২. দুতিযউরুৰেলসুত্তৰণ্ণনা
২২. দুতিযে সম্বহুলাতি বহুকা. ব্রাহ্মণাতি হুহুক্কজাতিকেন ব্রাহ্মণেন সদ্ধিং আগতা ব্রাহ্মণা. জিণ্ণাতি জরাজিণ্ণা. ৰুড্ঢাতি ৰযোৰুদ্ধা. মহল্লকাতি জাতিমহল্লকা. অদ্ধগতাতি তযো ৰযে অদ্ধে অতিক্কন্তা. সুতমেতন্তি অম্হেহি সুতং এতং. তযিদং ভো, গোতম, তথেৰাতি ভো, গোতম, এতং অম্হেহি সুতকারণং তথা এৰ. তযিদং ভো, গোতম, ন সম্পন্নমেৰাতি তং এতং অভিৰাদনাদিঅকরণং অননুচ্ছৰিকমেৰ.
অকালৰাদীতিআদীসু অকালে ৰদতীতি অকালৰাদী. অসভাৰং ৰদতীতি অভূতৰাদী. অনত্থং ৰদতি, নো অত্থন্তি অনত্থৰাদী. অধম্মং ৰদতি, নো ধম্মন্তি অধম্মৰাদী. অৰিনযং ৰদতি, নো ৰিনযন্তি অৰিনযৰাদী. অনিধানৰতিং ৰাচং ভাসিতাতি ন হদযে নিধেতব্বযুত্তকং ৰাচং ভাসিতা. অকালেনাতি কথেতুং অযুত্তকালেন. অনপদেসন্তি অপদেসরহিতং, সাপদেসং সকারণং কত্ৰা ন কথেতি. অপরিযন্তৰতিন্তি পরিযন্তরহিতং, ন পরিচ্ছেদং দস্সেত্ৰা কথেতি. অনত্থসংহিতন্তি ন লোকিযলোকুত্তরঅত্থনিস্সিতং কত্ৰা কথেতি. বালো থেরোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতীতি অন্ধবালো থেরোতি সঙ্খং গচ্ছতি.
কালৰাদীতিআদীনি ৰুত্তপটিপক্খৰসেন ৰেদিতব্বানি. পণ্ডিতো থেরোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতীতি পণ্ডিচ্চেন সমন্নাগতত্তা পণ্ডিতো, থিরভাৰপ্পত্তিযা থেরোতি সঙ্খং গচ্ছতি.
বহুস্সুতো হোতীতি বহুং অস্স সুতং হোতি, নৰঙ্গং সত্থুসাসনং পাল়িঅনুসন্ধিপুব্বাপরৰসেন উগ্গহিতং হোতীতি অত্থো. সুতধরোতি সুতস্স আধারভূতো. যস্স হি ইতো গহিতং ইতো পলাযতি, ছিদ্দঘটে উদকং ৰিয ন তিট্ঠতি, পরিসমজ্ঝে একসুত্তং ৰা জাতকং ৰা কথেতুং ৰা ৰাচেতুং ৰা ন সক্কোতি, অযং ন সুতধরো নাম. যস্স পন উগ্গহিতং বুদ্ধৰচনং উগ্গহিতকালসদিসমেৰ হোতি, দসপি ৰীসতিপি ৰস্সানি সজ্ঝাযং অকরোন্তস্স নেৰ নস্সতি, অযং সুতধরো নাম. সুতসন্নিচযোতি সুতস্স সন্নিচযভূতো. যস্স হি সুতং হদযমঞ্জূসায সন্নিচিতং সিলায লেখা ৰিয সুৰণ্ণপত্তে পক্খিত্তসীহৰসা ৰিয চ তিট্ঠতি, অযং সুতসন্নিচযো নাম. ধাতাতি ধাতা পগুণা. একচ্চস্স হি উগ্গহিতবুদ্ধৰচনং ধাতং পগুণং নিচ্চলিকং ন হোতি, ‘‘অসুকং সুত্তং ৰা জাতকং ৰা কথেহী’’তি ৰুত্তে ‘‘সজ্ঝাযিত্ৰা সংসন্দিত্ৰা সমনুগ্গাহিত্ৰা জানিস্সামী’’তি ৰদতি. একচ্চস্স ধাতং পগুণং ভৰঙ্গসোতসদিসং হোতি, ‘‘অসুকং সুত্তং ৰা জাতকং ৰা কথেহী’’তি ৰুত্তে উদ্ধরিত্ৰা তমেৰ কথেতি. তং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘ধাতা’’তি. ৰচসা পরিচিতাতি সুত্তদসক-ৰগ্গদসকপণ্ণাসদসকৰসেন ৰাচায সজ্ঝাযিতা. মনসানুপেক্খিতাতি চিত্তেন অনুপেক্খিতা. যস্স ৰাচায সজ্ঝাযিতং বুদ্ধৰচনং মনসা চিন্তেন্তস্স তত্থ তত্থ পাকটং হোতি, মহাদীপং জালেত্ৰা ঠিতস্স রূপগতং ৰিয পঞ্ঞাযতি, তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. দিট্ঠিযা সুপ্পটিৰিদ্ধাতি অত্থতো চ কারণতো চ পঞ্ঞায সুপ্পটিৰিদ্ধা.
আভিচেতসিকানন্তি অভিচেতোতি অভিক্কন্তং ৰিসুদ্ধং চিত্তং ৰুচ্চতি, অধিচিত্তং ৰা, অভিচেতসি জাতানি আভিচেতসিকানি, অভিচেতোসন্নিস্সিতানীতি ৰা আভিচেতসিকানি. দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানন্তি দিট্ঠধম্মে সুখৰিহারানং. দিট্ঠধম্মোতি পচ্চক্খো অত্তভাৰো ৰুচ্চতি, তত্থ সুখৰিহারভূতানন্তি অত্থো. রূপাৰচরজ্ঝানানমেতং অধিৰচনং. তানি হি অপ্পেত্ৰা নিসিন্না ঝাযিনো ইমস্মিংযেৰ অত্তভাৰে অসংকিলিট্ঠনেক্খম্মসুখং ৰিন্দন্তি, তস্মা ‘‘দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানী’’তি ৰুচ্চতি. নিকামলাভীতি নিকামেন লাভী, অত্তনো ইচ্ছাৰসেন লাভী, ইচ্ছিতিচ্ছিতক্খণে সমাপজ্জিতুং সমত্থোতি ৰুত্তং হোতি. অকিচ্ছলাভীতি সুখেনেৰ পচ্চনীকধম্মে ৰিক্খম্ভেত্ৰা সমাপজ্জিতুং সমত্থোতি ৰুত্তং হোতি. অকসিরলাভীতি অকসিরানং লাভী ৰিপুলানং, যথাপরিচ্ছেদেন ৰুট্ঠাতুং সমত্থোতি ৰুত্তং হোতি. একচ্চো হি লাভীযেৰ হোতি, ন পন ইচ্ছিতিচ্ছিতক্খণে সক্কোতি সমাপজ্জিতুং. একচ্চো সক্কোতি তথাসমাপজ্জিতুং, পারিপন্থিকে চ পন কিচ্ছেন ৰিক্খম্ভেতি. একচ্চো তথা চ সমাপজ্জতি, পারিপন্থিকে চ অকিচ্ছেনেৰ ৰিক্খম্ভেতি, ন সক্কোতি নাল়িকযন্তং ৰিয যথাপরিচ্ছেদেযেৰ ৰুট্ঠাতুং. যস্স পন অযং তিৰিধাপি সম্পদা অত্থি, সো ‘‘অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী’’তি ৰুচ্চতি. আসৰানং খযাতিআদীনি ৰুত্তত্থানেৰ. এৰমিধ সীলম্পি বাহুসচ্চম্পি খীণাসৰস্সেৰ সীলং বাহুসচ্চঞ্চ, ঝানানিপি খীণাসৰস্সেৰ ৰল়ঞ্জনকজ্ঝানানি কথিতানি. ‘‘আসৰানং খযা’’তিআদীহি পন অরহত্তং কথিতং. ফলেন চেত্থ মগ্গকিচ্চং পকাসিতন্তি ৰেদিতব্বং.
উদ্ধতেনাতি উদ্ধচ্চসহগতেন. সম্ফন্তি পলাপকথং. অসমাহিতসঙ্কপ্পোতি অট্ঠপিতসঙ্কপ্পো. মগোতি মগসদিসো. আরাতি দূরে. থাৰরেয্যম্হাতি থাৰরভাৰতো. পাপদিট্ঠীতি লামকদিট্ঠি. অনাদরোতি আদররহিতো. সুতৰাতি সুতেন উপগতো. পটিভানৰাতি দুৰিধেন পটিভানেন সমন্নাগতো. পঞ্ঞাযত্থং ৰিপস্সতীতি সহৰিপস্সনায মগ্গপঞ্ঞায চতুন্নং সচ্চানং অত্থং ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰা পস্সতি. পারগূ সব্বধম্মানন্তি সব্বেসং খন্ধাদিধম্মানং পারং গতো, অভিঞ্ঞাপারগূ, পরিঞ্ঞাপারগূ, পহানপারগূ, ভাৰনাপারগূ, সচ্ছিকিরিযাপারগূ, সমাপত্তিপারগূতি এৰং ছব্বিধেন পারগমনেন সব্বধম্মানং পারং পরিযোসানং গতো. অখিলোতি রাগখিলাদিৰিরহিতো. পটিভানৰাতি দুৰিধেনেৰ পটিভানেন সমন্নাগতো. ব্রহ্মচরিযস্স কেৰলীতি সকলব্রহ্মচরিযো. সেসমেত্থ উত্তানমেৰাতি.