৩. ততিযৰগ্গো
(২১) ১. বলকথা
৩৫৪. তথাগতবলং সাৰকসাধারণন্তি? আমন্তা. তথাগতবলং সাৰকবলং, সাৰকবলং তথাগতবলন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
তথাগতবলং সাৰকসাধারণন্তি? আমন্তা. তঞ্ঞেৰ তথাগতবলং তং সাৰকবলং, তঞ্ঞেৰ সাৰকবলং তং তথাগতবলন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
তথাগতবলং সাৰকসাধারণন্তি? আমন্তা. যাদিসং তথাগতবলং তাদিসং সাৰকবলং, যাদিসং সাৰকবলং তাদিসং তথাগতবলন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
তথাগতবলং সাৰকসাধারণন্তি? আমন্তা. যাদিসো তথাগতস্স পুব্বযোগো পুব্বচরিযা ধম্মক্খানং ধম্মদেসনা তাদিসো সাৰকস্স পুব্বযোগো পুব্বচরিযা ধম্মক্খানং ধম্মদেসনাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
তথাগতবলং সাৰকসাধারণন্তি? আমন্তা. তথাগতো জিনো সত্থা সম্মাসম্বুদ্ধো সব্বঞ্ঞূ সব্বদস্সাৰী ধম্মস্সামী ধম্মপ্পটিসরণোতি? আমন্তা. সাৰকো জিনো সত্থা সম্মাসম্বুদ্ধো সব্বঞ্ঞূ সব্বদস্সাৰী ধম্মস্সামী ধম্মপ্পটিসরণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
তথাগতবলং সাৰকসাধারণন্তি? আমন্তা. তথাগতো অনুপ্পন্নস্স মগ্গস্স উপ্পাদেতা অসঞ্জাতস্স মগ্গস্স সঞ্জনেতা অনক্খাতস্স মগ্গস্স অক্খাতা মগ্গঞ্ঞূ মগ্গৰিদূ মগ্গকোৰিদোতি? আমন্তা. সাৰকো অনুপ্পন্নস্স মগ্গস্স উপ্পাদেতা অসঞ্জাতস্স মগ্গস্স সঞ্জনেতা অনক্খাতস্স মগ্গস্স অক্খাতা মগ্গঞ্ঞূ মগ্গৰিদূ মগ্গকোৰিদোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ইন্দ্রিযপরোপরিযত্তং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণন্তি? আমন্তা. সাৰকো সব্বঞ্ঞূ সব্বদস্সাৰীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৫৫. সাৰকো ঠানাঠানং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সাৰকো ঠানাঠানং জানাতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ঠানাঠানং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণ’’ন্তি.
সাৰকো অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নানং কম্মসমাদানানং ঠানসো হেতুসো ৰিপাকং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সাৰকো অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নানং কম্মসমাদানানং ঠানসো হেতুসো ৰিপাকং জানাতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নানং কম্মসমাদানানং ঠানসো হেতুসো ৰিপাকং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণ’’ন্তি.
সাৰকো সব্বত্থগামিনিং পটিপদং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সাৰকো সব্বত্থগামিনিং পটিপদং জানাতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সব্বত্থগামিনিং পটিপদং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণ’’ন্তি.
সাৰকো অনেকধাতুং নানাধাতুং লোকং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সাৰকো অনেকধাতুং নানাধাতুং লোকং জানাতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অনেকধাতুং নানাধাতুং লোকং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণ’’ন্তি.
সাৰকো সত্তানং নানাধিমুত্তিকতং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সাৰকো সত্তানং নানাধিমুত্তিকতং জানাতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সত্তানং নানাধিমুত্তিকতং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণ’’ন্তি.
সাৰকো ঝানৰিমোক্খসমাধিসমাপত্তীনং সংকিলেসং ৰোদানং ৰুট্ঠানং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সাৰকো ঝানৰিমোক্খসমাধিসমাপত্তীনং সংকিলেসং ৰোদানং ৰুট্ঠানং জানাতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘ঝানৰিমোক্খসমাধিসমাপত্তীনং সংকিলেসং ৰোদানং ৰুট্ঠানং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণ’’ন্তি.
সাৰকো পুব্বেনিৰাসানুস্সতিং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সাৰকো পুব্বেনিৰাসানুস্সতিং জানাতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘পুব্বেনিৰাসানুস্সতি যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণ’’ন্তি.
সাৰকো সত্তানং চুতূপপাতং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সাৰকো সত্তানং চুতূপপাতং জানাতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সত্তানং চুতূপপাতং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণ’’ন্তি.
ননু তথাগতস্সাপি আসৰা খীণা সাৰকস্সাপি আসৰা খীণাতি? আমন্তা. অত্থি কিঞ্চি নানাকরণং তথাগতস্স ৰা সাৰকস্স ৰা আসৰক্খযেন ৰা আসৰক্খযং ৰিমুত্তিযা ৰা ৰিমুত্তীতি? নত্থি. হঞ্চি নত্থি কিঞ্চি নানাকরণং তথাগতস্স ৰা সাৰকস্স ৰা আসৰক্খযেন ৰা আসৰক্খযং ৰিমুত্তিযা ৰা ৰিমুত্তি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘আসৰানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণ’’ন্তি.
৩৫৬. আসৰানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণন্তি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
আসৰানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণন্তি? আমন্তা. সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকঅসাধারণন্তি? আমন্তা. আসৰানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকঅসাধারণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকঅসাধারণন্তি? আমন্তা. আসৰানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকঅসাধারণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ইন্দ্রিযপরোপরিযত্তং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকঅসাধারণন্তি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকঅসাধারণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে [অযমেত্থ সাধারণপক্খং সন্ধায পটিক্খেপো (টীকা ওলোকেতব্বা)] …পে….
ইন্দ্রিযপরোপরিযত্তং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকঅসাধারণন্তি? আমন্তা…পে…. আসৰানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকঅসাধারণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণন্তি? আমন্তা. ইন্দ্রিযপরোপরিযত্তং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
আসৰানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণন্তি? আমন্তা. ইন্দ্রিযপরোপরিযত্তং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৰকসাধারণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
বলকথা নিট্ঠিতা.
৩. ততিযৰগ্গো
(২২) ২. অরিযন্তিকথা
৩৫৭. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযন্তি? আমন্তা. মগ্গো ফলং নিব্বানং, সোতাপত্তিমগ্গো সোতাপত্তিফলং, সকদাগামিমগ্গো সকদাগামিফলং, অনাগামিমগ্গো অনাগামিফলং, অরহত্তমগ্গো অরহত্তফলং, সতিপট্ঠানং সম্মপ্পধানং ইদ্ধিপাদো ইন্দ্রিযং বলং বোজ্ঝঙ্গোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযন্তি? আমন্তা. সুঞ্ঞতারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে…. সুঞ্ঞতারম্মণন্তি? আমন্তা. ঠানাঠানঞ্চ মনসি করোতি, সুঞ্ঞতঞ্চ মনসি করোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানঞ্চ মনসি করোতি, সুঞ্ঞতঞ্চ মনসি করোতীতি? আমন্তা. দ্ৰিন্নং ফস্সানং দ্ৰিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযন্তি? আমন্তা. অনিমিত্তারম্মণং…পে… অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? আমন্তা. ঠানাঠানঞ্চ মনসি করোতি, অপ্পণিহিতঞ্চ মনসি করোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানঞ্চ মনসি করোতি, অপ্পণিহিতঞ্চ মনসি করোতীতি? আমন্তা. দ্ৰিন্নং ফস্সানং দ্ৰিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৫৮. সতিপট্ঠানা অরিযা সুঞ্ঞতারম্মণাতি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং সুঞ্ঞতারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সতিপট্ঠানা অরিযা অনিমিত্তারম্মণা…পে… অপ্পণিহিতারম্মণাতি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সম্মপ্পধানা, ইদ্ধিপাদা, ইন্দ্রিযা, বলা, বোজ্ঝঙ্গা অরিযা সুঞ্ঞতারম্মণাতি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং সুঞ্ঞতারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
বোজ্ঝঙ্গা অরিযা অনিমিত্তারম্মণা… অপ্পণিহিতারম্মণাতি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৫৯. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং ন ৰত্তব্বং – ‘‘সুঞ্ঞতারম্মণ’’ন্তি? আমন্তা. সতিপট্ঠানা অরিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘সুঞ্ঞতারম্মণা’’তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং ন ৰত্তব্বং – অনিমিত্তারম্মণং…পে… অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? আমন্তা. সতিপট্ঠানা অরিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘অপ্পণিহিতারম্মণা’’তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং ন ৰত্তব্বং – সুঞ্ঞতারম্মণং…পে… অনিমিত্তারম্মণং…পে… অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? আমন্তা. সম্মপ্পধানং…পে… বোজ্ঝঙ্গা অরিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘অপ্পণিহিতারম্মণা’’তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৬০. সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযন্তি? আমন্তা. মগ্গো ফলং নিব্বানং, সোতাপত্তিমগ্গো সোতাপত্তিফলং…পে… বোজ্ঝঙ্গোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযন্তি? আমন্তা. সুঞ্ঞতারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সুঞ্ঞাতারম্মণন্তি? আমন্তা. সত্তানং চুতূপপাতঞ্চ মনসি করোতি, সুঞ্ঞতঞ্চ মনসি করোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সত্তানং চুতূপপাতঞ্চ মনসি করোতি, সুঞ্ঞতঞ্চ মনসি করোতীতি? আমন্তা. দ্ৰিন্নং ফস্সানং দ্ৰিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযন্তি? আমন্তা. অনিমিত্তারম্মণং অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? আমন্তা. সত্তানং চুতূপপাতঞ্চ মনসি করোতি, অপ্পণিহিতঞ্চ মনসি করোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সত্তানং চুতূপপাতঞ্চ মনসি করোতি, অপ্পণিহিতঞ্চ মনসি করোতীতি? আমন্তা. দ্ৰিন্নং ফস্সানং দ্ৰিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৬১. সতিপট্ঠানা অরিযা সুঞ্ঞতারম্মণা…পে… অনিমিত্তারম্মণা…পে… অপ্পণিহিতারম্মণাতি? আমন্তা. সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সম্মপ্পধানং …পে… বোজ্ঝঙ্গা অরিযা সুঞ্ঞতারম্মণা…পে… অনিমিত্তারম্মণা…পে… অপ্পণিহিতারম্মণাতি? আমন্তা. সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং ন ৰত্তব্বং – সুঞ্ঞতারম্মণং…পে… অনিমিত্তারম্মণং…পে… অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? আমন্তা. সতিপট্ঠানা অরিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘অপ্পপণিহিতারম্মণা’’তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৬২. সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং ন ৰত্তব্বং – সুঞ্ঞতারম্মণং…পে… অনিমিত্তারম্মণং…পে… অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? আমন্তা. সম্মপ্পধানা…পে… বোজ্ঝঙ্গা অরিযা ন ৰত্তব্বা – ‘‘অপ্পণিহিতারম্মণা’’তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
আসৰানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযন্তি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
আসৰানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযন্তি? আমন্তা. সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং ন ৰত্তব্বং – ‘‘অরিয’’ন্তি? আমন্তা. আসৰানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং ন ৰত্তব্বং – ‘‘অরিয’’ন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে….
সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং ন ৰত্তব্বং – ‘‘অরিয’’ন্তি? আমন্তা. আসৰানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং ন ৰত্তব্বং – ‘‘অরিয’’ন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
আসৰানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং সুঞ্ঞতারম্মণন্তি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং সুঞ্ঞতারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
আসৰানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং অনিমিত্তারম্মণং… অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
আসৰানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং সুঞ্ঞতারম্মণং…পে… অনিমিত্তারম্মণং…পে… অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? আমন্তা…পে…. সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং ন ৰত্তব্বং – ‘‘সুঞ্ঞতারম্মণ’’ন্তি? আমন্তা. আসৰানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং ন ৰত্তব্বং – ‘‘সুঞ্ঞতারম্মণ’’ন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং ন ৰত্তব্বং – অনিমিত্তারম্মণং… অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? আমন্তা. আসৰানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং ন ৰত্তব্বং – ‘‘অপ্পণিহিতারম্মণ’’ন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং ন ৰত্তব্বং – সুঞ্ঞতারম্মণং…পে… অনিমিত্তারম্মণং…পে… অপ্পণিহিতারম্মণন্তি? আমন্তা. আসৰানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অরিযং ন ৰত্তব্বং – ‘‘অপ্পণিহিতারম্মণ’’ন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অরিযন্তিকথা নিট্ঠিতা.
৩. ততিযৰগ্গো
(২৩) ৩. ৰিমুত্তিকথা
৩৬৩. সরাগং চিত্তং ৰিমুচ্চতীতি? আমন্তা. রাগসহগতং রাগসহজাতং রাগসংসট্ঠং রাগসম্পযুত্তং রাগসহভু রাগানুপরিৰত্তি অকুসলং লোকিযং সাসৰং সংযোজনিযং গন্থনিযং ওঘনিযং যোগনিযং নীৰরণিযং পরামট্ঠং উপাদানিযং সংকিলেসিযং চিত্তং ৰিমুচ্চতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সফস্সং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, ফস্সো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. সরাগং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, রাগো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সৰেদনং…পে… সসঞ্ঞং…পে… সচেতনং…পে… সপঞ্ঞং [সসঞ্ঞং (সী. ক.)] চিত্তং ৰিমুচ্চতি, পঞ্ঞা চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. সরাগং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, রাগো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সফস্সং সরাগং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, ফস্সো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. রাগো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সৰেদনং সরাগং…পে… সসঞ্ঞং সরাগং…পে… সচেতনং সরাগং…পে… সপঞ্ঞং সরাগং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, পঞ্ঞা চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. রাগো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৬৪. সদোসং চিত্তং ৰিমুচ্চতীতি? আমন্তা. দোসসহগতং দোসসহজাতং দোসসংসট্ঠং দোসসম্পযুত্তং দোসসহভু দোসানুপরিৰত্তি অকুসলং লোকিযং সাসৰং…পে… সংকিলেসিযং চিত্তং ৰিমুচ্চতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সফস্সং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, ফস্সো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. সদোসং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, দোসো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সৰেদনং…পে… সসঞ্ঞং…পে… সচেতনং…পে… সপঞ্ঞং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, পঞ্ঞা চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. সদোসং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, দোসো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সফস্সং সদোসং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, ফস্সো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. সদোসং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, দোসো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সৰেদনং সদোসং… সসঞ্ঞং সদোসং… সচেতনং সদোসং… সপঞ্ঞং সদোসং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, পঞ্ঞা চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. দোসো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৬৫. সমোহং চিত্তং ৰিমুচ্চতীতি? আমন্তা. মোহসহগতং মোহসহজাতং মোহসংসট্ঠং মোহসম্পযুত্তং মোহসহভু মোহানুপরিৰত্তি অকুসলং লোকিযং সাসৰং…পে… সংকিলেসিযং চিত্তং ৰিমুচ্চতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সফস্সং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, ফস্সো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. সমোহং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, মোহো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সৰেদনং … সসঞ্ঞং… সচেতনং… সপঞ্ঞং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, পঞ্ঞা চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. সমোহং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, মোহো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সফস্সং সমোহং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, ফস্সো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. মোহো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সৰেদনং সমোহং… সসঞ্ঞং সমোহং… সচেতনং সমোহং…পে… সপঞ্ঞং সমোহং চিত্তং ৰিমুচ্চতি, পঞ্ঞা চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. মোহো চ চিত্তঞ্চ উভো ৰিমুচ্চন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সরাগং সদোসং সমোহং চিত্তং ৰিমুচ্চতীতি? আমন্তা. ৰীতরাগং ৰীতদোসং ৰীতমোহং নিক্কিলেসং চিত্তং ৰিমুচ্চতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘সরাগং সদোসং সমোহং চিত্তং ৰিমুচ্চতী’’তি.
ৰিমুত্তিকথা নিট্ঠিতা.
৩. ততিযৰগ্গো
(২৪) ৪. ৰিমুচ্চমানকথা
৩৬৬. ৰিমুত্তং ৰিমুচ্চমানন্তি? আমন্তা. একদেসং ৰিমুত্তং, একদেসং অৰিমুত্তন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
একদেসং ৰিমুত্তং, একদেসং অৰিমুত্তন্তি? আমন্তা. একদেসং সোতাপন্নো, একদেসং ন সোতাপন্নো, একদেসং সোতাপত্তিফলপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, কাযেন ফুসিত্ৰা ৰিহরতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৰা ৰিহরতি, একদেসং সত্তক্খত্তুপরমো কোলঙ্কোলো একবীজী বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অরিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো, একদেসং অরিযকন্তেহি সীলেহি ন সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
একদেসং ৰিমুত্তং, একদেসং অৰিমুত্তন্তি? আমন্তা. একদেসং সকদাগামী, একদেসং ন সকদাগামী, একদেসং সকদাগামিফলপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, কাযেন ফুসিত্ৰা ৰিহরতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৰা ৰিহরতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
একদেসং ৰিমুত্তং, একদেসং অৰিমুত্তন্তি? আমন্তা. একদেসং অনাগামী, একদেসং ন অনাগামী, একদেসং অনাগামিফলপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, কাযেন ফুসিত্ৰা ৰিহরতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৰা ৰিহরতি, একদেসং অন্তরাপরিনিব্বাযী, উপহচ্চপরিনিব্বাযী, অসঙ্খারপরিনিব্বাযী, সসঙ্খারপরিনিব্বাযী, উদ্ধংসোতোঅকনিট্ঠগামী, একদেসং ন উদ্ধংসোতোঅকনিট্ঠগামীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
একদেসং ৰিমুত্তং, একদেসং অৰিমুত্তন্তি? আমন্তা. একদেসং অরহা একদেসং ন অরহা, একদেসং অরহত্তপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, কাযেন ফুসিত্ৰা ৰিহরতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৰা ৰিহরতি, একদেসং ৰীতরাগো ৰীতদোসো ৰীতমোহো…পে… একদেসং সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, একদেসং সচ্ছিকাতব্বং ন সচ্ছিকতন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ৰিমুত্তং ৰিমুচ্চমানন্তি? আমন্তা. উপ্পাদক্খণে ৰিমুত্তং, ভঙ্গক্খণে ৰিমুচ্চমানন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৬৭. ন ৰত্তব্বং – ‘‘ৰিমুত্তং ৰিমুচ্চমান’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘তস্স এৰং জানতো এৰং পস্সতো কামাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চতি, ভৰাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চতি, অৰিজ্জাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চতী’’তি [দী. নি. ১.২৪৮ আদযো]! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ৰত্তব্বং [তেন হি (সী. স্যা. কং.), তেন হি ন ৰত্তব্বং (ক.)] – ‘‘ৰিমুত্তং ৰিমুচ্চমান’’ন্তি.
ৰিমুত্তং ৰিমুচ্চমানন্তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘সো এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে আসৰানং খযঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতী’’তি! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘ৰিমুত্তং ৰিমুচ্চমান’’ন্তি.
অত্থি চিত্তং ৰিমুচ্চমানন্তি? আমন্তা. অত্থি চিত্তং রজ্জমানং দুস্সমানং মুয্হমানং কিলিস্সমানন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ননু রত্তঞ্চেৰ অরত্তঞ্চ, দুট্ঠঞ্চেৰ অদুট্ঠঞ্চ, মূল়্হঞ্চেৰ অমূল়্হঞ্চ, ছিন্নঞ্চেৰ অছিন্নঞ্চ, ভিন্নঞ্চেৰ অভিন্নঞ্চ, কতঞ্চেৰ অকতঞ্চাতি? আমন্তা. হঞ্চি রত্তঞ্চেৰ অরত্তঞ্চ, দুট্ঠঞ্চেৰ অদুট্ঠঞ্চ, মূল়্হঞ্চেৰ অমূল়্হঞ্চ, ছিন্নঞ্চেৰ অছিন্নঞ্চ, ভিন্নঞ্চেৰ অভিন্নঞ্চ, কতঞ্চেৰ অকতঞ্চ, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অত্থি চিত্তং ৰিমুচ্চমান’’ন্তি.
ৰিমুচ্চমানকথা নিট্ঠিতা.
৩. ততিযৰগ্গো
(২৫) ৫. অট্ঠমককথা
৩৬৮. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপরিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকো পুগ্গলো সোতাপন্নো সোতাপত্তিফলপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, কাযেন ফুসিত্ৰা ৰিহরতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকো পুগ্গলো সোতাপন্নো সোতাপত্তিফলপ্পত্তো…পে… কাযেন ফুসিত্ৰা ৰিহরতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপরিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠানুসযো পহীনোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপরিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছানুসযো… সীলব্বতপরামাসো পহীনোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছানুসযো পহীনোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠানুসযো… সীলব্বতপরামাসো পহীনোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠানুসযো অপ্পহীনোতি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপরিযুট্ঠানং অপ্পহীনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠানুসযো অপ্পহীনোতি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং অপ্পহীনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছানুসযো… সীলব্বতপরামাসো অপ্পহীনোতি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপরিযুট্ঠানং অপ্পহীনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স সীলব্বতপরামাসো অপ্পহীনোতি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং অপ্পহীনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৬৯. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপরিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপরিযুট্ঠানপহানায মগ্গো ভাৰিতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপরিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপরিযুট্ঠানপহানায সতিপট্ঠানা ভাৰিতা…পে… সম্মপ্পধানা…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৰিতাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানপহানায মগ্গো ভাৰিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৰিতাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপরিযুট্ঠানপহানায মগ্গো অভাৰিতোতি? আমন্তা. অমগ্গেন পহীনং লোকিযেন সাসৰেন…পে… সংকিলেসিযেনাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপরিযুট্ঠানপহানায সতিপট্ঠানা…পে… বোজ্ঝঙ্গা অভাৰিতাতি? আমন্তা. অমগ্গেন পহীনং লোকিযেন সাসৰেন…পে… সংকিলেসিযেনাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানপহানায মগ্গো অভাৰিতো…পে… সতিপট্ঠানা…পে… বোজ্ঝঙ্গা অভাৰিতাতি? আমন্তা. অমগ্গেন পহীনং লোকিযেন সাসৰেন…পে… সংকিলেসিযেনাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৭০. ন ৰত্তব্বং – ‘‘অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপরিযুট্ঠানং পহীন’’ন্তি? আমন্তা. উপ্পজ্জিস্সতীতি? নুপ্পজ্জিস্সতি. হঞ্চি নুপ্পজ্জিস্সতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপরিযুট্ঠানং পহীন’’ন্তি.
ন ৰত্তব্বং – ‘‘অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং পহীন’’ন্তি? আমন্তা. উপ্পজ্জিস্সতীতি? নুপ্পজ্জিস্সতি. হঞ্চি নুপ্পজ্জিস্সতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং পহীন’’ন্তি.
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপরিযুট্ঠানং নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৰা পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠানুসযো নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৰা পহীনোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপরিযুট্ঠানং নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৰা পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছানুসযো… সীলব্বতপরামাসো নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৰা পহীনোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৰা পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছানুসযো… সীলব্বতপরামাসো নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৰা পহীনোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপরিযুট্ঠানং নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৰা পহীনন্তি? আমন্তা. গোত্রভুনো পুগ্গলস্স দিট্ঠিপরিযুট্ঠানং নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৰা পহীনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৰা পহীনন্তি? আমন্তা. গোত্রভুনো পুগ্গলস্স ৰিচিকিচ্ছাপরিযুট্ঠানং নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৰা পহীনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমককথা নিট্ঠিতা.
৩. ততিযৰগ্গো
(২৬) ৬. অট্ঠমকস্সইন্দ্রিযকথা
৩৭১. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি সদ্ধিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি সদ্ধাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি ৰীরিযিন্দ্রিযং…পে… নত্থি সতিন্দ্রিযং…পে… নত্থি সমাধিন্দ্রিযং…পে… নত্থি পঞ্ঞিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি পঞ্ঞাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধাতি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি ৰীরিযং…পে… অত্থি সতি… অত্থি সমাধি… অত্থি পঞ্ঞাতি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি মনো, অত্থি মনিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, অত্থি সদ্ধিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি মনো, অত্থি মনিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, অত্থি পঞ্ঞিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সোমনস্সং, অত্থি সোমনস্সিন্দ্রিযং, অত্থি জীৰিতং, অত্থি জীৰিতিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, অত্থি সদ্ধিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি জীৰিতং, অত্থি জীৰিতিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স…পে… অত্থি পঞ্ঞা, অত্থি পঞ্ঞিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, নত্থি সদ্ধিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি মনো, নত্থি মনিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, নত্থি সদ্ধিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সোমনস্সং, নত্থি সোমনস্সিন্দ্রিযন্তি…পে… অত্থি জীৰিতং, নত্থি জীৰিতিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, নত্থি পঞ্ঞিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি মনো, নত্থি মনিন্দ্রিযন্তি? অত্থি সোমনস্সং, নত্থি সোমনস্সিন্দ্রিযন্তি? অত্থি জীৰিতং, নত্থি জীৰিতিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি সদ্ধিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকো পুগ্গলো অস্সদ্ধোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি ৰীরিযিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকো পুগ্গলো কুসীতো হীনৰীরিযোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি সতিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকো পুগ্গলো মুট্ঠস্সতি অসম্পজানোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি সমাধিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকো পুগ্গলো অসমাহিতো ৰিব্ভন্তচিত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি পঞ্ঞিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকো পুগ্গলো দুপ্পঞ্ঞো এলমূগোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, সা চ সদ্ধা নিয্যানিকাতি? আমন্তা. হঞ্চি অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, সা চ সদ্ধা নিয্যানিকা, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি সদ্ধিন্দ্রিয’’ন্তি. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি ৰীরিযং, তঞ্চ ৰীরিযং নিয্যানিকং; অত্থি সতি, সা চ সতি নিয্যানিকা; অত্থি সমাধি, সো চ সমাধি নিয্যানিকো; অত্থি পঞ্ঞা, সা চ পঞ্ঞা নিয্যানিকাতি? আমন্তা. হঞ্চি অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, সা চ পঞ্ঞা নিয্যানিকা, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি পঞ্ঞিন্দ্রিয’’ন্তি.
৩৭২. সকদাগামিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, অত্থি সদ্ধিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, অত্থি সদ্ধিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সকদাগামিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, অত্থি পঞ্ঞিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, অত্থি পঞ্ঞিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অনাগামিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নস্স পুগ্গলস্স… অরহত্তসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, অত্থি সদ্ধিন্দ্রিযং…পে… অত্থি পঞ্ঞা, অত্থি পঞ্ঞিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, অত্থি পঞ্ঞিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, নত্থি সদ্ধিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. সকদাগামিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, নত্থি সদ্ধিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, নত্থি পঞ্ঞিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. সকদাগামিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, নত্থি পঞ্ঞিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, নত্থি সদ্ধিন্দ্রিযন্তি…পে… অত্থি পঞ্ঞা, নত্থি পঞ্ঞিন্দ্রিযন্তি? আমন্তা. অনাগামিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নস্স পুগ্গলস্স… অরহত্তসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, নত্থি পঞ্ঞিন্দ্রিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি পঞ্চিন্দ্রিযানীতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, ইন্দ্রিযানি! কতমানি পঞ্চ? সদ্ধিন্দ্রিযং, ৰীরিযিন্দ্রিযং, সতিন্দ্রিযং, সমাধিন্দ্রিযং, পঞ্ঞিন্দ্রিযং – ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চিন্দ্রিযানি. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, পঞ্চন্নং ইন্দ্রিযানং সমত্তা পরিপূরত্তা অরহা হোতি. ততো মুদুতরেহি অরহত্তসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নো হোতি, ততো মুদুতরেহি অনাগামী হোতি, ততো মুদুতরেহি অনাগামিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নো হোতি, ততো মুদুতরেহি সকদাগামী হোতি, ততো মুদুতরেহি সকদাগামিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নো হোতি, ততো মুদুতরেহি সোতাপন্নো হোতি, ততো মুদুতরেহি সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নো হোতি. যস্স খো, ভিক্খৰে, ইমানি পঞ্চিন্দ্রিযানি সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং নত্থি, তমহং ‘বাহিরো পুথুজ্জনপক্খে ঠিতো’তি ৰদামী’’তি [সং. নি. ৫.৪৮৮]. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. অট্ঠমকো পুগ্গলো বাহিরো পুথুজ্জনপক্খে ঠিতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তেন হি অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্চিন্দ্রিযানীতি.
অট্ঠমকস্স ইন্দ্রিযকথা নিট্ঠিতা.
৩. ততিযৰগ্গো
(২৭) ৭. দিব্বচক্খুকথা
৩৭৩. মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. মংসচক্খুং দিব্বচক্খুং, দিব্বচক্খুং মংসচক্খুন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. যাদিসং মংসচক্খুং তাদিসং দিব্বচক্খুং, যাদিসং দিব্বচক্খুং তাদিসং মংসচক্খুন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৰ মংসচক্খুং তং দিব্বচক্খুং, তং দিব্বচক্খুং তং মংসচক্খুন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. যাদিসো মংসচক্খুস্স ৰিসযো আনুভাৰো গোচরো তাদিসো দিব্বস্স চক্খুস্স ৰিসযো আনুভাৰো গোচরোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. উপাদিণ্ণং [উপাদিন্নং (স্যা. কং.)] হুত্ৰা অনুপাদিণ্ণং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
উপাদিণ্ণং হুত্ৰা অনুপাদিণ্ণং হোতীতি? আমন্তা. কামাৰচরং হুত্ৰা রূপাৰচরং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
কামাৰচরং হুত্ৰা রূপাৰচরং হোতীতি? আমন্তা. রূপাৰচরং হুত্ৰা অরূপাৰচরং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
রূপাৰচরং হুত্ৰা অরূপাৰচরং হোতীতি? আমন্তা. পরিযাপন্নং হুত্ৰা অপরিযাপন্নং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৭৪. মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. দিব্বচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং মংসচক্খুং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. দিব্বচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং পঞ্ঞাচক্খুং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. দিব্বচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং মংসচক্খুং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. দ্ৰেৰ চক্খূনীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দ্ৰেৰ চক্খূনীতি? আমন্তা. ননু তীণি চক্খূনি ৰুত্তানি ভগৰতা – মংসচক্খুং, দিব্বচক্খুং, পঞ্ঞাচক্খুন্তি? আমন্তা. হঞ্চি তীণি চক্খূনি ৰুত্তানি ভগৰতা – মংসচক্খুং, দিব্বচক্খুং, পঞ্ঞাচক্খুং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘দ্ৰেৰ চক্খূনী’’তি.
দ্ৰেৰ চক্খূনীতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৰে, চক্খূনি! কতমানি তীণি? মংসচক্খুং, দিব্বচক্খুং, পঞ্ঞাচক্খুন্তি – ইমানি খো, ভিক্খৰে, তীণি চক্খূনী’’তি.
‘‘মংসচক্খুং দিব্বচক্খুং, পঞ্ঞাচক্খুং অনুত্তরং;
এতানি তীণি চক্খূনি, অক্খাসি পুরিসুত্তমো.
‘‘মংসচক্খুস্স উপ্পাদো, মগ্গো দিব্বস্স চক্খুনো;
যদা চ ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞাচক্খুং অনুত্তরং;
তস্স চক্খুস্স পটিলাভা, সব্বদুক্খা পমুচ্চতী’’তি [ইতিৰু. ৬১ ইতিৰুত্তকে].
অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘দ্ৰেৰ চক্খূনী’’তি.
দিব্বচক্খুকথা নিট্ঠিতা.