১৫. পটিসম্ভিদাৰিভঙ্গো
১. সুত্তন্তভাজনীযং
১. সঙ্গহৰারো
৭১৮. চতস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা [পটিভাণপটিসম্ভিদা (স্যা.) এৰমুপরিপি]. অত্থে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মে ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা, তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা. অযং সঙ্গহৰারো.
২. সচ্চৰারো
৭১৯. চতস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা. দুক্খে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা, দুক্খসমুদযে ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা, দুক্খনিরোধে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা, দুক্খনিরোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা, তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা. অযং সচ্চৰারো.
৩. হেতুৰারো
৭২০. চতস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মপটিসম্ভিদা নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা. হেতুম্হি ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা, হেতুফলে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা, তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা. অযং হেতুৰারো.
৪. ধম্মৰারো
৭২১. চতস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা. যে ধম্মা জাতা ভূতা সঞ্জাতা নিব্বত্তা অভিনিব্বত্তা পাতুভূতা, ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা; যম্হা ধম্মা তে ধম্মা জাতা ভূতা সঞ্জাতা নিব্বত্তা অভিনিব্বত্তা পাতুভূতা, তেসু ধম্মেসু ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা; তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা; ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা. অযং ধম্মৰারো.
৫. পটিচ্চসমুপ্পাদৰারো
৭২২. চতস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা. জরামরণে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা, জরামরণসমুদযে ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা, জরামরণনিরোধে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা, জরামরণনিরোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা, তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭২৩. চতস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা. জাতিযা ঞাণং…পে… ভৰে ঞাণং…পে… উপাদানে ঞাণং…পে… তণ্হায ঞাণং…পে… ৰেদনায ঞাণং…পে… ফস্সে ঞাণং…পে… সল়াযতনে ঞাণং…পে… নামরূপে ঞাণং…পে… ৰিঞ্ঞাণে ঞাণং…পে… সঙ্খারেসু ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা, সঙ্খারসমুদযে ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা, সঙ্খারনিরোধে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা, সঙ্খারনিরোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা, তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা. অযং পটিচ্চসমুপ্পাদৰারো.
৬. পরিযত্তিৰারো
৭২৪. চতস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
তত্থ কতমা ধম্মপটিসম্ভিদা? ইধ ভিক্খু ধম্মং জানাতি – সুত্তং গেয্যং ৰেয্যাকরণং গাথং উদানং ইতিৰুত্তকং জাতকং অব্ভুতধম্মং ৰেদল্লং. অযং ৰুচ্চতি ‘‘ধম্মপটিসম্ভিদা’’. সো তস্স তস্সেৰ ভাসিতস্স অত্থং জানাতি – ‘‘অযং ইমস্স ভাসিতস্স অত্থো, অযং ইমস্স ভাসিতস্স অত্থো’’তি. অযং ৰুচ্চতি ‘‘অত্থপটিসম্ভিদা’’. তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা. অযং পরিযত্তিৰারো.
সুত্তন্তভাজনীযং.
২. অভিধম্মভাজনীযং
১. কুসলৰারো
৭২৫. চতস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা কুসলা? যস্মিং সমযে কামাৰচরং কুসলং চিত্তং উপ্পন্নং হোতি সোমনস্সসহগতং ঞাণসম্পযুত্তং রূপারম্মণং ৰা…পে… ধম্মারম্মণং ৰা যং যং ৰা পনারব্ভ, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি, ইমে ধম্মা কুসলা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা. তেসং ৰিপাকে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা, যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি, তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭২৬. চতস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা কুসলা? যস্মিং সমযে কামাৰচরং কুসলং চিত্তং উপ্পন্নং হোতি সোমনস্সসহগতং ঞাণসম্পযুত্তং সসঙ্খারেন…পে… সোমনস্সসহগতং ঞাণৰিপ্পযুত্তং…পে… সোমনস্সসহগতং ঞাণৰিপ্পযুত্তং সসঙ্খারেন…পে… উপেক্খাসহগতং ঞাণসম্পযুত্তং…পে… উপেক্খাসহগতং ঞাণসম্পযুত্তং সসঙ্খারেন…পে… উপেক্খাসহগতং ঞাণৰিপ্পযুত্তং…পে… উপেক্খাসহগতং ঞাণৰিপ্পযুত্তং সসঙ্খারেন রূপারম্মণং ৰা…পে… ধম্মারম্মণং ৰা যং যং ৰা পনারব্ভ, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি. ইমে ধম্মা কুসলা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা. তেসং ৰিপাকে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭২৭. চতস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা কুসলা? যস্মিং সমযে রূপূপপত্তিযা মগ্গং ভাৰেতি ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি পথৰীকসিণং, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি. ইমে ধম্মা কুসলা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা. তেসং ৰিপাকে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭২৮. চতস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা কুসলা? যস্মিং সমযে অরূপূপপত্তিযা মগ্গং ভাৰেতি সব্বসো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসঞ্ঞাসহগতং সুখস্স চ পহানা…পে… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি. ইমে ধম্মা কুসলা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা. তেসং ৰিপাকে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭২৯. চতস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা কুসলা? যস্মিং সমযে লোকুত্তরং ঝানং ভাৰেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি. ইমে ধম্মা কুসলা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা. তেসং ৰিপাকে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
২. অকুসলৰারো
৭৩০. চতস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা অকুসলা? যস্মিং সমযে অকুসলং চিত্তং উপ্পন্নং হোতি সোমনস্সসহগতং দিট্ঠিগতসম্পযুত্তং রূপারম্মণং ৰা…পে… ধম্মারম্মণং ৰা যং যং ৰা পনারব্ভ, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি. ইমে ধম্মা অকুসলা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা. তেসং ৰিপাকে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭৩১. চতস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা অকুসলা? যস্মিং সমযে অকুসলং চিত্তং উপ্পন্নং হোতি সোমনস্সসহগতং দিট্ঠিগতসম্পযুত্তং সসঙ্খারেন…পে… সোমনস্সসহগতং দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তং…পে… সোমনস্সসহগতং দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তং সসঙ্খারেন…পে… উপেক্খাসহগতং দিট্ঠিগতসম্পযুত্তং…পে… উপেক্খাসহগতং দিট্ঠিগতসম্পযুত্তং সসঙ্খারেন…পে… উপেক্খাসহগতং দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তং…পে… উপেক্খাসহগতং দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তং সসঙ্খারেন…পে… দোমনস্সসহগতং পটিঘসম্পযুত্তং…পে… দোমনস্সসহগতং পটিঘসম্পযুত্তং সসঙ্খারেন…পে… উপেক্খাসহগতং ৰিচিকিচ্ছাসম্পযুত্তং…পে… উপেক্খাসহগতং উদ্ধচ্চসম্পযুত্তং রূপারম্মণং ৰা…পে… ধম্মারম্মণং ৰা যং যং ৰা পনারব্ভ, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি. ইমে ধম্মা অকুসলা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা. তেসং ৰিপাকে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৩. ৰিপাকৰারো
৭৩২. তিস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা অব্যাকতা? যস্মিং সমযে কামাৰচরস্স কুসলস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা ৰিপাকং চক্খুৰিঞ্ঞাণং উপ্পন্নং হোতি উপেক্খাসহগতং রূপারম্মণং, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি, ৰেদনা হোতি, সঞ্ঞা হোতি, চেতনা হোতি, চিত্তং হোতি, উপেক্খা হোতি, চিত্তস্সেকগ্গতা হোতি, মনিন্দ্রিযং হোতি, উপেক্খিন্দ্রিযং হোতি, জীৰিতিন্দ্রিযং হোতি, যে ৰা পন তস্মিং সমযে অঞ্ঞেপি অত্থি পটিচ্চসমুপ্পন্না অরূপিনো ধম্মা. ইমে ধম্মা অব্যাকতা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭৩৩. তিস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা অব্যাকতা? যস্মিং সমযে কামাৰচরস্স কুসলস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা ৰিপাকং সোতৰিঞ্ঞাণং উপ্পন্নং হোতি উপেক্খাসহগতং সদ্দারম্মণং…পে… ঘানৰিঞ্ঞাণং উপ্পন্নং হোতি উপেক্খাসহগতং গন্ধারম্মণং…পে… জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং উপ্পন্নং হোতি উপেক্খাসহগতং রসারম্মণং…পে… কাযৰিঞ্ঞাণং উপ্পন্নং হোতি সুখসহগতং ফোট্ঠব্বারম্মণং, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি, ৰেদনা হোতি, সঞ্ঞা হোতি, চেতনা হোতি, চিত্তং হোতি, সুখং হোতি, চিত্তস্সেকগ্গতা হোতি, মনিন্দ্রিযং হোতি, সুখিন্দ্রিযং হোতি, জীৰিতিন্দ্রিযং হোতি, যে ৰা পন তস্মিং সমযে অঞ্ঞেপি অত্থি পটিচ্চসমুপ্পন্না অরূপিনো ধম্মা. ইমে ধম্মা অব্যাকতা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭৩৪. তিস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা. কতমে ধম্মা অব্যাকতা? যস্মিং সমযে কামাৰচরস্স কুসলস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা ৰিপাকা মনোধাতু উপ্পন্না হোতি উপেক্খাসহগতা রূপারম্মণা ৰা…পে… ফোট্ঠব্বারম্মণা ৰা যং যং ৰা পনারব্ভ, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি, ৰেদনা হোতি, সঞ্ঞা হোতি, চেতনা হোতি, চিত্তং হোতি, ৰিতক্কো হোতি, ৰিচারো হোতি, উপেক্খা হোতি, চিত্তস্সেকগ্গতা হোতি, মনিন্দ্রিযং হোতি, উপেক্খিন্দ্রিযং হোতি, জীৰিতিন্দ্রিযং হোতি, যে ৰা পন তস্মিং সমযে অঞ্ঞেপি অত্থি পটিচ্চসমুপ্পন্না অরূপিনো ধম্মা. ইমে ধম্মা অব্যাকতা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭৩৫. তিস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা অব্যাকতা? যস্মিং সমযে কামাৰচরস্স কুসলস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা ৰিপাকা মনোৰিঞ্ঞাণধাতু উপ্পন্না হোতি সোমনস্সসহগতা রূপারম্মণা ৰা…পে… ধম্মারম্মণা ৰা যং যং ৰা পনারব্ভ, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি, ৰেদনা হোতি, সঞ্ঞা হোতি, চেতনা হোতি, চিত্তং হোতি, ৰিতক্কো হোতি, ৰিচারো হোতি, পীতি হোতি, সুখং হোতি, চিত্তস্সেকগ্গতা হোতি, মনিন্দ্রিযং হোতি, সোমনস্সিন্দ্রিযং হোতি, জীৰিতিন্দ্রিযং হোতি, যে ৰা পন তস্মিং সমযে অঞ্ঞেপি অত্থি পটিচ্চসমুপ্পন্না অরূপিনো ধম্মা. ইমে ধম্মা অব্যাকতা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭৩৬. তিস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা অব্যাকতা? যস্মিং সমযে কামাৰচরস্স কুসলস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা ৰিপাকা মনোৰিঞ্ঞাণধাতু উপ্পন্না হোতি উপেক্খাসহগতা রূপারম্মণা ৰা…পে… ধম্মারম্মণা ৰা যং যং ৰা পনারব্ভ, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি, ৰেদনা হোতি, সঞ্ঞা হোতি, চেতনা হোতি, চিত্তং হোতি, ৰিতক্কো হোতি, ৰিচারো হোতি, উপেক্খা হোতি, চিত্তস্সেকগ্গতা হোতি, মনিন্দ্রিযং হোতি, উপেক্খিন্দ্রিযং হোতি, জীৰিতিন্দ্রিযং হোতি, যে ৰা পন তস্মিং সমযে অঞ্ঞেপি অত্থি পটিচ্চসমুপ্পন্না অরূপিনো ধম্মা. ইমে ধম্মা অব্যাকতা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭৩৭. তিস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা অব্যাকতা? যস্মিং সমযে কামাৰচরস্স কুসলস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা ৰিপাকা মনোৰিঞ্ঞাণধাতু উপ্পন্না হোতি সোমনস্সসহগতা ঞাণসম্পযুত্তা…পে… সোমনস্সসহগতা ঞাণসম্পযুত্তা সসঙ্খারেন…পে… সোমনস্সসহগতা ঞাণৰিপ্পযুত্তা…পে… সোমনস্সসহগতা ঞাণৰিপ্পযুত্তা সসঙ্খারেন…পে… উপেক্খাসহগতা ঞাণসম্পযুত্তা…পে… উপেক্খাসহগতা ঞাণসম্পযুত্তা সসঙ্খারেন…পে… উপেক্খাসহগতা ঞাণৰিপ্পযুত্তা…পে… উপেক্খাসহগতা ঞাণৰিপ্পযুত্তা সসঙ্খারেন রূপারম্মণা ৰা…পে… ধম্মারম্মণা ৰা যং যং ৰা পনারব্ভ, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি. ইমে ধম্মা অব্যাকতা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭৩৮. তিস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা অব্যাকতা? যস্মিং সমযে রূপূপপত্তিযা মগ্গং ভাৰেতি ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি পথৰীকসিণং, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি. ইমে ধম্মা কুসলা. তস্সেৰ রূপাৰচরস্স কুসলস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা ৰিপাকং ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি পথৰীকসিণং, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি. ইমে ধম্মা অব্যাকতা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭৩৯. তিস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা অব্যাকতা? যস্মিং সমযে অরূপূপপত্তিযা মগ্গং ভাৰেতি সব্বসো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসঞ্ঞাসহগতং সুখস্স চ পহানা…পে… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি. ইমে ধম্মা কুসলা. তস্সেৰ অরূপাৰচরস্স কুসলস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা ৰিপাকং সব্বসো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসঞ্ঞাসহগতং সুখস্স চ পহানা…পে… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি. ইমে ধম্মা অব্যাকতা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭৪০. তিস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা অব্যাকতা? যস্মিং সমযে লোকুত্তরং ঝানং ভাৰেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি. ইমে ধম্মা কুসলা. তস্সেৰ লোকুত্তরস্স কুসলস্স কম্মস্স কতত্তা ভাৰিতত্তা ৰিপাকং ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং সুঞ্ঞতং, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি. ইমে ধম্মা অব্যাকতা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭৪১. তিস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা অব্যাকতা? যস্মিং সমযে অকুসলস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা ৰিপাকং চক্খুৰিঞ্ঞাণং উপ্পন্নং হোতি উপেক্খাসহগতং রূপারম্মণং…পে… সোতৰিঞ্ঞাণং উপ্পন্নং হোতি উপেক্খাসহগতং সদ্দারম্মণং…পে… ঘানৰিঞ্ঞাণং উপ্পন্নং হোতি উপেক্খাসহগতং গন্ধারম্মণং…পে… জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং উপ্পন্নং হোতি উপেক্খাসহগতং রসারম্মণং…পে… কাযৰিঞ্ঞাণং উপ্পন্নং হোতি দুক্খসহগতং ফোট্ঠব্বারম্মণং, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি, ৰেদনা হোতি, সঞ্ঞা হোতি, চেতনা হোতি, চিত্তং হোতি, দুক্খং হোতি, চিত্তস্সেকগ্গতা হোতি, মনিন্দ্রিযং হোতি, দুক্খিন্দ্রিযং হোতি, জীৰিতিন্দ্রিযং হোতি, যে ৰা পন তস্মিং সমযে অঞ্ঞেপি অত্থি পটিচ্চসমুপ্পন্না অরূপিনো ধম্মা. ইমে ধম্মা অব্যাকতা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭৪২. তিস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা অব্যাকতা? যস্মিং সমযে অকুসলস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা ৰিপাকা মনোধাতু উপ্পন্না হোতি উপেক্খাসহগতা রূপারম্মণা ৰা…পে… ফোট্ঠব্বারম্মণা ৰা…পে… মনোৰিঞ্ঞাণধাতু উপ্পন্না হোতি উপেক্খাসহগতা রূপারম্মণা ৰা…পে… ধম্মারম্মণা ৰা যং যং ৰা পনারব্ভ, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি, ৰেদনা হোতি, সঞ্ঞা হোতি, চেতনা হোতি, চিত্তং হোতি, ৰিতক্কো হোতি, ৰিচারো হোতি, উপেক্খা হোতি, চিত্তস্সেকগ্গতা হোতি, মনিন্দ্রিযং হোতি, উপেক্খিন্দ্রিযং হোতি, জীৰিতিন্দ্রিযং হোতি, যে ৰা পন তস্মিং সমযে অঞ্ঞেপি অত্থি পটিচ্চসমুপ্পন্না অরূপিনো ধম্মা. ইমে ধম্মা অব্যাকতা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৪. কিরিযৰারো
৭৪৩. তিস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা অব্যাকতা? যস্মিং সমযে মনোধাতু উপ্পন্না হোতি কিরিযা নেৰ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৰিপাকা উপেক্খাসহগতা রূপারম্মণা ৰা…পে… ফোট্ঠব্বারম্মণা ৰা যং যং ৰা পনারব্ভ, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি, ৰেদনা হোতি, সঞ্ঞা হোতি, চেতনা হোতি, চিত্তং হোতি, ৰিতক্কো হোতি, ৰিচারো হোতি, উপেক্খা হোতি, চিত্তস্সেকগ্গতা হোতি, মনিন্দ্রিযং হোতি, উপেক্খিন্দ্রিযং হোতি, জীৰিতিন্দ্রিযং হোতি, যে ৰা পন তস্মিং সমযে অঞ্ঞেপি অত্থি পটিচ্চসমুপ্পন্না অরূপিনো ধম্মা. ইমে ধম্মা অব্যাকতা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭৪৪. তিস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা অব্যাকতা? যস্মিং সমযে মনোৰিঞ্ঞাণধাতু উপ্পন্না হোতি কিরিযা নেৰ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৰিপাকা সোমনস্সসহগতা রূপারম্মণা ৰা…পে… ধম্মারম্মণা ৰা…পে… মনোৰিঞ্ঞাণধাতু উপ্পন্না হোতি কিরিযা নেৰ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৰিপাকা উপেক্খাসহগতা রূপারম্মণা ৰা…পে… ধম্মারম্মণা ৰা যং যং ৰা পনারব্ভ, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি, ৰেদনা হোতি, সঞ্ঞা হোতি, চেতনা হোতি, চিত্তং হোতি, ৰিতক্কো হোতি, ৰিচারো হোতি, উপেক্খা হোতি, চিত্তস্সেকগ্গতা হোতি, ৰীরিযিন্দ্রিযং হোতি, সমাধিন্দ্রিযং হোতি, মনিন্দ্রিযং হোতি, উপেক্খিন্দ্রিযং হোতি, জীৰিতিন্দ্রিযং হোতি, যে ৰা পন তস্মিং সমযে অঞ্ঞেপি অত্থি পটিচ্চসমুপ্পন্না অরূপিনো ধম্মা. ইমে ধম্মা অব্যাকতা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭৪৫. তিস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
কতমে ধম্মা অব্যাকতা? যস্মিং সমযে মনোৰিঞ্ঞাণধাতু উপ্পন্না হোতি কিরিযা নেৰ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৰিপাকা সোমনস্সসহগতা ঞাণসম্পযুত্তা…পে… সোমনস্সসহগতা ঞাণসম্পযুত্তা সসঙ্খারেন…পে… সোমনস্সসহগতা ঞাণৰিপ্পযুত্তা…পে… সোমনস্সসহগতা ঞাণৰিপ্পযুত্তা সসঙ্খারেন…পে… উপেক্খাসহগতা ঞাণসম্পযুত্তা…পে… উপেক্খাসহগতা ঞাণসম্পযুত্তা সসঙ্খারেন…পে… উপেক্খাসহগতা ঞাণৰিপ্পযুত্তা…পে… উপেক্খাসহগতা ঞাণৰিপ্পযুত্তা সসঙ্খারেন…পে… রূপাৰচরং ঝানং ভাৰেতি…পে… অরূপাৰচরং ঝানং ভাৰেতি কিরিযং নেৰ কুসলং নাকুসলং ন চ কম্মৰিপাকং দিট্ঠধম্মসুখৰিহারং…পে… সব্বসো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসঞ্ঞাসহগতং সুখস্স চ পহানা…পে… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি. ইমে ধম্মা অব্যাকতা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা. যায নিরুত্তিযা তেসং ধম্মানং পঞ্ঞত্তি হোতি তত্র ধম্মনিরুত্তাভিলাপে ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা. যেন ঞাণেন তানি ঞাণানি জানাতি – ‘‘ইমানি ঞাণানি ইদমত্থজোতকানী’’তি, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭৪৬. চতস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা. তিস্সো পটিসম্ভিদা কামাৰচরকুসলতো চতূসু ঞাণসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু, কিরিযতো চতূসু ঞাণসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জন্তি. অত্থপটিসম্ভিদা এতেসু চেৰ উপ্পজ্জতি, চতূসু মগ্গেসু চতূসু ফলেসু চ উপ্পজ্জতি.
অভিধম্মভাজনীযং.
৩. পঞ্হাপুচ্ছকং
৭৪৭. চতস্সো পটিসম্ভিদা – অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মপটিসম্ভিদা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা, পটিভানপটিসম্ভিদা.
৭৪৮. চতুন্নং পটিসম্ভিদানং কতি কুসলা, কতি অকুসলা, কতি অব্যাকতা…পে… কতি সরণা, কতি অরণা?
১. তিকং
৭৪৯. সিযা কুসলা, সিযা অব্যাকতা. সিযা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা, সিযা অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা. তিস্সো পটিসম্ভিদা সিযা ৰিপাকধম্মধম্মা, সিযা নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মা; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা ৰিপাকা, সিযা ৰিপাকধম্মধম্মা, সিযা নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মা. তিস্সো পটিসম্ভিদা অনুপাদিন্নুপাদানিযা; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা অনুপাদিন্নুপাদানিযা, সিযা অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযা. তিস্সো পটিসম্ভিদা অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা, সিযা অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা.
তিস্সো পটিসম্ভিদা সৰিতক্কসৰিচারা; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা সৰিতক্কসৰিচারা, সিযা অৰিতক্কৰিচারমত্তা, সিযা অৰিতক্কঅৰিচারা. সিযা পীতিসহগতা, সিযা সুখসহগতা, সিযা উপেক্খাসহগতা. নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বা. নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা.
তিস্সো পটিসম্ভিদা সিযা আচযগামিনো, সিযা নেৰাচযগামিনাপচযগামিনো; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা আচযগামিনী, সিযা অপচযগামিনী, সিযা নেৰাচযগামিনাপচযগামিনী.
তিস্সো পটিসম্ভিদা নেৰসেক্খনাসেক্খা, অত্থপটিসম্ভিদা সিযা সেক্খা, সিযা অসেক্খা, সিযা নেৰসেক্খনাসেক্খা. তিস্সো পটিসম্ভিদা পরিত্তা; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা পরিত্তা, সিযা অপ্পমাণা. নিরুত্তিপটিসম্ভিদা পরিত্তারম্মণা; তিস্সো পটিসম্ভিদা সিযা পরিত্তারম্মণা, সিযা মহগ্গতারম্মণা, সিযা অপ্পমাণারম্মণা.
তিস্সো পটিসম্ভিদা মজ্ঝিমা; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা মজ্ঝিমা, সিযা পণীতা. তিস্সো পটিসম্ভিদা অনিযতা; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা সম্মত্তনিযতা, সিযা অনিযতা. নিরুত্তিপটিসম্ভিদা ন ৰত্তব্বা – মগ্গারম্মণাতিপি, মগ্গহেতুকাতিপি, মগ্গাধিপতিনীতিপি; অত্থপটিসম্ভিদা ন মগ্গারম্মণা, সিযা মগ্গহেতুকা, সিযা মগ্গাধিপতিনী, সিযা ন ৰত্তব্বা মগ্গহেতুকাতিপি, মগ্গাধিপতিনীতিপি; দ্ৰে পটিসম্ভিদা সিযা মগ্গারম্মণা, ন মগ্গহেতুকা, সিযা মগ্গাধিপতিনো, সিযা ন ৰত্তব্বা মগ্গারম্মণাতিপি, মগ্গাধিপতিনোতিপি.
তিস্সো পটিসম্ভিদা সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না, ন ৰত্তব্বা উপ্পাদিনোতি; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না, সিযা উপ্পাদিনী. সিযা অতীতা, সিযা অনাগতা, সিযা পচ্চুপ্পন্না. নিরুত্তিপটিসম্ভিদা পচ্চুপ্পন্নারম্মণা; দ্ৰে পটিসম্ভিদা সিযা অতীতারম্মণা, সিযা অনাগতারম্মণা, সিযা পচ্চুপ্পন্নারম্মণা; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা অতীতারম্মণা, সিযা অনাগতারম্মণা, সিযা পচ্চুপ্পন্নারম্মণা, সিযা ন ৰত্তব্বা অতীতারম্মণাতিপি, অনাগতারম্মণাতিপি, পচ্চুপ্পন্নারম্মণাতিপি. সিযা অজ্ঝত্তা, সিযা বহিদ্ধা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা. নিরুত্তিপটিসম্ভিদা বহিদ্ধারম্মণা; তিস্সো পটিসম্ভিদা সিযা অজ্ঝত্তারম্মণা, সিযা বহিদ্ধারম্মণা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধারম্মণা. অনিদস্সনঅপটিঘা.
২. দুকং
৭৫০. হেতূ, সহেতুকা, হেতুসম্পযুত্তা, হেতূ চেৰ সহেতুকা চ, হেতূ চেৰ হেতুসম্পযুত্তা চ, ন ৰত্তব্বা ন হেতূ সহেতুকাতিপি, নহেতূঅহেতুকাতিপি.
সপ্পচ্চযা, সঙ্খতা, অনিদস্সনা, অপ্পটিঘা, অরূপা, তিস্সো পটিসম্ভিদা লোকিযা, অত্থপটিসম্ভিদা সিযা লোকিযা, সিযা লোকুত্তরা, কেনচি ৰিঞ্ঞেয্যা, কেনচি ন ৰিঞ্ঞেয্যা.
নো আসৰা. তিস্সো পটিসম্ভিদা সাসৰা; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা সাসৰা, সিযা অনাসৰা. আসৰৰিপ্পযুত্তা. তিস্সো পটিসম্ভিদা ন ৰত্তব্বা আসৰা চেৰ সাসৰা চাতি, সাসৰা চেৰ নো চ আসৰা; অত্থপটিসম্ভিদা ন ৰত্তব্বা আসৰো [আসৰা (সী.) ধাতুৰিভঙ্গে পন পাঠনানত্তং নত্থি] চেৰ সাসৰা চাতি, সিযা সাসৰা চেৰ নো চ আসৰো [আসৰা (সী.) ধাতুৰিভঙ্গে পন পাঠনানত্তং নত্থি], সিযা ন ৰত্তব্বা সাসৰা চেৰ নো চ আসৰাতি. ন ৰত্তব্বা আসৰা চেৰ আসৰসম্পযুত্তা চাতিপি, আসৰসম্পযুত্তা চেৰ নো চ আসৰাতিপি. তিস্সো পটিসম্ভিদা আসৰৰিপ্পযুত্তা সাসৰা; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা আসৰৰিপ্পযুত্তা সাসৰা, সিযা আসৰৰিপ্পযুত্তা অনাসৰা.
নো সংযোজনা…পে… নো গন্থা…পে… নো ওঘা…পে… নো যোগা…পে… নো নীৰরণা…পে… নো পরামাসা…পে… সারম্মণা. নো চিত্তা, চেতসিকা, চিত্তসম্পযুত্তা, চিত্তসংসট্ঠা, চিত্তসমুট্ঠানা, চিত্তসহভুনো, চিত্তানুপরিৰত্তিনো. চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানা, চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভুনো, চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপরিৰত্তিনো, বাহিরা, নো উপাদা, অনুপাদিন্না.
নো উপাদানা…পে… নো কিলেসা…পে… ন দস্সনেন পহাতব্বা. ন ভাৰনায পহাতব্বা. ন দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা. ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা. তিস্সো পটিসম্ভিদা সৰিতক্কা; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা সৰিতক্কা, সিযা অৰিতক্কা. তিস্সো পটিসম্ভিদা সৰিচারা; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা সৰিচারা, সিযা অৰিচারা. সিযা সপ্পীতিকা, সিযা অপ্পীতিকা. সিযা পীতিসহগতা, সিযা ন পীতিসহগতা. সিযা সুখসহগতা, সিযা ন সুখসহগতা. সিযা উপেক্খাসহগতা, সিযা ন উপেক্খাসহগতা. তিস্সো পটিসম্ভিদা কামাৰচরা; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা কামাৰচরা, সিযা ন কামাৰচরা. ন রূপাৰচরা. ন অরূপাৰচরা. তিস্সো পটিসম্ভিদা পরিযাপন্না; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা পরিযাপন্না, সিযা অপরিযাপন্না. তিস্সো পটিসম্ভিদা অনিয্যানিকা; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা নিয্যানিকা, সিযা অনিয্যানিকা. তিস্সো পটিসম্ভিদা অনিযতা; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা নিযতা, সিযা অনিযতা. তিস্সো পটিসম্ভিদা সউত্তরা; অত্থপটিসম্ভিদা সিযা সউত্তরা, সিযা অনুত্তরা. অরণাতি.
পঞ্হাপুচ্ছকং.
পটিসম্ভিদাৰিভঙ্গো নিট্ঠিতো.