(১) অজ্ঝত্তিকস্স উপাদায

৯৭৩. তত্থ কতমানি অট্ঠারস তণ্হাৰিচরিতানি অজ্ঝত্তিকস্স উপাদায? অস্মীতি হোতি, ইত্থস্মীতি হোতি, এৰস্মীতি হোতি, অঞ্ঞথাস্মীতি হোতি, ভৰিস্সন্তি হোতি, ইত্থং ভৰিস্সন্তি হোতি, এৰং ভৰিস্সন্তি হোতি, অঞ্ঞথা ভৰিস্সন্তি হোতি, অসস্মীতি হোতি, সাতস্মীতি হোতি, সিযন্তি হোতি, ইত্থং সিযন্তি হোতি, এৰং সিযন্তি হোতি, অঞ্ঞথা সিযন্তি হোতি, অপাহং সিযন্তি হোতি, অপাহং ইত্থং সিযন্তি হোতি, অপাহং এৰং সিযন্তি হোতি, অপাহং অঞ্ঞথা সিযন্তি হোতি.

৯৭৪. কথঞ্চ অস্মীতি হোতি? কঞ্চি ধম্মং অনৰকারিং [অনৰকারী (সী. ক.)] করিত্ৰা রূপং…পে… ৰেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং অস্মীতি ছন্দং পটিলভতি, অস্মীতি মানং পটিলভতি, অস্মীতি দিট্ঠিং পটিলভতি. তস্মিং সতি ইমানি পপঞ্চিতানি হোন্তি – ইত্থস্মীতি ৰা এৰস্মীতি ৰা অঞ্ঞথাস্মীতি ৰা.

(২) কথঞ্চ ইত্থস্মীতি হোতি? খত্তিযোস্মীতি ৰা, ব্রাহ্মণোস্মীতি ৰা, ৰেস্সোস্মীতি ৰা, সুদ্দোস্মীতি ৰা, গহট্ঠোস্মীতি ৰা, পব্বজিতোস্মীতি ৰা, দেৰোস্মীতি ৰা, মনুস্সোস্মীতি ৰা, রূপীস্মীতি ৰা, অরূপীস্মীতি ৰা, সঞ্ঞীস্মীতি ৰা, অসঞ্ঞীস্মীতি ৰা, নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীস্মীতি ৰা – এৰং ইত্থস্মীতি হোতি.

(৩) কথঞ্চ এৰস্মীতি হোতি? পরপুগ্গলং [পরং পুগ্গলং (স্যা.)] উপনিধায যথা সো খত্তিযো তথাহং খত্তিযোস্মীতি ৰা, যথা সো ব্রাহ্মণো তথাহং ব্রাহ্মণোস্মীতি ৰা, যথা সো ৰেস্সো তথাহং ৰেস্সোস্মীতি ৰা যথা সো সুদ্দো তথাহং সুদ্দোস্মীতি ৰা, যথা সো গহট্ঠো তথাহং গহট্ঠোস্মীতি ৰা, যথা সো পব্বজিতো তথাহং পব্বজিতোস্মীতি ৰা, যথা সো দেৰো তথাহং দেৰোস্মীতি ৰা, যথা সো মনুস্সো তথাহং মনুস্সোস্মীতি ৰা, যথা সো রূপী তথাহং রূপীস্মীতি ৰা, যথা সো অরূপী তথাহং অরূপীস্মীতি ৰা, যথা সো সঞ্ঞী তথাহং সঞ্ঞীস্মীতি ৰা, যথা সো অসঞ্ঞী তথাহং অসঞ্ঞীস্মীতি ৰা, যথা সো নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী তথাহং নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীস্মীতি ৰা – এৰং এৰস্মীতি হোতি.

(৪) কথঞ্চ অঞ্ঞথাস্মীতি হোতি? পরপুগ্গলং উপনিধায যথা সো খত্তিযো নাহং তথা খত্তিযোস্মীতি ৰা যথা সো ব্রাহ্মণো নাহং তথা ব্রাহ্মণোস্মীতি ৰা, যথা সো ৰেস্সো নাহং তথা ৰেস্সোস্মীতি ৰা, যথা সো সুদ্দো নাহং তথা সুদ্দোস্মীতি ৰা, যথা সো গহট্ঠো নাহং তথা গহট্ঠোস্মীতি ৰা, যথা সো পব্বজিতো নাহং তথা পব্বজিতোস্মীতি ৰা, যথা সো দেৰো নাহং তথা দেৰোস্মীতি ৰা, যথা সো মনুস্সো নাহং তথা মনুস্সোস্মীতি ৰা, যথা সো রূপী নাহং তথা রূপীস্মীতি ৰা, যথা সো অরূপী নাহং তথা অরূপীস্মীতি ৰা, যথা সো সঞ্ঞী নাহং তথা সঞ্ঞীস্মীতি ৰা, যথা সো অসঞ্ঞী নাহং তথা অসঞ্ঞীস্মীতি ৰা, যথা সো নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী নাহং তথা নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীস্মীতি ৰা – এৰং অঞ্ঞথাস্মীতি হোতি.

(৫) কথঞ্চ ভৰিস্সন্তি হোতি? কঞ্চি ধম্মং অনৰকারিং করিত্ৰা রূপং…পে… ৰেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং ভৰিস্সন্তি ছন্দং পটিলভতি, ভৰিস্সন্তি মানং পটিলভতি, ভৰিস্সন্তি দিট্ঠিং পটিলভতি. তস্মিং সতি ইমানি পপঞ্চিতানি হোন্তি – ইত্থং ভৰিস্সন্তি ৰা, এৰং ভৰিস্সন্তি ৰা, অঞ্ঞথা ভৰিস্সন্তি ৰা.

(৬) কথঞ্চ ইত্থং ভৰিস্সন্তি হোতি? খত্তিযো ভৰিস্সন্তি ৰা, ব্রাহ্মণো ভৰিস্সন্তি ৰা, ৰেস্সো ভৰিস্সন্তি ৰা, সুদ্দো ভৰিস্সন্তি ৰা, গহট্ঠো ভৰিস্সন্তি ৰা, পব্বজিতো ভৰিস্সন্তি ৰা, দেৰো ভৰিস্সন্তি ৰা, মনুস্সো ভৰিস্সন্তি ৰা, রূপী ভৰিস্সন্তি ৰা, অরূপী ভৰিস্সন্তি ৰা, সঞ্ঞী ভৰিস্সন্তি ৰা, অসঞ্ঞী ভৰিস্সন্তি ৰা, নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী ভৰিস্সন্তি ৰা – এৰং ইত্থং ভৰিস্সন্তি হোতি.

(৭) কথঞ্চ এৰং ভৰিস্সন্তি হোতি? পরপুগ্গলং উপনিধায যথা সো খত্তিযো তথাহং খত্তিযো ভৰিস্সন্তি ৰা, যথা সো ব্রাহ্মণো তথাহং ব্রাহ্মণো ভৰিস্সন্তি ৰা…পে… যথা সো নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী তথাহং নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী ভৰিস্সন্তি ৰা – এৰং ভৰিস্সন্তি হোতি.

(৮) কথঞ্চ অঞ্ঞথা ভৰিস্সন্তি হোতি? পরপুগ্গলং উপনিধায যথা সো খত্তিযো নাহং তথা খত্তিযো ভৰিস্সন্তি ৰা, যথা সো ব্রাহ্মণো নাহং তথা ব্রাহ্মণো ভৰিস্সন্তি ৰা…পে… যথা সো নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী নাহং তথা নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী ভৰিস্সন্তি ৰা – এৰং অঞ্ঞথা ভৰিস্সন্তি হোতি.

(৯) কথঞ্চ অসস্মীতি হোতি? কঞ্চি ধম্মং অনৰকারিং করিত্ৰা রূপং…পে… ৰেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং নিচ্চোস্মি ধুৰোস্মি সস্সতোস্মি অৰিপরিণামধম্মোস্মীতি – এৰং অসস্মীতি হোতি.

(১০) কথঞ্চ সাতস্মীতি হোতি? কঞ্চি ধম্মং অনৰকারিং করিত্ৰা রূপং…পে… ৰেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং উচ্ছিজ্জিস্সামি ৰিনস্সিস্সামি ন ভৰিস্সামীতি – এৰং সাতস্মীতি হোতি.

(১১) কথঞ্চ সিযন্তি হোতি? কঞ্চি ধম্মং অনৰকারিং করিত্ৰা রূপং…পে… ৰেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং সিযন্তি ছন্দং পটিলভতি, সিযন্তি মানং পটিলভতি, সিযন্তি দিট্ঠিং পটিলভতি. তস্মিং সতি ইমানি পপঞ্চিতানি হোন্তি – ইত্থং সিযন্তি ৰা, এৰং সিযন্তি ৰা, অঞ্ঞথা সিযন্তি ৰা.

(১২) কথঞ্চ ইত্থং সিযন্তি হোতি? খত্তিযো সিযন্তি ৰা, ব্রাহ্মণো সিযন্তি ৰা, ৰেস্সো সিযন্তি ৰা, সুদ্দো সিযন্তি ৰা, গহট্ঠো সিযন্তি ৰা, পব্বজিতো সিযন্তি ৰা, দেৰো সিযন্তি ৰা, মনুস্সো সিযন্তি ৰা, রূপী সিযন্তি ৰা, অরূপী সিযন্তি ৰা, সঞ্ঞী সিযন্তি ৰা, অসঞ্ঞী সিযন্তি ৰা, নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী সিযন্তি ৰা – এৰং ইত্থং সিযন্তি হোতি.

(১৩) কথঞ্চ এৰং সিযন্তি হোতি? পরপুগ্গলং উপনিধায যথা সো খত্তিযো তথাহং খত্তিযো সিযন্তি ৰা, যথা সো ব্রাহ্মণো তথাহং ব্রাহ্মণো সিযন্তি ৰা…পে… যথা সো নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী তথাহং নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী সিযন্তি ৰা – এৰং এৰং সিযন্তি হোতি.

(১৪) কথঞ্চ অঞ্ঞথা সিযন্তি হোতি? পরপুগ্গলং উপনিধায যথা সো খত্তিযো নাহং তথা খত্তিযো সিযন্তি ৰা, যথা সো ব্রাহ্মণো নাহং তথা ব্রাহ্মণো সিযন্তি ৰা…পে… যথা সো নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী নাহং তথা নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী সিযন্তি ৰা – এৰং অঞ্ঞথা সিযন্তি হোতি.

(১৫) কথঞ্চ অপাহং সিযন্তি হোতি? কঞ্চি ধম্মং অনৰকারিং করিত্ৰা রূপং… ৰেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং অপাহং সিযন্তি ছন্দং পটিলভতি, অপাহং সিযন্তি মানং পটিলভতি, অপাহং সিযন্তি দিট্ঠিং পটিলভতি. তস্মিং সতি ইমানি পপঞ্চিতানি হোন্তি – অপাহং ইত্থং সিযন্তি ৰা, অপাহং এৰং সিযন্তি ৰা, অপাহং অঞ্ঞথা সিযন্তি ৰা.

(১৬) কথঞ্চ অপাহং ইত্থং সিযন্তি হোতি? অপাহং খত্তিযো সিযন্তি ৰা, অপাহং ব্রাহ্মণো সিযন্তি ৰা, অপাহং ৰেস্সো সিযন্তি ৰা, অপাহং সুদ্দো সিযন্তি ৰা, অপাহং গহট্ঠো সিযন্তি ৰা, অপাহং পব্বজিতো সিযন্তি ৰা, অপাহং দেৰো সিযন্তি ৰা, অপাহং মনুস্সো সিযন্তি ৰা, অপাহং রূপী সিযন্তি ৰা, অপাহং অরূপী সিযন্তি ৰা, অপাহং সঞ্ঞী সিযন্তি ৰা, অপাহং অসঞ্ঞী সিযন্তি ৰা, অপাহং নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী সিযন্তি ৰা – এৰং অপাহং ইত্থং সিযন্তি হোতি. (১৭) কথঞ্চ অপাহং এৰং সিযন্তি হোতি? পরপুগ্গলং উপনিধায যথা সো খত্তিযো অপাহং তথা খত্তিযো সিযন্তি ৰা, যথা সো ব্রাহ্মণো অপাহং তথা ব্রাহ্মণো সিযন্তি ৰা…পে… যথা সো নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী অপাহং তথা নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী সিযন্তি ৰা – এৰং অপাহং এৰং সিযন্তি হোতি.

(১৮) কথঞ্চ অপাহং অঞ্ঞথা সিযন্তি হোতি? পরপুগ্গলং উপনিধায যথা সো খত্তিযো অপাহং ন তথা খত্তিযো সিযন্তি ৰা, যথা সো ব্রাহ্মণো অপাহং ন তথা ব্রাহ্মণো সিযন্তি ৰা…পে… যথা সো নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী অপাহং ন তথা নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী সিযন্তি ৰা – এৰং অপাহং অঞ্ঞথা সিযন্তি হোতি.

ইমানি অট্ঠারস তণ্হাৰিচরিতানি অজ্ঝত্তিকস্স উপাদায.