১. মেত্তা
৬৪৩. কথঞ্চ ভিক্খু মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরতি? সেয্যথাপি নাম একং পুগ্গলং পিযং মনাপং দিস্ৰা মেত্তাযেয্য, এৰমেৰ সব্বে সত্তে মেত্তায ফরতি.
তত্থ কতমা মেত্তা? যা সত্তেসু মেত্তি মেত্তাযনা মেত্তাযিতত্তং মেত্তাচেতোৰিমুত্তি – অযং ৰুচ্চতি ‘‘মেত্তা’’.
তত্থ কতমং চিত্তং? যং চিত্তং মনো মানসং হদযং পণ্ডরং মনো মনাযতনং মনিন্দ্রিযং ৰিঞ্ঞাণং ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো তজ্জামনোৰিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৰুচ্চতি ‘‘চিত্তং’’. ইদং চিত্তং ইমায মেত্তায সহগতং হোতি সহজাতং সংসট্ঠং সম্পযুত্তং. তেন ৰুচ্চতি ‘‘মেত্তাসহগতেন চেতসা’’তি.
৬৪৪. ‘‘একং দিস’’ন্তি পুরত্থিমং ৰা দিসং পচ্ছিমং ৰা দিসং উত্তরং ৰা দিসং দক্খিণং ৰা দিসং উদ্ধং ৰা অধো ৰা তিরিযং ৰা ৰিদিসং ৰা.
৬৪৫. ‘‘ফরিত্ৰা’’তি ফরিত্ৰা অধিমুচ্চিত্ৰা.
৬৪৬. ‘‘ৰিহরতী’’তি ইরিযতি ৰত্ততি পালেতি যপেতি যাপেতি চরতি ৰিহরতি. তেন ৰুচ্চতি ‘‘ৰিহরতী’’তি.
৬৪৭. ‘‘তথা দুতিয’’ন্তি যথেৰ একং দিসং তথা দুতিযং দিসং তথা ততিযং দিসং তথা চতুত্থং দিসং তথা উদ্ধং তথা অধো তথা তিরিযং তথা ৰিদিসং.
৬৪৮. ‘‘সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোক’’ন্তি সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং অসেসং নিস্সেসং. পরিযাদাযৰচনমেতং – ‘‘সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোক’’ন্তি.
৬৪৯. ‘‘মেত্তাসহগতেন চেতসা’’তি তত্থ কতমা মেত্তা? যা সত্তেসু মেত্তি মেত্তাযনা মেত্তাযিতত্তং মেত্তাচেতোৰিমুত্তি – অযং ৰুচ্চতি ‘‘মেত্তা’’.
তত্থ কতমং চিত্তং? যং চিত্তং মনো মানসং…পে… তজ্জামনোৰিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৰুচ্চতি ‘‘চিত্তং’’. ইদং চিত্তং ইমায মেত্তায সহগতং হোতি সহজাতং সংসট্ঠং সম্পযুত্তং. তেন ৰুচ্চতি ‘‘মেত্তাসহগতেন চেতসা’’তি.
৬৫০. ‘‘ৰিপুলেনা’’তি যং ৰিপুলং তং মহগ্গতং, যং মহগ্গতং তং অপ্পমাণং, যং অপ্পমাণং সো অৰেরো, যো অৰেরো সো অব্যাপজ্জো [অব্যাপজ্ঝো (সী. স্যা.)].
৬৫১. ‘‘ফরিত্ৰা’’তি ফরিত্ৰা অধিমুচ্চিত্ৰা.
৬৫২. ‘‘ৰিহরতী’’তি…পে… তেন ৰুচ্চতি ‘‘ৰিহরতী’’তি.