১. আকঙ্খসুত্তৰণ্ণনা
৭১. ততিযস্স পঠমে সম্পন্নসীলাতি পরিপুণ্ণসীলা, সীলসমঙ্গিনো ৰা হুত্ৰাতি অত্থো. তত্থ দ্ৰীহি কারণেহি সম্পন্নসীলতা হোতি সীলৰিপত্তিযা চ আদীনৰদস্সনেন, সীলসম্পত্তিযা চ আনিসংসদস্সনেন. তদুভযম্পি ৰিসুদ্ধিমগ্গে (ৰিসুদ্ধি. ১.৯, ২১) ৰিত্থারিতং. তত্থ ‘‘সম্পন্নসীলা’’তি এত্তাৰতা কির ভগৰা চতুপারিসুদ্ধিসীলং উদ্দিসিত্ৰা ‘‘পাতিমোক্খসংৰরসংৰুতা’’তি ইমিনা তত্থ জেট্ঠকসীলং ৰিত্থারেত্ৰা দস্সেসীতি দীপৰিহারৰাসী সুমনত্থেরো আহ. অন্তেৰাসিকো পনস্স তেপিটকচূল়নাগত্থেরো আহ – উভযত্থপি পাতিমোক্খসংৰরোৰ ভগৰতা ৰুত্তো. পাতিমোক্খসংৰরোযেৰ হি সীলং, ইতরানি পন তীণি সীলন্তি ৰুত্তট্ঠানং অত্থীতি অননুজানন্তো ৰত্ৰা আহ – ইন্দ্রিযসংৰরো নাম ছদ্ৰারারক্খামত্তকমেৰ, আজীৰপারিসুদ্ধি ধম্মেন সমেন পচ্চযুপ্পত্তিমত্তকং, পচ্চযসন্নিস্সিতং পটিলদ্ধপচ্চযে ইদমত্থন্তি পচ্চৰেক্খিত্ৰা পরিভুঞ্জনমত্তকং. নিপ্পরিযাযেন পাতিমোক্খসংৰরোৰ সীলং. যস্স সো ভিন্নো, অযং সীসচ্ছিন্নো ৰিয পুরিসো হত্থপাদে সেসানি রক্খিস্সতীতি ন ৰত্তব্বো. যস্স পন সো অরোগো, অযং অচ্ছিন্নসীসো ৰিয পুরিসো জীৰিতং সেসানি পুন পাকতিকানি কাতুং সক্কোতি. তস্মা ‘‘সম্পন্নসীলা’’তি ইমিনা পাতিমোক্খসংৰরং উদ্দিসিত্ৰা ‘‘সম্পন্নপাতিমোক্খা’’তি তস্সেৰ ৰেৰচনং ৰত্ৰা তং ৰিত্থারেত্ৰা দস্সেন্তো পাতিমোক্খসংৰরসংৰুতাতিআদিমাহ. তত্থ পাতিমোক্খসংৰরসংৰুত্তাতিআদীনি ৰুত্তত্থানেৰ. আকঙ্খেয্য চেতি ইদং কস্মা আরদ্ধন্তি? সীলানিসংসদস্সনত্থং. সচেপি অচিরপব্বজিতানং ৰা দুপ্পঞ্ঞানং ৰা এৰমস্স ‘‘ভগৰা ‘সীলং পূরেথ সীলং পূরেথা’তি ৰদতি, কো নু খো সীলপূরণে আনিসংসো, কো ৰিসেসো, কা ৰড্ঢী’’তি তেসং দস আনিসংসে দস্সেতুং এৰমাহ – ‘‘অপ্পেৰ নাম এতং সব্রহ্মচারীনং পিযমনাপতাদিআসৰক্খযপরিযোসানং আনিসংসং সুত্ৰাপি সীলং পরিপূরেয্যু’’ন্তি.
তত্থ আকঙ্খেয্য চেতি যদি ইচ্ছেয্য. পিযো চস্সন্তি পিযচক্খূহি সম্পস্সিতব্বো, সিনেহুপ্পত্তিযা পদট্ঠানভূতো ভৰেয্যং. মনাপোতি তেসং মনৰড্ঢনকো, তেসং ৰা মনেন পত্তব্বো, মেত্তচিত্তেন ফরিতব্বোতি অত্থো. গরূতি তেসং গরুট্ঠানিযো পাসাণচ্ছত্তসদিসো. ভাৰনীযোতি ‘‘অদ্ধাযমাযস্মা জানং জানাতি পস্সং পস্সতী’’তি এৰং সম্ভাৰনীযো. সীলেস্ৰেৰস্স পরিপূরকারীতি চতুপারিসুদ্ধিসীলেসুযেৰ পরিপূরকারী অস্স, অনূনেন আকারেন সমন্নাগতো ভৰেয্যাতি ৰুত্তং হোতি. অজ্ঝত্তং চেতোসমথমনুযুত্তোতি অত্তনো চিত্তসমথে যুত্তো. অনিরাকতজ্ঝানোতি বহি অনীহটজ্ঝানো, অৰিনাসিতজ্ঝানো ৰা. ৰিপস্সনাযাতি সত্তৰিধায অনুপস্সনায. ব্রূহেতা সুঞ্ঞাগারানন্তি ৰড্ঢেতা সুঞ্ঞাগারানং. এত্থ চ সমথৰিপস্সনাৰসেন কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা রত্তিন্দিৰং সুঞ্ঞাগারং পৰিসিত্ৰা নিসীদমানো ভিক্খু ‘‘ব্রূহেতা সুঞ্ঞাগারান’’ন্তি ৰেদিতব্বো. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৰিত্থারো পন ইচ্ছন্তেন মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায (ম. নি. অট্ঠ. ১.৬৪ আদযো) আকঙ্খেয্যসুত্তৰণ্ণনায ওলোকেতব্বো.
লাভীতি এত্থ ন ভগৰা লাভনিমিত্তং সীলাদিপরিপূরণং কথেতি. ভগৰা হি ‘‘ঘাসেসনং ছিন্নকথো, ন ৰাচং পযুতং ভণে’’তি (সু. নি. ৭১৬) এৰং সাৰকে ওৰদতি. সো কথং লাভনিমিত্তং সীলাদিপরিপূরণং কথেয্য. পুগ্গলজ্ঝাসযৰসেন পনেতং ৰুত্তং. যেসঞ্হি এৰং অজ্ঝাসযো ভৰেয্য ‘‘সচে মযং চতূহি পচ্চযেহি ন কিলমেয্যাম, সীলানি পরিপূরেতুং সক্কুণেয্যামা’’তি, তেসং অজ্ঝাসযৰসেনেৰমাহ. অপিচ সরসানিসংসো এস সীলস্স যদিদং চত্তারো পচ্চযা নাম. তথা হি পণ্ডিতমনুস্সা কোট্ঠাদীসু ঠপিতং নীহরিত্ৰা অত্তনাপি অপরিভুঞ্জিত্ৰা সীলৰন্তানং দেন্তীতি সীলস্স সরসানিসংসদস্সনত্থম্পেতং ৰুত্তং.
ততিযৰারে যেসাহন্তি যেসং অহং. তেসং তে কারাতি তেসং দেৰানং ৰা মনুস্সানং ৰা তে মযি কতা পচ্চযদানকারা. মহপ্ফলা হোন্তু মহানিসংসাতি লোকিযসুখেন ফলভূতেন মহপ্ফলা, লোকুত্তরেন মহানিসংসা. উভযং ৰা এতং একত্থমেৰ. সীলাদিগুণযুত্তস্স হি কটচ্ছুভিক্খাপি পঞ্চরতনমত্তায ভূমিযা পণ্ণসালাপি কত্ৰা দিন্না অনেকানি কপ্পসহস্সানি দুগ্গতিৰিনিপাততো রক্খতি, পরিযোসানে চ অমতায ধাতুযা পরিনিব্বানস্স পচ্চযো হোতি. ‘‘খীরোদনং অহমদাসি’’ন্তিআদীনি (ৰি. ৰ. ৪১৩) চেত্থ ৰত্থূনি. সকলমেৰ ৰা পেতৰত্থু ৰিমানৰত্থু চ সাধকং.
চতুত্থৰারে পেতাতি পেচ্চভৰং গতা. ঞাতীতি সস্সুসসুরপক্খিকা. সালোহিতাতি একলোহিতবদ্ধা পিতিপিতামহাদযো. কালঙ্কতাতি মতা. তেসং তন্তি তেসং তং মযি পসন্নচিত্তং, তং ৰা পসন্নেন চিত্তেন অনুস্সরণং. যস্স হি ভিক্খুনো কালকতো পিতা ৰা মাতা ৰা ‘‘অম্হাকং ঞাতকত্থেরো সীলৰা কল্যাণধম্মো’’তি পসন্নচিত্তো হুত্ৰা তং ভিক্খুং অনুস্সরতি, তস্স সো চিত্তপ্পসাদোপি তং অনুস্সরণমত্তম্পি মহপ্ফলং মহানিসংসমেৰ হোতি.
অরতিরতিসহোতি নেক্খম্মপটিপত্তিযা অরতিযা কামগুণেসু রতিযা চ সহো অভিভৰিতা অজ্ঝোত্থরিতা. ভযভেরৰসহোতি এত্থ ভযং চিত্তুত্রাসোপি আরম্মণম্পি, ভেরৰং আরম্মণমেৰ.