৪. চতুত্থৰগ্গো
(৩৩) ১. গিহিস্স অরহাতিকথা
৩৮৭. গিহিস্স অরহাতি? আমন্তা. অত্থি অরহতো গিহিসংযোজনন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… নত্থি অরহতো গিহিসংযোজনন্তি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি অরহতো গিহিসংযোজনং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘গিহিস্স অরহা’’তি.
গিহিস্স অরহাতি? আমন্তা. ননু অরহতো গিহিসংযোজনং পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৰত্থুকতং অনভাৰঙ্কতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অরহতো গিহিসংযোজনং পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৰত্থুকতং অনভাৰঙ্কতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘গিহিস্স অরহা’’তি.
গিহিস্স অরহাতি? আমন্তা. অত্থি কোচি গিহী গিহিসংযোজনং অপ্পহায দিট্ঠেৰ ধম্মে দুক্খস্সন্তকরোতি [ম. নি. ২.১৮৬]? নত্থি. হঞ্চি নত্থি কোচি গিহী গিহিসংযোজনং অপ্পহায দিট্ঠেৰ ধম্মে দুক্খস্সন্তকরো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘গিহিস্স অরহা’’তি.
গিহিস্স অরহাতি? আমন্তা. ননু ৰচ্ছগোত্তো পরিব্বাজকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অত্থি নু খো, ভো গোতম, কোচি গিহী গিহিসংযোজনং অপ্পহায কাযস্স ভেদা দুক্খস্সন্তকরো’’তি? ‘‘নত্থি খো, ৰচ্ছ, কোচি গিহী গিহিসংযোজনং অপ্পহায কাযস্স ভেদা দুক্খস্সন্তকরো’’তি. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘গিহিস্স অরহা’’তি.
গিহিস্স অরহাতি? আমন্তা. অরহা মেথুনং ধম্মং পটিসেৰেয্য, মেথুনং উপ্পাদেয্য, পুত্তসম্বাধসযনং অজ্ঝাৰসেয্য, কাসিকচন্দনং পচ্চনুভৰেয্য, মালাগন্ধৰিলেপনং ধারেয্য, জাতরূপরজতং সাদিযেয্য, অজেল়কং পটিগ্গণ্হেয্য, কুক্কুটসূকরং পটিগ্গণ্হেয্য, হত্থিগৰস্সৰল়ৰং পটিগ্গণ্হেয্য, তিত্তিরৰট্টকমোরকপিঞ্জরং [… কপিঞ্জলং (স্যা. কং. পী.)] পটিগ্গণ্হেয্য, চিত্তৰণ্ডৰালমোল়িং [পীতৰণ্টৰালমোল়িকং (স্যা. কং. পী.)] ধারেয্য, ওদাতানি ৰত্থানি দীঘদসানি ধারেয্য, যাৰজীৰং অগারিযভূতো অস্সাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ন ৰত্তব্বং – ‘‘গিহিস্স অরহা’’তি? আমন্তা. ননু যসো কুলপুত্তো, উত্তিযো গহপতি, সেতু মাণৰো, গিহিব্যঞ্জনেন অরহত্তং পত্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি যসো কুলপুত্তো, উত্তিযো গহপতি, সেতু মাণৰো, গিহিব্যঞ্জনেন অরহত্তং পত্তো, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘গিহিস্স অরহা’’তি.
গিহিস্স অরহাতিকথা নিট্ঠিতা.
৪. চতুত্থৰগ্গো
(৩৪) ২. উপপত্তিকথা
৩৮৮. সহ উপপত্তিযা অরহাতি? আমন্তা. সহ উপপত্তিযা সোতাপন্নো হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সহ উপপত্তিযা অরহাতি? আমন্তা. সহ উপপত্তিযা সকদাগামী হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সহ উপপত্তিযা অরহাতি? আমন্তা. সহ উপপত্তিযা অনাগামী হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সহ উপপত্তিযা সোতাপন্নো ন হোতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সহ উপপত্তিযা সোতাপন্নো ন হোতি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সহ উপপত্তিযা অরহা’’তি.
সহ উপপত্তিযা সকদাগামী ন হোতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সহ উপপত্তিযা সকদাগামী ন হোতি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সহ উপপত্তিযা অরহা’’তি.
সহ উপপত্তিযা অনাগামী ন হোতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সহ উপপত্তিযা অনাগামী ন হোতি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সহ উপপত্তিযা অরহা’’তি.
৩৮৯. সহ উপপত্তিযা অরহাতি? আমন্তা. সারিপুত্তো থেরো সহ উপপত্তিযা অরহাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে. মহামোগ্গল্লানো থেরো …পে… মহাকস্সপো থেরো…পে… মহাকচ্চানো থেরো…পে… মহাকোট্ঠিকো থেরো…পে… মহাপন্থকো থেরো সহ উপপত্তিযা অরহাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সারিপুত্তো থেরো ন সহ উপপত্তিযা অরহাতি? আমন্তা. হঞ্চি সারিপুত্তো থেরো ন সহ উপপত্তিযা অরহা, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সহ উপপত্তিযা অরহা’’তি.
মহামোগ্গল্লানো থেরো…পে… মহাকস্সপো থেরো…পে… মহাকচ্চানো থেরো…পে… মহাকোট্ঠিকো থেরো…পে… মহাপন্থকো থেরো ন সহ উপপত্তিযা অরহাতি? আমন্তা. হঞ্চি মহাপন্থকো থেরো ন সহ উপপত্তিযা অরহা, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সহ উপপত্তিযা অরহা’’তি.
৩৯০. সহ উপপত্তিযা অরহাতি? আমন্তা. উপপত্তেসিযেন চিত্তেন অরহত্তং সচ্ছিকরোতি লোকিযেন সাসৰেন…পে… সংকিলেসিযেনাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সহ উপপত্তিযা অরহাতি? আমন্তা. উপপত্তেসিযং চিত্তং নিয্যানিকং খযগামী বোধগামী অপচযগামী অনাসৰং…পে… অসংকিলেসিযন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ননু উপপত্তেসিযং চিত্তং অনিয্যানিকং ন খযগামি ন বোধগামি ন অপচযগামি সাসৰং…পে… সংকিলেসিযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি উপপত্তেসিযং চিত্তং অনিয্যানিকং ন খযগামি ন বোধগামি ন অপচযগামি সাসৰং…পে… সংকিলেসিযং, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সহ উপপত্তিযা অরহা’’তি.
সহ উপপত্তিযা অরহাতি? আমন্তা. উপপত্তেসিযেন চিত্তেন রাগং পজহতি, দোসং পজহতি, মোহং পজহতি, অনোত্তপ্পং পজহতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সহ উপপত্তিযা অরহাতি? আমন্তা. উপপত্তেসিযং চিত্তং মগ্গো… সতিপট্ঠানং…পে… সম্মপ্পধানং… ইদ্ধিপাদো… ইন্দ্রিযং… বলং… বোজ্ঝঙ্গোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সহ উপপত্তিযা অরহাতি? আমন্তা. উপপত্তেসিযেন চিত্তেন দুক্খং পরিজানাতি, সমুদযং পজহতি, নিরোধং সচ্ছিকরোতি, মগ্গং ভাৰেতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে… সহ উপপত্তিযা অরহাতি? আমন্তা. চুতিচিত্তং মগ্গচিত্তং উপপত্তেসিযং চিত্তং ফলচিত্তন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
উপপত্তিকথা নিট্ঠিতা.
৪. চতুত্থৰগ্গো
(৩৫) ৩. অনাসৰকথা
৩৯১. অরহতো সব্বে ধম্মা অনাসৰাতি? আমন্তা. মগ্গো ফলং নিব্বানং, সোতাপত্তিমগ্গো সোতাপত্তিফলং, সকদাগামিমগ্গো সকদাগামিফলং, অনাগামিমগ্গো অনাগামিফলং, অরহত্তমগ্গো অরহত্তফলং, সতিপট্ঠানং সম্মপ্পধানং ইদ্ধিপাদো ইন্দ্রিযং বলং বোজ্ঝঙ্গোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অরহতো সব্বে ধম্মা অনাসৰাতি? আমন্তা. অরহতো চক্খুং অনাসৰন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে…. অরহতো চক্খুং অনাসৰন্তি? আমন্তা. মগ্গো ফলং নিব্বানং, সোতাপত্তিমগ্গো সোতাপত্তিফলং…পে… বোজ্ঝঙ্গোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অরহতো সোতং…পে… অরহতো ঘানং… অরহতো জিৰ্হা… অরহতো কাযো অনাসৰোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে… অরহতো কাযো অনাসৰোতি? আমন্তা. মগ্গো ফলং নিব্বানং, সোতাপত্তিমগ্গো সোতাপত্তিফলং…পে… বোজ্ঝঙ্গোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অরহতো কাযো অনাসৰোতি? আমন্তা. অরহতো কাযো পগ্গহনিগ্গহুপগো ছেদনভেদনুপগো কাকেহি গিজ্ঝেহি কুললেহি সাধারণোতি? আমন্তা. অনাসৰো ধম্মো পগ্গহনিগ্গহুপগো ছেদনভেদনুপগো কাকেহি গিজ্ঝেহি কুললেহি সাধারণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে….
অরহতো কাযে ৰিসং কমেয্য, সত্থং কমেয্য, অগ্গি কমেয্যাতি? আমন্তা. অনাসৰে ধম্মে ৰিসং কমেয্য, সত্থং কমেয্য, অগ্গি কমেয্যাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
লব্ভা অরহতো কাযো অদ্দুবন্ধনেন বন্ধিতুং, রজ্জুবন্ধনেন বন্ধিতুং, সঙ্খলিকবন্ধনেন বন্ধিতুং, গামবন্ধনেন বন্ধিতুং, নিগমবন্ধনেন বন্ধিতুং, নগরবন্ধনেন বন্ধিতুং, জনপদবন্ধনেন বন্ধিতুং, কণ্ঠপঞ্চমেহি বন্ধনেহি বন্ধিতুন্তি? আমন্তা. লব্ভা অনাসৰো ধম্মো অদ্দুবন্ধনেন বন্ধিতুং, রজ্জুবন্ধনেন বন্ধিতুং, সঙ্খলিকবন্ধনেন বন্ধিতুং, গামনিগমনগরজনপদবন্ধনেন বন্ধিতুং, কণ্ঠপঞ্চমেহি বন্ধনেহি বন্ধিতুন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৯২. যদি অরহা পুথুজ্জনস্স চীৰরং দেতি, অনাসৰং হুত্ৰা সাসৰং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অনাসৰং হুত্ৰা সাসৰং হোতীতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৰ অনাসৰং তং সাসৰন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তঞ্ঞেৰ অনাসৰং তং সাসৰন্তি? আমন্তা. মগ্গো অনাসৰো হুত্ৰা সাসৰো হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ফলং… সতিপট্ঠানং… সম্মপ্পধানং… ইদ্ধিপাদো… ইন্দ্রিযং… বলং… বোজ্ঝঙ্গো অনাসৰো হুত্ৰা সাসৰো হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
যদি অরহা পুথুজ্জনস্স পিণ্ডপাতং দেতি, সেনাসনং দেতি, গিলানপচ্চযভেসজ্জপরিক্খারং দেতি, অনাসৰো হুত্ৰা সাসৰো হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অনাসৰো হুত্ৰা সাসৰো হোতীতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৰ অনাসৰং তং সাসৰন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তঞ্ঞেৰ অনাসৰং তং সাসৰন্তি? আমন্তা. মগ্গো অনাসৰো হুত্ৰা সাসৰো হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… ফলং… সতিপট্ঠানং… সম্মপ্পধানং… ইদ্ধিপাদো… ইন্দ্রিযং… বলং… বোজ্ঝঙ্গো অনাসৰো হুত্ৰা সাসৰো হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
যদি পুথুজ্জনো অরহতো চীৰরং দেতি, সাসৰং হুত্ৰা অনাসৰং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সাসৰং হুত্ৰা অনাসৰং হোতীতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৰ সাসৰং তং অনাসৰন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তঞ্ঞেৰ সাসৰং তং অনাসৰন্তি? আমন্তা. রাগো সাসৰো হুত্ৰা অনাসৰো হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দোসো…পে… মোহো…পে… অনোত্তপ্পং সাসৰং হুত্ৰা অনাসৰং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
যদি পুথুজ্জনো অরহতো পিণ্ডপাতং দেতি, সেনাসনং দেতি, গিলানপচ্চযভেসজ্জপরিক্খারং দেতি, সাসৰো হুত্ৰা অনাসৰো হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… সাসৰো হুত্ৰা অনাসৰো হোতীতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৰ সাসৰং তং অনাসৰন্তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… তঞ্ঞেৰ সাসৰং তং অনাসৰন্তি? আমন্তা. রাগো সাসৰো হুত্ৰা অনাসৰো হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… দোসো…পে… মোহো…পে… অনোত্তপ্পং সাসৰং হুত্ৰা অনাসৰং হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ন ৰত্তব্বং – ‘‘অরহতো সব্বে ধম্মা অনাসৰা’’তি? আমন্তা. ননু অরহা অনাসৰোতি? আমন্তা. হঞ্চি অরহা অনাসৰো, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অরহতো সব্বে ধম্মা অনাসৰা’’তি.
অনাসৰকথা নিট্ঠিতা.
৪. চতুত্থৰগ্গো
(৩৬) ৪. সমন্নাগতকথা
৩৯৩. অরহা চতূহি ফলেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অরহা চতূহি ফস্সেহি চতূহি ৰেদনাহি চতূহি সঞ্ঞাহি চতূহি চেতনাহি চতূহি চিত্তেহি চতূহি সদ্ধাহি চতূহি ৰীরিযেহি চতূহি সতীহি চতূহি সমাধীহি চতূহি পঞ্ঞাহি সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অনাগামী তীহি ফলেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অনাগামী তীহি ফস্সেহি…পে… তীহি পঞ্ঞাহি সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সকদাগামী দ্ৰীহি ফলেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. সকদাগামী দ্ৰীহি ফস্সেহি…পে… দ্ৰীহি পঞ্ঞাহি সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অরহা সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অরহা সোতাপন্নো সত্তক্খত্তুপরমো, কোলঙ্কোলো, একবীজীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অরহা সকদাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অরহা সকদাগামীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে… অরহা অনাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অরহা অনাগামী, অন্তরাপরিনিব্বাযী, উপহচ্চপরিনিব্বাযী, অসঙ্খারপরিনিব্বাযী, সসঙ্খারপরিনিব্বাযী, উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অনাগামী সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অনাগামী সোতাপন্নো সত্তক্খত্তুপরমো, কোলঙ্কোলো, একবীজীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে …পে… অনাগামী সকদাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অনাগামী সকদাগামীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সকদাগামী সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. সকদাগামী সোতাপন্নো সত্তক্খত্তুপরমো, কোলঙ্কোলো, একবীজীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৯৪. সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতো ‘‘সোতাপন্নো’’তি ৰত্তব্বোতি? আমন্তা. অরহা সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. স্ৰেৰ অরহা, সো সোতাপন্নোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সকদাগামিফলেন সমন্নাগতো ‘‘সকদাগামী’’তি ৰত্তব্বোতি? আমন্তা. অরহা সকদাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. স্ৰেৰ অরহা, সো সকদাগামীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অনাগামিফলেন সমন্নাগতো ‘‘অনাগামী’’তি ৰত্তব্বোতি? আমন্তা. অরহা অনাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. স্ৰেৰ অরহা, সো অনাগামীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতো ‘‘সোতাপন্নো’’তি ৰত্তব্বোতি? আমন্তা. অনাগামী সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. স্ৰেৰ অনাগামী, সো সোতাপন্নোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সকদাগামিফলেন সমন্নাগতো ‘‘সকদাগামী’’তি ৰত্তব্বোতি? আমন্তা. অনাগামী সকদাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. স্ৰেৰ অনাগামী, সো সকদাগামীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতো ‘‘সোতাপন্নো’’তি ৰত্তব্বোতি? আমন্তা. সকদাগামী সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. স্ৰেৰ সকদাগামী, সো সোতাপন্নোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৯৫. অরহা সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ননু অরহা সোতাপত্তিফলং ৰীতিৰত্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি অরহা সোতাপত্তিফলং ৰীতিৰত্তো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অরহা সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতো’’তি.
অরহা সোতাপত্তিফলং ৰীতিৰত্তো তেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অরহা সোতাপত্তিমগ্গং ৰীতিৰত্তো, সক্কাযদিট্ঠিং ৰিচিকিচ্ছং সীলব্বতপরামাসং, অপাযগমনীযং রাগং, অপাযগমনীযং দোসং, অপাযগমনীযং মোহং ৰীতিৰত্তো তেন সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অরহা সকদাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ননু অরহা সকদাগামিফলং ৰীতিৰত্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি অরহা সকদাগামিফলং ৰীতিৰত্তো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অরহা সকদাগামিফলেন সমন্নাগতো’’তি.
অরহা সকদাগামিফলং ৰীতিৰত্তো তেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অরহা সকদাগামিমগ্গং ৰীতিৰত্তো, ওল়ারিকং কামরাগং, ওল়ারিকং ব্যাপাদং ৰীতিৰত্তো তেন সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অরহা অনাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ননু অরহা অনাগামিফলং ৰীতিৰত্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি অরহা অনাগামিফলং ৰীতিৰত্তো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অরহা অনাগামিফলেন সমন্নাগতো’’তি.
অরহা অনাগামিফলং ৰীতিৰত্তো তেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অরহা অনাগামিমগ্গং ৰীতিৰত্তো, অণুসহগতং কামরাগং, অণুসহগতং ব্যাপাদং ৰীতিৰত্তো তেন সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অনাগামী সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ননু অনাগামী সোতাপত্তিফলং ৰীতিৰত্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি অনাগামী সোতাপত্তিফলং ৰীতিৰত্তো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অনাগামী সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতো’’তি.
অনাগামী সোতাপত্তিফলং ৰীতিৰত্তো তেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অনাগামী সোতাপত্তিমগ্গং ৰীতিৰত্তো, সক্কাযদিট্ঠিং…পে… অপাযগমনীযং মোহং ৰীতিৰত্তো তেন সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অনাগামী সকদাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ননু অনাগামী সকদাগামিফলং ৰীতিৰত্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি অনাগামী সকদাগামিফলং ৰীতিৰত্তো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অনাগামী সকদাগামিফলেন সমন্নাগতো’’তি.
অনাগামী সকদাগামিফলং ৰীতিৰত্তো তেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অনাগামী সকদাগামিমগ্গং ৰীতিৰত্তো, ওল়ারিকং কামরাগং, ওল়ারিকং ব্যাপাদং ৰীতিৰত্তো তেন সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সকদাগামী সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ননু সকদাগামী সোতাপত্তিফলং ৰীতিৰত্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি সকদাগামী সোতাপত্তিফলং ৰীতিৰত্তো, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সকদাগামী সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতো’’তি.
সকদাগামী সোতাপত্তিফলং ৰীতিৰত্তো তেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. সকদাগামী সোতাপত্তিমগ্গং ৰীতিৰত্তো, সক্কাযদিট্ঠিং…পে… অপাযগমনীযং মোহং ৰীতিৰত্তো তেন সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৯৬. ন ৰত্তব্বং – ‘‘অরহা চতূহি ফলেহি সমন্নাগতো’’তি? আমন্তা. ননু অরহতা চত্তারি ফলানি পটিলদ্ধানি, তেহি চ অপরিহীনোতি? আমন্তা. হঞ্চি অরহতা চত্তারি ফলানি পটিলদ্ধানি তেহি চ অপরিহীনো, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অরহা চতূহি ফলেহি সমন্নাগতো’’তি.
ন ৰত্তব্বং – ‘‘অনাগামী তীহি ফলেহি সমন্নাগতো’’তি? আমন্তা. ননু অনাগামিনা তীণি ফলানি পটিলদ্ধানি, তেহি চ অপরিহীনোতি? আমন্তা. হঞ্চি অনাগামিনা তীণি ফলানি পটিলদ্ধানি তেহি চ অপরিহীনো, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অনাগামী তীহি ফলেহি সমন্নাগতো’’তি.
ন ৰত্তব্বং – ‘‘সকদাগামী দ্ৰীহি ফলেহি সমন্নাগতো’’তি? আমন্তা. ননু সকদাগামিনা দ্ৰে ফলানি পটিলদ্ধানি, তেহি চ অপরিহীনোতি? আমন্তা. হঞ্চি সকদাগামিনা দ্ৰে ফলানি পটিলদ্ধানি তেহি চ অপরিহীনো, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘সকদাগামী দ্ৰীহি ফলেহি সমন্নাগতো’’তি.
অরহতা চত্তারি ফলানি পটিলদ্ধানি তেহি চ অপরিহীনোতি, অরহা চতূহি ফলেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অরহতা চত্তারো মগ্গা পটিলদ্ধা তেহি চ অপরিহীনোতি, অরহা চতূহি মগ্গেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অনাগামিনা তীণি ফলানি পটিলদ্ধানি তেহি চ অপরিহীনোতি, অনাগামী তীহি ফলেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অনাগামিনা তযো মগ্গা পটিলদ্ধা তেহি চ অপরিহীনোতি, অনাগামী তীহি মগ্গেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সকদাগামিনা দ্ৰে ফলানি পটিলদ্ধানি তেহি চ অপরিহীনোতি, সকদাগামী দ্ৰীহি ফলেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. সকদাগামিনা দ্ৰে মগ্গা পটিলদ্ধা, তেহি চ অপরিহীনোতি, সকদাগামী দ্ৰীহি মগ্গেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সমন্নাগতকথা নিট্ঠিতা.
৪. চতুত্থৰগ্গো
(৩৭) ৫. উপেক্খাসমন্নাগতকথা
৩৯৭. অরহা ছহি উপেক্খাহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অরহা ছহি ফস্সেহি, ছহি ৰেদনাহি, ছহি সঞ্ঞাহি…পে… ছহি পঞ্ঞাহি সমন্নাগতোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অরহা ছহি উপেক্খাহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অরহা চক্খুনা রূপং পস্সন্তো সোতেন সদ্দং সুণাতি, ঘানেন গন্ধং ঘাযতি, জিৰ্হায রসং সাযতি, কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসতি, মনসা ধম্মং ৰিজানাতি…পে… মনসা ধম্মং ৰিজানন্তো চক্খুনা রূপং পস্সতি, সোতেন সদ্দং সুণাতি, ঘানেন গন্ধং ঘাযতি, জিৰ্হায রসং সাযতি, কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অরহা ছহি উপেক্খাহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. সততং সমিতং অব্বোকিণ্ণং ছহি উপেক্খাহি সমন্নাগতো সমোহিতো [সমাহিতো (স্যা.)], ছ উপেক্খাযো পচ্চুপট্ঠিতাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ন ৰত্তব্বং – ‘‘অরহা ছহি উপেক্খাহি সমন্নাগতো’’তি? আমন্তা. ননু অরহা ছল়ঙ্গুপেক্খোতি? আমন্তা. হঞ্চি অরহা ছল়ঙ্গুপেক্খো, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অরহা ছহি উপেক্খাহি সমন্নাগতো’’তি…পে….
উপেক্খাসমন্নাগতকথা নিট্ঠিতা.
৪. চতুত্থৰগ্গো
(৩৮) ৬. বোধিযা বুদ্ধোতিকথা
৩৯৮. বোধিযা বুদ্ধোতি? আমন্তা. বোধিযা নিরুদ্ধায ৰিগতায পটিপস্সদ্ধায অবুদ্ধো হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
বোধিযা বুদ্ধোতি? আমন্তা. অতীতায বোধিযা বুদ্ধোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে… অতীতায বোধিযা বুদ্ধোতি? আমন্তা. তায বোধিযা বোধিকরণীযং করোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
তায বোধিযা বোধিকরণীযং করোতীতি? আমন্তা. তায বোধিযা দুক্খং পরিজানাতি, সমুদযং পজহতি, নিরোধং সচ্ছিকরোতি, মগ্গং ভাৰেতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
বোধিযা বুদ্ধোতি? আমন্তা. অনাগতায বোধিযা বুদ্ধোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অনাগতায বোধিযা বুদ্ধোতি? আমন্তা. তায বোধিযা বোধিকরণীযং করোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
তায বোধিযা বোধিকরণীযং করোতীতি? আমন্তা. তায বোধিযা দুক্খং পরিজানাতি…পে… মগ্গং ভাৰেতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধো, তায বোধিযা বোধিকরণীযং করোতীতি? আমন্তা. অতীতায বোধিযা বুদ্ধো, তায বোধিযা বোধিকরণীযং করোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধো, তায বোধিযা দুক্খং পরিজানাতি, সমুদযং পজহতি, নিরোধং সচ্ছিকরোতি, মগ্গং ভাৰেতীতি? আমন্তা. অতীতায বোধিযা বুদ্ধো, তায বোধিযা দুক্খং পরিজানাতি…পে… মগ্গং ভাৰেতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধো, তায বোধিযা বোধিকরণীযং করোতীতি? আমন্তা. অনাগতায বোধিযা বুদ্ধো, তায বোধিযা বোধিকরণীযং করোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধো, তায বোধিযা দুক্খং পরিজানাতি…পে… মগ্গং ভাৰেতীতি? আমন্তা. অনাগতায বোধিযা বুদ্ধো, তায বোধিযা দুক্খং পরিজানাতি…পে… মগ্গং ভাৰেতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অতীতায বোধিযা বুদ্ধো, ন চ তায বোধিযা বোধিকরণীযং করোতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধো, ন চ তায বোধিযা বোধিকরণীযং করোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অতীতায বোধিযা বুদ্ধো, ন চ তায বোধিযা দুক্খং পরিজানাতি…পে… মগ্গং ভাৰেতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধো, ন চ তায বোধিযা দুক্খং পরিজানাতি…পে… মগ্গং ভাৰেতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অনাগতায বোধিযা বুদ্ধো, ন চ তায বোধিযা বোধিকরণীযং করোতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধো, ন চ তায বোধিযা বোধিকরণীযং করোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অনাগতায বোধিযা বুদ্ধো, ন চ তায বোধিযা দুক্খং পরিজানাতি…পে… মগ্গং ভাৰেতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধো, ন চ তায বোধিযা দুক্খং পরিজানাতি…পে… মগ্গং ভাৰেতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৩৯৯. অতীতায বোধিযা বুদ্ধো, অনাগতায বোধিযা বুদ্ধো, পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধোতি? আমন্তা. তীহি বোধীহি বুদ্ধোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
তীহি বোধীহি বুদ্ধোতি? আমন্তা. সততং সমিতং অব্বোকিণ্ণং তীহি বোধীহি সমন্নাগতো সমোহিতো, তিস্সো বোধিযো পচ্চুপট্ঠিতাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ন ৰত্তব্বং – ‘‘বোধিযা বুদ্ধো’’তি? আমন্তা. ননু বোধিপটিলাভা বুদ্ধোতি? আমন্তা. হঞ্চি বোধিপটিলাভা বুদ্ধো, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘বোধিযা বুদ্ধো’’তি.
বোধিপটিলাভা বুদ্ধোতি, বোধিযা বুদ্ধোতি? আমন্তা. বোধিপটিলাভা বোধীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
বোধিযা বুদ্ধোতিকথা নিট্ঠিতা.
৪. চতুত্থৰগ্গো
(৩৯) ৭. লক্খণকথা
৪০০. লক্খণসমন্নাগতো বোধিসত্তোতি? আমন্তা. পদেসলক্খণেহি সমন্নাগতো পদেসবোধিসত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
লক্খণসমন্নাগতো বোধিসত্তোতি? আমন্তা. তিভাগলক্খণেহি সমন্নাগতো তিভাগবোধিসত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
লক্খণসমন্নাগতো বোধিসত্তোতি? আমন্তা. উপড্ঢলক্খণেহি সমন্নাগতো উপড্ঢবোধিসত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
লক্খণসমন্নাগতো বোধিসত্তোতি? আমন্তা. চক্কৰত্তিসত্তো লক্খণসমন্নাগতো, চক্কৰত্তিসত্তো বোধিসত্তোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
চক্কৰত্তিসত্তো লক্খণসমন্নাগতো, চক্কৰত্তিসত্তো বোধিসত্তোতি? আমন্তা. যাদিসো বোধিসত্তস্স পুব্বযোগো পুব্বচরিযা ধম্মক্খানং ধম্মদেসনা, তাদিসো চক্কৰত্তিসত্তস্স পুব্বযোগো পুব্বচরিযা ধম্মক্খানং ধম্মদেসনাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৪০১. যথা বোধিসত্তস্স জাযমানস্স দেৰা পঠমং পটিগ্গণ্হন্তি পচ্ছা মনুস্সা [দী. নি. ২.২৭; ম. নি. ৩.২০৫ ৰুত্তং দিস্সায পুচ্ছতি], এৰমেৰং চক্কৰত্তিসত্তস্স জাযমানস্স দেৰা পঠমং পটিগ্গণ্হন্তি পচ্ছা মনুস্সাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
যথা বোধিসত্তস্স জাযমানস্স চত্তারো নং দেৰপুত্তা পটিগ্গহেত্ৰা মাতু পুরতো ঠপেন্তি – ‘‘অত্তমনা, দেৰি, হোহি! মহেসক্খো তে পুত্তো উপ্পন্নো’’তি, এৰমেৰং চক্কৰত্তিসত্তস্স জাযমানস্স চত্তারো নং দেৰপুত্তা পটিগ্গহেত্ৰা মাতু পুরতো ঠপেন্তি – ‘‘অত্তমনা, দেৰি, হোহি! মহেসক্খো তে পুত্তো উপ্পন্নো’’তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
যথা বোধিসত্তস্স জাযমানস্স দ্ৰে উদকস্স ধারা অন্তলিক্খা পাতুভৰন্তি – একা সীতস্স, একা উণ্হস্স – যেন বোধিসত্তস্স উদককিচ্চং করোন্তি মাতু চ, এৰমেৰং চক্কৰত্তিসত্তস্স জাযমানস্স দ্ৰে উদকস্স ধারা অন্তলিক্খা পাতুভৰন্তি – একা সীতস্স, একা উণ্হস্স – যেন চক্কৰত্তিসত্তস্স উদককিচ্চং করোন্তি মাতু চাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
যথা সম্পতিজাতো বোধিসত্তো সমেহি পাদেহি পতিট্ঠহিত্ৰা উত্তরেন অভিমুখো সত্তপদৰীতিহারেন গচ্ছতি সেতম্হি ছত্তে অনুধারিযমানে, সব্বা চ দিসা ৰিলোকেতি, আসভিঞ্চ ৰাচং ভাসতি – ‘‘অগ্গোহমস্মি লোকস্স, জেট্ঠোহমস্মি লোকস্স, সেট্ঠোহমস্মি লোকস্স, অযমন্তিমা জাতি, নত্থি দানি পুনব্ভৰো’’তি, এৰমেৰং সম্পতিজাতো চক্কৰত্তিসত্তো সমেহি পাদেহি পতিট্ঠহিত্ৰা উত্তরেন অভিমুখো সত্তপদৰীতিহারেন গচ্ছতি সেতম্হি ছত্তে অনুধারিযমানে, সব্বা চ দিসা ৰিলোকেতি, আসভিঞ্চ ৰাচং ভাসতি – ‘‘অগ্গোহমস্মি লোকস্স, জেট্ঠোহমস্মি লোকস্স, সেট্ঠোহমস্মি লোকস্স, অযমন্তিমা জাতি, নত্থি দানি পুনব্ভৰো’’তি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
যথা বোধিসত্তস্স জাযমানস্স মহতো আলোকস্স মহতো ওভাসস্স মহতো ভূমিচালস্স পাতুভাৰো হোতি, এৰমেৰং চক্কৰত্তিসত্তস্স জাযমানস্স মহতো আলোকস্স মহতো ওভাসস্স মহতো ভূমিচালস্স পাতুভাৰো হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
যথা বোধিসত্তস্স পকতিকাযো সমন্তা ব্যামং ওভাসতি, এৰমেৰং চক্কৰত্তিসত্তস্স পকতিকাযো সমন্তা ব্যামং ওভাসতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
যথা বোধিসত্তো মহাসুপিনং পস্সতি, এৰমেৰং চক্কৰত্তিসত্তো মহাসুপিনং পস্সতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৪০২. ন ৰত্তব্বং – ‘‘লক্খণসমন্নাগতো বোধিসত্তো’’তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘দ্ৰত্তিংসিমানি, ভিক্খৰে, মহাপুরিসস্স মহাপুরিসলক্খণানি, যেহি সমন্নাগতস্স মহাপুরিসস্স দ্ৰেৰ গতিযো ভৰন্তি অনঞ্ঞা [ন অঞ্ঞা (ক.)]! সচে অগারং অজ্ঝাৰসতি, রাজা হোতি চক্কৰত্তী ধম্মিকো ধম্মরাজা চাতুরন্তো ৰিজিতাৰী জনপদত্থাৰরিযপ্পত্তো সত্তরতনসমন্নাগতো. তস্সিমানি সত্ত রতনানি ভৰন্তি, সেয্যথিদং – চক্করতনং, হত্থিরতনং, অস্সরতনং, মণিরতনং, ইত্থিরতনং, গহপতিরতনং, পরিণাযকরতনমেৰ সত্তমং. পরোসহস্সং খো পনস্স পুত্তা ভৰন্তি সূরা ৰীরঙ্গরূপা পরসেনপ্পমদ্দনা. সো ইমং পথৰিং সাগরপরিযন্তং অদণ্ডেন অসত্থেন ধম্মেন অভিৰিজিয অজ্ঝাৰসতি. সচে খো পন অগারস্মা অনগারিযং পব্বজতি, অরহং হোতি সম্মাসম্বুদ্ধো লোকে ৰিৰট্টচ্ছদো’’তি [দী. নি. ৩.২০০]. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি লক্খণসমন্নাগতো বোধিসত্তোতি.
লক্খণকথা নিট্ঠিতা.
৪. চতুত্থৰগ্গো
(৪০) ৮. নিযামোক্কন্তিকথা
৪০৩. বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযোতি [ম. নি. ২.২৮২ ঘটিকারসুত্তং নিস্সায পুচ্ছতি]? আমন্তা. বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো সাৰকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো সাৰকোতি? আমন্তা. সাৰকো হুত্ৰা বুদ্ধো হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
সাৰকো হুত্ৰা বুদ্ধো হোতীতি? আমন্তা. অনুস্সৰিযোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
অনুস্সৰিযোতি? আমন্তা. ননু ভগৰা সযম্ভূতি? আমন্তা. হঞ্চি ভগৰা সযম্ভূ, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘অনুস্সৰিযো’’তি.
বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযোতি? আমন্তা. ভগৰতা বোধিযা মূলে তীণেৰ সামঞ্ঞফলানি অভিসম্বুদ্ধানীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
ননু ভগৰতা বোধিযা মূলে চত্তারি সামঞ্ঞফলানি অভিসম্বুদ্ধানীতি? আমন্তা. হঞ্চি ভগৰতা বোধিযা মূলে চত্তারি সামঞ্ঞফলানি অভিসম্বুদ্ধানি, নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘‘বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযো’’তি.
৪০৪. বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযোতি? আমন্তা. বোধিসত্তো দুক্করকারিযং অকাসীতি? আমন্তা. দস্সনসম্পন্নো পুগ্গলো দুক্করকারিযং করেয্যাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
বোধিসত্তো অপরন্তপং [অমরং তপং (সং. নি. ১.১৩৭)] অকাসি, অঞ্ঞং সত্থারং উদ্দিসীতি? আমন্তা. দস্সনসম্পন্নো পুগ্গলো অঞ্ঞং সত্থারং উদ্দিসেয্যাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
আযস্মা আনন্দো ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযো, আযস্মা আনন্দো ভগৰতো সাৰকোতি? আমন্তা. বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযো, বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো সাৰকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
চিত্তো গহপতি হত্থকো আল়ৰকো ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযো, চিত্তো গহপতি হত্থকো আল়ৰকো ভগৰতো সাৰকোতি? আমন্তা. বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযো, বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো সাৰকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযো, ন চ কস্সপস্স ভগৰতো সাৰকোতি? আমন্তা. আযস্মা আনন্দো ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযো, ন চ ভগৰতো সাৰকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযো, ন চ কস্সপস্স ভগৰতো সাৰকোতি? আমন্তা. চিত্তো গহপতি হত্থকো আল়ৰকো ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযো, ন চ ভগৰতো সাৰকোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযো, ন চ কস্সপস্স ভগৰতো সাৰকোতি? আমন্তা. সাৰকো জাতিং ৰীতিৰত্তো অসাৰকো হোতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….
৪০৫. ন ৰত্তব্বং – ‘‘বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযো’’তি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘কস্সপে অহং, আনন্দ, ভগৰতি ব্রহ্মচরিযং অচরিং আযতিং সম্বোধাযা’’তি! অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযো’’তি.
বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযোতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা –
‘‘সব্বাভিভূ সব্বৰিদূহমস্মি,
সব্বেসু ধম্মেসু অনুপলিত্তো;
সব্বঞ্জহো তণ্হক্খযে ৰিমুত্তো,
সযং অভিঞ্ঞায কমুদ্দিসেয্যং.
‘‘ন মে আচরিযো অত্থি, সদিসো মে ন ৰিজ্জতি;
সদেৰকস্মিং লোকস্মিং, নত্থি মে পটিপুগ্গলো.
‘‘অহঞ্হি অরহা লোকে, অহং সত্থা অনুত্তরো;
একোম্হি সম্মাসম্বুদ্ধো, সীতিভূতোস্মি নিব্বুতো.
‘‘ধম্মচক্কং পৰত্তেতুং, গচ্ছামি কাসিনং পুরং;
অন্ধীভূতস্মিং [অন্ধভূতস্মিং (সী. স্যা. কং. পী.)] লোকস্মিং, আহঞ্ছং [আহঞ্ঞিং (ক.)] অমতদুন্দুভি’’ন্তি [দুদ্রভিন্তি (ক.)].
‘‘যথা খো ত্ৰং, আৰুসো, পটিজানাসি, অরহসি অনন্তজিনো’’তি?
‘‘মাদিসা ৰে জিনা হোন্তি, যে পত্তা আসৰক্খযং;
জিতা মে পাপকা ধম্মা, তস্মাহং উপক জিনো’’তি [মহাৰ. ১১; ম. নি. ১.২৮৫; ২.৩৪১].
অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযো’’তি.
বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযোতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘‘ইদং দুক্খং অরিযসচ্চ’ন্তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৰিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি. ‘তং খো পনিদং দুক্খং অরিযসচ্চং পরিঞ্ঞেয্য’ন্তি মে, ভিক্খৰে…পে… পরিঞ্ঞাতন্তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি…পে… আলোকো উদপাদি. ‘ইদং দুক্খসমুদযং অরিযসচ্চ’ন্তি মে, ভিক্খৰে…পে… ‘তং খো পনিদং দুক্খসমুদযং [দুক্খসমুদযো (স্যা. কং.)] অরিযসচ্চং পহাতব্ব’ন্তি মে, ভিক্খৰে…পে… পহীনন্তি মে, ভিক্খৰে…পে… ‘ইদং দুক্খনিরোধং [দুক্খনিরোধো (স্যা. কং.)] অরিযসচ্চ’ন্তি মে, ভিক্খৰে…পে… ‘তং খো পনিদং দুক্খনিরোধং অরিযসচ্চং সচ্ছিকাতব্ব’ন্তি মে, ভিক্খৰে…পে… সচ্ছিকতন্তি মে, ভিক্খৰে…পে… ‘ইদং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা অরিযসচ্চ’ন্তি মে, ভিক্খৰে…পে… ‘তং খো পনিদং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা অরিযসচ্চং ভাৰেতব্ব’ন্তি মে, ভিক্খৰে…পে… ভাৰিতন্তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৰিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদী’’তি [মহাৰ. ১৫; সং. নি. ৫.১০৮১; পটি. ম. ২.৩০]. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৰতো পাৰচনে ওক্কন্তনিযামো চরিতব্রহ্মচরিযো’’তি.