৯-১০. কথাৰত্থুসুত্তদ্ৰযৰণ্ণনা

৬৯-৭০. নৰমে তিরচ্ছানকথন্তি অনিয্যানিকত্তা সগ্গমোক্খমগ্গানং তিরচ্ছানভূতং কথং. তত্থ রাজানং আরব্ভ ‘‘মহাসম্মতো মন্ধাতা ধম্মাসোকো এৰংমহানুভাৰো’’তিআদিনা নযেন পৰত্তকথা রাজকথা. এস নযো চোরকথাদীসু. তেসু ‘‘অসুকো রাজা অভিরূপো দস্সনীযো’’তিআদিনা গেহসিতকথাৰ তিরচ্ছানকথা হোতি, ‘‘সোপি নাম এৰংমহানুভাৰো খযং গতো’’তি এৰং পৰত্তা পন কম্মট্ঠানভাৰে তিট্ঠতি. চোরেসুপি ‘‘মূলদেৰো এৰংমহানুভাৰো, মেঘদেৰো এৰংমহানুভাৰো’’তি তেসং কম্মং পটিচ্চ ‘‘অহো সূরা’’তি গেহসিতকথাৰ তিরচ্ছানকথা. যুদ্ধেসুপি ভারতযুদ্ধাদীসু ‘‘অসুকেন অসুকো এৰং মারিতো এৰং ৰিদ্ধো’’তি কম্মস্সাদৰসেনেৰ কথা তিরচ্ছানকথা, ‘‘তেপি নাম খযং গতা’’তি এৰং পৰত্তা পন সব্বত্থ কম্মট্ঠানমেৰ হোতি. অপিচ অন্নাদীসু ‘‘এৰং ৰণ্ণৰন্তং রসৰন্তং ফস্সসম্পন্নং খাদিম্হ ভুঞ্জিম্হ পিৰিম্হ পরিভুঞ্জিম্হা’’তি কামরসস্সাদৰসেন কথেতুং ন ৰট্টতি, সাত্থকং পন কত্ৰা ‘‘পুব্বে এৰং ৰণ্ণাদিসম্পন্নং অন্নং পানং ৰত্থং যানং মালং গন্ধং সীলৰন্তানং অদম্হ, চেতিযং পূজিম্হা’’তি কথেতুং ৰট্টতি.

ঞাতিকথাদীসুপি ‘‘অম্হাকং ঞাতকা সূরা সমত্থা’’তি ৰা ‘‘পুব্বে মযং এৰং ৰিচিত্রেহি যানেহি ৰিচরিম্হা’’তি ৰা অস্সাদৰসেন ৰত্তুং ন ৰট্টতি, সাত্থকং পন কত্ৰা ‘‘তেপি নো ঞাতকা খযং গতা’’তি ৰা ‘‘পুব্বে মযং এৰরূপা উপাহনা সঙ্ঘস্স অদম্হা’’তি ৰা কথেতব্বং. গামকথাপি সুনিৰিট্ঠদুন্নিৰিট্ঠসুভিক্খদুব্ভিক্খাদিৰসেন ৰা ‘‘অসুকগামৰাসিনো সূরা সমত্থা’’তি ৰা এৰং অস্সাদৰসেনেৰ ন ৰট্টতি, সাত্থকং পন কত্ৰা ‘‘সদ্ধা পসন্না’’তি ৰা ‘‘খযৰযং গতা’’তি ৰা ৰত্তুং ৰট্টতি. নিগমনগরজনপদকথাসুপি এসেৰ নযো.

ইত্থিকথাপি ৰণ্ণসণ্ঠানাদীনি পটিচ্চ অস্সাদৰসেন ন ৰট্টতি, ‘‘সদ্ধা পসন্না খযং গতা’’তি এৰমেৰ ৰট্টতি. সূরকথাপি ‘‘নন্দিমিত্তো নাম যোধো সূরো অহোসী’’তি অস্সাদৰসেনেৰ ন ৰট্টতি, ‘‘সদ্ধো অহোসি খযং গতো’’তি এৰমেৰ ৰট্টতি. সুরাকথন্তি পাল়িযং পন অনেকৰিধং মজ্জকথং অস্সাদৰসেন কথেতুং ন ৰট্টতি, আদীনৰৰসেনেৰ ৰত্তুং ৰট্টতি. ৰিসিখাকথাপি ‘‘অসুকৰিসিখা সুনিৰিট্ঠা দুন্নিৰিট্ঠা সূরা সমত্থা’’তি অস্সাদৰসেনেৰ ন ৰট্টতি, ‘‘সদ্ধা পসন্না খযং গতা’’তি ৰট্টতি. কুম্ভট্ঠানকথা নাম কূটট্ঠানকথা উদকতিত্থকথা ৰুচ্চতি (দী. নি. অট্ঠ. ১.১৭; ম. নি. অট্ঠ. ২.২২৩; সং. নি. অট্ঠ. ৩.৫.১০৮০). কুম্ভদাসিকথা ৰা. সাপি ‘‘পাসাদিকা নচ্চিতুং গাযিতুং ছেকা’’তি অস্সাদৰসেন ন ৰট্টতি, ‘‘সদ্ধা পসন্না’’তিআদিনা নযেনেৰ ৰট্টতি.

পুব্বপেতকথা নাম অতীতঞাতিকথা. তত্থ ৰত্তমানঞাতিকথাসদিসোৰ ৰিনিচ্ছযো. নানত্তকথা নাম পুরিমপচ্ছিমকথাৰিমুত্তা অৰসেসা নানাসভাৰা তিরচ্ছানকথা. লোকক্খাযিকা নাম ‘‘অযং লোকো কেন নিম্মিতো? অসুকেন নাম নিম্মিতো. কাকো সেতো অট্ঠীনং সেতত্তা, বলাকা রত্তা লোহিতস্স রত্তত্তা’’তিএৰমাদিকা লোকাযতৰিতণ্ডসল্লাপকথা. সমুদ্দক্খাযিকা নাম কস্মা সমুদ্দো সাগরোতি. সাগরদেৰেন খতত্তা সাগরো, খতো মেতি হত্থমুদ্দায নিৰেদিতত্তা সমুদ্দোতিএৰমাদিকা নিরত্থকা সমুদ্দক্খাযনকথা. ভৰোতি ৰুদ্ধি, অভৰোতি হানি. ইতি ভৰো ইতি অভৰোতি যং ৰা তং ৰা নিরত্থককারণং ৰত্ৰা পৰত্তিতকথা ইতিভৰাভৰকথা নাম.

তেজসা তেজন্তি অত্তনো তেজসা তেসং তেজং. পরিযাদিযেয্যাথাতি খেপেত্ৰা গহেত্ৰা অভিভৰেয্যাথ. তত্রিদং ৰত্থু – একো পিণ্ডপাতিকো মহাথেরং পুচ্ছি – ‘‘ভন্তে, তেজসা তেজং পরিযাদিযমানা ভিক্খূ কিং করোন্তী’’তি. থেরো আহ – আৰুসো, কিঞ্চিদেৰ আতপে ঠপেত্ৰা যথা ছাযা হেট্ঠা ন ওতরতি, উদ্ধংযেৰ গচ্ছতি তথা করোন্তি. দসমে পাসংসানি ঠানানীতি পসংসাৰহানি কারণানি. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

যমকৰগ্গো দুতিযো.

(৮) ৩. আকঙ্খৰগ্গো