২. দুতিযপণ্ণাসকং

(৬) ১. পুগ্গলৰগ্গৰণ্ণনা

৫৩. দুতিযপণ্ণাসকস্স পঠমে চক্কৰত্তিনা সদ্ধিং গহিতত্তা ‘‘লোকানুকম্পাযা’’তি ন ৰুত্তং. এত্থ চ চক্কৰত্তিনো উপ্পত্তিযা দ্ৰে সম্পত্তিযো লভন্তি, বুদ্ধানং উপ্পত্তিযা তিস্সোপি.

৫৪. দুতিযে অচ্ছরিযমনুস্সাতি আচিণ্ণমনুস্সা অব্ভুতমনুস্সা.

৫৫. ততিযে বহুনো জনস্স অনুতপ্পা হোতীতি মহাজনস্স অনুতাপকারী হোতি. তত্থ চক্কৰত্তিনো কালকিরিযা একচক্কৰাল়ে দেৰমনুস্সানং অনুতাপং করোতি, তথাগতস্স কালকিরিযা দসসু চক্কৰাল়সহস্সেসু.

৫৬. চতুত্থে থূপারহাতি থূপস্স যুত্তা অনুচ্ছৰিকা. চক্কৰত্তিনো হি চেতিযং পটিজগ্গিত্ৰা দ্ৰে সম্পত্তিযো লভন্তি, বুদ্ধানং চেতিযং পটিজগ্গিত্ৰা তিস্সোপি.

৫৭. পঞ্চমে বুদ্ধাতি অত্তনো আনুভাৰেন চত্তারি সচ্চানি বুদ্ধা.

৫৮. ছট্ঠে ফলন্তিযাতি সদ্দং করোন্তিযা. ন সন্তসন্তীতি ন ভাযন্তি. তত্থ খীণাসৰো অত্তনো সক্কাযদিট্ঠিযা পহীনত্তা ন ভাযতি, হত্থাজানীযো সক্কাযদিট্ঠিযা বলৰত্তাতি. সত্তমট্ঠমেসুপি এসেৰ নযো.

৬১. নৰমে কিংপুরিসাতি কিন্নরা. মানুসিং ৰাচং ন ভাসন্তীতি মনুস্সকথং ন কথেন্তি. ধম্মাসোকস্স কির একং কিন্নরং আনেত্ৰা দস্সেসুং. সো ‘‘কথাপেথ ন’’ন্তি আহ. কিন্নরো কথেতুং ন ইচ্ছতি. একো পুরিসো ‘‘অহমেতং কথাপেস্সামী’’তি হেট্ঠাপাসাদং ওতারেত্ৰা দ্ৰে খাণুকে কোট্টেত্ৰা উক্খলিং আরোপেসি. সা উভতোপস্সেহি পততি. তং দিস্ৰা কিন্নরো ‘‘কিং অঞ্ঞং একং খাণুকং কোট্টেতুং ন ৰট্টতী’’তি এত্তকমেৰ আহ. পুন অপরভাগে দ্ৰে কিন্নরে আনেত্ৰা দস্সেসুং. রাজা ‘‘কথাপেথ নে’’তি আহ. তে কথেতুং ন ইচ্ছিংসু. একো পুরিসো ‘‘অহমেতে কথাপেস্সামী’’তি তে গহেত্ৰা অন্তরাপণং অগমাসি. তত্থেকো অম্বপক্কঞ্চ মচ্ছে চ অদ্দস, একো কবিট্ঠফলঞ্চ অম্বিলিকাফলঞ্চ. তত্থ পুরিমো ‘‘মহাৰিসং মনুস্সা খাদন্তি, কথং তে কিলাসিনো ন হোন্তী’’তি আহ. ইতরো ‘‘কথং ইমে এতং নিস্সায কুট্ঠিনো ন হোন্তী’’তি আহ. এৰং মানুসিং ৰাচং কথেতুং সক্কোন্তাপি দ্ৰে অত্থে সম্পস্সমানা ন কথেন্তীতি.

৬২. দসমে অপ্পটিৰানোতি অনুকণ্ঠিতো অপচ্চোসক্কিতো.

৬৩. একাদসমে অসন্তসন্নিৰাসন্তি অসপ্পুরিসানং সন্নিৰাসং. ন ৰদেয্যাতি ওৰাদেন ৰা অনুসাসনিযা ৰা ন ৰদেয্য, মা ৰদতূতি অত্থো. থেরম্পাহং ন ৰদেয্যন্তি অহম্পি থেরং ভিক্খুং ওৰাদানুসাসনিৰসেন ন ৰদেয্যং. অহিতানুকম্পীতি অহিতং ইচ্ছমানো. নো হিতানুকম্পীতি হিতং অনিচ্ছমানো. নোতি নং ৰদেয্যন্তি ‘‘অহং তৰ ৰচনং ন করিস্স’’ন্তি নং ৰদেয্যং. ৰিহেঠেয্যন্তি ৰচনস্স অকরণেন ৰিহেঠেয্যং. পস্সম্পিস্স নপ্পটিকরেয্যন্তি পস্সন্তোপি জানন্তোপি অহং তস্স ৰচনং ন করেয্যং. ইমিনা উপাযেন সব্বত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো. সুক্কপক্খে পন সাধূতি নং ৰদেয্যন্তি ‘‘সাধু ভদ্দকং সুকথিতং তযা’’তি তস্স কথং অভিনন্দন্তো নং ৰদেয্যন্তি অত্থো.

৬৪. দ্ৰাদসমে উভতো ৰচীসংসারোতি দ্ৰীসুপি পক্খেসু অঞ্ঞমঞ্ঞং অক্কোসনপচ্চক্কোসনৰসেন সংসরমানা ৰাচা ৰচীসংসারো. দিট্ঠিপল়াসোতি দিট্ঠিং নিস্সায উপ্পজ্জনকো যুগগ্গাহলক্খণো পল়াসো দিট্ঠিপল়াসো নাম. চেতসো আঘাতোতি কোপো. সো হি চিত্তং আঘাতেন্তো উপ্পজ্জতি. অপ্পচ্চযোতি অতুট্ঠাকারো, দোমনস্সন্তি অত্থো. অনভিরদ্ধীতি কোপোযেৰ. সো হি অনভিরাধনৰসেন অনভিরদ্ধীতি ৰুচ্চতি. অজ্ঝত্তং অৰূপসন্তং হোতীতি সব্বম্পেতং নিযকজ্ঝত্তসঙ্খাতে অত্তনো চিত্তে চ সদ্ধিৰিহারিকঅন্তেৰাসিকসঙ্খাতায অত্তনো পরিসায চ অৰূপসন্তং হোতি. তস্মেতন্তি তস্মিং এতং. সেসং ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বন্তি.

পুগ্গলৰগ্গো পঠমো.

(৭) ২. সুখৰগ্গৰণ্ণনা

৬৫. দুতিযস্স পঠমে গিহিসুখন্তি গিহীনং সব্বকামনিপ্ফত্তিমূলকং সুখং. পব্বজিতসুখন্তি পব্বজিতানং পব্বজ্জামূলকং সুখং.

৬৬. দুতিযে কামসুখন্তি কামে আরব্ভ উপ্পজ্জনকসুখং. নেক্খম্মসুখন্তি নেক্খম্মং ৰুচ্চতি পব্বজ্জা, তং আরব্ভ উপ্পজ্জনকসুখং.

৬৭. ততিযে উপধিসুখন্তি তেভূমকসুখং. নিরুপধিসুখন্তি লোকুত্তরসুখং.

৬৮. চতুত্থে সাসৰসুখন্তি আসৰানং পচ্চযভূতং ৰট্টসুখং. অনাসৰসুখন্তি তেসং অপচ্চযভূতং ৰিৰট্টসুখং.

৬৯. পঞ্চমে সামিসন্তি সংকিলেসং ৰট্টগামিসুখং. নিরামিসন্তি নিক্কিলেসং ৰিৰট্টগামিসুখং.

৭০. ছট্ঠে অরিযসুখন্তি অপুথুজ্জনসুখং. অনরিযসুখন্তি পুথুজ্জনসুখং.

৭১. সত্তমে কাযিকন্তি কাযৰিঞ্ঞাণসহজাতং. চেতসিকন্তি মনোদ্ৰারিকসুখং. তং লোকিযলোকুত্তরমিস্সকং কথিতং.

৭২. অট্ঠমে সপ্পীতিকন্তি পঠমদুতিযজ্ঝানসুখং. নিপ্পীতিকন্তি ততিযচতুত্থজ্ঝানসুখং. তত্থ লোকিযসপ্পীতিকতো লোকিযনিপ্পীতিকং, লোকুত্তরসপ্পীতিকতো চ লোকুত্তরনিপ্পীতিকং অগ্গন্তি এৰং ভুম্মন্তরং অভিন্দিত্ৰা অগ্গভাৰো ৰেদিতব্বো.

৭৩. নৰমে সাতসুখন্তি তীসু ঝানেসু সুখং. উপেক্খাসুখন্তি চতুত্থজ্ঝানসুখং.

৭৪. দসমে সমাধিসুখন্তি অপ্পনং ৰা উপচারং ৰা পত্তসুখং. অসমাধিসুখন্তি তদুভযং অপ্পত্তসুখং.

৭৫. একাদসমে সপ্পীতিকারম্মণন্তি সপ্পীতিকং ঝানদ্ৰযং পচ্চৰেক্খন্তস্স উপ্পন্নসুখং. নিপ্পীতিকারম্মণেপি এসেৰ নযো. দ্ৰাদসমেপি ইমিনাৰ উপাযেন অত্থো ৰেদিতব্বো.

৭৭. তেরসমে রূপারম্মণন্তি রূপাৰচরচতুত্থজ্ঝানারম্মণং, যংকিঞ্চি রূপং আরব্ভ উপ্পজ্জনকং ৰা. অরূপারম্মণন্তি অরূপাৰচরজ্ঝানারম্মণং, যংকিঞ্চি অরূপং আরব্ভ উপ্পজ্জনকং ৰাতি.

সুখৰগ্গো দুতিযো.

(৮) ৩. সনিমিত্তৰগ্গৰণ্ণনা

৭৮-৭৯. ততিযস্স পঠমে সনিমিত্তাতি সকারণা. দুতিযাদীসুপি এসেৰ নযো. নিদানং হেতু সঙ্খারো পচ্চযো রূপন্তি সব্বানিপি হি এতানি কারণৰেৰচনানেৰ.

৮৪. সত্তমে সৰেদনাতি পচ্চযভূতায সম্পযুত্তৰেদনায সতিযেৰ উপ্পজ্জন্তি, নাসতীতি অত্থো. অট্ঠমনৰমেসুপি এসেৰ নযো.

৮৭. দসমে সঙ্খতারম্মণাতি পচ্চযনিব্বত্তং সঙ্খতধম্মং আরম্মণং কত্ৰাৰ উপ্পজ্জন্তি. নো অসঙ্খতারম্মণাতি অসঙ্খতং পন নিব্বানং আরব্ভ ন উপ্পজ্জন্তি. ন হোন্তীতি মগ্গক্খণে ন হোন্তি নাম, ফলে পত্তে নাহেসুন্তি. এৰমেতেসু দসসুপি ঠানেসু যাৰ অরহত্তা দেসনা দেসিতাতি.

সনিমিত্তৰগ্গো ততিযো.

(৯) ৪. ধম্মৰগ্গৰণ্ণনা

৮৮. চতুত্থস্স পঠমে চেতোৰিমুত্তীতি ফলসমাধি. পঞ্ঞাৰিমুত্তীতি ফলপঞ্ঞা.

৮৯. দুতিযে পগ্গাহোতি ৰীরিযং. অৰিক্খেপোতি চিত্তেকগ্গতা.

৯০. ততিযে নামন্তি চত্তারো অরূপক্খন্ধা. রূপন্তি রূপক্খন্ধো. ইতি ইমস্মিং সুত্তে ধম্মকোট্ঠাসপরিচ্ছেদঞাণং নাম কথিতং.

৯১. চতুত্থে ৰিজ্জাতি ফলঞাণং. ৰিমুত্তীতি তংসম্পযুত্তা সেসধম্মা.

৯২. পঞ্চমে ভৰদিট্ঠীতি সস্সতদিট্ঠি. ৰিভৰদিট্ঠীতি উচ্ছেদদিট্ঠি. ছট্ঠসত্তমানি উত্তানত্থানেৰ.

৯৫. অট্ঠমে দোৰচস্সতাতি দুব্বচভাৰো. পাপমিত্ততাতি পাপমিত্তসেৰনভাৰো. নৰমং ৰুত্তৰিপরিযাযেন ৰেদিতব্বং.

৯৭. দসমে ধাতুকুসলতাতি অট্ঠারস ধাতুযো ধাতূতি জাননং. মনসিকারকুসলতাতি তাসংযেৰ ধাতূনং অনিচ্চাদিৰসেন লক্খণত্তযং আরোপেত্ৰা জাননং.

৯৮. একাদসমে আপত্তিকুসলতাতি পঞ্চন্নঞ্চ সত্তন্নঞ্চ আপত্তিক্খন্ধানং জাননং. আপত্তিৰুট্ঠানকুসলতাতি দেসনায ৰা কম্মৰাচায ৰা আপত্তীহি ৰুট্ঠানজাননন্তি.

ধম্মৰগ্গো চতুত্থো.

(১০) ৫. বালৰগ্গৰণ্ণনা

৯৯. পঞ্চমস্স পঠমে অনাগতং ভারং ৰহতীতি ‘‘সম্মজ্জনী পদীপো চ, উদকং আসনেন চ, ছন্দপারিসুদ্ধিউতুক্খানং, ভিক্খুগণনা চ ওৰাদো, পাতিমোক্খং থেরভারোতি ৰুচ্চতী’’তি ইমং দসৰিধং থেরভারং নৰকো হুত্ৰা থেরেন অনজ্ঝিট্ঠো করোন্তো অনাগতং ভারং ৰহতি নাম. আগতং ভারং ন ৰহতীতি থেরো সমানো তমেৰ দসৰিধং ভারং অত্তনা ৰা অকরোন্তো পরং ৰা অসমাদপেন্তো আগতং ভারং ন ৰহতি নাম. দুতিযসুত্তেপি ইমিনাৰ নযেন অত্থো ৰেদিতব্বো.

১০১. ততিযে অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞীতি অকপ্পিযে সীহমংসাদিম্হি ‘‘কপ্পিযং ইদ’’ন্তি এৰংসঞ্ঞী. কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞীতি কুম্ভীলমংসবিল়ারমংসাদিম্হি কপ্পিযে ‘‘অকপ্পিযং ইদ’’ন্তি এৰংসঞ্ঞী. চতুত্থং ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং.

১০৩. পঞ্চমে অনাপত্তিযা আপত্তিসঞ্ঞীতি আপুচ্ছিত্ৰা ভণ্ডকং ধোৰন্তস্স, পত্তং পচন্তস্স, কেসে ছিন্দন্তস্স, গামং পৰিসন্তস্সাতিআদীসু অনাপত্তি, তত্থ ‘‘আপত্তি অয’’ন্তি এৰংসঞ্ঞী. আপত্তিযা অনাপত্তিসঞ্ঞীতি তেসঞ্ঞেৰ ৰত্থূনং অনাপুচ্ছাকরণে আপত্তি, তত্থ ‘‘অনাপত্তী’’তি এৰংসঞ্ঞী. ছট্ঠেপি ৰুত্তনযেনেৰ অত্থো ৰেদিতব্বো. সত্তমাদীনি উত্তানত্থানেৰ.

১০৯. একাদসমে আসৰাতি কিলেসা. ন কুক্কুচ্চাযিতব্বন্তি সঙ্ঘভোগস্স অপট্ঠপনং অৰিচারণং ন কুক্কুচ্চাযিতব্বং নাম, তং কুক্কুচ্চাযতি. কুক্কুচ্চাযিতব্বন্তি তস্সেৰ পট্ঠপনং ৰিচারণং, তং ন কুক্কুচ্চাযতি. দ্ৰাদসমাদীনি হেট্ঠা ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বানীতি.

বালৰগ্গো পঞ্চমো.

দুতিযপণ্ণাসকং নিট্ঠিতং.