠানেন ওদিস্সকমেত্তং কথেত্ৰা ইদানি অনোদিস্সকমেত্তং কথেতুং ইদমারদ্ধং. তত্থ সত্তা পাণা ভূতাতি সব্বানেতানি পুগ্গলৰেৰচনানেৰ. ভদ্রানি পস্সন্তূতি ভদ্রানি আরম্মণানি পস্সন্তু. মা কঞ্চি পাপমাগমাতি কঞ্চি সত্তং পাপকং লামকং মা আগচ্ছতু. অপ্পমাণো বুদ্ধোতি এত্থ বুদ্ধোতি বুদ্ধগুণা ৰেদিতব্বা. তে হি অপ্পমাণা নাম. সেসপদদ্ৰযেপি এসেৰ নযো. পমাণৰন্তানীতি গুণপ্পমাণেন যুত্তানি. উণ্ণনাভীতি লোমসনাভিকো মক্কটকো. সরবূতি ঘরগোলিকা. কতা মে রক্খা, কতা মে পরিত্তাতি মযা এত্তকস্স জনস্স রক্খা চ পরিত্তাণঞ্চ কতং. পটিক্কমন্তু ভূতানীতি সব্বেপি মে কতপরিত্তাণা সত্তা অপগচ্ছন্তু, মা মং ৰিহেঠযিংসূতি অত্থো.

৮. দেৰদত্তসুত্তৰণ্ণনা

৬৮. অট্ঠমে অচিরপক্কন্তে দেৰদত্তেতি সঙ্ঘং ভিন্দিত্ৰা নচিরপক্কন্তে. পরাভৰাযাতি অৰড্ঢিযা ৰিনাসায. অস্সতরীতি ৰল়ৰায কুচ্ছিস্মিং গদ্রভস্স জাতা. অত্তৰধায গব্ভং গণ্হাতীতি তং অস্সেন সদ্ধিং সম্পযোজেন্তি, সা গব্ভং গণ্হিত্ৰা কালে সম্পত্তে ৰিজাযিতুং নসক্কোন্তী পাদেহি ভূমিং পহরন্তী তিট্ঠতি. অথস্সা চত্তারো পাদে চতূসু খাণূসু বন্ধিত্ৰা কুচ্ছিং ফালেত্ৰা পোতকং নীহরন্তি. সা তত্থেৰ মরতি. তেনেতং ৰুত্তং.

৯. পধানসুত্তৰণ্ণনা

৬৯. নৰমে কিলেসানং সংৰরত্থায পৰেসনদ্ৰারং পিদহনত্থায পধানং সংৰরপ্পধানং, পজহনত্থায পধানং পহানপ্পধানং, কুসলানং ধম্মানং ব্রূহনত্থায ৰড্ঢনত্থায পধানং ভাৰনাপ্পধানং, তেসংযেৰ অনুরক্খণত্থায পধানং অনুরক্খণাপ্পধানং.

১০. অধম্মিকসুত্তৰণ্ণনা

৭০. দসমে অধম্মিকা হোন্তীতি পোরাণকরাজূহি ঠপিতং দসভাগবলিঞ্চেৰ অপরাধানুরূপঞ্চ দণ্ডং অগ্গহেত্ৰা অতিরেকবলিনো চেৰ অতিরেকদণ্ডস্স চ গহণেন অধম্মিকা. রাজাযুত্তাতি রঞ্ঞো জনপদেসু কিচ্চসংৰিধাযকা আযুত্তকপুরিসা. ব্রাহ্মণগহপতিকাতি অন্তোনগরৰাসিনো ব্রাহ্মণগহপতযো. নেগমজানপদাতি নিগমৰাসিনো চেৰ জনপদৰাসিনো চ. ৰিসমন্তি ৰিসমা হুত্ৰা, অসমযেন ৰাযন্তীতি অত্থো. ৰিসমাতি ন সমা, অতিথদ্ধা ৰা অতিমুদুকা ৰাতি অত্থো. অপঞ্জসাতি মগ্গতো অপগতা, উম্মগ্গগামিনো হুত্ৰা ৰাযন্তীতি অত্থো. দেৰতা পরিকুপিতা ভৰন্তীতি ৰাতেসু হি ৰিসমেসু অপঞ্জসেসু ৰাযন্তেসু রুক্খা ভিজ্জন্তি, ৰিমানানি ভিজ্জন্তি. তস্মা দেৰতা পরিকুপিতা ভৰন্তি, তা দেৰস্স সম্মা ৰস্সিতুং ন দেন্তি. তেন ৰুত্তং দেৰো ন সম্মা ধারং অনুপ্পৰেচ্ছতীতি. ৰিসমপাকানি সস্সানি ভৰন্তীতি একস্মিং ঠানে গব্ভীনি হোন্তি, একস্মিং সঞ্জাতখীরানি, একং ঠানং পচ্চতীতি এৰং ৰিসমং পাকানি সস্সানি ভৰন্তি.

সমং নক্খত্তানি তারকরূপানি পরিৰত্তন্তীতি যথা কত্তিকপুণ্ণমা কত্তিকনক্খত্তমেৰ লভতি, মিগসিরপুণ্ণমা মিগসিরনক্খত্তমেৰাতি এৰং তস্মিং তস্মিং মাসে সা সা পুণ্ণমা তং তং নক্খত্তমেৰ লভতি, তথা সম্মা পরিৰত্তন্তি. সমং ৰাতা ৰাযন্তীতি অৰিসমা হুত্ৰা সমযস্মিংযেৰ ৰাযন্তি, ছ মাসে উত্তরা ৰাতা, ছ মাসেদক্খিণাতি এৰং তেসং তেসং জনপদানং অনুরূপে সমযে ৰাযন্তি. সমাতি সমপ্পৰত্তিনো নাতিথদ্ধা নাতিমুদূ. পঞ্জসাতি মগ্গপ্পটিপন্না, মগ্গেনেৰ ৰাযন্তি, নো অমগ্গেনাতি অত্থো.

জিম্হং গচ্ছতীতি কুটিলং গচ্ছতি, অতিত্থং গণ্হাতি. নেত্তে জিম্হং গতে সতীতি নযতীতি নেত্তা. তস্মিং নেত্তে জিম্হং গতে কুটিলং গন্ত্ৰা অতিত্থং গণ্হন্তে ইতরাপি অতিত্থমেৰ গণ্হন্তীতি অত্থো. নেতেতিপি পাঠো. দুক্খং সেতীতি দুক্খং সযতি, দুক্খিতং হোতীতি অত্থো.

পত্তকম্মৰগ্গো দুতিযো.

(৮) ৩. অপণ্ণকৰগ্গো

১. পধানসুত্তৰণ্ণনা

৭১. ততিযৰগ্গস্স পঠমে অপণ্ণকপ্পটিপদন্তি অৰিরদ্ধপ্পটিপদং. যোনি চস্স আরদ্ধা হোতীতি কারণঞ্চস্স পরিপুণ্ণং হোতি. আসৰানং খযাযাতি অরহত্তত্থায. দুতিযং উত্তানমেৰ.

৩. সপ্পুরিসসুত্তৰণ্ণনা

৭৩. ততিযে অৰণ্ণোতি অগুণো. পাতু করোতীতি কথেতি, পাকটং করোতি. পঞ্হাভিনীতোতি পঞ্হত্থায অভিনীতো. অহাপেত্ৰা অলম্বিত্ৰাতি অপরিহীনং অলম্বিতং কত্ৰা. এত্থ চ অসপ্পুরিসো পাপিচ্ছতায অত্তনো অৰণ্ণং ছাদেতি, সপ্পুরিসো লজ্জিতায অত্তনো ৰণ্ণং. ইদানি যস্মা অসপ্পুরিসো হিরোত্তপ্পরহিতো সংৰাসেন অৰজানাতি, সপ্পুরিসো পন হিরোত্তপ্পসমন্নাগতো সংৰাসেনাপি নাৰজানাতি. তস্মা অসপ্পুরিসভাৰসাধকং অধুনাগতৰধুকোপম্মং দস্সেতুং সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, ৰধুকাতিআদিমাহ. তত্থ ৰধুকাতি সুণিসা. তিব্বন্তি বহলং. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

৪-৫. অগ্গসুত্তদ্ৰযৰণ্ণনা

৭৪-৭৫. চতুত্থে সীলগ্গন্তি অগ্গপ্পত্তং উত্তমসীলং. এসেৰ নযো সব্বত্থ. পঞ্চমে রূপগ্গন্তি যং রূপং সম্মসিত্ৰা অরহত্তং পাপুণাতি, ইদং রূপগ্গং নাম. সেসেসুপি এসেৰ নযো. ভৰগ্গন্তি এত্থ পন যস্মিং অত্তভাৰে ঠিতো অরহত্তং পাপুণাতি, এতং ভৰগ্গং নামাতি.

৬. কুসিনারসুত্তৰণ্ণনা

৭৬. ছট্ঠে উপৰত্তনেতি পাচীনগতায সালপন্তিযা উত্তরেন নিৰত্তিত্ৰা ঠিতায ৰেমজ্ঝট্ঠানে. অন্তরেন যমকসালানন্তি দ্ৰিন্নং সালরুক্খানং অন্তরে. কঙ্খাতি দ্ৰেল়্হকং. ৰিমতীতি ৰিনিচ্ছিতুং অসমত্থতা. ‘‘বুদ্ধো নু খো ন বুদ্ধো নু খো, ধম্মো নু খো ন ধম্মো নু খো, সঙ্ঘো নু খো ন সঙ্ঘো নু খো, মগ্গো নু খো ন মগ্গো নু খো, পটিপদা নু খো ন পটিপদা নু খো’’তি যস্স সংসযো উপ্পজ্জেয্য, তং ৰো ৰদামি পুচ্ছথ, ভিক্খৰেতি অযমেত্থ সঙ্খেপত্থো. সত্থুগারৰেনপি ন পুচ্ছেয্যাথাতি ‘‘মযং সত্থু সন্তিকে পব্বজিম্হ, চত্তারো পচ্চযাপি নো সত্থু সন্তকাৰ. তে মযং এত্তকং কালং কঙ্খং অকত্ৰা ন অরহাম অজ্জ পচ্ছিমে কালে কঙ্খং কাতু’’ন্তি সচে এৰং সত্থরি গারৰেন ন পুচ্ছথ. সহাযকোপি, ভিক্খৰে, সহাযকস্স আরোচেতূতি তুম্হাকং যো যস্স ভিক্খুস্স সন্দিট্ঠো সম্ভত্তো, সো তস্স আরোচেতু, অহং একস্স ভিক্খুস্স কথেস্সামি, তস্স কথং সুত্ৰা সব্বে নিক্কঙ্খা ভৰথাতি দস্সেতি. এৰং পসন্নোতি এৰং সদ্দহামি অহন্তি অত্থো. ঞাণমেৰাতি নিক্কঙ্খভাৰপচ্চক্খকরণঞাণংযেৰ এত্থ তথাগতস্স, ন সদ্ধামত্তন্তি অত্থো. ইমেসঞ্হি, আনন্দাতি ইমেসং অন্তোসাণিযং নিসিন্নানং পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং. যো পচ্ছিমকোতি যো গুণৰসেন পচ্ছিমকো, আনন্দত্থেরংযেৰ সন্ধাযাহ.

৭. অচিন্তেয্যসুত্তৰণ্ণনা

৭৭. সত্তমে অচিন্তেয্যানীতি চিন্তেতুং অযুত্তানি. ন চিন্তেতব্বানীতি অচিন্তেয্যত্তাযেৰ ন চিন্তেতব্বানি. যানি চিন্তেন্তোতি যানি কারণানি চিন্তেন্তো. উম্মাদস্সাতি উম্মত্তকভাৰস্স. ৰিঘাতস্সাতি দুক্খস্স. বুদ্ধৰিসযোতি বুদ্ধানং ৰিসযো, সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণাদীনং বুদ্ধগুণানং পৰত্তি চ আনুভাৰো চ. ঝানৰিসযোতি অভিঞ্ঞাঝানৰিসযো. কম্মৰিপাকোতি দিট্ঠধম্মৰেদনীযাদীনং কম্মানং ৰিপাকো. লোকচিন্তাতি ‘‘কেন নু খো চন্দিমসূরিযা কতা, কেন মহাপথৰী, কেন মহাসমুদ্দো, কেন সত্তা উপ্পাদিতা, কেন পব্বতা, কেন অম্বতালনাল়িকেরাদযো’’তি এৰরূপা লোকচিন্তা.

৮. দক্খিণসুত্তৰণ্ণনা

৭৮. অট্ঠমে দক্খিণাৰিসুদ্ধিযোতি দানসঙ্খাতায দক্খিণায ৰিসুজ্ঝনকারণানি. দাযকতো ৰিসুজ্ঝতীতি মহপ্ফলভাৰেন ৰিসুজ্ঝতি, মহপ্ফলা হোতীতি অত্থো. কল্যাণধম্মোতি সুচিধম্মো. পাপধম্মোতি লামকধম্মো. দাযকতো ৰিসুজ্ঝতীতি এত্থ ৰেস্সন্তরমহারাজা কথেতব্বো. সো হি জূজকব্রাহ্মণস্স দারকে দত্ৰা মহাপথৰিং কম্পেসি. পটিগ্গাহকতো ৰিসুজ্ঝতীতি এত্থ কল্যাণীনদীমুখদ্ৰারৰাসী কেৰট্টো কথেতব্বো. সো কির দীঘসুমত্থেরস্স তিক্খত্তুং পিণ্ডপাতং দত্ৰা মরণমঞ্চে নিপন্নো ‘‘অয্যস্স মং দীঘসুমত্থেরস্স দিন্নপিণ্ডপাতো উদ্ধরতী’’তি আহ. নেৰ দাযকতোতি এত্থ ৰড্ঢমানৰাসী লুদ্দকো কথেতব্বো. সো কির পেতদক্খিণং দেন্তো একস্স দুস্সীলস্সেৰ তযো ৰারে অদাসি. ততিযৰারে ‘‘অমনুস্সো দুস্সীলো মং ৰিলুম্পতী’’তি ৰিরৰি. একস্স সীলৰতো ভিক্খুনো দত্ৰা পাপিতকালেযেৰস্স পাপুণি. দাযকতো চেৰ ৰিসুজ্ঝতি পটিগ্গাহকতো চাতি এত্থ অসদিসদানং কথেতব্বন্তি.

৯. ৰণিজ্জসুত্তৰণ্ণনা

৭৯. নৰমে তাদিসা ৰাতি তংসদিসাৰ তংসরিক্খকাৰ. ছেদগামিনী হোতীতি ছেদং গচ্ছতি. যং পত্থিতং, তং সব্বং নস্সতীতি অত্থো. ন যথাধিপ্পাযা হোতীতি যথাজ্ঝাসযা ন হোতি. পরাধিপ্পাযা হোতীতি পরজ্ঝাসযা অজ্ঝাসযতো অধিকতরফলা হোতি. সমণং ৰা ব্রাহ্মণং ৰাতি এত্থ সমিতপাপবাহিতপাপতাহি সমণব্রাহ্মণতা ৰেদিতব্বা. ৰদতু, ভন্তে, পচ্চযেনাতি, ভন্তে, চতুব্বিধেন চীৰরাদিনা পচ্চযেন ৰদেয্যাসীতি এৰং পৰারেতি নিমন্তেতি. যেন পৰারেতীতি পরিচ্ছিন্দিত্ৰা যত্তকেন পৰারেতি. তং ন দেতীতি তং সব্বসোৰ ন দেতি. ন যথাধিপ্পাযং দেতীতি যথা তস্স অজ্ঝাসযো, এৰং দাতুং ন সক্কোতি, হাপেত্ৰা অপ্পকং দেতি. যথাধিপ্পাযং দেতীতি যত্তকং সো ইচ্ছতি, তত্তকমেৰ দেতি. পরাধিপ্পাযং দেতীতি অপ্পকং পৰারেত্ৰা অৰত্থরিত্ৰা বহুং দেতি.

১০. কম্বোজসুত্তৰণ্ণনা

৮০. দসমে নেৰ সভাযং নিসীদতীতি ৰিনিচ্ছযকরণত্থং ৰিনিচ্ছযসভাযং নেৰ নিসীদতি. ন কম্মন্তং পযোজেতীতি কসিৰণিজ্জাদিমহাকম্মন্তং নপ্পযোজেতি. ন কম্বোজং গচ্ছতীতি ভোগে সম্ভরণত্থায কম্বোজরট্ঠং ন গচ্ছতি. দেসনামত্তমেৰ চেতং, যং কিঞ্চি তিরোরট্ঠং ন গচ্ছতীতি অত্থো. কোধনোতিআদীসু কোধনতায কোধপরিযুট্ঠিতো অত্থানত্থং ন জানাতি, ইস্সুকিতায পরসম্পত্তিং ন সহতি, মচ্ছরিতায ধনং দত্ৰা কিচ্চং কাতুং ন সক্কোতি, নিপ্পঞ্ঞতায কিচ্চং সংৰিধাতুং ন সক্কোতি. তস্মা এতানি সভানিসীদনাদীনি ন করোতীতি.

অপণ্ণকৰগ্গো ততিযো.

(৯) ৪. মচলৰগ্গো

১-৫. পাণাতিপাতাদিসুত্তপঞ্চকৰণ্ণনা

৮১-৮৫. চতুত্থস্স পঠমাদীনি উত্তানত্থানেৰ. পঞ্চমে ‘‘নীচে কুলে পচ্চাজাতো’’তিআদিকেন তমেন যুত্তোতি তমো. কাযদুচ্চরিতাদীহি পুন নিরযতমূপগমনতো তমপরাযণো. ইতি উভযেনপি খন্ধতমোৰ কথিতো হোতি. ‘‘অড্ঢে কুলে পচ্চাজাতো’’তিআদিকেন জোতিনা যুত্ততো জোতি, আলোকভূতোতি ৰুত্তং হোতি. কাযসুচরিতাদীহি পুন সগ্গুপ্পত্তিজোতিভাৰূপগমনতো জোতিপরাযণো. ইমিনা নযেন ইতরেপি দ্ৰে ৰেদিতব্বা.

ৰেনকুলেতি ৰিলীৰকারকুলে. নেসাদকুলেতি মিগলুদ্দকাদীনং কুলে. রথকারকুলেতি চম্মকারকুলে. পুক্কুসকুলেতি পুপ্ফছড্ডককুলে. কসিরৰুত্তিকেতি দুক্খৰুত্তিকে. দুব্বণ্ণোতি পংসুপিসাচকো ৰিয ঝামখাণুৰণ্ণো. দুদ্দসিকোতি ৰিজাতমাতুযাপি অমনাপদস্সনো. ওকোটিমকোতি লকুণ্ডকো. কাণোতি একচ্ছিকাণো ৰা উভযচ্ছিকাণো ৰা. কুণীতি একহত্থকুণী ৰা উভযহত্থকুণী ৰা. খঞ্জোতি একপাদখঞ্জো ৰা উভযপাদখঞ্জো ৰা. পক্খহতোতি হতপক্খো পীঠসপ্পী. পদীপেয্যস্সাতি তেলকপল্লাদিনো দীপউপকরণস্স. এৰং খো, ভিক্খৰেতি এত্থ একো পুগ্গলো বহিদ্ধা আলোকং অদিস্ৰা মাতু কুচ্ছিম্হিযেৰ কালং কত্ৰা অপাযেসু নিব্বত্তন্তো সকলম্পি কপ্পং সংসরতি. সোপি তমোতমপরাযণোৰ. সো পন কুহকপুগ্গলো ভৰেয্য. কুহকস্স হি এৰরূপা নিপ্ফত্তি হোতীতি ৰুত্তং.

এত্থ চ ‘‘নীচে কুলে’’তিআদীহি আগমনৰিপত্তি চেৰ পচ্চুপ্পন্নপচ্চযৰিপত্তি চ দস্সিতা. ‘‘দলিদ্দে’’তিআদীহি পৰত্তপচ্চযৰিপত্তি, ‘‘কসিরৰুত্তিকে’’তিআদীহি আজীৰুপাযৰিপত্তি, ‘‘দুব্বণ্ণো’’তিআদীহি অত্তভাৰৰিপত্তি, ‘‘বহ্ৰাবাধো’’তিআদীহি দুক্খকারণসমাযোগো, ‘‘ন লাভী’’তিআদীহি সুখকারণৰিপত্তি চেৰ উপভোগৰিপত্তি চ, ‘‘কাযেন দুচ্চরিত’’ন্তিআদীহি তমপরাযণভাৰস্স কারণসমাযোগো, ‘‘কাযস্স ভেদা’’তিআদীহি সম্পরাযিকতমূপগমো. সুক্কপক্খো ৰুত্তপটিপক্খনযেন ৰেদিতব্বো.

৬. ওণতোণতসুত্তৰণ্ণনা

৮৬. ছট্ঠে ওণতোণতোতি ইদানি নীচকো আযতিম্পি নীচকো ভৰিস্সতি. ওণতুণ্ণতোতি ইদানি নীচো আযতিং উচ্চো ভৰিস্সতি. উণ্ণতোণতোতি ইদানি উচ্চো আযতিং নীচো ভৰিস্সতি. উণ্ণতুণ্ণতোতি ইদানি উচ্চো আযতিম্পি উচ্চো ভৰিস্সতি. ৰিত্থারো পন নেসং পুরিমসুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো.

৭. পুত্তসুত্তৰণ্ণনা

৮৭. সত্তমে সমণমচলোতি সমণঅচলো, মকারো পদসন্ধিকরো, নিচ্চলসমণোতি অত্থো. ইমিনা সত্তৰিধম্পি সেখং দস্সেতি. সো হি সাসনে মূলজাতায সদ্ধায পতিট্ঠিতত্তা অচলো নাম. সমণপুণ্ডরীকোতি পুণ্ডরীকসদিসো সমণো. পুণ্ডরীকং নাম ঊনসতপত্তং সরোরুহং. ইমিনা সুক্খৰিপস্সকখীণাসৰং দস্সেতি. সো হি ঝানাভিঞ্ঞানং অভাৰেন অপরিপুণ্ণগুণত্তা সমণপুণ্ডরীকো নাম হোতি. সমণপদুমোতি পদুমসদিসো সমণো. পদুমং নাম পরিপুণ্ণসতপত্তং সরোরুহং. ইমিনা উভতোভাগৰিমুত্তং খীণাসৰং দস্সেতি. সো হি ঝানাভিঞ্ঞানং ভাৰেন পরিপুণ্ণগুণত্তা সমণপদুমো নাম হোতি. সমণেসু সমণসুখুমালোতি সব্বেসুপি এতেসু সমণেসু সুখুমালসমণো মুদুচিত্তসরীরো কাযিকচেতসিকদুক্খরহিতো একন্তসুখী. এতেন অত্তানঞ্চেৰ অত্তসদিসে চ দস্সেতি.

এৰং মাতিকং নিক্খিপিত্ৰা ইদানি পটিপাটিযা ৰিভজন্তো কথঞ্চ, ভিক্খৰেতিআদিমাহ. তত্থ সেখোতি সত্তৰিধোপি সেখো. পাটিপদোতি পটিপন্নকো. অনুত্তরং যোগক্খেমং পত্থযমানো ৰিহরতীতি অরহত্তং পত্থযন্তো ৰিহরতি. মুদ্ধাৰসিত্তস্সাতি মুদ্ধনি অৰসিত্তস্স, কতাভিসেকস্সাতি অত্থো. আভিসেকোতি অভিসেকং কাতুং যুত্তো. অনভিসিত্তোতি ন তাৰ অভিসিত্তো. মচলপ্পত্তোতি রঞ্ঞো খত্তিযস্স মুদ্ধাৰসিত্তস্স পুত্তভাৰেন চেৰ পুত্তেসু জেট্ঠকভাৰেন চ ন তাৰ অভিসিত্তভাৰেন চ অভিসেকপ্পত্তিঅত্থায অচলপ্পত্তো নিচ্চলপত্তো. মকারো নিপাতমত্তং. কাযেন ফুসিত্ৰাতি নামকাযেন ফুসিত্ৰা.

যাচিতোৰ বহুলং চীৰরং পরিভুঞ্জতীতি ‘‘ইদং, ভন্তে, পরিভুঞ্জথা’’তি এৰং দাযকেহি যাচমানেহেৰ উপনীতং চীৰরং বহুং পরিভুঞ্জতি, কিঞ্চিদেৰ অযাচিতং, বাকুলত্থেরো ৰিয. পিণ্ডপাতং খদিরৰনমগ্গে সীৰলিত্থেরো ৰিয. সেনাসনং অট্ঠকনাগরসুত্তে (ম. নি. ২.১৭ আদযো; অ. নি. ১১.১৬ আদযো) আনন্দত্থেরো ৰিয. গিলানপচ্চযং পিলিন্দৰচ্ছথেরো ৰিয. ত্যস্সাতি তে অস্স. মনাপেনেৰাতি মনং অল্লীযনকেন. সমুদাচরন্তীতি কত্তব্বকিচ্চানি করোন্তি পৰত্তন্তি ৰা. উপহারং উপহরন্তীতি কাযিকচেতসিকউপহারং উপহরন্তি উপনীযন্তি. সন্নিপাতিকানীতি তিণ্ণম্পি সন্নিপাতেন নিব্বত্তানি. উতুপরিণামজানীতি উতুপরিণামতো অতিসীতঅতিউণ্হউতুতো জাতানি. ৰিসমপরিহারজানীতি অচ্চাসনঅতিট্ঠানাদিকা ৰিসমপরিহারতো জাতানি. ওপক্কমিকানীতি ৰধবন্ধনাদিউপক্কমেন নিব্বত্তানি. কম্মৰিপাকজানীতি ৰিনাপি ইমেহি কারণেহি কেৰলং পুব্বে কতকম্মৰিপাকৰসেনেৰ জাতানি. চতুন্নং ঝানানন্তি এত্থ খীণাসৰানম্পি বুদ্ধানম্পি কিরিযজ্ঝানানেৰ অধিপ্পেতানি. সেসং উত্তানত্থমেৰাতি.

৮. সংযোজনসুত্তৰণ্ণনা

৮৮. অট্ঠমে সাসনে লদ্ধপ্পতিট্ঠত্তা সোতাপন্নোৰ সমণমচলোতি ৰুত্তো, নাতিবহুগুণত্তা ন বহুপত্তং ৰিয সরোরুহং সকদাগামী সমণপুণ্ডরীকোতি, ততো বহুতরগুণত্তা সতপত্তং ৰিয সরোরুহং অনাগামী সমণপদুমোতি, থদ্ধভাৰকরানং কিলেসানং সব্বসো সমুচ্ছিন্নত্তা মুদুভাৰপ্পত্তো খীণাসৰো সমণসুখুমালোতি.

৯. সম্মাদিট্ঠিসুত্তৰণ্ণনা

৮৯. নৰমে সম্মাদিট্ঠিকোতিআদীহি অট্ঠঙ্গিকমগ্গৰসেন পঠমসুত্তে ৰিয সত্ত সেখা গহিতা. দুতিযৰারে দসঙ্গিকমগ্গৰসেন ৰা অরহত্তফলঞাণঅরহত্তফলৰিমুত্তীহি সদ্ধিং, অট্ঠঙ্গিকমগ্গৰসেন ৰা সুক্খৰিপস্সকখীণাসৰো কথিতো, ততিযৰারে উভতোভাগৰিমুত্তো, চতুত্থৰারে তথাগতো চ তথাগতসদিসখীণাসৰো চাতি. ইতি ইদং সুত্তং পঠমসুত্তে কথিতপুগ্গলানং ৰসেনেৰ কথিতং, দেসনামত্তমেৰ পনেত্থ নানন্তি.

১০. খন্ধসুত্তৰণ্ণনা

৯০. দসমে পঠমৰারে অরহত্তত্থায পযোগং অনারভিত্ৰা ঠিতো পমাদৰিহারী সেখপুগ্গলো কথিতো. দুতিযৰারে অনুপ্পাদিতজ্ঝানো আরদ্ধৰিপস্সকো অপ্পমাদৰিহারী সেখপুগ্গলো কথিতো. ততিযৰারে আরদ্ধৰিপস্সকো অপ্পমাদৰিহারী অট্ঠৰিমোক্খলাভী সেখপুগ্গলো কথিতো, চতুত্থৰারে পরমসুখুমালখীণাসৰোতি.

মচলৰগ্গো চতুত্থো.

(১০) ৫. অসুরৰগ্গো

১. অসুরসুত্তৰণ্ণনা

৯১. পঞ্চমস্স পঠমে অসুরোতি অসুরসদিসো বীভচ্ছো. দেৰোতি দেৰসদিসো গুণৰসেন অভিরূপো পাসাদিকো.

২. পঠমসমাধিসুত্তৰণ্ণনা

৯২. দুতিযে অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্সাতি নিযকজ্ঝত্তে অপ্পনাচিত্তসমাধিস্স. অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনাযাতি সঙ্খারপরিগ্গাহকৰিপস্সনাঞাণস্স. তঞ্হি অধিপঞ্ঞাসঙ্খাতঞ্চ, পঞ্চক্খন্ধসঙ্খাতেসু চ ধম্মেসু ৰিপস্সনাভূতং, তস্মা ‘‘অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনা’’তি ৰুচ্চতীতি.

৩. দুতিযসমাধিসুত্তৰণ্ণনা

৯৩. ততিযে যোগো করণীযোতি যুত্তপ্পযুত্ততা কত্তব্বা. ছন্দোতি কত্তুকম্যতাছন্দো. ৰাযামোতি পযোগো. উস্সাহোতি ততো অধিমত্ততরং ৰীরিযং. উস্সোল়্হীতি পঙ্কলগ্গসকটউদ্ধরণসদিসং মহাৰীরিযং. অপ্পটিৰানীতি অনিৰত্তনতা.

৪. ততিযসমাধিসুত্তৰণ্ণনা

৯৪. চতুত্থে এৰং খো, আৰুসো, সঙ্খারা দট্ঠব্বাতিআদীসু, আৰুসো, সঙ্খারা নাম অনিচ্চতো দট্ঠব্বা, অনিচ্চতো সম্মসিতব্বা, অনিচ্চতো পস্সিতব্বা. তথা দুক্খতো, অনত্ততোতি এৰং অত্থো দট্ঠব্বো. এৰং খো, আৰুসো, চিত্তং সণ্ঠপেতব্বন্তিআদীসুপি পঠমজ্ঝানৰসেন, আৰুসো, চিত্তং সণ্ঠপেতব্বং পঠমজ্ঝানৰসেন সন্নিসাদেতব্বং, পঠমজ্ঝানৰসেন একোদি কাতব্বং, পঠমজ্ঝানৰসেন সমাদহিতব্বং. তথা দুতিযজ্ঝানাদিৰসেনাতি এৰং অত্থো দট্ঠব্বো. ইমেসু তীসুপি সুত্তেসু সমথৰিপস্সনা লোকিযলোকুত্তরাৰ কথিতা.

৫. ছৰালাতসুত্তৰণ্ণনা

৯৫. পঞ্চমে ছৰালাতন্তি সুসানে অলাতং. মজ্ঝে গূথগতন্তি মজ্ঝট্ঠানে গূথমক্খিতং. নেৰ গামে কট্ঠত্থং ফরতীতি কূটগোপানসিথম্ভসোপানাদীনং অত্থায অনুপনেয্যতায গামে ন কট্ঠত্থং সাধেতি, খেত্তকুটিপাদং ৰা মঞ্চপাদং ৰা কাতুং অনুপনেয্যতায ন অরঞ্ঞে কট্ঠত্থং সাধেতি. দ্ৰীসু কোটীসু গয্হমানং হত্থং ডহতি, মজ্ঝে গয্হমানং গূথেন মক্খেতি. তথূপমন্তি তংসরিক্খকং. অভিক্কন্ততরোতি সুন্দরতরো. পণীততরোতি উত্তমতরো. গৰা খীরন্তি গাৰিতো খীরং. খীরম্হা দধীতিআদীসু পরং পরং পুরিমতো পুরিমতো অগ্গং, সপ্পিমণ্ডো পন তেসু সব্বেসুপি অগ্গমেৰ. অগ্গোতিআদীসু গুণেহি অগ্গো চেৰ সেট্ঠো চ পমুখো চ উত্তমো চ পৰরো চাতি ৰেদিতব্বো. ছৰালাতূপমায ন দুস্সীলো পুগ্গলো কথিতো, অপ্পস্সুতো পন ৰিস্সট্ঠকম্মন্তো গোণসদিসো পুগ্গলো কথিতোতি ৰেদিতব্বো. ছট্ঠে সব্বং উত্তানত্থমেৰ.

৭. খিপ্পনিসন্তিসুত্তৰণ্ণনা

৯৭. সত্তমে খিপ্পনিসন্তীতি খিপ্পনিসামনো সীঘং জানিতুং সমত্থো. সুতানঞ্চ ধম্মানন্তি সুতপ্পগুণানং তন্তিধম্মানং. অত্থূপপরিক্খীতি অত্থং উপপরিক্খকো. অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞাযাতি অট্ঠকথঞ্চ পাল়িঞ্চ জানিত্ৰা. ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতীতি নৰলোকুত্তরধম্মানং অনুরূপধম্মভূতং সসীলকং পুব্বভাগপ্পটিপদং পটিপন্নো হোতি. নো চ কল্যাণৰাচোতি ন সুন্দরৰচনো. ন কল্যাণৰাক্করণোতি ন সুন্দরৰচনঘোসো হোতি. পোরিযাতিআদীহি সদ্ধিং নো-কারো যোজেতব্বোযেৰ. গুণপরিপুণ্ণায অপলিবুদ্ধায অদোসায অগল়িতপদব্যঞ্জনায অত্থং ৰিঞ্ঞাপেতুং সমত্থায ৰাচায সমন্নাগতো ন হোতীতি অত্থো. ইমিনা উপাযেন সব্বত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো.

৮. অত্তহিতসুত্তৰণ্ণনা

৯৮-৯৯. অট্ঠমং পুগ্গলজ্ঝাসযৰসেনাপি দসবলস্স দেসনাঞাণৰিলাসেনাপি কথিতং, নৰমং পঞ্চৰেরৰসেন.

১০. পোতলিযসুত্তৰণ্ণনা

১০০. দসমে কালেনাতি যুত্তপ্পত্তকালেন. খমতীতি রুচ্চতি. যদিদং তত্থ তত্থ কালঞ্ঞুতাতি যা এসা তত্থ তত্থ কালং জাননা. তং তং কালং ঞত্ৰা হি অৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণকথনং ৰণ্ণারহস্স চ ৰণ্ণকথনং পণ্ডিতানং পকতীতি দস্সেতি.

অসুরৰগ্গো পঞ্চমো.

দুতিযপণ্ণাসকং নিট্ঠিতং.