কিসাগোতমীথেরীৰত্থু
২৪৬. দ্ৰাদসমে লূখচীৰরধরানন্তি তীহি লূখেহি সমন্নাগতং পংসুকূলং ধারেন্তীনং, কিসাগোতমী, অগ্গাতি দস্সেতি. গোতমীতি তস্সা নামং, থোকং কিসধাতুকত্তা পন কিসাগোতমীতি ৰুচ্চতি. অযম্পি পদুমুত্তরবুদ্ধকালে হংসৰতিযং কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা সত্থু ধম্মদেসনং সুণন্তী সত্থারং একং ভিক্খুনিং লূখচীৰরধরানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেসি. সা কপ্পসতসহস্সং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিযং দুগ্গতকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তকালে একং কুলং অগমাসি. তত্থ নং ‘‘দুগ্গতকুলস্স ধীতা’’তি পরিভৰিংসু.
সা অপরভাগে পুত্তং ৰিজাযি, অথস্সা সম্মানমকংসু. সো পনস্সা দারকো আধাৰিত্ৰা পরিধাৰিত্ৰা কীল়নৰযে ঠিতো কালমকাসি, তস্সা সোকো উদপাদি. সা ‘‘অহং ইমস্মিংযেৰ গেহে হতলাভসক্কারা হুত্ৰা পুত্তস্স জাতকালতো পট্ঠায সক্কারং পাপুণিং, ইমে ময্হং পুত্তং বহি ছড্ডেতুম্পি ৰাযমেয্যু’’ন্তি পুত্তং অঙ্কেনাদায ‘‘পুত্তস্স মে ভেসজ্জং দেথা’’তি গেহদ্ৰারপটিপাটিযা ৰিচরতি. দিট্ঠদিট্ঠট্ঠানে মনুস্সা ‘‘কত্থ তে মতকস্স ভেসজ্জং দিট্ঠপুব্ব’’ন্তি পাণিং পহরিত্ৰা পরিহাসং করোন্তি. সা তেসং কথায নেৰ সঞ্ঞত্তিং গচ্ছতি. অথ নং একো পণ্ডিতপুরিসো দিস্ৰা, ‘‘অযং পুত্তসোকেন চিত্তৰিক্খেপং পত্তা ভৰিস্সতি, এতিস্সা পন ভেসজ্জং ন অঞ্ঞো জানিস্সতি, দসবলোৰ জানিস্সতী’’তি চিন্তেত্ৰা এৰমাহ – ‘‘অম্ম, তৰ পুত্তস্স ভেসজ্জং অঞ্ঞো জানন্তো নাম নত্থি, সদেৰকে পন লোকে অগ্গপুগ্গলো দসবলো ধুরৰিহারে ৰসতি, তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা পুচ্ছাহী’’তি. সা ‘‘সচ্চং পুরিসো কথেতী’’তি পুত্তমাদায তথাগতস্স বুদ্ধাসনে নিসিন্নৰেলায পরিসপরিযন্তে ঠত্ৰা ‘‘পুত্তস্স মে ভেসজ্জং দেথ ভগৰা’’তি আহ.
সত্থা তস্সা উপনিস্সযং দিস্ৰা ‘‘ভদ্দকং তে গোতমি কতং ভেসজ্জত্থায ইধাগচ্ছন্তিযা, গচ্ছ নগরং পৰিসিত্ৰা কোটিতো পট্ঠায সকলনগরং চরিত্ৰা যস্মিং গেহে কোচি মতপুব্বো নত্থি, ততো সিদ্ধত্থকং আহরা’’তি আহ. সা ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি তুট্ঠমানসা অন্তোনগরং পৰিসিত্ৰা পঠমগেহেযেৰ ‘‘দসবলো মম পুত্তস্স ভেসজ্জত্থায সিদ্ধত্থকং আহরাপেতি, সিদ্ধত্থকং মে দেথা’’তি আহ. ‘‘হন্দ গোতমী’’তি নীহরিত্ৰা অদংসু. অহং এৰং গহেতুং ন সক্কোমি, ইমস্মিং গেহে কোচি মতপুব্বো নাম নত্থীতি? কিং ৰদেসি গোতমি, কো ইধ মতকে গণেতুং সক্কোতীতি? ‘‘তেন হি অলং নাহং গণ্হিস্সামি, দসবলো মং যত্থ মতপুব্বো নত্থি, ততো নং গণ্হাপেতী’’তি আহ. সা ইমিনাৰ নিযামেন ততিযঘরং গন্ত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘সকলনগরে অযমেৰ নিযামো ভৰিস্সতি, ইদং হিতানুকম্পকেন বুদ্ধেন দিট্ঠং ভৰিস্সতী’’তি সংৰেগং লভিত্ৰা ততোৰ বহি নিক্খমিত্ৰা আমকসুসানং গন্ত্ৰা পুত্তং হত্থেন গহেত্ৰা, ‘‘পুত্তক, অহং ইমং মরণং তৰেৰ উপ্পন্নন্তি চিন্তেসিং, ন পনেতং তৰেৰ, মহাজনসাধারণো এস ধম্মো’’তি ৰত্ৰা পুত্তং আমকসুসানে ছড্ডেত্ৰা ইমং গাথমাহ –
‘‘ন গামধম্মো নো নিগমস্স ধম্মো,
ন চাপিযং এককুলস্স ধম্মো;
সব্বস্স লোকস্স সদেৰকস্স,
এসেৰ ধম্মো যদিদং অনিচ্চতা’’তি. (অপ. থেরী ২.৩.৮২);
এৰঞ্চ পন ৰত্ৰা সত্থু সন্তিকং অগমাসি. অথ নং সত্থা ‘‘লদ্ধো তে, গোতমি, সিদ্ধত্থকো’’তি আহ. নিট্ঠিতং, ভন্তে, সিদ্ধত্থকেন কম্মং, পতিট্ঠং পন মে দেথাতি আহ. অথস্সা সত্থা ধম্মপদে ইমং গাথমাহ –
‘‘তং পুত্তপসুসম্মত্তং, ব্যাসত্তমনসং নরং;
সুত্তং গামং মহোঘোৰ, মচ্চু আদায গচ্ছতী’’তি. (ধ. প. ২৮৭);
সা গাথাপরিযোসানে যথাঠিতাৰ সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায পব্বজ্জং যাচি, সত্থা পব্বজ্জং অনুজানি. সা তিক্খত্তুং সত্থারং পদক্খিণং কত্ৰা ৰন্দিত্ৰা ভিক্খুনিউপস্সযং গন্ত্ৰা পব্বজ্জঞ্চ উপসম্পদঞ্চ লভিত্ৰা নচিরস্সেৰ যোনিসোমনসিকারে কম্মং করোন্তী ৰিপস্সনং ৰড্ঢেসি. অথস্সা সত্থা ইমং ওভাসগাথমাহ –
‘‘যো চ ৰস্সসতং জীৰে, অপস্সং অমতং পদং;
একাহং জীৰিতং সেয্যো, পস্সতো অমতং পদ’’ন্তি. (ধ. প. ১১৪);
সা গাথাপরিযোসানে অরহত্তং পত্তা পরিক্খারৰলঞ্জে পরমুক্কট্ঠা হুত্ৰা তীহি লূখেহি সমন্নাগতং চীৰরং পারুপিত্ৰা ৰিচরি. অপরভাগে সত্থা জেতৰনে নিসিন্নো ভিক্খুনিযো পটিপাটিযা ঠানন্তরে ঠপেন্তো ইমং থেরিং লূখচীৰরধরানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.