খেমাথেরীৰত্থু
২৩৬. দুতিযে খেমাতি এৰংনামিকা ভিক্খুনী. ইতো পট্ঠায চ পনস্সা পঞ্হকম্মে অযমনুপুব্বিকথাতি অৰত্ৰা সব্বত্থ অভিনীহারং আদিং কত্ৰা ৰত্তব্বমেৰ ৰক্খাম.
অতীতে কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং অযং পরপরিযাপন্না হুত্ৰা নিব্বত্তি. অথেকদিৰসং তস্স ভগৰতো অগ্গসাৰিকং সুজাতত্থেরিং নাম পিণ্ডায চরন্তং দিস্ৰা তযো মোদকে দত্ৰা তংদিৰসমেৰ অত্তনো কেসে ৰিস্সজ্জেত্ৰা থেরিযা দানং দত্ৰা ‘‘অনাগতে বুদ্ধুপ্পাদে তুম্হে ৰিয মহাপঞ্ঞা ভৰেয্য’’ন্তি পত্থনং কত্ৰা যাৰজীৰং কুসলকম্মেসু অপ্পমত্তা হুত্ৰা কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তী কস্সপবুদ্ধকালে কিকিস্স কাসিরঞ্ঞো গেহে পটিসন্ধিং গহেত্ৰা সত্তন্নং ভগিনীনং অব্ভন্তরা হুত্ৰা ৰীসতিৰস্সসহস্সানি গেহেযেৰ কোমারিব্রহ্মচরিযং চরিত্ৰা তাহি ভগিনীহি সদ্ধিং দসবলস্স ৰসনপরিৰেণং কারেত্ৰা একং বুদ্ধন্তরং দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তী ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে মদ্দরট্ঠে সাগলনগরে রাজকুলে পটিসন্ধিং গণ্হি, খেমাতিস্সা নামং অকংসু. তস্সা সরীরৰণ্ণো সুৰণ্ণরসপিঞ্জরো ৰিয অহোসি. সা ৰযপ্পত্তা বিম্বিসাররঞ্ঞো গেহং অগমাসি.
সা তথাগতে রাজগহং উপনিস্সায ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তে ‘‘সত্থা কির রূপে দোসং দস্সেতী’’তি রূপমদমত্তা হুত্ৰা ‘‘ময্হম্পি রূপে দোসং দস্সেয্যা’’তি ভযেন দসবলং দস্সনায ন গচ্ছতি. রাজা চিন্তেসি – ‘‘অহং সত্থু অগ্গুপট্ঠাকো, মাদিসস্স চ নাম অরিযসাৰকস্স অগ্গমহেসী দসবলং দস্সনায ন গচ্ছতি, ন মে এতং রুচ্চতী’’তি. সো কৰীহি ৰেল়ুৰনুয্যানস্স ৰণ্ণং বন্ধাপেত্ৰা ‘‘খেমায দেৰিযা সৰনূপচারে গাযথা’’তি আহ. সা উয্যানস্স ৰণ্ণং সুত্ৰা গন্তুকামা হুত্ৰা রাজানং পটিপুচ্ছি. রাজা ‘‘উয্যানং গচ্ছ, সত্থারং পন অদিস্ৰা আগন্তুং ন লভিস্সসী’’তি আহ. সা রঞ্ঞো পটিৰচনং অদত্ৰাৰ মগ্গং পটিপজ্জি. রাজা তায সদ্ধিং গচ্ছন্তে পুরিসে আহ – ‘‘সচে দেৰী উয্যানতো নিৰত্তমানা দসবলং পস্সতি, ইচ্চেতং কুসলং. সচে ন পস্সতি, রাজাণায নং দস্সেথা’’তি. অথ খো সা দেৰী দিৰসভাগং উয্যানে চরিত্ৰা নিৰত্তন্তী দসবলং অদিস্ৰাৰ গন্তুং আরদ্ধা. অথ নং রাজপুরিসা অত্তনো অরুচিযাৰ দেৰিং সত্থু সন্তিকং নযিংসু.
সত্থা তং আগচ্ছন্তিং দিস্ৰা ইদ্ধিযা একং দেৰচ্ছরং নিম্মিনিত্ৰা তালৰণ্টং গহেত্ৰা বীজমানং ৰিয অকাসি. খেমা দেৰী তং দিস্ৰা চিন্তেসি – ‘‘মানম্হি নট্ঠা, এৰরূপা নাম দেৰচ্ছরপ্পটিভাগা ইত্থিযো দসবলস্স অৰিদূরে তিট্ঠন্তি, অহং এতাসং পরিচারিকাপি নপ্পহোমি, মানমদং হি নিস্সায পাপচিত্তস্স ৰসেন নট্ঠা’’তি তং নিমিত্তং গহেত্ৰা তমেৰ ইত্থিং ওলোকযমানা অট্ঠাসি. অথস্সা পস্সন্তিযাৰ তথাগতস্স অধিট্ঠানবলেন সা ইত্থী পঠমৰযং অতিক্কম্ম মজ্ঝিমৰযে ঠিতা ৰিয মজ্ঝিমৰযং অতিক্কম্ম পচ্ছিমৰযে ঠিতা ৰিয চ ৰলিত্তচা পলিতকেসা খণ্ডৰিরল়দন্তা অহোসি. ততো তস্সা পস্সন্তিযাৰ সদ্ধিং তালৰণ্টেন পরিৰত্তিত্ৰা পরিপতি. ততো খেমা পুব্বহেতুসম্পন্নত্তা তস্মিং আরম্মণে আপাথগতে এৰং চিন্তেসি – ‘‘এৰংৰিধম্পি নাম সরীরং এৰরূপং ৰিপত্তিং পাপুণাতি, ময্হম্পি সরীরং এৰংগতিকমেৰ ভৰিস্সতী’’তি. অথস্সা এৰং চিন্তিতক্খণে সত্থা ইমং ধম্মপদে গাথমাহ –
‘‘যে রাগরত্তানুপতন্তি সোতং,
সযংকতং মক্কটকোৰ জালং;
এতম্পি ছেত্ৰান ৰজন্তি ধীরা,
অনপেক্খিনো সব্বদুক্খং পহাযা’’তি.
সা গাথাপরিযোসানে ঠিতপদে ঠিতাযেৰ সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণি. অগারমজ্ঝে ৰসন্তেন নাম অরহত্তং পত্তেন তংদিৰসমেৰ পরিনিব্বাযিতব্বং ৰা পব্বজিতব্বং ৰা হোতি, সা পন অত্তনো আযুসঙ্খারানং পৰত্তনভাৰং ঞত্ৰা ‘‘অত্তনো পব্বজ্জং অনুজানাপেস্সামী’’তি সত্থারং ৰন্দিত্ৰা রাজনিৰেসনং গন্ত্ৰা রাজানং অনভিৰাদেত্ৰাৰ অট্ঠাসি. রাজা ইঙ্গিতেনেৰ অঞ্ঞাসি – ‘‘অরিযধম্মং পত্তা ভৰিস্সতী’’তি. অথ নং আহ – ‘‘দেৰি গতা নু খো সত্থুদস্সনাযা’’তি. মহারাজ, তুম্হেহি দিট্ঠদস্সনং পরিত্তং, অহং পন দসবলং সুদিট্ঠমকাসিং, পব্বজ্জং মে অনুজানাথাতি. রাজা ‘‘সাধু, দেৰী’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা সুৰণ্ণসিৰিকায ভিক্খুনিউপস্সযং উপনেত্ৰা পব্বাজেসি. অথস্সা ‘‘খেমাথেরী নাম গিহিভাৰে ঠত্ৰা অরহত্তং পত্তা’’তি মহাপঞ্ঞভাৰো পাকটো অহোসি. ইদমেত্থ ৰত্থু. অথ সত্থা অপরভাগে জেতৰনে নিসিন্নো ভিক্খুনিযো পটিপাটিযা ঠানন্তরে ঠপেন্তো খেমাথেরিং মহাপঞ্ঞানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.