(১৪) ৫. পঞ্চমএতদগ্গৰগ্গো

মহাপজাপতিগোতমীথেরীৰত্থু

২৩৫. থেরিপাল়িযা পঠমে যদিদং মহাপজাপতিগোতমীতি মহাপজাপতিগোতমী থেরী রত্তঞ্ঞূনং অগ্গাতি দস্সেতি.

তস্সা পঞ্হকম্মে পন অযমনুপুব্বিকথা – অযং কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে পটিসন্ধিং গণ্হিত্ৰা অপরেন সমযেন সত্থু ধম্মদেসনং সুণন্তী সত্থারং একং ভিক্খুনিং রত্তঞ্ঞূনং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সা যাৰজীৰং দানং দত্ৰা সীলং রক্খিত্ৰা ততো চুতো দেৰলোকে নিব্বত্তিত্ৰা পন একস্মিং বুদ্ধন্তরে দেৰলোকতো চৰিত্ৰা বারাণসিযং পঞ্চন্নং দাসিসতানং জেট্ঠকদাসী হুত্ৰা নিব্বত্তি. অথ ৰস্সূপনাযিকসমযে পঞ্চ পচ্চেকবুদ্ধা নন্দমূলকপব্ভারতো ইসিপতনে ওতরিত্ৰা নগরে পিণ্ডায চরিত্ৰা ইসিপতনমেৰ গন্ত্ৰা ‘‘ৰস্সূপনাযিককুটিযা অত্থায হত্থকম্মং যাচিস্সামা’’তি চিন্তেসুং. কস্মা? ৰস্সং উপগচ্ছন্তেন হি নালকপটিপদং পটিপন্নেনাপি পঞ্চন্নং ছদনানং অঞ্ঞতরেন ছদনেন ছন্নে সদ্ৰারবদ্ধে সেনাসনে উপগন্তব্বং. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘ন, ভিক্খৰে, অসেনাসনিকেন ৰস্সং উপগন্তব্বং, যো উপগচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ২০৪). তস্মা ৰস্সকালে উপকট্ঠে সচে সেনাসনং লভতি, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভতি, হত্থকম্মং পরিযেসিত্ৰাপি কাতব্বং. হত্থকম্মং অলভন্তেন সামম্পি কাতব্বং, ন ত্ৰেৰ অসেনাসনিকেন ৰস্সং উপগন্তব্বং. অযমনুধম্মতা. তস্মা তে পচ্চেকবুদ্ধা ‘‘হত্থকম্মং যাচিস্সামা’’তি চীৰরং পারুপিত্ৰা সাযন্হসমযে নগরং পৰিসিত্ৰা সেট্ঠিস্স ঘরদ্ৰারে অট্ঠংসু. জেট্ঠকদাসী কুটং গহেত্ৰা উদকতিত্থং গচ্ছন্তী পচ্চেকবুদ্ধে নগরং পৰিসন্তে অদ্দস. সেট্ঠি তেসং আগতকারণং সুত্ৰা ‘‘অম্হাকং ওকাসো নত্থি, গচ্ছন্তূ’’তি আহ.

অথ তে নগরা নিক্খন্তে জেট্ঠকদাসী কুটং গহেত্ৰা পৰিসন্তী দিস্ৰা কুটং ওতারেত্ৰা ৰন্দিত্ৰা ওনমিত্ৰা মুখং উক্খিপিত্ৰা, ‘‘অয্যা, নগরং পৰিট্ঠমত্তাৰ নিক্খন্তা, কিং নু খো’’তি পুচ্ছি. ৰস্সূপনাযিককুটিযা হত্থকম্মং যাচিতুং আগতম্হাতি. লদ্ধং, ভন্তেতি? ন লদ্ধং উপাসিকেতি. কিং পনেসা কুটি ইস্সরেহেৰ কাতব্বা, উদাহু দুগ্গতেহিপি সক্কা কাতুন্তি? যেন কেনচি সক্কা কাতুন্তি. সাধু, ভন্তে, মযং করিস্সাম, স্ৰে ময্হং ভিক্খং গণ্হথাতি নিমন্তেত্ৰা পুন কুটং গহেত্ৰা আগমনতিত্থমগ্গে ঠত্ৰা আগতাগতা অৰসেসদাসিযো ‘‘এত্থেৰ হোথা’’তি ৰত্ৰা সব্বাসং আগতকালে আহ – ‘‘অম্মা, কিং নিচ্চমেৰ পরস্স দাসিকম্মং করিস্সথ, উদাহু দাসিভাৰতো মুচ্চিতুং ইচ্ছথা’’তি. অজ্জেৰ মুচ্চিতুং ইচ্ছাম, অয্যেতি. যদি এৰং, মযা পচ্চেকবুদ্ধা হত্থকম্মং অলভন্তা স্ৰাতনায নিমন্তিতা, তুম্হাকং সামিকেহি একদিৰসং হত্থকম্মং দাপেথাতি. তা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা সাযং অটৰিতো আগতকালে সামিকানং আরোচেসুং. তে ‘‘সাধূ’’তি জেট্ঠকদাসস্স গেহদ্ৰারে সন্নিপতিংসু.

অথ নে জেট্ঠকদাসী ‘‘স্ৰে, তাতা, পচ্চেকবুদ্ধানং হত্থকম্মং দেথা’’তি আনিসংসং আচিক্খিত্ৰা যেপি ন কাতুকামা, তে গাল়্হেন ওৰাদেন তজ্জেত্ৰা সব্বেপি সম্পটিচ্ছাপেসি. সা পুনদিৰসে পচ্চেকবুদ্ধানং ভত্তং দত্ৰা সব্বেসং দাসপুত্তানং সঞ্ঞং অদাসি. তে তাৰদেৰ অরঞ্ঞং পৰিসিত্ৰা দব্বসম্ভারে সমোধানেত্ৰা সতং সতং হুত্ৰা একেকং কুটিং চঙ্কমনাদিপরিৰারং কত্ৰা মঞ্চপীঠপানীয-পরিভোজনীযাদীনি ঠপেত্ৰা পচ্চেকবুদ্ধানং তেমাসং তত্থেৰ ৰসনত্থায পটিঞ্ঞং কারেত্ৰা ৰারভিক্খং পট্ঠপেসুং. যা অত্তনো ৰারদিৰসে ন সক্কোতি, তস্সা জেট্ঠকদাসী সকগেহতো নীহরিত্ৰা দেতি. এৰং তেমাসং পটিজগ্গিত্ৰা জেট্ঠকদাসী একেকং দাসিং একেকং সাটকং সজ্জাপেসি, পঞ্চ থূলসাটকসতানি অহেসুং. তানি পরিৰত্তাপেত্ৰা পঞ্চন্নং পচ্চেকবুদ্ধানং তিচীৰরানি কত্ৰা অদাসি. পচ্চেকবুদ্ধা তাসং পস্সন্তীনংযেৰ আকাসেন গন্ধমাদনপব্বতং অগমংসু.

তাপি সব্বা যাৰজীৰং কুসলং কত্ৰা দেৰলোকে নিব্বত্তিংসু. তাসু জেট্ঠিকা ততো চৰিত্ৰা বারাণসিযা অৰিদূরে পেসকারগামে পেসকারজেট্ঠকস্স গেহে নিব্বত্তি. অথেকদিৰসং পদুমৰতিযা পুত্তা পঞ্চসতা পচ্চেকবুদ্ধা বারাণসিরঞ্ঞা নিমন্তিতা রাজদ্ৰারং আগন্ত্ৰা কঞ্চি ওলোকেন্তম্পি অদিস্ৰা নিৰত্তিত্ৰা নগরদ্ৰারেন নিক্খমিত্ৰা তং পেসকারগামং অগমংসু. সা ইত্থী পচ্চেকবুদ্ধে দিস্ৰা সম্পিযাযমানা সব্বে ৰন্দিত্ৰা ভিক্খং অদাসি. তে ভত্তকিচ্চং কত্ৰা গন্ধমাদনমেৰ অগমংসু.

সাপি যাৰজীৰং কুসলং কত্ৰা দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তী অম্হাকং সত্থু নিব্বত্তিতো পুরেতরমেৰ দেৰদহনগরে মহাসুপ্পবুদ্ধস্স গেহে পটিসন্ধিং গণ্হি, গোতমীতিস্সা নামং অকংসু. মহামাযায কনিট্ঠভগিনী হোতি. মন্তজ্ঝাযকা ব্রাহ্মণা লক্খণানি পরিগ্গণ্হন্তা ‘‘ইমাসং দ্ৰিন্নম্পি কুচ্ছিযং ৰসিতদারকা চক্কৰত্তিনো ভৰিস্সন্তী’’তি ব্যাকরিংসু. সুদ্ধোদনমহারাজা ৰযপ্পত্তকালে তা দ্ৰেপি মঙ্গলং কত্ৰা অত্তনো ঘরং আনেসি. অপরভাগে অম্হাকং বোধিসত্তো তুসিতপুরা চৰিত্ৰা মহামাযায দেৰিযা কুচ্ছিযং পটিসন্ধিং গণ্হি. মহামাযা তস্স জাতদিৰসতো সত্তমে দিৰসে কালং কত্ৰা তুসিতপুরে নিব্বত্তি. সুদ্ধোদনমহারাজা মহাসত্তস্স মাতুচ্ছং মহাপজাপতিগোতমিং অগ্গমহেসিট্ঠানে ঠপেসি. তস্মিং কালে নন্দকুমারো জাতো. অযং মহাপজাপতি নন্দকুমারং ধাতীনং দত্ৰা সযং বোধিসত্তং পরিহরি.

অপরেন সমযেন বোধিসত্তো মহাভিনিক্খমনং নিক্খমিত্ৰা সব্বঞ্ঞুতং পত্ৰা লোকানুগ্গহং করোন্তো অনুক্কমেন কপিলৰত্থুং পত্ৰা নগরং পিণ্ডায পাৰিসি. অথস্স পিতা সুদ্ধোদনমহারাজা অন্তরৰীথিযংযেৰ ধম্মকথং সুত্ৰা সোতাপন্নো অহোসি. অথ দুতিযদিৰসে নন্দো পব্বজি, সত্তমে দিৰসে রাহুলো. সত্থা অপরেন সমযেন ৰেসালিং উপনিস্সায কূটাগারসালাযং ৰিহরতি. তস্মিং সমযে সুদ্ধোদনমহারাজা সেতচ্ছত্তস্স হেট্ঠা অরহত্তং সচ্ছিকত্ৰা পরিনিব্বাযি. তদা মহাপজাপতিগোতমী পব্বজ্জায চিত্তং উপ্পাদেসি. ততো রোহিণীনদীতীরে কলহৰিৰাদসুত্তপরিযোসানে (সু. নি. ৮৬৮ আদযো) নিক্খমিত্ৰা পব্বজিতানং পঞ্চন্নং কুমারসতানং পাদপরিচারিকা সব্বাৰ একচিত্তা হুত্ৰা ‘‘মহাপজাপতিযা সন্তিকং গন্ত্ৰা সব্বাৰ সত্থু সন্তিকে পব্বজিস্সামা’’তি মহাপজাপতিং জেট্ঠিকং কত্ৰা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা পব্বজিতুকামা অহেসুং. অযঞ্চ মহাপজাপতি পঠমমেৰ একৰারং সত্থারং পব্বজ্জং যাচমানা নালত্থ, তস্মা কপ্পকং পক্কোসাপেত্ৰা কেসে ছিন্নাপেত্ৰা কাসাযানি অচ্ছাদেত্ৰা সব্বা তা সাকিযানিযো আদায ৰেসালিং গন্ত্ৰা আনন্দত্থেরেন দসবলং যাচাপেত্ৰা অট্ঠহি গরুধম্মেহি পব্বজ্জঞ্চ উপসম্পদঞ্চ অলত্থ. ইতরা পন সব্বাপি একতোৰ উপসম্পন্না অহেসুং. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৰিত্থারতো পনেতং ৰত্থু পাল়িযং (চূল়ৰ. ৪০২ আদযো) আগতমেৰ.

এৰং উপসম্পন্না পন মহাপজাপতি সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি, অথস্সা সত্থা ধম্মং দেসেসি. সা সত্থু সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. সেসা পঞ্চসতা ভিক্খুনিযো নন্দকোৰাদসুত্তপরিযোসানে (ম. নি. ৩.৩৯৮ আদযো) অরহত্তং পাপুণিংসু. এৰমেতং ৰত্থু সমুট্ঠিতং. অপরভাগে সত্থা জেতৰনে নিসিন্নো ভিক্খুনিযো ঠানন্তরে ঠপেন্তো মহাপজাপতিং রত্তঞ্ঞূনং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.

খেমাথেরীৰত্থু

২৩৬. দুতিযে খেমাতি এৰংনামিকা ভিক্খুনী. ইতো পট্ঠায চ পনস্সা পঞ্হকম্মে অযমনুপুব্বিকথাতি অৰত্ৰা সব্বত্থ অভিনীহারং আদিং কত্ৰা ৰত্তব্বমেৰ ৰক্খাম.

অতীতে কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং অযং পরপরিযাপন্না হুত্ৰা নিব্বত্তি. অথেকদিৰসং তস্স ভগৰতো অগ্গসাৰিকং সুজাতত্থেরিং নাম পিণ্ডায চরন্তং দিস্ৰা তযো মোদকে দত্ৰা তংদিৰসমেৰ অত্তনো কেসে ৰিস্সজ্জেত্ৰা থেরিযা দানং দত্ৰা ‘‘অনাগতে বুদ্ধুপ্পাদে তুম্হে ৰিয মহাপঞ্ঞা ভৰেয্য’’ন্তি পত্থনং কত্ৰা যাৰজীৰং কুসলকম্মেসু অপ্পমত্তা হুত্ৰা কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তী কস্সপবুদ্ধকালে কিকিস্স কাসিরঞ্ঞো গেহে পটিসন্ধিং গহেত্ৰা সত্তন্নং ভগিনীনং অব্ভন্তরা হুত্ৰা ৰীসতিৰস্সসহস্সানি গেহেযেৰ কোমারিব্রহ্মচরিযং চরিত্ৰা তাহি ভগিনীহি সদ্ধিং দসবলস্স ৰসনপরিৰেণং কারেত্ৰা একং বুদ্ধন্তরং দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তী ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে মদ্দরট্ঠে সাগলনগরে রাজকুলে পটিসন্ধিং গণ্হি, খেমাতিস্সা নামং অকংসু. তস্সা সরীরৰণ্ণো সুৰণ্ণরসপিঞ্জরো ৰিয অহোসি. সা ৰযপ্পত্তা বিম্বিসাররঞ্ঞো গেহং অগমাসি.

সা তথাগতে রাজগহং উপনিস্সায ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তে ‘‘সত্থা কির রূপে দোসং দস্সেতী’’তি রূপমদমত্তা হুত্ৰা ‘‘ময্হম্পি রূপে দোসং দস্সেয্যা’’তি ভযেন দসবলং দস্সনায ন গচ্ছতি. রাজা চিন্তেসি – ‘‘অহং সত্থু অগ্গুপট্ঠাকো, মাদিসস্স চ নাম অরিযসাৰকস্স অগ্গমহেসী দসবলং দস্সনায ন গচ্ছতি, ন মে এতং রুচ্চতী’’তি. সো কৰীহি ৰেল়ুৰনুয্যানস্স ৰণ্ণং বন্ধাপেত্ৰা ‘‘খেমায দেৰিযা সৰনূপচারে গাযথা’’তি আহ. সা উয্যানস্স ৰণ্ণং সুত্ৰা গন্তুকামা হুত্ৰা রাজানং পটিপুচ্ছি. রাজা ‘‘উয্যানং গচ্ছ, সত্থারং পন অদিস্ৰা আগন্তুং ন লভিস্সসী’’তি আহ. সা রঞ্ঞো পটিৰচনং অদত্ৰাৰ মগ্গং পটিপজ্জি. রাজা তায সদ্ধিং গচ্ছন্তে পুরিসে আহ – ‘‘সচে দেৰী উয্যানতো নিৰত্তমানা দসবলং পস্সতি, ইচ্চেতং কুসলং. সচে ন পস্সতি, রাজাণায নং দস্সেথা’’তি. অথ খো সা দেৰী দিৰসভাগং উয্যানে চরিত্ৰা নিৰত্তন্তী দসবলং অদিস্ৰাৰ গন্তুং আরদ্ধা. অথ নং রাজপুরিসা অত্তনো অরুচিযাৰ দেৰিং সত্থু সন্তিকং নযিংসু.

সত্থা তং আগচ্ছন্তিং দিস্ৰা ইদ্ধিযা একং দেৰচ্ছরং নিম্মিনিত্ৰা তালৰণ্টং গহেত্ৰা বীজমানং ৰিয অকাসি. খেমা দেৰী তং দিস্ৰা চিন্তেসি – ‘‘মানম্হি নট্ঠা, এৰরূপা নাম দেৰচ্ছরপ্পটিভাগা ইত্থিযো দসবলস্স অৰিদূরে তিট্ঠন্তি, অহং এতাসং পরিচারিকাপি নপ্পহোমি, মানমদং হি নিস্সায পাপচিত্তস্স ৰসেন নট্ঠা’’তি তং নিমিত্তং গহেত্ৰা তমেৰ ইত্থিং ওলোকযমানা অট্ঠাসি. অথস্সা পস্সন্তিযাৰ তথাগতস্স অধিট্ঠানবলেন সা ইত্থী পঠমৰযং অতিক্কম্ম মজ্ঝিমৰযে ঠিতা ৰিয মজ্ঝিমৰযং অতিক্কম্ম পচ্ছিমৰযে ঠিতা ৰিয চ ৰলিত্তচা পলিতকেসা খণ্ডৰিরল়দন্তা অহোসি. ততো তস্সা পস্সন্তিযাৰ সদ্ধিং তালৰণ্টেন পরিৰত্তিত্ৰা পরিপতি. ততো খেমা পুব্বহেতুসম্পন্নত্তা তস্মিং আরম্মণে আপাথগতে এৰং চিন্তেসি – ‘‘এৰংৰিধম্পি নাম সরীরং এৰরূপং ৰিপত্তিং পাপুণাতি, ময্হম্পি সরীরং এৰংগতিকমেৰ ভৰিস্সতী’’তি. অথস্সা এৰং চিন্তিতক্খণে সত্থা ইমং ধম্মপদে গাথমাহ –

‘‘যে রাগরত্তানুপতন্তি সোতং,

সযংকতং মক্কটকোৰ জালং;

এতম্পি ছেত্ৰান ৰজন্তি ধীরা,

অনপেক্খিনো সব্বদুক্খং পহাযা’’তি.

সা গাথাপরিযোসানে ঠিতপদে ঠিতাযেৰ সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণি. অগারমজ্ঝে ৰসন্তেন নাম অরহত্তং পত্তেন তংদিৰসমেৰ পরিনিব্বাযিতব্বং ৰা পব্বজিতব্বং ৰা হোতি, সা পন অত্তনো আযুসঙ্খারানং পৰত্তনভাৰং ঞত্ৰা ‘‘অত্তনো পব্বজ্জং অনুজানাপেস্সামী’’তি সত্থারং ৰন্দিত্ৰা রাজনিৰেসনং গন্ত্ৰা রাজানং অনভিৰাদেত্ৰাৰ অট্ঠাসি. রাজা ইঙ্গিতেনেৰ অঞ্ঞাসি – ‘‘অরিযধম্মং পত্তা ভৰিস্সতী’’তি. অথ নং আহ – ‘‘দেৰি গতা নু খো সত্থুদস্সনাযা’’তি. মহারাজ, তুম্হেহি দিট্ঠদস্সনং পরিত্তং, অহং পন দসবলং সুদিট্ঠমকাসিং, পব্বজ্জং মে অনুজানাথাতি. রাজা ‘‘সাধু, দেৰী’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা সুৰণ্ণসিৰিকায ভিক্খুনিউপস্সযং উপনেত্ৰা পব্বাজেসি. অথস্সা ‘‘খেমাথেরী নাম গিহিভাৰে ঠত্ৰা অরহত্তং পত্তা’’তি মহাপঞ্ঞভাৰো পাকটো অহোসি. ইদমেত্থ ৰত্থু. অথ সত্থা অপরভাগে জেতৰনে নিসিন্নো ভিক্খুনিযো পটিপাটিযা ঠানন্তরে ঠপেন্তো খেমাথেরিং মহাপঞ্ঞানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.

উপ্পলৰণ্ণাথেরীৰত্থু

২৩৭. ততিযে উপ্পলৰণ্ণাতি নীলুপ্পলগব্ভসদিসেনেৰ ৰণ্ণেন সমন্নাগতত্তা এৰংলদ্ধনামা থেরী. সা কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে পটিসন্ধিং গণ্হিত্ৰা অপরভাগে মহাজনেন সদ্ধিং সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ধম্মং সুণন্তী সত্থারং একং ভিক্খুনিং ইদ্ধিমন্তীনং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা সত্তাহং বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স মহাদানং দত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সা যাৰজীৰং কুসলং কত্ৰা দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তী কস্সপবুদ্ধকালে বারাণসিনগরে কিকিস্স কাসিরঞ্ঞো গেহে পটিসন্ধিং গণ্হিত্ৰা সত্তন্নং ভগিনীনং অব্ভন্তরা হুত্ৰা ৰীসতি ৰস্সসহস্সানি ব্রহ্মচরিযং চরিত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘস্স পরিৰেণং কত্ৰা দেৰলোকে নিব্বত্তা.

ততো চৰিত্ৰা পুন মনুস্সলোকং আগচ্ছন্তী একস্মিং গামে সহত্থা কম্মং কত্ৰা জীৰনকট্ঠানে নিব্বত্তা. সা একদিৰসং খেত্তকুটিং গচ্ছন্তী অন্তরামগ্গে একস্মিং সরে পাতোৰ পুপ্ফিতং পদুমপুপ্ফং দিস্ৰা তং সরং ওরুয্হ তঞ্চেৰ পুপ্ফং লাজপক্খিপনত্থায পদুমিনিযা পত্তঞ্চ গহেত্ৰা কেদারে সালিসীসানি ছিন্দিত্ৰা কুটিকায নিসিন্না লাজে ভজ্জিত্ৰা পঞ্চ লাজসতানি গণেসি. তস্মিং খণে গন্ধমাদনপব্বতে নিরোধসমাপত্তিতো ৰুট্ঠিতো একো পচ্চেকবুদ্ধো আগন্ত্ৰা তস্সা অৰিদূরে অট্ঠাসি. সা পচ্চেকবুদ্ধং দিস্ৰা লাজেহি সদ্ধিং পদুমপুপ্ফং গহেত্ৰা কুটিতো ওরুয্হ লাজে পচ্চেকবুদ্ধস্স পত্তে পক্খিপিত্ৰা পদুমপুপ্ফেন পত্তং পিধায অদাসি. অথস্সা পচ্চেকবুদ্ধে থোকং গতে এতদহোসি – ‘‘পব্বজিতা নাম পুপ্ফেন অনত্থিকা, অহং পুপ্ফং গহেত্ৰা পিল়ন্ধিস্সামী’’তি গন্ত্ৰা পচ্চেকবুদ্ধস্স হত্থতো পুপ্ফং গহেত্ৰা পুন চিন্তেসি – ‘‘সচে, অয্যো, পুপ্ফেন অনত্থিকো অভৰিস্স, পত্তমত্থকে ঠপেতুং ন অদস্স, অদ্ধা অয্যস্স অত্থো ভৰিস্সতী’’তি পুন গন্ত্ৰা পত্তমত্থকে ঠপেত্ৰা পচ্চেকবুদ্ধং খমাপেত্ৰা, ‘‘ভন্তে, ইমেসং মে লাজানং নিস্সন্দেন লাজগণনায পুত্তা অস্সু, পদুমপুপ্ফস্স নিস্সন্দেন নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে মে পদে পদে পদুমপুপ্ফং উট্ঠহতূ’’তি পত্থনং অকাসি. পচ্চেকবুদ্ধো তস্সা পস্সন্তিযাৰ আকাসেন গন্ধমাদনপব্বতং গন্ত্ৰা তং পদুমং নন্দমূলকপব্ভারে পচ্চেকবুদ্ধানং অক্কমনসোপানসমীপে পাদপুঞ্ছনং কত্ৰা ঠপেসি.

সাপি তস্স কম্মস্স নিস্সন্দেন দেৰলোকে পটিসন্ধিং গণ্হি, নিব্বত্তকালতো পট্ঠায চস্সা পদে পদে মহাপদুমপুপ্ফং উট্ঠাসি. সা ততো চৰিত্ৰা পব্বতপাদে একস্মিং পদুমস্সরে পদুমগব্ভে নিব্বত্তি. তং নিস্সায একো তাপসো ৰসতি, সো পাতোৰ মুখধোৰনত্থায সরং গন্ত্ৰা তং পুপ্ফং দিস্ৰা চিন্তেসি – ‘‘ইদং পুপ্ফং সেসেহি মহন্ততরং, সেসানি চ পুপ্ফিতানি, ইদং মকুল়িতমেৰ, ভৰিতব্বমেত্থ কারণেনা’’তি উদকং ওতরিত্ৰা তং পুপ্ফং গণ্হি. তং তেন গহিতমত্তমেৰ পুপ্ফিতং. তাপসো অন্তোপদুমগব্ভে নিপন্নদারিকং অদ্দস. দিট্ঠকালতো পট্ঠায চ ধীতুসিনেহং লভিত্ৰা পদুমেনেৰ সদ্ধিং পণ্ণসালং নেত্ৰা মঞ্চকে নিপজ্জাপেসি. অথস্সা পুঞ্ঞানুভাৰেন অঙ্গুট্ঠকে খীরং নিব্বত্তি. সো তস্মিং পুপ্ফে মিলাতে অঞ্ঞং নৰপুপ্ফং আহরিত্ৰা তং নিপজ্জাপেসি. অথস্সা আধাৰনৰিধাৰনেন কীল়িতুং সমত্থকালতো পট্ঠায পদৰারে পদৰারে পদুমপুপ্ফং উট্ঠাসি, কুঙ্কুমরাসিস্স ৰিযস্সা সরীরৰণ্ণো অহোসি. সা অপ্পত্তা দেৰৰণ্ণং, অতিক্কন্তা মানুসৰণ্ণং অহোসি. সা পিতরি ফলাফলত্থায গতে পণ্ণসালাযং ওহীযতি.

অথেকদিৰসং তস্সা ৰযপ্পত্তকালে পিতরি ফলাফলত্থায গতে একো ৰনচরকো তং দিস্ৰা চিন্তেসি – ‘‘মনুস্সানং নাম এৰংৰিধং রূপং নত্থি, ৰীমংসিস্সামি ন’’ন্তি তাপসস্স আগমনং উদিক্খন্তো নিসীদি. সা পিতরি আগচ্ছন্তে পটিপথং গন্ত্ৰা তস্স হত্থতো কাজকমণ্ডলুং অগ্গহেসি, আগন্ত্ৰা নিসিন্নস্স চস্স অত্তনা করণৰত্তং দস্সেসি. তদা সো ৰনচরকো মনুস্সভাৰং ঞত্ৰা তাপসং অভিৰাদেত্ৰা নিসীদি. তাপসো তং ৰনচরকং ৰনমূলফলাফলেহি চ পানীযেন চ নিমন্তেত্ৰা, ‘‘ভো পুরিস, ইমস্মিংযেৰ ঠানে ৰসিস্সসি, উদাহু গমিসস্সী’’তি পুচ্ছি. গমিস্সামি, ভন্তে, ইধ কিং করিস্সামীতি. ইদং তযা দিট্ঠকারণং এত্তো গন্ত্ৰা অকথেতুং সক্খিস্সসীতি. সচে, অয্যো, ন ইচ্ছতি, কিং কারণা কথেস্সামীতি তাপসং ৰন্দিত্ৰা পুন আগমনকালে মগ্গসঞ্জাননত্থং সাখাসঞ্ঞঞ্চ রুক্খসঞ্ঞঞ্চ করোন্তো পক্কামি.

সো বারাণসিং গন্ত্ৰা রাজানং অদ্দস, রাজা ‘‘কস্মা আগতোসী’’তি পুচ্ছি. ‘‘অহং, দেৰ, তুম্হাকং ৰনচরকো পব্বতপাদে অচ্ছরিযং ইত্থিরতনং দিস্ৰা আগতোম্হী’’তি সব্বং পৰত্তিং কথেসি. সো তস্স ৰচনং সুত্ৰা ৰেগেন পব্বতপাদং গন্ত্ৰা অৰিদূরে ঠানে খন্ধাৰারং নিৰেসেত্ৰা ৰনচরকেন চেৰ অঞ্ঞেহি চ পুরিসেহি সদ্ধিং তাপসস্স ভত্তকিচ্চং কত্ৰা নিসিন্নৰেলায তত্থ গন্ত্ৰা অভিৰাদেত্ৰা পটিসন্থারং কত্ৰা একমন্তং নিসীদি. রাজা তাপসস্স পব্বজিতপরিক্খারভণ্ডং পাদমূলে ঠপেত্ৰা, ‘‘ভন্তে, ইমস্মিং ঠানে কিং করোম, গচ্ছামা’’তি আহ. গচ্ছ, মহারাজাতি. আম, গচ্ছামি, ভন্তে. অয্যস্স পন সমীপে ৰিসভাগপরিসা অত্থীতি অস্সুম্হ, অসারুপ্পা এসা পব্বজিতানং, মযা সদ্ধিং গচ্ছতু, ভন্তেতি. মনুস্সানং চিত্তং নাম দুত্তোসযং, কথং বহূনং মজ্ঝে ৰসিস্সতীতি. অম্হাকং রুচিতকালতো পট্ঠায সেসানং জেট্ঠকট্ঠানে ঠপেত্ৰা পটিজগ্গিস্সামি, ভন্তেতি.

সো রঞ্ঞো কথং সুত্ৰা দহরকালে গহিতনামৰসেনেৰ, ‘‘অম্ম, পদুমৰতী’’তি ধীতরং পক্কোসি. সা একৰচনেনেৰ পণ্ণসালতো নিক্খমিত্ৰা পিতরং অভিৰাদেত্ৰা অট্ঠাসি. অথ নং পিতা আহ – ‘‘ত্ৰং, অম্ম, ৰযপ্পত্তা, ইমস্মিং ঠানে রঞ্ঞা দিট্ঠকালতো পট্ঠায ৰসিতুং অযুত্তা, রঞ্ঞা সদ্ধিং গচ্ছ, অম্মা’’তি. সা ‘‘সাধু, তাতা’’তি পিতু ৰচনং সম্পটিচ্ছিত্ৰা অভিৰাদেত্ৰা পরোদমানা অট্ঠাসি. রাজা ‘‘ইমিস্সা পিতু চিত্তং গণ্হামী’’তি তস্মিংযেৰ ঠানে কহাপণরাসিম্হি ঠপেত্ৰা অভিসেকং অকাসি. অথ নং গহেত্ৰা অত্তনো নগরং আনেত্ৰা আগতকালতো পট্ঠায সেসইত্থিযো অনোলোকেত্ৰা তায সদ্ধিংযেৰ রমতি. তা ইত্থিযো ইস্সাপকতা তং রঞ্ঞো অন্তরে পরিভিন্দিতুকামা এৰমাহংসু – ‘‘নাযং, মহারাজ, মনুস্সজাতিকা, কহং নাম তুম্হেহি মনুস্সানং ৰিচরণট্ঠানে পদুমানি উট্ঠহন্তানি দিট্ঠপুব্বানি, অদ্ধা অযং যক্খিনী, নীহরথ নং মহারাজা’’তি. রাজা তাসং কথং সুত্ৰা তুণ্হী অহোসি.

অথস্স অপরেন সমযেন পচ্চন্তো কুপিতো. সো ‘‘গরুগব্ভা পদুমৰতী’’তি তং নগরে ঠপেত্ৰা পচ্চন্তং অগমাসি. অথ তা ইত্থিযো তস্সা উপট্ঠাযিকায লঞ্জং দত্ৰা ‘‘ইমিস্সা দারকং জাতমত্তমেৰ অপনেত্ৰা একং দারুঘটিকং লোহিতেন মক্খেত্ৰা সন্তিকে ঠপেহী’’তি আহংসু. পদুমৰতিযাপি নচিরস্সেৰ গব্ভৰুট্ঠানং অহোসি. মহাপদুমকুমারো এককোৰ কুচ্ছিযং পটিসন্ধিং গণ্হি. অৰসেসা একূনপঞ্চসতা দারকা মহাপদুমকুমারস্স মাতুকুচ্ছিতো নিক্খমিত্ৰা নিপন্নকালে সংসেদজা হুত্ৰা নিব্বত্তিংসু. অথস্স ‘‘ন তাৰাযং সতিং পটিলভতী’’তি ঞত্ৰা উপট্ঠাযিকা একং দারুঘটিকং লোহিতেন মক্খেত্ৰা সমীপে ঠপেত্ৰা তাসং ইত্থীনং সঞ্ঞং অদাসি. তা পঞ্চসতাপি ইত্থিযো একেকা একেকং দারকং গহেত্ৰা চুন্দকারকানং সন্তিকং পেসেত্ৰা করণ্ডকে আহরাপেত্ৰা অত্তনা অত্তনা গহিতদারকে তত্থ নিপজ্জাপেত্ৰা বহি লঞ্ছনং কত্ৰা ঠপযিংসু.

পদুমৰতীপি খো সঞ্ঞং লভিত্ৰা তং উপট্ঠাযিকং ‘‘কিং ৰিজাতম্হি, অম্মা’’তি পুচ্ছি. সা তং সন্তজ্জেত্ৰা ‘‘কুতো ত্ৰং দারকং লভিস্সসী’’তি ৰত্ৰা ‘‘অযং তে কুচ্ছিতো নিক্খন্তদারকো’’তি লোহিতমক্খিতং দারুঘটিকং পুরতো ঠপেসি. সা তং দিস্ৰা দোমনস্সপ্পত্তা ‘‘সীঘং নং ফালেত্ৰা অপনেহি, সচে কোচি পস্সেয্য লজ্জিতব্বং ভৰেয্যা’’তি আহ. সা তস্সা কথং সুত্ৰা অত্থকামা ৰিয দারুঘটিকং ফালেত্ৰা উদ্ধনে পক্খিপি.

রাজাপি পচ্চন্ততো আগন্ত্ৰা নক্খত্তং পটিমানেন্তো বহিনগরে খন্ধাৰারং বন্ধিত্ৰা নিসীদি. অথ তা পঞ্চসতা ইত্থিযো রঞ্ঞো পচ্চুগ্গমনং আগন্ত্ৰা আহংসু – ‘‘ত্ৰং, মহারাজ, ন অম্হাকং সদ্দহসি, অম্হেহি ৰুত্তং অকারণং ৰিয হোতি. ত্ৰং মহেসিযা উপট্ঠাযিকং পক্কোসাপেত্ৰা পটিপুচ্ছ, দারুঘটিকং তে দেৰী ৰিজাতা’’তি. রাজা তং কারণং ন উপপরিক্খিত্ৰাৰ ‘‘অমনুস্সজাতিকা ভৰিস্সতী’’তি তং গেহতো নিক্কড্ঢি. তস্সা রাজগেহতো সহ নিক্খমনেনেৰ পদুমপুপ্ফানি অন্তরধাযিংসু, সরীরচ্ছৰিপি ৰিৰণ্ণা অহোসি. সা একিকাৰ অন্তরৰীথিযা পাযাসি. অথ নং একা ৰযপ্পত্তা মহল্লিকা ইত্থী দিস্ৰা ধীতুসিনেহং উপ্পাদেত্ৰা ‘‘কহং গচ্ছসি অম্মা’’তি আহ. আগন্তুকম্হি, ৰসনট্ঠানং ওলোকেন্তী ৰিচরামীতি. ইধাগচ্ছ, অম্মাতি ৰসনট্ঠানং দত্ৰা ভোজনং পটিযাদেসি.

তস্সা ইমিনাৰ নিযামেন তত্থ ৰসমানায তা পঞ্চসতা ইত্থিযো একচিত্তা হুত্ৰা রাজানং আহংসু – ‘‘মহারাজ, তুম্হেসু যুদ্ধং গতেসু অম্হেহি গঙ্গাদেৰতায ‘অম্হাকং দেৰে ৰিজিতসঙ্গামে আগতে বলিকম্মং কত্ৰা উদককীল়ং করিস্সামা’তি পত্থিতং অত্থি, এতমত্থং, দেৰ, জানাপেমা’’তি. রাজা তাসং ৰচনেন তুট্ঠো গঙ্গাযং উদককীল়ং কাতুং অগমাসি. তাপি অত্তনা অত্তনা গহিতং করণ্ডকং পটিচ্ছন্নং কত্ৰা আদায নদিং গন্ত্ৰা তেসং করণ্ডকানং পটিচ্ছাদনত্থং পারুপিত্ৰা পারুপিত্ৰা উদকে পতিত্ৰা করণ্ডকে ৰিস্সজ্জেসুং. তেপি খো করণ্ডকা সব্বে সহ গন্ত্ৰা হেট্ঠাসোতে পসারিতজালম্হি লগ্গিংসু. ততো উদককীল়ং কীল়িত্ৰা রঞ্ঞো উত্তিণ্ণকালে জালং উক্খিপন্তা তে করণ্ডকে দিস্ৰা রঞ্ঞো সন্তিকং আনযিংসু. রাজা করণ্ডকে দিস্ৰা ‘‘কিং, তাতা, করণ্ডকেসূ’’তি আহ. ন জানাম, দেৰাতি. সো তে করণ্ডকে ৰিৰরাপেত্ৰা ওলোকেন্তো পঠমং মহাপদুমকুমারস্স করণ্ডকং ৰিৰরাপেসি. তেসং পন সব্বেসম্পি করণ্ডকেসু নিপজ্জাপিতদিৰসেযেৰ পুঞ্ঞিদ্ধিযা অঙ্গুট্ঠতো খীরং নিব্বত্তি. সক্কো দেৰরাজা তস্স রঞ্ঞো নিক্কঙ্খভাৰত্থং অন্তোকরণ্ডকে অক্খরানি লিখাপেসি ‘‘ইমে কুমারা পদুমৰতিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তা বারাণসিরঞ্ঞো পুত্তা, অথ নে পদুমৰতিযা সপত্তিযো পঞ্চসতা ইত্থিযো করণ্ডকেসু পক্খিপিত্ৰা উদকে খিপিংসু, রাজা ইমং কারণং জানাতূ’’তি. করণ্ডকে ৰিৰরিতমত্তে রাজা অক্খরানি ৰাচেত্ৰা দারকে দিস্ৰা মহাপদুমকুমারং উক্খিপিত্ৰা ‘‘ৰেগেন রথে যোজেথ, অস্সে কপ্পেথ, অহং অজ্জ অন্তোনগরং পৰিসিত্ৰা একচ্চানং মাতুগামানং পিযং করিস্সামী’’তি পাসাদং আরুয্হ হত্থিগীৰায সহস্সভণ্ডিকং ঠপেত্ৰা ভেরিং চরাপেসি ‘‘যো পদুমৰতিং পস্সতি, সো ইমং সহস্সং গণ্হতূ’’তি.

তং কথং সুত্ৰা পদুমৰতী মাতুযা সঞ্ঞং অদাসি – ‘‘হত্থিগীৰতো সহস্সং গণ্হ, অম্মা’’তি. অহং এৰরূপং গণ্হিতুং ন ৰিসহামীতি. সা দুতিযম্পি ততিযম্পি ৰুত্তে, ‘‘কিং ৰত্ৰা গণ্হামি অম্মা’’তি আহ. ‘‘মম ধীতা, পদুমৰতিং দেৰিং পস্সতী’’তি ৰত্ৰা গণ্হাহীতি. সা ‘‘যং ৰা তং ৰা হোতূ’’তি গন্ত্ৰা সহস্সচঙ্কোটকং গণ্হি. অথ নং মনুস্সা পুচ্ছিংসু – ‘‘পদুমৰতিং দেৰিং পস্সসি, অম্মা’’তি. ‘‘অহং ন পস্সামি, ধীতা কির মে পস্সতী’’তি আহ. তে ‘‘কহং পন সা, অম্মা’’তি ৰত্ৰা তায সদ্ধিং গন্ত্ৰা পদুমৰতিং সঞ্জানিত্ৰা পাদেসু নিপতিংসু. তস্মিং কালে সা ‘‘পদুমৰতী দেৰী অয’’ন্তি ঞত্ৰা ‘‘ভারিযং ৰত ইত্থিযা কম্মং কতং, যা এৰংৰিধস্স রঞ্ঞো মহেসী সমানা এৰরূপে ঠানে নিরারক্খা ৰসী’’তি আহ. তেপি রাজপুরিসা পদুমৰতিযা নিৰেসনং সেতসাণীহি পরিক্খিপাপেত্ৰা দ্ৰারে আরক্খং ঠপেত্ৰা রঞ্ঞো আরোচেসুং. রাজা সুৰণ্ণসিৰিকং পেসেসি. সা ‘‘অহং এৰং ন গমিস্সামি, মম ৰসনট্ঠানতো পট্ঠায যাৰ রাজগেহং এত্থন্তরে ৰরপোত্থকচিত্তত্থরণে অত্থরাপেত্ৰা উপরি সুৰণ্ণতারকৰিচিত্তং চেলৰিতানং বন্ধাপেত্ৰা পসাধনত্থায সব্বালঙ্কারেসু পহিতেসু পদসাৰ গমিস্সামি, এৰং মে নাগরা সম্পত্তিং পস্সিস্সন্তী’’তি আহ. রাজা ‘‘পদুমৰতিযা যথারুচিং করোথা’’তি আহ. ততো পদুমৰতী সব্বপসাধনং পসাধেত্ৰা ‘‘রাজগেহং গমিস্সামী’’তি মগ্গং পটিপজ্জি. অথস্সা অক্কন্তঅক্কন্তট্ঠানে ৰরপোত্থকচিত্তত্থরণানি ভিন্দিত্ৰা পদুমপুপ্ফানি উট্ঠহিংসু. সা মহাজনস্স অত্তনো সম্পত্তিং দস্সেত্ৰা রাজনিৰেসনং আরুয্হ সব্বে চিত্তত্থরণে তস্সা মহল্লিকায পোসাৰনিকমূলং কত্ৰা দাপেসি.

রাজাপি খো তা পঞ্চসতা ইত্থিযো পক্কোসাপেত্ৰা ‘‘ইমাযো তে দেৰি দাসিযো কত্ৰা দেমী’’তি আহ. সাধু, মহারাজ, এতাসং ময্হং দিন্নভাৰং সকলনগরে জানাপেহীতি. রাজা নগরে ভেরিং চরাপেসি – ‘‘পদুমৰতিযা দূব্ভিকা পঞ্চসতা ইত্থিযো এতিস্সা এৰ দাসিযো কত্ৰা দিন্না’’তি. সা ‘‘তাসং সকলনগরেন দাসিভাৰো সল্লক্খিতো’’তি ঞত্ৰা ‘‘অহং মম দাসিযো ভুজিস্সা কাতুং লভামি দেৰা’’তি রাজানং পুচ্ছি. তৰ ইচ্ছা দেৰীতি. এৰং সন্তে তমেৰ ভেরিচারিকং পক্কোসাপেত্ৰা ‘‘পদুমৰতিদেৰিযা অত্তনো দাসিযো কত্ৰা দিন্না পঞ্চসতা ইত্থিযো সব্বাৰ ভুজিস্সা কতাতি পুন ভেরিং চরাপেথা’’তি আহ. সা তাসং ভুজিস্সভাৰে কতে একূনানি পঞ্চসত্তপুত্তানি তাসংযেৰ হত্থে পোসনত্থায দত্ৰা সযং মহাপদুমকুমারংযেৰ গণ্হি.

অথ অপরভাগে তেসং কুমারানং কীল়নৰযে সম্পত্তে রাজা উয্যানে নানাৰিধং কীল়নট্ঠানং কারেসি. তে অত্তনো সোল়সৰস্সুদ্দেসিককালে সব্বেৰ একতো হুত্ৰা উয্যানে পদুমসঞ্ছন্নায মঙ্গলপোক্খরণিযা কীল়ন্তা নৰপদুমানি পুপ্ফিতানি পুরাণপদুমানি চ ৰণ্টতো পতন্তানি দিস্ৰা ‘‘ইমস্স তাৰ অনুপাদিন্নকস্স এৰরূপা জরা পাপুণাতি, কিমঙ্গং পন অম্হাকং সরীরস্স. ইদম্পি হি এৰংগতিকমেৰ ভৰিস্সতী’’তি আরম্মণং গহেত্ৰা সব্বেৰ পচ্চেকবোধিঞাণং নিব্বত্তেত্ৰা উট্ঠাযুট্ঠায পদুমকণ্ণিকাসু পল্লঙ্কেন নিসীদিংসু.

অথ তেহি সদ্ধিং আগতা রাজপুরিসা বহুগতং দিৰসং ঞত্ৰা ‘‘অয্যপুত্তা তুম্হাকং ৰেলং জানাথা’’তি আহংসু. তে তুণ্হী অহেসুং. তে পুরিসা গন্ত্ৰা রঞ্ঞো আরোচেসুং – ‘‘কুমারা দেৰ, পদুমকণ্ণিকাসু নিসিন্না, অম্হেসু কথেন্তেসুপি ৰচীভেদং ন করোন্তী’’তি. যথারুচিযা তেসং নিসীদিতুং দেথাতি. তে সব্বরত্তিং গহিতারক্খা পদুমকণ্ণিকাসু নিসিন্ননিযামেনেৰ অরুণং উট্ঠাপেসুং. পুরিসা পুনদিৰসে উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘দেৰা ৰেলং জানাথা’’তি আহংসু. ন মযং দেৰা, পচ্চেকবুদ্ধা নাম মযন্তি. অয্যা, তুম্হে ভারিযং কথং কথেথ, পচ্চেকবুদ্ধা নাম তুম্হাদিসা ন হোন্তি, দ্ৰঙ্গুলকেসমস্সুধরা কাযে পটিমুক্কঅট্ঠপরিক্খারা হোন্তীতি. তে দক্খিণহত্থেন সীসং পরামসিংসু. তাৰদেৰ গিহিলিঙ্গং অন্তরধাযি, অট্ঠ পরিক্খারা কাযে পটিমুক্কাৰ অহেসুং. ততো পস্সন্তস্সেৰ মহাজনস্স আকাসেন নন্দমূলকপব্ভারং অগমংসু.

সাপি খো, পদুমৰতী দেৰী, ‘‘অহং বহুপুত্তা হুত্ৰা নিপুত্তা জাতা’’তি হদযসোকং পত্ৰা তেনেৰ সোকেন কালং কত্ৰা রাজগহনগরদ্ৰারগামকে সহত্থেন কম্মং কত্ৰা জীৰনকট্ঠানে নিব্বত্তি. অপরভাগে কুলঘরং গন্ত্ৰা একদিৰসং সামিকস্স খেত্তং যাগুং হরমানা তেসং অত্তনো পুত্তানং অন্তরে অট্ঠ পচ্চেকবুদ্ধে ভিক্খাচারৰেলায আকাসেন গচ্ছন্তে দিস্ৰা সীঘং সীঘং গন্ত্ৰা সামিকস্স আরোচেসি – ‘‘পস্স, অয্য, পচ্চেকবুদ্ধে, এতে নিমন্তেত্ৰা ভোজেস্সামা’’তি. সো আহ – ‘‘সমণসকুণা নামেতে অঞ্ঞত্থাপি এৰং চরন্তি, ন এতে পচ্চেকবুদ্ধা’’তি. তে তেসং কথেন্তানংযেৰ অৰিদূরে ঠানে ওতরিংসু. সা ইত্থী তংদিৰসং অত্তনো ভত্তখজ্জভোজনং তেসং দত্ৰা ‘‘স্ৰেপি অট্ঠ জনা ময্হং ভিক্খং গণ্হথা’’তি আহ. সাধু, উপাসিকে, তৰ সক্কারো এত্তকোৰ হোতু, আসনানি চ অট্ঠেৰ হোন্তু, অঞ্ঞেপি বহূ পচ্চেকবুদ্ধে দিস্ৰা তৰ চিত্তং পসাদেয্যাসীতি. সা পুনদিৰসে অট্ঠ আসনানি পঞ্ঞাপেত্ৰা অট্ঠন্নং সক্কারসম্মানং পটিযাদেত্ৰা নিসীদি.

নিমন্তিতপচ্চেকবুদ্ধা সেসানং সঞ্ঞং অদংসু – ‘‘মারিসা, অজ্জ অঞ্ঞত্থ অগন্ত্ৰা সব্বেৰ তুম্হাকং মাতু সঙ্গহং করোথা’’তি. তে তেসং ৰচনং সুত্ৰা সব্বেৰ একতো আকাসেন আগন্ত্ৰা মাতু-গেহদ্ৰারে পাতুরহেসুং. সাপি পঠমং লদ্ধসঞ্ঞতায বহূপি দিস্ৰা ন কম্পিত্থ, সব্বেপি তে গেহং পৰেসেত্ৰা আসনেসু নিসীদাপেসি. তেসু পটিপাটিযা নিসীদন্তেসু নৰমো অঞ্ঞানি অট্ঠ আসনানি মাপেত্ৰা সযং ধুরাসনে নিসীদি. যাৰ আসনানি ৰড্ঢন্তি, তাৰ গেহং ৰড্ঢতি. এৰং তেসু সব্বেসুপি নিসিন্নেসু সা ইত্থী অট্ঠন্নং পচ্চেকবুদ্ধানং পটিযাদিতং সক্কারং পঞ্চসতানম্পি যাৰদত্থং দত্ৰা অট্ঠ নীলুপ্পলহত্থকে আহরিত্ৰা নিমন্তিতপচ্চেকবুদ্ধানংযেৰ পাদমূলে ঠপেত্ৰা আহ – ‘‘ময্হং, ভন্তে, নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে সরীরৰণ্ণো ইমেসং নীলুপ্পলানং অন্তোগব্ভৰণ্ণো ৰিয হোতূ’’তি পত্থনং অকাসি. পচ্চেকবুদ্ধা মাতু অনুমোদনং কত্ৰা গন্ধমাদনংযেৰ অগমংসু.

সাপি যাৰজীৰং কুসলং কত্ৰা ততো চুতা দেৰলোকে নিব্বত্তিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিযং সেট্ঠিকুলে পটিসন্ধিং গণ্হি, নীলুপ্পলগব্ভসমানৰণ্ণতায চস্সা উপ্পলৰণ্ণাত্ৰেৰ নামং অকংসু. অথস্সা ৰযপ্পত্তকালে সকলজম্বুদীপরাজানো চ সেট্ঠিনো চ সেট্ঠিস্স সন্তিকং পহিণিংসু – ‘‘ধীতরং অম্হাকং দেতূ’’তি. অপহিণন্তো নাম নাহোসি. ততো সেট্ঠি চিন্তেসি – ‘‘অহং সব্বেসং মনং গহেতুং ন সক্খিস্সামি, উপাযং পনেকং করিস্সামী’’তি ধীতরং পক্কোসাপেত্ৰা ‘‘পব্বজিতুং অম্ম সক্খিস্সসী’’তি আহ. তস্সা পচ্ছিমভৰিকত্তা পিতুৰচনং সীসে আসিত্তসতপাকতেলং ৰিয অহোসি, তস্মা পিতরং ‘‘পব্বজিস্সামি, তাতা’’তি আহ. সো তস্সা সক্কারং কত্ৰা ভিক্খুনিউপস্সযং নেত্ৰা পব্বাজেসি. তস্সা অচিরপব্বজিতায এৰ উপোসথাগারে কালৰারো পাপুণি. সা দীপং জালেত্ৰা উপোসথাগারং সম্মজ্জিত্ৰা দীপসিখায নিমিত্তং গণ্হিত্ৰা পুনপ্পুনং ওলোকযমানা তেজোকসিণারম্মণং ঝানং নিব্বত্তেত্ৰা তদেৰ পাদকং কত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. অরহত্তফলেন সদ্ধিংযেৰ চ ইদ্ধিৰিকুব্বনে চিণ্ণৰসী অহোসি. সা অপরভাগে সত্থু যমকপাটিহারিযকরণদিৰসে ‘‘অহং, ভন্তে, পাটিহারিযং করিস্সামী’’তি সীহনাদং নদি. সত্থা ইদং কারণং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা জেতৰনৰিহারে নিসিন্নো পটিপাটিযা ভিক্খুনিযো ঠানন্তরে ঠপেন্তো ইমং থেরিং ইদ্ধিমন্তীনং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.

পটাচারাথেরীৰত্থু

২৩৮. চতুত্থে ৰিনযধরানং যদিদং পটাচারাতি পটাচারা থেরী ৰিনযধরানং অগ্গাতি দস্সেতি. সা কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে পটিসন্ধিং গণ্হিত্ৰা অপরভাগে সত্থু ধম্মদেসনং সুণন্তী সত্থারং একং ভিক্খুনিং ৰিনযধরানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সা যাৰজীৰং কুসলং কত্ৰা দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা কস্সপবুদ্ধকালে কিকিস্স কাসিরঞ্ঞো গেহে পটিসন্ধিং গণ্হিত্ৰা সত্তন্নং ভগিনীনং অব্ভন্তরা হুত্ৰা ৰীসতি ৰস্সসহস্সানি ব্রহ্মচরিযং চরিত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘস্স পরিৰেণং কত্ৰা পুন দেৰলোকে নিব্বত্তিত্ৰা একং বুদ্ধন্তরং সম্পত্তিং অনুভৰিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিযং সেট্ঠিগেহে পটিসন্ধিং গণ্হি.

সা অপরভাগে ৰযপ্পত্তা অত্তনো গেহে একেন কম্মকারেন সদ্ধিং সন্থৰং কত্ৰা অপরভাগে অত্তনো সমানজাতিকং কুলং গচ্ছন্তী কতসন্থৰস্স পুরিসস্স সঞ্ঞং অদাসি – ‘‘ন ত্ৰং স্ৰে পট্ঠায মং পটিহারসতেনপি দট্ঠুং লভিস্সসি, সচে তে কম্মং অত্থি, ইদানি মং গণ্হিত্ৰা গচ্ছাহী’’তি. সো ‘‘এৰং হোতূ’’তি অনুচ্ছৰিকং হত্থসারং গহেত্ৰা তং আদায নগরতো তীণি চত্তারি যোজনানি পটিক্কমিত্ৰা একস্মিং গামকে ৰাসং কপ্পেসি.

অথ অপরভাগে তস্সা কুচ্ছিযং গব্ভো পতিট্ঠাসি. সা গব্ভে পরিপক্কে ‘‘ইদং অম্হাকং অনাথট্ঠানং, কুলগেহং গচ্ছাম সামী’’তি আহ. সো ‘‘অজ্জ গচ্ছাম, স্ৰে গচ্ছামা’’তি গন্তুং অসক্কোন্তো কালং ৰীতিনামেসি. সা তস্স কারণং ঞত্ৰা ‘‘নাযং বালো মং নেস্সতী’’তি তস্মিং বহি গতে ‘‘একিকাৰ কুলগেহং গমিস্সামী’’তি মগ্গং পটিপজ্জি. সো আগন্ত্ৰা তং গেহে অপস্সন্তো পটিৰিস্সকে পুচ্ছিত্ৰা ‘‘কুলগেহং গতা’’তি সুত্ৰা ‘‘মং নিস্সায কুলধীতা অনাথা জাতা’’তি পদানুপদিকং গন্ত্ৰা সম্পাপুণি. তস্সা অন্তরামগ্গেৰ গব্ভৰুট্ঠানং অহোসি. ততো ‘‘যস্সত্থায মযং গচ্ছেয্যাম, সো অত্থো অন্তরামগ্গেৰ নিপ্ফন্নো, ইদানি গন্ত্ৰা কিং করিস্সামা’’তি পটিনিৰত্তিংসু. পুন তস্সা কুচ্ছিযং গব্ভো পতিট্ঠাসীতি পুরিমনযেনেৰ ৰিত্থারেতব্বং.

অন্তরামগ্গে পনস্সা গব্ভৰুট্ঠানে জাতমত্তেযেৰ চতূসু দিসাসু মহামেঘো উট্ঠহি. সা তং পুরিসং আহ – ‘‘সামি, অৰেলায চতূসু দিসাসু মেঘো উট্ঠিতো, অত্তনো ৰসনট্ঠানং কাতুং ৰাযমাহী’’তি. সো ‘‘এৰং করিস্সামী’’তি দণ্ডকেহি কুটিকং কত্ৰা ‘‘ছদনত্থায তিণং আহরিস্সামী’’তি একস্মিং মহাৰম্মিকপাদে তিণং ছিন্দতি. অথ নং ৰম্মিকে নিপন্নো কণ্হসপ্পো পাদে ডংসি, সো তস্মিংযেৰ ঠানে পতিতো. সাপি ‘‘ইদানি আগমিস্সতি, ইদানি আগমিস্সতী’’তি সব্বরত্তিং খেপেত্ৰা ‘‘অদ্ধা মং সো ‘অনাথা এসা’তি মগ্গে ছড্ডেত্ৰা গতো ভৰিস্সতী’’তি আলোকে সঞ্জাতে পদানুসারেন ওলোকেন্তী ৰম্মিকপাদে পতিতং দিস্ৰা ‘‘মং নিস্সায নট্ঠো পুরিসো’’তি পরিদেৰিত্ৰা দহরদারকং পস্সেনাদায মহল্লকং অঙ্গুলীহি গাহাপেত্ৰা মগ্গেন গচ্ছন্তী অন্তরামগ্গে একং উত্তাননদিং দিস্ৰা ‘‘দ্ৰেপি দারকে একপ্পহারেনেৰ আদায গন্তুং ন সক্খিস্সামী’’তি জেট্ঠকং ওরিমতীরে ঠপেত্ৰা দহরং পরতীরং নেত্ৰা পিলোতিকচুম্বটকে নিপজ্জাপেত্ৰা পুন নিৰত্তিত্ৰা ‘‘ইতরং গহেত্ৰা গমিস্সামী’’তি নদিং ওতরি.

অথস্সা নদীমজ্ঝং পত্তকালে একো সেনো ‘‘মংসপিণ্ডো অয’’ন্তি সঞ্ঞায দারকং ৰিজ্ঝিতুং আগচ্ছতি. সা হত্থং পসারেত্ৰা সেনং পলাপেসি. তস্সা তং হত্থৰিকারং দিস্ৰা মহল্লকদারকো ‘‘মং পক্কোসতী’’তি সঞ্ঞায নদিং ওতরিত্ৰা সোতে পতিতো যথাসোতং অগমাসি. সোপি সেনো তস্সা অসম্পত্তায এৰ তং দহরদারকং গণ্হিত্ৰা অগমাসি. সা বলৰসোকাভিভূতা অন্তরামগ্গে ইমং ৰিলাপগীতং গাযন্তী গচ্ছতি –

‘‘উভো পুত্তা কালঙ্কতা, পন্থে ময্হং পতী মতো’’তি.

সা এৰং ৰিলপমানাৰ সাৰত্থিং পত্ৰা কুলসভাগং গন্ত্ৰাপি সোকৰসেনেৰ অত্তনো গেহং ৰৰত্থপেতুং অসক্কোন্তী ‘‘ইমস্মিং ঠানে এৰংৰিধং নাম কুলং অত্থি, কতরং তং গেহ’’ন্তি পটিপুচ্ছি. ত্ৰং তং কুলং পটিপুচ্ছিত্ৰা কিং করিস্সসি? তেসং ৰসনগেহং ৰাতপ্পহারেন পতিতং, তত্থেৰ তে সব্বেপি জীৰিতক্খযং পত্তা, অথ নে খুদ্দকমহল্লকে একচিতকস্মিংযেৰ ঝাপেন্তি, পস্স এসা ধূমৰট্টি পঞ্ঞাযতীতি. সা তং কথং সুত্ৰাৰ কিং তুম্হে ৰদথা’’তি অত্তনো নিৰত্থসাটকং সন্ধারেতুং অসক্কোন্তী জাতনিযামেনেৰ বাহা পগ্গয্হ কন্দমানা ঞাতীনং চিতকট্ঠানং গন্ত্ৰা তং ৰিলাপগীতং পরিপুণ্ণং কত্ৰা পরিদেৰমানা –

‘‘উভো পুত্তা কালঙ্কতা, পন্থে ময্হং পতী মতো;

মাতা পিতা চ ভাতা চ, একচিতকস্মিং ডয্হরে’’তি. –

আহ. অঞ্ঞেন জনেন সাটকং দিন্নম্পি ফালেত্ৰা ফালেত্ৰা ছড্ডেতি. অথ নং দিট্ঠদিট্ঠট্ঠানে মহাজনো পরিৰারেত্ৰা চরতি. অথস্সা ‘‘অযং পটাচারং পটপরিহরণং ৰিনা চরতী’’তি পটাচারাতেৰ নামং অকংসু. যস্মা চস্সা সো নগ্গভাৰেন অলজ্জীআচারো পাকটো অহোসি, তস্মা পতিতো আচারো অস্সাতি পটাচারাত্ৰেৰ নামং অকংসু.

সা একদিৰসং সত্থরি মহাজনস্স ধম্মং দেসেন্তে ৰিহারং পৰিসিত্ৰা পরিসপরিযন্তে অট্ঠাসি. সত্থা মেত্তাফরণেন ফরিত্ৰা ‘‘সতিং পটিলভ, ভগিনি, সতিং পটিলভ, ভগিনী’’তি আহ. তস্সা সত্থু ৰচনং সুত্ৰা বলৰহিরোত্তপ্পং আগতং, সা তত্থেৰ ভূমিযং নিসীদি. অৰিদূরে ঠিতো পুরিসো উত্তরিসাটকং খিপিত্ৰা অদাসি. সা তং নিৰাসেত্ৰা ধম্মং অস্সোসি. সত্থা তস্সা চরিযৰসেন ইমা ধম্মপদে গাথা আহ –

‘‘ন সন্তি পুত্তা তাণায, ন পিতা নাপি বন্ধৰা;

অন্তকেনাধিপন্নস্স, নত্থি ঞাতীসু তাণতা.

‘‘এতমত্থৰসং ঞত্ৰা, পণ্ডিতো সীলসংৰুতো;

নিব্বানগমনং মগ্গং, খিপ্পমেৰ ৰিসোধযে’’তি. (ধ. প. ২৮৮-২৮৯);

সা গাথাপরিযোসানে যথাঠিতাৰ সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা পব্বজ্জং যাচি. সত্থা ‘‘তস্সা ভিক্খুনিউপস্সযং গন্ত্ৰা পব্বজা’’তি পব্বজ্জং সম্পটিচ্ছি. সা পব্বজিত্ৰা নচিরস্সেৰ অরহত্তং পত্ৰা বুদ্ধৰচনং গণ্হন্তী ৰিনযপিটকে চিণ্ণৰসী অহোসি. অপরভাগে সত্থা জেতৰনে নিসিন্নো ভিক্খুনিযো পটিপাটিযা ঠানন্তরে ঠপেন্তো পটাচারং ৰিনযধরানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.

ধম্মদিন্নাথেরীৰত্থু

২৩৯. পঞ্চমে ধম্মকথিকানন্তি ধম্মকথিকানং ভিক্খুনীনং ধম্মদিন্না অগ্গাতি দস্সেতি. সা কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং পরাযত্তট্ঠানে নিব্বত্তিত্ৰা পদুমুত্তরস্স ভগৰতো অগ্গসাৰকস্স সুজাতত্থেরস্স অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সা যাৰজীৰং কুসলং কত্ৰা সগ্গে নিব্বত্তি. সব্বং হেট্ঠা খেমাথেরিযা অভিনীহারৰসেনেৰ ৰেদিতব্বং. ফুস্সবুদ্ধকালে পনেসা সত্থু ৰেমাতিকানং তিণ্ণং ভাতিকানং দানাধিকারে ঠপিতকম্মিকস্স গেহে ৰসমানা ‘‘একং দেহী’’তি ৰুত্তা দ্ৰে অদাসি. এৰং সব্বং অপরিহাপেন্তী দত্ৰা দ্ৰেনৰুতিকপ্পে অতিক্কম্ম কস্সপবুদ্ধকালে কিকিস্স কাসিরঞ্ঞো গেহে পটিসন্ধিং গণ্হিত্ৰা সত্তন্নং ভগিনীনং অব্ভন্তরা হুত্ৰা ৰীসতি ৰস্সসহস্সানি ব্রহ্মচরিযং চরিত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘস্স ৰসনপরিৰেণং কারেত্ৰা একং বুদ্ধন্তরং দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তী ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কুলগেহে পটিসন্ধিং গণ্হিত্ৰা অপরভাগে ৰিসাখসেট্ঠিনো গেহং গতা. ৰিসাখসেট্ঠি নাম বিম্বিসারস্স সহাযকো রঞ্ঞা সদ্ধিং দসবলস্স পঠমদস্সনং গন্ত্ৰা ধম্মং সুত্ৰা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠিতো, অপরভাগে অনাগামিফলং সচ্ছাকাসি.

সো তংদিৰসং ঘরং গন্ত্ৰা সোপানমত্থকে ঠিতায ধম্মদিন্নায হত্থে পসারিতে হত্থং অনালম্বিত্ৰাৰ পাসাদং অভিরুহি. ভুঞ্জমানোপি ‘‘ইমং দেথ, ইমং হরথা’’তি ন ব্যাহরি. ধম্মদিন্না কটচ্ছুং গহেত্ৰা পরিৰিসমানা চিন্তেসি – ‘‘অযং মে হত্থালম্বকং দেন্তিযাপি হত্থং ন আলম্বি, ভুঞ্জমানোপি কিঞ্চি ন কথেতি, কো নু খো ময্হং দোসো’’তি? অথ নং ভুত্তাৰিং ‘‘কো নু খো মে, অয্য, দোসো’’তি পুচ্ছি. ধম্মদিন্নে তুয্হং দোসো নত্থি, অহং পন অজ্জ পট্ঠায সন্থৰৰসেন তুম্হাকং সন্তিকে নিসীদিতুং ৰা ঠাতুং ৰা আহরাপেত্ৰা খাদিতুং ৰা ভুঞ্জিতুং ৰা অভব্বো. ত্ৰং সচে ইচ্ছসি, ইমস্মিং গেহে ৰস. নো চে ইচ্ছসি, যত্তকেন তে ধনেন অত্থো, তং গণ্হিত্ৰা কুলঘরং গচ্ছাহীতি. অয্যপুত্ত, এৰং সন্তে অহং তুম্হেহি ছড্ডিতখেল়ং ৰমিতৰমনং সীসেন উক্খিপিত্ৰা ন চরিস্সামি, ময্হং পব্বজ্জং অনুজানাথাতি. ৰিসাখো ‘‘সাধু, ধম্মদিন্নে’’তি রঞ্ঞো আরোচেত্ৰা ধম্মদিন্নং সুৰণ্ণসিৰিকায ভিক্খুনিউপস্সযং পব্বজ্জত্থায পেসেসি.

সা পব্বজিত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘অযং তাৰ সেট্ঠি ঘরমজ্ঝে ঠিতোৰ দুক্খস্সন্তং অকাসি, পব্বজ্জং লদ্ধকালতো পট্ঠায পন মযাপি দুক্খস্সন্তং কাতুং ৰট্টতী’’তি আচরিযুপজ্ঝাযানং সন্তিকং গন্ত্ৰা, ‘‘অয্যে, ময্হং আকিণ্ণট্ঠানে চিত্তং ন রমতি, গামকাৰাসং গচ্ছামী’’তি আহ. থেরিযো তস্সা মহাকুলা নিক্খম্ম পব্বজিতভাৰেন চিত্তং ৰারেতুং অসক্কোন্তিযো তং গহেত্ৰা গামকাৰাসং অগমংসু. সা অতীতে মদ্দিতসঙ্খারতায নচিরস্সেৰ সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণি. অথস্সা এতদহোসি – ‘‘ময্হং কিচ্চং মত্থকং পত্তং, ইধ ৰসিত্ৰা কিং করিস্সামি, রাজগহমেৰ গচ্ছামি, তত্র মং নিস্সায বহু ঞাতিসঙ্ঘো পুঞ্ঞানি করিস্সতী’’তি থেরিযো গহেত্ৰা নগরমেৰ পচ্চাগতা.

ৰিসাখো তস্সা আগতভাৰং ঞত্ৰা ‘‘সীঘং আগতা উক্কণ্ঠিতা নু খো ভৰিস্সতী’’তি সাযন্হসমযে তস্সা সন্তিকং গন্ত্ৰা অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসিন্নো ‘‘উক্কণ্ঠিতভাৰং পুচ্ছিতুং অযুত্ত’’ন্তি পঞ্চক্খন্ধাদিৰসেন পঞ্হে পুচ্ছি, ধম্মদিন্না খগ্গেন উপ্পলনালং ছিন্দন্তী ৰিয পুচ্ছিতং পুচ্ছিতং ৰিস্সজ্জেসি. উপাসকো ধম্মদিন্নাথেরিযা ঞাণস্স সূরভাৰং ঞত্ৰা অত্তনো অধিগতট্ঠানে পটিপাটিযা তীসু মগ্গেসু সব্বাকারেন পঞ্হে পুচ্ছিত্ৰা উগ্গহৰসেন অরহত্তমগ্গেপি পুচ্ছি. ধম্মদিন্নাথেরীপি উপাসকস্স যাৰ অনাগামিফলাৰ ৰিসযভাৰং ঞত্ৰা ‘‘ইদানি অত্তনো ৰিসযং অতিক্কমিত্ৰা ধাৰতী’’তি তং নিৰত্তেন্তী ‘‘অচ্চসরা, আৰুসো ৰিসাখ, পঞ্হে, নাসক্খি পঞ্হানং পরিযন্তং গহেতুং, নিব্বানোগধঞ্হি, আৰুসো ৰিসাখ, ব্রহ্মচরিযং নিব্বানপরাযণং নিব্বানপরিযোসানং. আকঙ্খমানো চ ত্ৰং, আৰুসো ৰিসাখ, ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা এতমত্থং পুচ্ছেয্যাসি. যথা চ তে ভগৰা ব্যাকরোতি, তথা নং ধারেয্যাসী’’তি (ম. নি. ১.৪৬৬) আহ.

ৰিসাখো সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা সব্বং পুচ্ছাৰিস্সজ্জননযং কথেসি. সত্থা তস্স ৰচনং সুত্ৰা ‘‘মম ধীতায অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নেসু খন্ধেসু তণ্হা নত্থী’’তি ৰত্ৰা ধম্মপদে ইমং গাথমাহ –

‘‘যস্স পুরে চ পচ্ছা চ, মজ্ঝে চ নত্থি কিঞ্চনং;

অকিঞ্চনং অনাদানং, তমহং ব্রূমি ব্রাহ্মণ’’ন্তি. (ধ. প. ৪২১);

ততো ধম্মদিন্নায সাধুকারং দত্ৰা ৰিসাখং উপাসকং এতদৰোচ – ‘‘পণ্ডিতা, ৰিসাখ, ধম্মদিন্না ভিক্খুনী, মহাপঞ্ঞা ৰিসাখ, ধম্মদিন্না ভিক্খুনী. মং চেপি ত্ৰং, ৰিসাখ, এতমত্থং পুচ্ছেয্যাসি, অহম্পি তং এৰমেৰ ব্যাকরেয্যং, যথা তং ধম্মদিন্নায ভিক্খুনিযা ব্যাকতং, এসো চেৰেতস্স অত্থো, এৰঞ্চ নং ধারেহী’’তি. এৰমেতং ৰত্থু সমুট্ঠিতং. অপরভাগে সত্থা জেতৰনে নিসিন্নো পটিপাটিযা ভিক্খুনিযো ঠানন্তরে ঠপেন্তো ইদমেৰ চূল়ৰেদল্লং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা থেরিং ইমস্মিং সাসনে ধম্মকথিকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.

নন্দাথেরীৰত্থু

২৪০. ছট্ঠে ঝাযীনং যদিদং নন্দাতি ঝানাভিরতানং, নন্দা থেরী, অগ্গাতি দস্সেতি. সা কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে পটিসন্ধিং গহেত্ৰা অপরভাগে সত্থু ধম্মং সুণন্তী সত্থারং একং ভিক্খুনিং ঝানাভিরতানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সা ততো কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা অম্হাকং সত্থু নিব্বত্তিতো পুরেতরমেৰ মহাপজাপতিগোতমিযা কুচ্ছিম্হি পটিসন্ধিং গণ্হি, নন্দাতিস্সা নামং অকংসু. রূপনন্দাতিপি ৰুচ্চতি. সা অপরভাগে উত্তমরূপভাৰেন জনপদকল্যাণী নাম জাতা.

সা অম্হাকং দসবলে সব্বঞ্ঞুতং পত্ৰা অনুপুব্বেন কপিলৰত্থুং আগন্ত্ৰা নন্দঞ্চ রাহুলঞ্চ পব্বাজেত্ৰা পক্কন্তে সুদ্ধোদনমহারাজস্স পরিনিব্বুতকালে ‘‘মহাপজাপতিগোতমী চ রাহুলমাতা চ নিক্খমিত্ৰা সত্থু সন্তিকে পব্বজিতা’’তি ঞত্ৰা ‘‘ইমাসং পব্বজিতকালতো পট্ঠায ময্হং ইধ কিং কম্ম’’ন্তি মহাপজাপতিযা সন্তিকং গন্ত্ৰা পব্বজি. পব্বজিতদিৰসতো পট্ঠায ‘‘সত্থা রূপং গরহতী’’তি সত্থু উপট্ঠানং ন গচ্ছতি, ওৰাদৰারে সম্পত্তে অঞ্ঞং পেসেত্ৰা ওৰাদং আহরাপেতি. সত্থা তস্সা রূপমদমত্তভাৰং ঞত্ৰা ‘‘অত্তনো ওৰাদং অত্তনাৰ আগন্ত্ৰা গণ্হন্তু, ন ভিক্খুনীহি অঞ্ঞা পেসেতব্বা’’তি আহ. ততো রূপনন্দা অঞ্ঞং মগ্গং অপস্সন্তী অকামা ওৰাদং অগমাসি.

সত্থা তস্সা চরিতৰসেন ইদ্ধিযা একং ইত্থিরূপং নিম্মিনিত্ৰা তালৰণ্টং গহেত্ৰা বীজমানং ৰিয অকাসি. রূপনন্দা তং দিস্ৰা চিন্তেসি – ‘‘অহং অকারণেনেৰ পমত্তা হুত্ৰা নাগচ্ছামি, এৰরূপাপি ইত্থিযো সত্থু সন্তিকে ৰিস্সত্থা চরন্তি. মম রূপং এতাসং রূপস্স কলং নাগ্ঘতি সোল়সিং, অজানিত্ৰাৰ এত্তকং কালং ন আগতম্হী’’তি তমেৰ ইত্থিনিমিত্তং গণ্হিত্ৰা ওলোকেন্তী অট্ঠাসি. সত্থা তস্সা পুব্বহেতুসম্পন্নতায ‘‘অট্ঠীনং নগরং কত’’ন্তি (ধ. প. ১৫০) ধম্মপদে গাথং ৰত্ৰা –

‘‘চরং ৰা যদি ৰা তিট্ঠং, নিসিন্নো উদ ৰা সয’’ন্তি. (সু. নি. ১৯৫) –

সুত্তং অভাসি. সা তস্মিংযেৰ রূপে খযৰযং পট্ঠপেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. ইমস্মিং ঠানে ইদং ৰত্থু হেট্ঠা খেমাথেরিযা ৰত্থুনা সদিসমেৰাতি ন ৰিত্থারিতং. ততো পট্ঠায, রূপনন্দা, ঝানাভিরতানং অন্তরে ধুরপ্পত্তা অহোসি. সত্থা অপরভাগে জেতৰনে নিসিন্নো পটিপাটিযা ভিক্খুনিযো ঠানন্তরে ঠপেন্তো নন্দাথেরিং ঝাযীনং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.

সোণাথেরীৰত্থু

২৪১. সত্তমে আরদ্ধৰীরিযানন্তি পগ্গহিতপরিপুণ্ণৰীরিযানং সোণা অগ্গাতি দস্সেতি. অযং কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতীনগরে কুলগেহে পটিসন্ধিং গহেত্ৰা অপরভাগে ধম্মং সুণন্তী সত্থারং একং ভিক্খুনিং আরদ্ধৰীরিযানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সা কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিযং কুলগেহে পটিসন্ধিং গহেত্ৰা অপরভাগে ঘরাৰাসে ৰুত্থা বহূ পুত্তধীতরো লভিত্ৰা সব্বেপি ৰিসুং ৰিসুং ঘরাৰাসে পতিট্ঠাপেসি. তে ততো পট্ঠায ‘‘অযং অম্হাকং কিং করিস্সতী’’তি তং অত্তনো সন্তিকং আগতং ‘‘মাতা’’তি সঞ্ঞম্পি ন করিংসু. বহুপুত্তিকসোণা তেসং অত্তনি অগারৰভাৰং ঞত্ৰা ‘‘ঘরাৰাসেন কিং করিস্সামী’’তি নিক্খমিত্ৰা পব্বজি. অথ নং ভিক্খুনিযো ‘‘অযং ৰত্তং ন জানাতি, অযুত্তং করোতী’’তি দণ্ডকম্মং করোন্তি. পুত্তধীতরো তং দণ্ডকম্মং আহরন্তিং দিস্ৰা ‘‘অযং যাৰজ্জদিৰসা সিক্খামত্তম্পি ন জানাতী’’তি দিট্ঠদিট্ঠট্ঠানে উপ্পণ্ডেসুং. সা তেসং ৰচনং সুত্ৰা উপ্পন্নসংৰেগা ‘‘অত্তনো গতিৰিসোধনং কাতুং ৰট্টতী’’তি নিসিন্নট্ঠানেপি ঠিতট্ঠানেপি দ্ৰত্তিংসাকারং সজ্ঝাযতি. সা যথেৰ পুব্বে বহুপুত্তিকসোণত্থেরীতি পঞ্ঞাযিত্থ, এৰং পচ্ছা আরদ্ধৰীরিযসোণত্থেরীতি পাকটা জাতা.

অথেকদিৰসং ভিক্খুনিযো ৰিহারং গচ্ছন্তিযো ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স উদকং তাপেয্যাসি, সোণে’’তি ৰত্ৰা অগমংসু. সাপি উদকতাপনতো পুরেতরমেৰ অগ্গিসালায চঙ্কমিত্ৰা চঙ্কমিত্ৰা দ্ৰত্তিংসাকারং সজ্ঝাযন্তী ৰিপস্সনং ৰড্ঢেসি. সত্থা গন্ধকুটিযং নিসিন্নোৰ ইমং ওভাসগাথং অভাসি –

‘‘যো চ ৰস্সসতং জীৰে, অপস্সং ধম্মমুত্তমং;

একাহং জীৰিতং সেয্যো, পস্সতো ধম্মমুত্তম’’ন্তি. (ধ. প. ১১৫);

সা গাথাপরিযোসানে অরহত্তং পত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘অহং অরহত্তং পত্তা, আগন্তুকজনো চ অনুপধারেত্ৰাৰ মযি অৰঞ্ঞায কিঞ্চি ৰত্ৰা বহুং অপুঞ্ঞম্পি পসৰেয্য, তস্মা সংলক্খণকারণং কাতুং ৰট্টতী’’তি. সা উদকভাজনং উদ্ধনং আরোপেত্ৰা হেট্ঠা অগ্গিং ন অকাসি. ভিক্খুনিযো আগন্ত্ৰা উদ্ধনং ওলোকেন্তিযো অগ্গিং অদিস্ৰা ‘‘ইমং মহল্লিকং ‘ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স উদকং তাপেহী’তি অৰোচুম্হ, অজ্জাপি উদ্ধনে অগ্গিম্পি ন করোতী’’তি আহংসু. অয্যে, কিং তুম্হাকং অগ্গিনা, উণ্হোদকেন ন্হাযিতুকামা ভাজনতো উদকং গহেত্ৰা ন্হাযথাতি? তাপি ‘‘ভৰিস্সতি এত্থ কারণ’’ন্তি গন্ত্ৰা উদকে হত্থং ওতারেত্ৰা উণ্হভাৰং ঞত্ৰা এককুটং আহরিত্ৰা উদকং গণ্হন্তি, গহিতগহিতট্ঠানং পরিপূরতি. তদা সব্বাৰ তস্সা অরহত্তে ঠিতভাৰং ঞত্ৰা দহরতরা তাৰ পঞ্চপতিট্ঠিতেন পাদেসু পতিত্ৰা ‘‘মযং, অয্যে, এত্তকং কালং তুম্হে অনুপধারেত্ৰা ৰিহেঠেত্ৰা ৰিহেঠেত্ৰা কথযিম্হ, খমথ নো’’তি খমাপেসুং. ৰুদ্ধতরাপি উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা ‘‘খম, অয্যে’’তি খমাপেসুং. ততো পট্ঠায ‘‘মহল্লককালে পব্বজিত্ৰাপি আরদ্ধৰীরিযভাৰেন নচিরস্সেৰ অগ্গফলে পতিট্ঠিতা’’তি থেরিযা গুণো পাকটো অহোসি. অপরভাগে সত্থা জেতৰনে নিসীদিত্ৰা ভিক্খুনিযো পটিপাটিযা ঠানন্তরে ঠপেন্তো সোণত্থেরিং আরদ্ধৰীরিযানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.

বকুলাথেরীৰত্থু

২৪২. অট্ঠমে দিব্বচক্খুকানং যদিদং বকুলাতি দিব্বচক্খুকানং, বকুলা থেরী, অগ্গাতি দস্সেতি. অযং কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা সত্থু ধম্মকথং সুণন্তী সত্থারং একং ভিক্খুনিং দিব্বচক্খুকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সা কপ্পসতসহস্সং দেৰেসু চ মনুস্সেসু চ সংসরিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিযং কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা অপরভাগে সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধা পব্বজিত্ৰা নচিরস্সেৰ অরহত্তং পাপুণি. সা ততো পট্ঠায দিব্বচক্খুম্হি চিণ্ণৰসী অহোসি. অপরভাগে সত্থা জেতৰনে নিসিন্নো ভিক্খুনিযো পটিপাটিযা ঠানন্তরে ঠপেন্তো ইমং থেরিং দিব্বচক্খুকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.

কুণ্ডলকেসাথেরীৰত্থু

২৪৩. নৰমে খিপ্পাভিঞ্ঞানন্তি খিপ্পাভিঞ্ঞানং ভিক্খুনীনং, ভদ্দা কুণ্ডলকেসা, অগ্গাতি দস্সেতি. অযম্পি হি পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে নিব্বত্তা সত্থু ধম্মকথং সুত্ৰা সত্থারং একং ভিক্খুনিং খিপ্পাভিঞ্ঞানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সা কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা কস্সপবুদ্ধকালে কিকিস্স কাসিরঞ্ঞো গেহে সত্তন্নং ভগিনীনং অব্ভন্তরা হুত্ৰা ৰীসতি ৰস্সসহস্সানি দস সীলানি সমাদায কোমারিকব্রহ্মচরিযং চরন্তী সঙ্ঘস্স ৰসনপরিৰেণং কারেত্ৰা একং বুদ্ধন্তরং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে রাজগহনগরে সেট্ঠিকুলে পটিসন্ধিং গণ্হি, ভদ্দাতিস্সা নামং অকংসু.

তংদিৰসংযেৰ চ তস্মিং নগরে পুরোহিতপুত্তো জাতো. তস্স জাতৰেলায রাজনিৰেসনং আদিং কত্ৰা সকলনগরে আৰুধানি পজ্জলিংসু. পুরোহিতো পাতোৰ রাজকুলং গন্ত্ৰা রাজানং সুখসেয্যং পুচ্ছি. রাজা ‘‘কুতো মে, আচরিয, সুখসেয্যা, অজ্জ সব্বরত্তিং রাজনিৰেসনে আৰুধানি পজ্জলিতানি দিস্ৰা ভযপ্পত্তা অহুম্হা’’তি আহ. মহারাজ, তপ্পচ্চযা মা চিন্তযিত্থ, ন তুম্হাকংযেৰ গেহে আৰুধানি পজ্জলিংসু, সকলনগরে এৰং অহোসীতি. কিং কারণা, আচরিযাতি? অম্হাকং গেহে চোরনক্খত্তেন দারকো জাতো, সো সকলনগরস্স সত্তু হুত্ৰা উপ্পন্নো, তস্সেতং পুব্বনিমিত্তং. তুম্হাকং উপদ্দৰো নত্থি, সচে পন ইচ্ছথ, হারেম নন্তি. অম্হাকং পীল়ায অসতিযা হারণকম্মং নত্থীতি. পুরোহিতো ‘‘মম পুত্তো অত্তনো নামং গহেত্ৰাৰ আগতো’’তি সত্তুকোতেৰস্স নামং অকাসি. সেট্ঠিগেহেপি ভদ্দা ৰড্ঢতি, পুরোহিতগেহেপি সত্তুকো ৰড্ঢতি. সো অত্তনো আধাৰনৰিধাৰনেন কীল়িতুং সমত্থকালতো পট্ঠায অত্তনো ৰিচরণট্ঠানে যং যং পস্সতি, তং তং সব্বং আহরিত্ৰা মাতাপিতূনং গেহং পূরেতি. পিতা নং কারণসহস্সম্পি ৰত্ৰা ৰারেতুং নাসক্খি.

অপরভাগে পনস্স ৰযপ্পত্তস্স সব্বাকারেনাপি ৰারেতুং অসক্কুণেয্যভাৰং ঞত্ৰা দ্ৰে নীলসাটকে দত্ৰা সন্ধিচ্ছেদনউপকরণঞ্চ সিঙ্ঘাটকযন্তঞ্চ হত্থে দত্ৰা ‘‘ত্ৰং ইমিনাৰ কম্মেন জীৰাহী’’তি নং ৰিস্সজ্জেসি. সো তংদিৰসতো পট্ঠায সিঙ্ঘাটকযন্তং খিপিত্ৰা কুলানং পাসাদে আরুয্হ সন্ধিং ছিন্দিত্ৰা পরকুলেসু নিক্খিত্তভণ্ডং অত্তনা ঠপিতং ৰিয গহেত্ৰা গচ্ছতি. সকলনগরে তেন অৰিলুত্তগেহং নাম নাহোসি. একদিৰসং রাজা রথেন নগরে ৰিচরন্তো সারথিং পুচ্ছি – ‘‘কিং নু খো ইমস্মিং নগরে তস্মিং তস্মিং ঘরে ছিদ্দমেৰ পঞ্ঞাযতী’’তি. দেৰ ইমস্মিং নগরে সত্তুকো নাম চোরো ভিত্তিং ছিন্দিত্ৰা কুলানং সন্তকং হরতীতি. রাজা নগরগুত্তিকং পক্কোসাপেত্ৰা ‘‘ইমস্মিং কির নগরে এৰরূপো নাম চোরো অত্থি, কস্মা নং ন গণ্হসী’’তি আহ. মযং, দেৰ, তং চোরং সহোড্ঢং পস্সিতুং ন সক্কোমাতি. সচে অজ্জ নং চোরং গণ্হসি, জীৰসি. সচে ন গণ্হসি, রাজাণং তে করিস্সামীতি. এৰং দেৰাতি নগরগুত্তিকো সকলনগরে মনুস্সে চারেত্ৰা তং ভিত্তিং ছিন্দিত্ৰা পরভণ্ডং অৰহরন্তং সহোড্ঢমেৰ গহেত্ৰা রঞ্ঞো দস্সেসি. রাজা ‘‘ইমং চোরং দক্খিণদ্ৰারেন নীহরিত্ৰা ঘাতেথা’’তি আহ. নগরগুত্তিকো রঞ্ঞো পটিস্সুণিত্ৰা তং চোরং চতুক্কে চতুক্কে পহারসহস্সেন তাল়েন্তো গাহাপেত্ৰা দক্খিণদ্ৰারং গচ্ছতি.

তস্মিং সমযে অযং ভদ্দা নাম সেট্ঠিধীতা মহাজনস্স কোলাহলসদ্দেন সীহপঞ্জরং উগ্ঘাটেত্ৰা ওলোকেন্তী তং সত্তুকং চোরং তথা নীযমানং দিস্ৰা উভোহি হত্থেহি হদযং সন্ধারেন্তী গন্ত্ৰা সিরিসযনে অধোমুখা নিপজ্জি. সা চ তস্স কুলস্স একধীতা, তেনস্সা ঞাতকা অপ্পমত্তকম্পি মুখৰিকারং সহিতুং ন সক্কোন্তি. অথ নং মাতা সযনে নিপন্নং দিস্ৰা ‘‘কিং করোসি, অম্মা’’তি পুচ্ছি. এতং ৰজ্ঝং কত্ৰা নীযমানং চোরং অদ্দস, অম্মাতি? আম, অম্মাতি. এতং লভমানা জীৰিস্সামি, অলভমানায মে মরণমেৰাতি. তে তং নানপ্পকারেনপি সঞ্ঞাপেতুং অসক্কোন্তা ‘‘মরণা জীৰিতং সেয্যো’’তি সল্লক্খেসুং. অথস্সা পিতা নগরগুত্তিকস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা সহস্সং লঞ্জং দত্ৰা ‘‘ময্হং ধীতা চোরে পটিবদ্ধচিত্তা, যেন কেনচি উপাযেন ইমং মুঞ্চা’’তি আহ. সো ‘‘সাধূ’’তি সেট্ঠিস্স পটিস্সুণিত্ৰা চোরং গহেত্ৰা যাৰ সূরিযস্স অত্থঙ্গমনা ইতো চিতো চ পপঞ্চাপেত্ৰা সূরিযে অত্থঙ্গতে চারকতো একং মনুস্সং নীহরাপেত্ৰা সত্তুকস্স বন্ধনং মোচেত্ৰা সত্তুকং সেট্ঠিগেহং পেসেত্ৰা তেন বন্ধনেন ইতরং বন্ধিত্ৰা দক্খিণদ্ৰারেন নীহরিত্ৰা ঘাতেসি. সেট্ঠিদাসাপি সত্তুকং গহেত্ৰা সেট্ঠিনো নিৰেসনং আগমংসু. তং দিস্ৰা সেট্ঠি ‘‘ধীতু মনং পূরেস্সামী’’তি সত্তুকং গন্ধোদকেন ন্হাপেত্ৰা সব্বালঙ্কারপটিমণ্ডিতং কারেত্ৰা পাসাদং পেসেসি. ভদ্দাপি ‘‘পরিপুণ্ণো মে সঙ্কপ্পো’’তি অনেকালঙ্কারেন অলঙ্করিত্ৰা তং পরিচরতি.

সত্তুকো কতিপাহং ৰীতিনামেত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘ইমিস্সা পসাধনভণ্ডকং ময্হং ভৰিস্সতি, কেনচি উপাযেন ইমং আভরণং গহেতুং ৰট্টতী’’তি সমীপে সুখেন নিসিন্নকালে ভদ্দং আহ – ‘‘ময্হং একং ৰচনং ৰত্তব্বং অত্থী’’তি. সেট্ঠিধীতা সহস্সলাভং লভিত্ৰা ৰিয তুট্ঠমানসা ‘‘ৰিস্সত্থং ৰদেহি, অয্যা’’তি আহ. ত্ৰং চিন্তেসি – ‘‘মং নিস্সায ইমিনা জীৰিতং লদ্ধ’’ন্তি, অহং পন গহিতমত্তোৰ চোরপপাতপব্বতে অধিৰত্থায দেৰতায ‘‘সচাহং জীৰিতং লভিস্সামি, বলিকম্মং তে দস্সামী’’তি আযাচিং. তং নিস্সায মযা জীৰিতং লদ্ধং, সীঘং বলিকম্মং সজ্জাপেহীতি. ভদ্দা, ‘‘অহং তস্স মনং পূরেস্সামী’’তি বলিকম্মং সজ্জাপেত্ৰা সব্বং পসাধনং পসাধেত্ৰা একযানে আরুয্হ সামিকেন সদ্ধিং চোরপপাতপব্বতং গন্ত্ৰা ‘‘পব্বতদেৰতায বলিকম্মং করিস্সামী’’তি অভিরুহিতুং আরদ্ধা. সত্তুকো চিন্তেসি – ‘‘সব্বেসু অভিরুহন্তেসু মম ইমিস্সা আভরণং গহেতুং ন ওকাসো ভৰিস্সতী’’তি তমেৰ বলিভাজনং গাহাপেত্ৰা পব্বতং অভিরুহি.

সো ভদ্দায সদ্ধিং কথেন্তো পিযকথং ন কথেতি. সা ইঙ্গিতেনেৰ তস্স অধিপ্পাযং অঞ্ঞাসি. অথ নং সো আহ – ‘‘ভদ্দে, তৰ উত্তরিসাটকং ওমুঞ্চিত্ৰা কাযারুল়্হং তে পসাধনং এত্থ ভণ্ডিকং করোহী’’তি. সামি ময্হং কো অপরাধোতি? কিং পনাহং, বালে, বলিকম্মত্থং আগতোতি সঞ্ঞং করোসি? অহঞ্হি ইমিস্সা দেৰতায যকনং উব্বট্ঠেত্ৰা দদেয্যং, বলিকম্মাপদেসেন পন তৰ আভরণং গণ্হিতুকামো হুত্ৰা আগতোম্হীতি. কস্স পন, অয্য, পসাধনং, কস্স অহন্তি? মযং এৰরূপং ন জানাম, অঞ্ঞং তৰ সন্তকং, অঞ্ঞং মম সন্তকন্তি. সাধু, অয্য, একং পন মে অধিপ্পাযং পূরেথ, অলঙ্কতনিযামেনেৰ মে পুরতো চ পচ্ছতো চ আলিঙ্গিতুং দেথাতি. সো ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছি. সা তেন সম্পটিচ্ছিতভাৰং ঞত্ৰা পুরতো আলিঙ্গিত্ৰা পচ্ছতো আলিঙ্গন্তী ৰিয হুত্ৰা পব্বতপপাতে পাতেসি. সো পতন্তো আকাসেযেৰ চুণ্ণৰিচুণ্ণো অহোসি. তায কতং ৰিচিত্রভাৰং দিস্ৰা পব্বতে অধিৰত্থা দেৰতা গুণকিত্তনৰসেন ইমা গাথা আহ –

‘‘ন সো সব্বেসু ঠানেসু, পুরিসো হোতি পণ্ডিতো;

ইত্থীপি পণ্ডিতা হোতি, তত্থ তত্থ ৰিচক্খণা.

‘‘ন সো সব্বেসু ঠানেসু, পুরিসো হোতি পণ্ডিতো;

ইত্থীপি পণ্ডিতা হোতি, মুহুত্তমপি চিন্তযে’’তি. (অপ. থেরী ২.৩.৩১-৩২);

ততো ভদ্দা চিন্তেসি – ‘‘ন সক্কা মযা ইমিনা নিযামেন পুন গেহং গন্তুং, ইতোৰ গন্ত্ৰা একং পব্বজ্জং পব্বজিস্সামী’’তি, নিগণ্ঠারামং গন্ত্ৰা নিগণ্ঠে পব্বজ্জং যাচি. অথ নং তে আহংসু – ‘‘কেন নিযামেন পব্বজ্জা হোতূ’’তি? যং তুম্হাকং পব্বজ্জায উত্তমং, তদেৰ করোথাতি. তে ‘‘সাধূ’’তি তস্সা তালট্ঠিনা কেসে লুঞ্চিত্ৰা পব্বাজেসুং. কেসা পুন ৰড্ঢন্তা রাসিরাসিৰসেন কুণ্ডলাৰত্তা হুত্ৰা ৰড্ঢিংসু. সা তেনেৰ কারণেন কুণ্ডলকেসা নাম জাতা. সা অত্তনো পব্বজিতট্ঠানে সব্বসিপ্পং উগ্গণ্হিত্ৰা ‘‘এতেসং ইতো উত্তরি ৰিসেসো নত্থী’’তি ঞত্ৰা গামনিগমরাজধানিযো ৰিচরন্তী যত্থ যত্থ পণ্ডিতা অত্থি, তত্থ তত্থ গন্ত্ৰা তেসং জাননসিপ্পং সব্বমেৰ উগ্গণ্হাতি. অথস্সা বহূসু ঠানেসু সিক্খিতভাৰেন পটিৰাদং দাতুং সমত্থা ন হোন্তি. সা অত্তনা সদ্ধিং কথেতুং সমত্থং অদিস্ৰা যং গামং ৰা নিগমং ৰা পৰিসতি, তস্স দ্ৰারে ৰালুকরাসিং কত্ৰা তত্থ জম্বুসাখং ঠপেতি. ‘‘যো মম ৰাদং আরোপেতুং সক্কোতি, সো ইমং সাখং মদ্দতূ’’তি সমীপে ঠিতানং দারকানং সঞ্ঞং দেতি. তং সত্তাহম্পি মদ্দন্তা ন হোন্তি. অথ নং গহেত্ৰা পক্কমতি.

তস্মিং সমযে অম্হাকং ভগৰা লোকে নিব্বত্তিত্ৰা সাৰত্থিং উপনিস্সায জেতৰনে ৰিহরতি. কুণ্ডলকেসাপি খো অনুপুব্বেন সাৰত্থিং পত্ৰা অন্তোনগরং পৰিসমানা পোরাণকনিযামেনেৰ ৰালুকারাসিম্হি সাখং ঠপেত্ৰা দারকানং সঞ্ঞং দত্ৰা পাৰিসি. তস্মিং সমযে ধম্মসেনাপতি ভিক্খুসঙ্ঘে পৰিট্ঠে এককোৰ নগরং পৰিসন্তো ৰালুকাথূপে জম্বুসাখং দিস্ৰা ‘‘কস্মা অযং ঠপিতা’’তি পুচ্ছি. দারকা তং কারণং অপরিহাপেত্ৰা কথেসুং. এৰং সন্তে ইমং গহেত্ৰা মদ্দথ, দারকাতি. তেসু থেরস্স ৰচনং সুত্ৰা একচ্চে মদ্দিতুং ন ৰিসহিংসু, একচ্চে তংখণেযেৰ মদ্দিত্ৰা চুণ্ণৰিচুণ্ণং অকংসু. কুণ্ডলকেসা ভত্তকিচ্চং কত্ৰা নিক্খমন্তী তং সাখং মদ্দিতং দিস্ৰা ‘‘কস্সেতং কম্ম’’ন্তি পুচ্ছি. অথস্সা ধম্মসেনাপতিনা কারাপিতভাৰং কথযিংসু. সা ‘‘অত্তনো থামং অজানন্তো ইমং সাখং মদ্দাপেতুং নো ৰিসহিস্সতি, অদ্ধা মহন্তো এসো ভৰিস্সতি. অহম্পি পন খুদ্দিকা ভৰন্তী ন সোভিস্সামি, অন্তোগামমেৰ পৰিসিত্ৰা পরিসায সঞ্ঞং দাতুং ৰট্টতী’’তি চিন্তেত্ৰা তথা অকাসি. অসীতিকুলসহস্সনিৰাসে নগরে সভাগসভাগৰসেন সব্বেৰ সঞ্জানিংসূতি ৰেদিতব্বং.

থেরোপি ভত্তকিচ্চং কত্ৰা অঞ্ঞতরস্মিং রুক্খমূলে নিসীদি. অথাযং কুণ্ডলকেসা মহাজনপরিৰুতা থেরস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা পটিসন্থারং কত্ৰা একমন্তং ঠত্ৰা, ‘‘ভন্তে, তুম্হেহি সাখা মদ্দাপিতা’’তি পুচ্ছি. আম, মযা মদ্দাপিতাতি. এৰং সন্তে তুম্হেহি সদ্ধিং অম্হাকং ৰাদো হোতু, ভন্তেতি. হোতু, ভদ্দেতি. কস্স পুচ্ছা হোতু, কস্স ৰিস্সজ্জনন্তি? পুচ্ছা নাম অম্হাকং পত্তা, ত্ৰং পন তুয্হং জাননকং পুচ্ছাতি. সা থেরেন দিন্নঅনুমতিযা সব্বমেৰ অত্তনো জাননকং ৰাদং পুচ্ছি, থেরো সব্বং ৰিস্সজ্জেসি. সা সব্বং পুচ্ছিত্ৰা তুণ্হী অহোসি. অথ নং থেরো আহ – ‘‘তযা বহুং পুচ্ছিতং, মযম্পি একং পঞ্হং পুচ্ছামা’’তি. পুচ্ছথ, ভন্তেতি. একং নাম কিন্তি? কুণ্ডলকেসা ‘‘ন জানামি, ভন্তে’’তি আহ. ত্ৰং এত্তকম্পি ন জানাসি, অঞ্ঞং কিং জানিস্সসীতি? সা থেরস্স পাদেসু পতিত্ৰা ‘‘তুম্হাকং সরণং গচ্ছামি, ভন্তে’’তি আহ. মম সরণগমনকম্মং নত্থি, সদেৰকে লোকে অগ্গপুগ্গলো ধুরৰিহারে ৰসতি, তং সরণং গচ্ছাহীতি. সা ‘‘এৰং করিস্সামি, ভন্তে’’তি সাযন্হসমযে সত্থু ধম্মদেসনাৰেলায সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৰন্দিত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. সত্থা তস্সা মদ্দিতসঙ্খারায চরিযাৰসেন ধম্মপদে ইমং গাথমাহ –

‘‘সহস্সমপি চে গাথা, অনত্থপদসংহিতা;

একং গাথাপদং সেয্যো, যং সুত্ৰা উপসম্মতী’’তি. (ধ. প. ১০১);

সা গাথাপরিযোসানে যথাঠিতাৰ সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পত্ৰা পব্বজ্জং যাচি. সত্থা তস্সা পব্বজ্জং সম্পটিচ্ছি. সা ভিক্খুনুপস্সযং গন্ত্ৰা পব্বজি. অপরভাগে চতুপরিসমজ্ঝে কথা উদপাদি – ‘‘মহন্তা ৰতাযং ভদ্দা কুণ্ডলকেসা, যা চতুপ্পদিকগাথাৰসানে অরহত্তং পত্তা’’তি. সত্থা তং কারণং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা থেরিং খিপ্পাভিঞ্ঞানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.

ভদ্দাকাপিলানীথেরীৰত্থু

২৪৪. দসমে পুব্বেনিৰাসন্তি পুব্বে নিৰুত্থক্খন্ধসন্তানং অনুস্সরন্তীনং ভদ্দা কাপিলানী অগ্গাতি দস্সেতি. সা কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা সত্থু ধম্মদেসনং সুণন্তী সত্থারং একং ভিক্খুনিং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরন্তীনং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সা কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা অনুপ্পন্নে বুদ্ধে বারাণসিযং কুলগেহে পটিসন্ধিং গণ্হিত্ৰা অত্তনো সামিভগিনিযা সদ্ধিং কলহং করোন্তী তায পচ্চেকবুদ্ধস্স পিণ্ডপাতে দিন্নে, ‘‘অযং ইমস্স পিণ্ডপাতং দত্ৰা অত্তনো ৰসং ৰত্তেতী’’তি পচ্চেকবুদ্ধস্স হত্থতো পত্তং গণ্হিত্ৰা ভত্তং ছড্ডেত্ৰা কললস্স পূরেত্ৰা অদাসি. মহাজনো ‘‘বালা অয’’ন্তি গরহিত্ৰা, ‘‘যায তে সদ্ধিং কলহো কতো, তস্সা কিঞ্চি ন করোসি, পচ্চেকবুদ্ধো তে কিং অপরজ্ঝতী’’তি আহ. সা তেসং ৰচনেন লজ্জাযমানা পুন পত্তং গহেত্ৰা কললং হারেত্ৰা ধোৰিত্ৰা গন্ধচুণ্ণেন উব্বট্টেত্ৰা চতুমধুরস্স পূরেত্ৰা উপরি আসিত্তেন পদুমগব্ভৰণ্ণেন সপ্পিনা ৰিজ্জোতমানং পচ্চেকবুদ্ধস্স হত্থে ঠপেত্ৰা ‘‘যথা অযং পিণ্ডপাতো ওভাসজাতো, এৰং ওভাসজাতং মে সরীরং হোতূ’’তি পত্থনং পট্ঠপেসীতি সব্বং মহাকস্সপত্থেরস্স ৰত্থুম্হি ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং.

মহাকস্সপত্থেরো পন দক্খিণমগ্গং গহেত্ৰা দসবলস্স সন্তিকং বহুপুত্তকনিগ্রোধমূলং গতো, অযং ভদ্দা কাপিলানী ৰামমগ্গং গণ্হিত্ৰা মাতুগামস্স পব্বজ্জায অননুঞ্ঞাতভাৰেন পরিব্বাজিকারামং অগমাসি. যদা পন মহাপজাপতিগোতমী পব্বজ্জঞ্চ উপসম্পদঞ্চ লভি, তদা সা থেরী থেরিযা সন্তিকে পব্বজ্জঞ্চ উপসম্পদঞ্চ লভিত্ৰা অপরভাগে ৰিপস্সনায কম্মং করোন্তী অরহত্তং পত্ৰা পুব্বেনিৰাসঞাণে চিণ্ণৰসী অহোসি. অথ সত্থা জেতৰনে নিসীদিত্ৰা ভিক্খুনিযো পটিপাটিযা ঠানন্তরেসু ঠপেন্তো ইমং থেরিং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরন্তীনং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.

ভদ্দাকচ্চানাথেরীৰত্থু

২৪৫. একাদসমে মহাভিঞ্ঞাপ্পত্তানন্তি মহতিযো অভিঞ্ঞাযো পত্তানং, ভদ্দা কচ্চানা, নাম অগ্গাতি দস্সেতি. একস্স হি বুদ্ধস্স চত্তারোৰ জনা মহাভিঞ্ঞা হোন্তি, ন অৰসেসসাৰকা. অৰসেসসাৰকা হি কপ্পসতসহস্সমেৰ অনুস্সরিতুং সক্কোন্তি, ন ততো পরং. মহাভিঞ্ঞাপ্পত্তা পন কপ্পসতসহস্সাধিকং অসঙ্খ্যেয্যং অনুস্সরন্তি. অম্হাকম্পি সত্থু সাসনে দ্ৰে অগ্গসাৰকা বাকুলত্থেরো ভদ্দা কচ্চানাতি ইমে চত্তারো এত্তকং অনুস্সরিতুং সক্খিংসু. তস্মা অযং থেরী মহাভিঞ্ঞাপ্পত্তানং অগ্গা নাম জাতা. ভদ্দা কচ্চানাতি তস্সা নামং. ভদ্দকঞ্চনস্স হি উত্তমসুৰণ্ণস্স ৰিয তস্সা সরীরৰণ্ণো অহোসি, সা তস্মা ভদ্দকঞ্চনাতি নামং লভি, সা পচ্ছা কচ্চানাত্ৰেৰ সঙ্খং গতা. রাহুলমাতাযেতং অধিৰচনং.

সা হি পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে পটিসন্ধিং গহেত্ৰা অপরভাগে সত্থু ধম্মকথং সুণন্তী সত্থারং একং ভিক্খুনিং মহাভিঞ্ঞাপ্পত্তানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সা কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সুপ্পবুদ্ধসক্কস্স গেহে পটিসন্ধিং গণ্হি, ভদ্দা কচ্চানাতিস্সা নামং অকংসু.

সা ৰযপ্পত্তা বোধিসত্তস্স গেহং অগমাসি. সা অপরভাগে রাহুলকুমারং নাম পুত্তং ৰিজাযি. তস্স জাতদিৰসেৰ বোধিসত্তো নিক্খমিত্ৰা বোধিমণ্ডে সব্বঞ্ঞুতং পত্ৰা লোকানুগ্গহং করোন্তো অনুপুব্বেন কপিলৰত্থুং আগম্ম ঞাতীনং সঙ্গহং অকাসি. অপরভাগে পরিনিব্বুতে সুদ্ধোদনমহারাজে মহাপজাপতিগোতমী পঞ্চহি মাতুগামসতেহি সদ্ধিং সত্থু সন্তিকে পব্বজি. রাহুলমাতাপি জনপদকল্যাণীপি থেরিযা সন্তিকং গন্ত্ৰা পব্বজি. সা পব্বজিতকালতো পট্ঠায ভদ্দকচ্চানত্থেরীত্ৰেৰ পাকটা অহোসি. সা অপরভাগে ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পত্ৰা অভিঞ্ঞাসু চিণ্ণৰসী অহোসি, একপল্লঙ্কেন নিসিন্না একাৰজ্জনেন কপ্পসতসহস্সাধিকং অসঙ্খ্যেয্যং অনুস্সরতি. তস্সা তস্মিং গুণে পাকটে জাতে সত্থা জেতৰনে নিসিন্নো ভিক্খুনিযো পটিপাটিযা ঠানন্তরে ঠপেন্তো ইমং থেরিং মহাভিঞ্ঞাপ্পত্তানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.

কিসাগোতমীথেরীৰত্থু

২৪৬. দ্ৰাদসমে লূখচীৰরধরানন্তি তীহি লূখেহি সমন্নাগতং পংসুকূলং ধারেন্তীনং, কিসাগোতমী, অগ্গাতি দস্সেতি. গোতমীতি তস্সা নামং, থোকং কিসধাতুকত্তা পন কিসাগোতমীতি ৰুচ্চতি. অযম্পি পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা সত্থু ধম্মদেসনং সুণন্তী সত্থারং একং ভিক্খুনিং লূখচীৰরধরানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সা কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিযং দুগ্গতকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তকালে একং কুলং অগমাসি. তত্থ নং ‘‘দুগ্গতকুলস্স ধীতা’’তি পরিভৰিংসু.

সা অপরভাগে পুত্তং ৰিজাযি, অথস্সা সম্মানমকংসু. সো পনস্সা দারকো আধাৰিত্ৰা পরিধাৰিত্ৰা কীল়নৰযে ঠিতো কালমকাসি, তস্সা সোকো উদপাদি. সা ‘‘অহং ইমস্মিংযেৰ গেহে হতলাভসক্কারা হুত্ৰা পুত্তস্স জাতকালতো পট্ঠায সক্কারং পাপুণিং, ইমে ময্হং পুত্তং বহি ছড্ডেতুম্পি ৰাযমেয্যু’’ন্তি পুত্তং অঙ্কেনাদায ‘‘পুত্তস্স মে ভেসজ্জং দেথা’’তি গেহদ্ৰারপটিপাটিযা ৰিচরতি. দিট্ঠদিট্ঠট্ঠানে মনুস্সা ‘‘কত্থ তে মতকস্স ভেসজ্জং দিট্ঠপুব্ব’’ন্তি পাণিং পহরিত্ৰা পরিহাসং করোন্তি. সা তেসং কথায নেৰ সঞ্ঞত্তিং গচ্ছতি. অথ নং একো পণ্ডিতপুরিসো দিস্ৰা, ‘‘অযং পুত্তসোকেন চিত্তৰিক্খেপং পত্তা ভৰিস্সতি, এতিস্সা পন ভেসজ্জং ন অঞ্ঞো জানিস্সতি, দসবলোৰ জানিস্সতী’’তি চিন্তেত্ৰা এৰমাহ – ‘‘অম্ম, তৰ পুত্তস্স ভেসজ্জং অঞ্ঞো জানন্তো নাম নত্থি, সদেৰকে পন লোকে অগ্গপুগ্গলো দসবলো ধুরৰিহারে ৰসতি, তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা পুচ্ছাহী’’তি. সা ‘‘সচ্চং পুরিসো কথেতী’’তি পুত্তমাদায তথাগতস্স বুদ্ধাসনে নিসিন্নৰেলায পরিসপরিযন্তে ঠত্ৰা ‘‘পুত্তস্স মে ভেসজ্জং দেথ ভগৰা’’তি আহ.

সত্থা তস্সা উপনিস্সযং দিস্ৰা ‘‘ভদ্দকং তে গোতমি কতং ভেসজ্জত্থায ইধাগচ্ছন্তিযা, গচ্ছ নগরং পৰিসিত্ৰা কোটিতো পট্ঠায সকলনগরং চরিত্ৰা যস্মিং গেহে কোচি মতপুব্বো নত্থি, ততো সিদ্ধত্থকং আহরা’’তি আহ. সা ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি তুট্ঠমানসা অন্তোনগরং পৰিসিত্ৰা পঠমগেহেযেৰ ‘‘দসবলো মম পুত্তস্স ভেসজ্জত্থায সিদ্ধত্থকং আহরাপেতি, সিদ্ধত্থকং মে দেথা’’তি আহ. ‘‘হন্দ গোতমী’’তি নীহরিত্ৰা অদংসু. অহং এৰং গহেতুং ন সক্কোমি, ইমস্মিং গেহে কোচি মতপুব্বো নাম নত্থীতি? কিং ৰদেসি গোতমি, কো ইধ মতকে গণেতুং সক্কোতীতি? ‘‘তেন হি অলং নাহং গণ্হিস্সামি, দসবলো মং যত্থ মতপুব্বো নত্থি, ততো নং গণ্হাপেতী’’তি আহ. সা ইমিনাৰ নিযামেন ততিযঘরং গন্ত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘সকলনগরে অযমেৰ নিযামো ভৰিস্সতি, ইদং হিতানুকম্পকেন বুদ্ধেন দিট্ঠং ভৰিস্সতী’’তি সংৰেগং লভিত্ৰা ততোৰ বহি নিক্খমিত্ৰা আমকসুসানং গন্ত্ৰা পুত্তং হত্থেন গহেত্ৰা, ‘‘পুত্তক, অহং ইমং মরণং তৰেৰ উপ্পন্নন্তি চিন্তেসিং, ন পনেতং তৰেৰ, মহাজনসাধারণো এস ধম্মো’’তি ৰত্ৰা পুত্তং আমকসুসানে ছড্ডেত্ৰা ইমং গাথমাহ –

‘‘ন গামধম্মো নো নিগমস্স ধম্মো,

ন চাপিযং এককুলস্স ধম্মো;

সব্বস্স লোকস্স সদেৰকস্স,

এসেৰ ধম্মো যদিদং অনিচ্চতা’’তি. (অপ. থেরী ২.৩.৮২);

এৰঞ্চ পন ৰত্ৰা সত্থু সন্তিকং অগমাসি. অথ নং সত্থা ‘‘লদ্ধো তে, গোতমি, সিদ্ধত্থকো’’তি আহ. নিট্ঠিতং, ভন্তে, সিদ্ধত্থকেন কম্মং, পতিট্ঠং পন মে দেথাতি আহ. অথস্সা সত্থা ধম্মপদে ইমং গাথমাহ –

‘‘তং পুত্তপসুসম্মত্তং, ব্যাসত্তমনসং নরং;

সুত্তং গামং মহোঘোৰ, মচ্চু আদায গচ্ছতী’’তি. (ধ. প. ২৮৭);

সা গাথাপরিযোসানে যথাঠিতাৰ সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায পব্বজ্জং যাচি, সত্থা পব্বজ্জং অনুজানি. সা তিক্খত্তুং সত্থারং পদক্খিণং কত্ৰা ৰন্দিত্ৰা ভিক্খুনিউপস্সযং গন্ত্ৰা পব্বজ্জঞ্চ উপসম্পদঞ্চ লভিত্ৰা নচিরস্সেৰ যোনিসোমনসিকারে কম্মং করোন্তী ৰিপস্সনং ৰড্ঢেসি. অথস্সা সত্থা ইমং ওভাসগাথমাহ –

‘‘যো চ ৰস্সসতং জীৰে, অপস্সং অমতং পদং;

একাহং জীৰিতং সেয্যো, পস্সতো অমতং পদ’’ন্তি. (ধ. প. ১১৪);

সা গাথাপরিযোসানে অরহত্তং পত্তা পরিক্খারৰলঞ্জে পরমুক্কট্ঠা হুত্ৰা তীহি লূখেহি সমন্নাগতং চীৰরং পারুপিত্ৰা ৰিচরি. অপরভাগে সত্থা জেতৰনে নিসিন্নো ভিক্খুনিযো পটিপাটিযা ঠানন্তরে ঠপেন্তো ইমং থেরিং লূখচীৰরধরানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.

সিঙ্গালকমাতাথেরীৰত্থু

২৪৭. তেরসমে সদ্ধাধিমুত্তানন্তি সদ্ধালক্খণে অভিনিৰিট্ঠানং, সিঙ্গালকমাতা, অগ্গাতি দস্সেতি. অযং কির পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলঘরে নিব্বত্তা সত্থু ধম্মকথং সুণন্তী সত্থারং একং ভিক্খুনিং সদ্ধাধিমুত্তানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সা কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে রাজগহনগরে সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তা সমানজাতিকং কুলং গন্ত্ৰা একং পুত্তং ৰিজাযি, তস্স সিঙ্গালককুমারোতি নামং অকংসু. সাপি তেনেৰ কারণেন সিঙ্গালকমাতা নাম জাতা. সা একদিৰসং সত্থু ধম্মকথং সুত্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা পব্বজি. পব্বজিতকালতো পট্ঠায সদ্ধিন্দ্রিযং অধিমত্তং পটিলভি. সা ধম্মস্সৰনত্থায ৰিহারং গন্ত্ৰা দসবলস্স সরীরসম্পত্তিং ওলোকযমানাৰ তিট্ঠতি. সত্থা তস্সা সদ্ধালক্খণে অভিনিৰিট্ঠভাৰং ঞত্ৰা সপ্পাযং কত্ৰা পসাদনীযমেৰ ধম্মং দেসেসি. সাপি থেরী সদ্ধালক্খণমেৰ ধুরং কত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. অথ নং সত্থা অপরভাগে জেতৰনে নিসীদিত্ৰা ভিক্খুনিযো পটিপাটিযা ঠানন্তরে ঠপেন্তো ইমং থেরিং সদ্ধাধিমুত্তানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.

পঞ্চমৰগ্গৰণ্ণনা.

তেরসসুত্তপটিমণ্ডিতায থেরিপাল়িযা ৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.