১. পঠমউরুৰেলসুত্তৰণ্ণনা

২১. ততিযস্স পঠমে উরুৰেলাযন্তি এত্থ উরুৰেলাতি মহাৰেলা, মহাৰালিকরাসীতি অত্থো. অথ ৰা উরূতি ৰালুকা ৰুচ্চতি, ৰেলাতি মরিযাদা. ৰেলাতিক্কমনহেতু আহটা উরু উরুৰেলাতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. অতীতে কির অনুপ্পন্নে বুদ্ধে দসসহস্সা কুলপুত্তা তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা তস্মিং পদেসে ৰিহরন্তা একদিৰসং সন্নিপতিত্ৰা কতিকৰত্তং অকংসু – ‘‘কাযকম্মৰচীকম্মানি নাম পরেসম্পি পাকটানি হোন্তি, মনোকম্মং পন অপাকটং. তস্মা যো কামৰিতক্কং ৰা ব্যাপাদৰিতক্কং ৰা ৰিহিংসাৰিতক্কং ৰা ৰিতক্কেতি, তস্স অঞ্ঞো চোদকো নাম নত্থি. সো অত্তনাৰ অত্তানং চোদেত্ৰা পত্তপুটেন ৰালুকং আহরিত্ৰা ইমস্মিং ঠানে আকিরতু, ইদমস্স দণ্ডকম্ম’’ন্তি. ততো পট্ঠায যো তাদিসং ৰিতক্কং ৰিতক্কেতি, সো তত্থ পত্তপুটেন ৰালুকং আকিরতি, এৰং তত্থ অনুক্কমেন মহাৰালুকরাসি জাতো. ততো নং পচ্ছিমা জনতা পরিক্খিপিত্ৰা চেতিযট্ঠানমকাসি, তং সন্ধায ৰুত্তং – ‘‘উরুৰেলাতি মহাৰেলা, মহাৰালিকরাসীতি অত্থো’’তি. তমেৰ সন্ধায ৰুত্তং – ‘‘অথ ৰা উরূতি ৰালুকা ৰুচ্চতি, ৰেলাতি মরিযাদা, ৰেলাতিক্কমনহেতু আহটা উরু উরুৰেলাতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো’’তি.

নজ্জা নেরঞ্জরায তীরেতি উরুৰেলগামং নিস্সায নেরঞ্জরানদীতীরে ৰিহরামীতি দস্সেতি. অজপালনিগ্রোধেতি অজপালকা তস্স নিগ্রোধস্স ছাযায নিসীদন্তিপি তিট্ঠন্তিপি, তস্মা সো অজপালনিগ্রোধোত্ৰেৰ সঙ্খং গতো, তস্স হেট্ঠাতি অত্থো. পঠমাভিসম্বুদ্ধোতি সম্বুদ্ধো হুত্ৰা পঠমমেৰ. উদপাদীতি অযং ৰিতক্কো পঞ্চমে সত্তাহে উদপাদি. কস্মা উদপাদীতি? সব্ববুদ্ধানং আচিণ্ণত্তা চেৰ পুব্বাসেৰনতায চ. তত্থ পুব্বাসেৰনায পকাসনত্থং তিত্তিরজাতকং আহরিতব্বং. হত্থিৰানরতিত্তিরা কির একস্মিং পদেসে ৰিহরন্তা ‘‘যো অম্হাকং মহল্লকো, তস্মিং সগারৰা ৰিহরিস্সামা’’তি নিগ্রোধং দস্সেত্ৰা ‘‘কো নু খো অম্হাকং মহল্লকো’’তি ৰীমংসন্তা তিত্তিরস্স মহল্লকভাৰং ঞত্ৰা তস্স জেট্ঠাপচাযনকম্মং কত্ৰা অঞ্ঞমঞ্ঞং সমগ্গা সম্মোদমানা ৰিহরিত্ৰা সগ্গপরাযণা অহেসুং. তং কারণং ঞত্ৰা রুক্খে অধিৰত্থা দেৰতা ইমং গাথমাহ –

‘‘যে ৰুড্ঢমপচাযন্তি, নরা ধম্মস্স কোৰিদা;

দিট্ঠেৰ ধম্মে পাসংসা, সম্পরাযে চ সুগ্গতী’’তি. (জা. ১.১.৩৭);

এৰং অহেতুকতিরচ্ছানযোনিযং নিব্বত্তোপি তথাগতো সগারৰৰাসং রোচেসি, ইদানি কস্মা ন রোচেস্সতীতি. অগারৰোতি অঞ্ঞস্মিং গারৰরহিতো, কঞ্চি গরুট্ঠানে অট্ঠপেত্ৰাতি অত্থো. অপ্পতিস্সোতি পতিস্সযরহিতো, কঞ্চি জেট্ঠকট্ঠানে অট্ঠপেত্ৰাতি অত্থো. সমণং ৰা ব্রাহ্মণং ৰাতি এত্থ সমিতপাপবাহিতপাপাযেৰ সমণব্রাহ্মণা অধিপ্পেতা. সক্কত্ৰা গরুং কত্ৰাতি সক্কারঞ্চেৰ কত্ৰা গরুকারঞ্চ উপট্ঠপেত্ৰা.

সদেৰকে লোকেতিআদীসু সদ্ধিং দেৰেহি সদেৰকে. দেৰগ্গহণেন চেত্থ মারব্রহ্মেসু গহিতেসুপি মারো নাম ৰসৰত্তী সব্বেসং উপরি ৰসং ৰত্তেতি, ব্রহ্মা নাম মহানুভাৰো, একঙ্গুলিযা একস্মিং চক্কৰাল়সহস্সে আলোকং ফরতি, দ্ৰীহি দ্ৰীসু, দসহি অঙ্গুলীহি দসসু চক্কৰাল়সহস্সেসু আলোকং ফরতি. সো ইমিনা সীলসম্পন্নতরোতি ৰত্তুং মা লভন্তূতি সমারকে সব্রহ্মকেতি ৰিসুং ৰুত্তং. তথা সমণা নাম একনিকাযাদিৰসেন বহুস্সুতা সীলৰন্তো পণ্ডিতা, ব্রাহ্মণাপি ৰত্থুৰিজ্জাদিৰসেন বহুস্সুতা পণ্ডিতা. তে ইমিনা সম্পন্নতরাতি ৰত্তুং মা লভন্তূতি সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজাযাতি ৰুত্তং. সদেৰমনুস্সাযাতি ইদং পন নিপ্পদেসতো দস্সনত্থং গহিতমেৰ গহেত্ৰা ৰুত্তং. অপিচেত্থ পুরিমানি তীণি পদানি লোকৰসেন ৰুত্তানি, পচ্ছিমানি দ্ৰে পজাৰসেন. সীলসম্পন্নতরন্তি সীলেন সম্পন্নতরং, অধিকতরন্তি অত্থো. এত্থ চ সীলাদযো চত্তারো ধম্মা লোকিযলোকুত্তরা কথিতা, ৰিমুত্তিঞাণদস্সনং লোকিযমেৰ. পচ্চৰেক্খণঞাণমেৰ হেতং. পাতুরহোসীতি ‘‘অযং সত্থা অৰীচিতো যাৰ ভৰগ্গা সীলাদীহি অত্তনা অধিকতরং অপস্সন্তো ‘মযা পটিৰিদ্ধনৰলোকুত্তরধম্মমেৰ সক্কত্ৰা উপনিস্সায ৰিহরিস্সামী’তি চিন্তেতি, কারণং ভগৰা চিন্তেতি, অত্থং ৰুড্ঢিং ৰিসেসং চিন্তেতি, গচ্ছামিস্স উস্সাহং জনেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা পুরতো পাকটো অহোসি, অভিমুখে অট্ঠাসীতি অত্থো.

ৰিহংসু ৰিহরন্তি চাতি এত্থ যো ৰদেয্য – ‘‘ৰিহরন্তীতি ৰচনতো পচ্চুপ্পন্নেপি বহূ বুদ্ধা’’তি, সো ‘‘ভগৰাপি ভন্তে এতরহি অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো’’তি ইমিনা ৰচনেন পটিবাহিতব্বো.

‘‘ন মে আচরিযো অত্থি, সদিসো মে ন ৰিজ্জতি;

সদেৰকস্মিং লোকস্মিং, নত্থি মে পটিপুগ্গলো’’তি. (মহাৰ. ১১; ম. নি. ২.৩৪১) –

আদীহি চস্স সুত্তেহি অঞ্ঞেসং বুদ্ধানং অভাৰো দীপেতব্বো. তস্মাতি যস্মা সব্বেপি বুদ্ধা সদ্ধম্মগরুনো, তস্মা. মহত্তমভিকঙ্খতাতি মহন্তভাৰং পত্থযমানেন. সরং বুদ্ধান সাসনন্তি বুদ্ধানং সাসনং সরন্তেন.

যতোতি যস্মিং কালে. মহত্তেন সমন্নাগতোতি রত্তঞ্ঞুমহত্তং ৰেপুল্লমহত্তং ব্রহ্মচরিযমহত্তং লাভগ্গমহত্তন্তি ইমিনা চতুব্বিধেন মহত্তেন সমন্নাগতো. অথ মে সঙ্ঘেপি গারৰোতি অথ ময্হং সঙ্ঘেপি গারৰো জাতো. কিস্মিং পন কালে ভগৰতা সঙ্ঘে গারৰো কতোতি? মহাপজাপতিযা দুস্সযুগদানকালে. তদা হি ভগৰা অত্তনো উপনীতং দুস্সযুগং ‘‘সঙ্ঘে, গোতমি, দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৰ পূজিতো ভৰিস্সামি সঙ্ঘো চা’’তি ৰদন্তো সঙ্ঘে গারৰং অকাসি নাম.