(২৯) ৯. যথাকম্মূপগতঞাণকথা
৩৭৭. যথাকম্মূপগতং ঞাণং [যথাকম্মূপগতঞাণং (স্যা. কং.)] দিব্বচক্খুন্তি? আমন্তা. যথাকম্মূপগতঞ্চ মনসি করোতি, দিব্বেন চক্খুনা রূপং পস্সতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
যথাকম্মূপগতঞ্চ মনসি করোতি, দিব্বেন চক্খুনা রূপং পস্সতীতি? আমন্তা. দ্ৰিন্নং ফস্সানং দ্ৰিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
যথাকম্মূপগতং ঞাণং দিব্বচক্খুন্তি? আমন্তা. ‘‘ইমে ৰত ভোন্তো সত্তা’’তি চ মনসি করোতি, ‘‘কাযদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা’’তি চ মনসি করোতি, ‘‘ৰচীদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা’’তি চ মনসি করোতি, ‘‘মনোদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা’’তি চ মনসি করোতি, ‘‘অরিযানং উপৰাদকা’’তি চ মনসি করোতি, ‘‘মিচ্ছাদিট্ঠিকা’’তি চ মনসি করোতি, ‘‘মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মসমাদানা’’তি চ মনসি করোতি, ‘‘তে কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপন্না’’তি চ মনসি করোতি, ‘‘ইমে ৰা পন ভোন্তো সত্তা’’তি চ মনসি করোতি, ‘‘কাযসুচরিতেন সমন্নাগতা’’তি চ মনসি করোতি, ‘‘ৰচীসুচরিতেন সমন্নাগতা’’তি চ মনসি করোতি, ‘‘মনোসুচরিতেন সমন্নাগতা’’তি চ মনসি করোতি, ‘‘অরিযানং অনুপৰাদকা’’তি চ মনসি করোতি, ‘‘সম্মাদিট্ঠিকা’’তি চ মনসি করোতি, ‘‘সম্মাদিট্ঠিকম্মসম্মাদানা’’তি চ মনসি করোতি, ‘‘তে কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না’’তি চ মনসি করোতি, দিব্বেন চক্খুনা রূপং পস্সতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
‘‘তে কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না’’তি চ মনসি করোতি, দিব্বেন চক্খুনা রূপং পস্সতীতি? আমন্তা. দ্ৰিন্নং ফস্সানং দ্ৰিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৭৮. যথাকম্মূপগতং ঞাণং দিব্বচক্খুন্তি? আমন্তা. অত্থি কোচি অদিব্বচক্খুকো দিব্বচক্খুং অপ্পটিলদ্ধো অনধিগতো অসচ্ছিকতো যথাকম্মূপগতং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি অত্থি কোচি অদিব্বচক্খুকো দিব্বচক্খুং অপ্পটিলদ্ধো অনধিগতো অসচ্ছিকতো যথাকম্মূপগতং জানাতি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘যথাকম্মূপগতং ঞাণং দিব্বচক্খু’’ন্তি.
যথাকম্মূপগতং ঞাণং দিব্বচক্খুন্তি? আমন্তা. আযস্মা সারিপুত্তো যথাকম্মূপগতং ঞাণং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি আযস্মা সারিপুত্তো যথাকম্মূপগতং ঞাণং জানাতি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘যথাকম্মূপগতং ঞাণং দিব্বচক্খু’’ন্তি.
যথাকম্মূপগতং ঞাণং দিব্বচক্খুন্তি? আমন্তা. আযস্মা সারিপুত্তো যথাকম্মূপগতং ঞাণং জানাতীতি? আমন্তা. অত্থাযস্মতো সারিপুত্তস্স দিব্বচক্খুন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অত্থাযস্মতো সারিপুত্তস্স দিব্বচক্খুন্তি? আমন্তা. ননু আযস্মা সারিপুত্তো এতদৰোচ –
‘‘নেৰ পুব্বেনিৰাসায, নপি দিব্বস্স চক্খুনো;
চেতোপরিযায ইদ্ধিযা, সোতধাতুৰিসুদ্ধিযা;
চুতিযা উপপত্তিযা, পণিধি মে ন ৰিজ্জতী’’তি [থেরগা. ৯৯৬ থেরগাথাযং].
অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘যথাকম্মূপগতং ঞাণং দিব্বচক্খু’’ন্তি.
যথাকম্মূপগতঞাণকথা নিট্ঠিতা.