১. তিকং
১৮৭. সোল়স ধাতুযো অব্যাকতা. দ্ৰে ধাতুযো সিযা কুসলা, সিযা অকুসলা, সিযা অব্যাকতা. দস ধাতুযো ন ৰত্তব্বা – ‘‘সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি, ‘‘দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি, ‘‘অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি. পঞ্চ ধাতুযো অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা. কাযৰিঞ্ঞাণধাতু সিযা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা, সিযা দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা. মনোৰিঞ্ঞাণধাতু সিযা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা, সিযা দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা, সিযা অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা. ধম্মধাতু সিযা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা, সিযা দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা, সিযা অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি, ‘‘দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি, ‘‘অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি.
দস ধাতুযো নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মা. পঞ্চ ধাতুযো ৰিপাকা. মনোধাতু সিযা ৰিপাকা, সিযা নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মা. দ্ৰে ধাতুযো সিযা ৰিপাকা, সিযা ৰিপাকধম্মধম্মা, সিযা নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মা.
দস ধাতুযো উপাদিন্নুপাদানিযা. সদ্দধাতু অনুপাদিন্নুপাদানিযা. পঞ্চ ধাতুযো সিযা উপাদিন্নুপাদানিযা, সিযা অনুপাদিন্নুপাদানিযা. দ্ৰে ধাতুযো সিযা উপাদিন্নুপাদানিযা, সিযা অনুপাদিন্নুপাদানিযা, সিযা অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযা.
সোল়স ধাতুযো অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা. দ্ৰে ধাতুযো সিযা সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা, সিযা অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা, সিযা অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা. পন্নরস ধাতুযো অৰিতক্কঅৰিচারা. মনোধাতু সৰিতক্কসৰিচারা. মনোৰিঞ্ঞাণধাতু সিযা সৰিতক্কসৰিচারা, সিযা অৰিতক্কৰিচারমত্তা, সিযা অৰিতক্কঅৰিচারা. ধম্মধাতু সিযা সৰিতক্কসৰিচারা, সিযা অৰিতক্কৰিচারমত্তা, সিযা অৰিতক্কঅৰিচারা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘সৰিতক্কসৰিচারা’’তিপি, ‘‘অৰিতক্কৰিচারমত্তা’’তিপি, ‘‘অৰিতক্কঅৰিচারা’’তিপি. দস ধাতুযো ন ৰত্তব্বা – ‘‘পীতিসহগতা’’তিপি, ‘‘সুখসহগতা’’তিপি, ‘‘উপেক্খাসহগতা’’তিপি. পঞ্চ ধাতুযো উপেক্খাসহগতা. কাযৰিঞ্ঞাণধাতু ন পীতিসহগতা, সিযা সুখসহগতা, ন উপেক্খাসহগতা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘সুখসহগতা’’তি. দ্ৰে ধাতুযো সিযা পীতিসহগতা, সিযা সুখসহগতা, সিযা উপেক্খাসহগতা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘পীতিসহগতা’’তিপি, ‘‘সুখসহগতা’’তিপি, ‘‘উপেক্খাসহগতা’’তিপি.
সোল়স ধাতুযো নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বা. দ্ৰে ধাতুযো সিযা দস্সনেন পহাতব্বা, সিযা ভাৰনায পহাতব্বা, সিযা নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বা. সোল়স ধাতুযো নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা. দ্ৰে ধাতুযো সিযা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা, সিযা ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা, সিযা নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা. সোল়স ধাতুযো নেৰাচযগামিনাপচযগামিনো. দ্ৰে ধাতুযো সিযা আচযগামিনো, সিযা অপচযগামিনো, সিযা নেৰাচযগামিনাপচযগামিনো. সোল়স ধাতুযো নেৰসেক্খনাসেক্খা. দ্ৰে ধাতুযো সিযা সেক্খা, সিযা অসেক্খা, সিযা নেৰসেক্খনাসেক্খা.
সোল়স ধাতুযো পরিত্তা. দ্ৰে ধাতুযো সিযা পরিত্তা, সিযা মহগ্গতা, সিযা অপ্পমাণা. দস ধাতুযো অনারম্মণা. ছ ধাতুযো পরিত্তারম্মণা. দ্ৰে ধাতুযো সিযা পরিত্তারম্মণা, সিযা মহগ্গতারম্মণা, সিযা অপ্পমাণারম্মণা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘পরিত্তারম্মণা’’তিপি, ‘‘মহগ্গতারম্মণা’’তিপি, ‘‘অপ্পমাণারম্মণা’’তিপি. সোল়স ধাতুযো মজ্ঝিমা. দ্ৰে ধাতুযো সিযা হীনা, সিযা মজ্ঝিমা, সিযা পণীতা. সোল়স ধাতুযো অনিযতা. দ্ৰে ধাতুযো সিযা মিচ্ছত্তনিযতা, সিযা সম্মত্তনিযতা, সিযা অনিযতা.
দস ধাতুযো অনারম্মণা. ছ ধাতুযো ন ৰত্তব্বা – ‘‘মগ্গারম্মণা’’তিপি, ‘‘মগ্গহেতুকা’’তিপি, ‘‘মগ্গাধিপতিনো’’তিপি. দ্ৰে ধাতুযো সিযা মগ্গারম্মণা, সিযা মগ্গহেতুকা, সিযা মগ্গাধিপতিনো, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘মগ্গারম্মণা’’তিপি, ‘‘মগ্গহেতুকা’’তিপি, ‘‘মগ্গাধিপতিনো’’তিপি. দস ধাতুযো সিযা উপ্পন্না, সিযা উপ্পাদিনো, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘অনুপ্পন্না’’তি. সদ্দধাতু সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘উপ্পাদিনী’’তি. ছ ধাতুযো সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না, সিযা উপ্পাদিনো. ধম্মধাতু সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না, সিযা উপ্পাদিনী, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘উপ্পন্না’’তিপি, ‘‘অনুপ্পন্না’’তিপি, ‘‘উপ্পাদিনী’’তিপি.
সত্তরস ধাতুযো সিযা অতীতা, সিযা অনাগতা, সিযা পচ্চুপ্পন্না. ধম্মধাতু সিযা অতীতা, সিযা অনাগতা, সিযা পচ্চুপ্পন্না, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘অতীতা’’তিপি, ‘‘অনাগতা’’তিপি, ‘‘পচ্চুপ্পন্না’’তিপি. দস ধাতুযো অনারম্মণা. ছ ধাতুযো পচ্চুপ্পন্নারম্মণা. দ্ৰে ধাতুযো সিযা অতীতারম্মণা, সিযা অনাগতারম্মণা, সিযা পচ্চুপ্পন্নারম্মণা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘অতীতারম্মণা’’তিপি, ‘‘অনাগতারম্মণা’’তিপি, ‘‘পচ্চুপ্পন্নারম্মণা’’তিপি; সিযা অজ্ঝত্তা, সিযা বহিদ্ধা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা.
দস ধাতুযো অনারম্মণা. ছ ধাতুযো সিযা অজ্ঝত্তারম্মণা, সিযা বহিদ্ধারম্মণা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধারম্মণা. দ্ৰে ধাতুযো সিযা অজ্ঝত্তারম্মণা, সিযা বহিদ্ধারম্মণা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধারম্মণা, সিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘অজ্ঝত্তারম্মণা’’তিপি, ‘‘বহিদ্ধারম্মণা’’তিপি, ‘‘অজ্ঝত্তবহিদ্ধারম্মণা’’তিপি. রূপধাতু সনিদস্সনসপ্পটিঘা. নৰ ধাতুযো অনিদস্সনঅপ্পটিঘা. অট্ঠ ধাতুযো অনিদস্সনঅপ্পটিঘা.