২. দুতিযৰগ্গো

(১৬) ৭. চিত্তট্ঠিতিকথা

৩৩৫. একং চিত্তং দিৰসং তিট্ঠতীতি? আমন্তা. উপড্ঢদিৰসো উপ্পাদক্খণো, উপড্ঢদিৰসো ৰযক্খণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.

একং চিত্তং দ্ৰে দিৰসে তিট্ঠতীতি? আমন্তা. দিৰসো উপ্পাদক্খণো, দিৰসো ৰযক্খণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.

একং চিত্তং চত্তারো দিৰসে তিট্ঠতি… অট্ঠ দিৰসে তিট্ঠতি… দস দিৰসে তিট্ঠতি… ৰীসতি দিৰসে তিট্ঠতি… মাসং তিট্ঠতি… দ্ৰে মাসে তিট্ঠতি… চত্তারো মাসে তিট্ঠতি… অট্ঠ মাসে তিট্ঠতি… দস মাসে তিট্ঠতি… সংৰচ্ছরং তিট্ঠতি… দ্ৰে ৰস্সানি তিট্ঠতি… চত্তারি ৰস্সানি তিট্ঠতি… অট্ঠ ৰস্সানি তিট্ঠতি… দস ৰস্সানি তিট্ঠতি… ৰীসতি ৰস্সানি তিট্ঠতি… তিংস ৰস্সানি তিট্ঠতি… চত্তারীস ৰস্সানি তিট্ঠতি… পঞ্ঞাস ৰস্সানি তিট্ঠতি… ৰস্সসতং তিট্ঠতি… দ্ৰে ৰস্সসতানি তিট্ঠতি… চত্তারি ৰস্সসতানি তিট্ঠতি… পঞ্চ ৰস্সসতানি তিট্ঠতি… ৰস্সসহস্সং তিট্ঠতি… দ্ৰে ৰস্সসহস্সানি তিট্ঠতি… চত্তারি ৰস্সসহস্সানি তিট্ঠতি… অট্ঠ ৰস্সসহস্সানি তিট্ঠতি… সোল়স ৰস্সসহস্সানি তিট্ঠতি… কপ্পং তিট্ঠতি… দ্ৰে কপ্পে তিট্ঠতি… চত্তারো কপ্পে তিট্ঠতি… অট্ঠ কপ্পে তিট্ঠতি… সোল়স কপ্পে তিট্ঠতি… বাত্তিংস কপ্পে তিট্ঠতি… চতুসট্ঠি কপ্পে তিট্ঠতি… পঞ্চ কপ্পসতানি তিট্ঠতি… কপ্পসহস্সানি তিট্ঠতি… দ্ৰে কপ্পসহস্সানি তিট্ঠতি… চত্তারি কপ্পসহস্সানি তিট্ঠতি… অট্ঠ কপ্পসহস্সানি তিট্ঠতি… সোল়স কপ্পসহস্সানি তিট্ঠতি… ৰীসতি কপ্পসহস্সানি তিট্ঠতি… চত্তারীস কপ্পসহস্সানি তিট্ঠতি… সট্ঠি কপ্পসহস্সানি তিট্ঠতি… চতুরাসীতি কপ্পসহস্সানি তিট্ঠতীতি? আমন্তা. দ্ৰেচত্তারীস কপ্পসহস্সানি উপ্পাদক্খণো, দ্ৰেচত্তারীস কপ্পসহস্সানি ৰযক্খণোতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.

একং চিত্তং দিৰসং তিট্ঠতীতি? আমন্তা. অত্থঞ্ঞে ধম্মা একাহং বহুম্পি উপ্পজ্জিত্ৰা নিরুজ্ঝন্তীতি? আমন্তা. তে ধম্মা চিত্তেন লহুপরিৰত্তাতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.

তে ধম্মা চিত্তেন লহুপরিৰত্তাতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘নাহং, ভিক্খৰে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি এৰং লহুপরিৰত্তং যথযিদং চিত্তং. যাৰঞ্চিদং, ভিক্খৰে, উপমাপি ন সুকরা যাৰ লহুপরিৰত্তং চিত্ত’’ন্তি [অ. নি. ১.৪৮]. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘তে ধম্মা চিত্তেন লহুপরিৰত্তা’’তি.

তে ধম্মা চিত্তেন লহুপরিৰত্তাতি? আমন্তা. ননু ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মক্কটো অরঞ্ঞে পৰনে চরমানো সাখং গণ্হতি, তং মুঞ্চিত্ৰা অঞ্ঞং গণ্হতি, তং মুঞ্চিত্ৰা অঞ্ঞং গণ্হতি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, যমিদং [যদিদং (বহূসু)] ৰুচ্চতি চিত্তং ইতিপি মনো ইতিপি ৰিঞ্ঞাণং ইতিপি তং রত্তিযা চ দিৰসস্স চ অঞ্ঞদেৰ উপ্পজ্জতি অঞ্ঞং নিরুজ্ঝতী’’তি [সং. নি. ২.৬১]. অত্থেৰ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৰত্তব্বং – ‘‘তে ধম্মা চিত্তেন লহুপরিৰত্তা’’তি.

৩৩৬. একং চিত্তং দিৰসং তিট্ঠতীতি? আমন্তা. চক্খুৰিঞ্ঞাণং দিৰসং তিট্ঠতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে. সোতৰিঞ্ঞাণং…পে… ঘানৰিঞ্ঞাণং… জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং… কাযৰিঞ্ঞাণং… অকুসলং চিত্তং… রাগসহগতং… দোসসহগতং… মোহসহগতং… মানসহগতং… দিট্ঠিসহগতং… ৰিচিকিচ্ছাসহগতং… থিনসহগতং… উদ্ধচ্চসহগতং… অহিরিকসহগতং… অনোত্তপ্পসহগতং চিত্তং দিৰসং তিট্ঠতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

একং চিত্তং দিৰসং তিট্ঠতীতি? আমন্তা. যেনেৰ চিত্তেন চক্খুনা রূপং পস্সতি, তেনেৰ চিত্তেন সোতেন সদ্দং সুণাতি…পে… ঘানেন গন্ধং ঘাযতি… জিৰ্হায রসং সাযতি… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসতি… মনসা ধম্মং ৰিজানাতি…পে… যেনেৰ চিত্তেন মনসা ধম্মং ৰিজানাতি, তেনেৰ চিত্তেন চক্খুনা রূপং পস্সতি…পে… সোতেন সদ্দং সুণাতি… ঘানেন গন্ধং ঘাযতি… জিৰ্হায রসং সাযতি…পে… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

একং চিত্তং দিৰসং তিট্ঠতীতি? আমন্তা. যেনেৰ চিত্তেন অভিক্কমতি, তেনেৰ চিত্তেন পটিক্কমতি; যেনেৰ চিত্তেন পটিক্কমতি, তেনেৰ চিত্তেন অভিক্কমতি; যেনেৰ চিত্তেন আলোকেতি, তেনেৰ চিত্তেন ৰিলোকেতি; যেনেৰ চিত্তেন ৰিলোকেতি, তেনেৰ চিত্তেন আলোকেতি; যেনেৰ চিত্তেন সমিঞ্জেতি, তেনেৰ চিত্তেন পসারেতি; যেনেৰ চিত্তেন পসারেতি, তেনেৰ চিত্তেন সমিঞ্জেতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

৩৩৭. আকাসানঞ্চাযতনূপগানং দেৰানং একং চিত্তং যাৰতাযুকং তিট্ঠতীতি? আমন্তা. মনুস্সানং একং চিত্তং যাৰতাযুকং তিট্ঠতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.

আকাসানঞ্চাযতনূপগানং দেৰানং একং চিত্তং যাৰতাযুকং তিট্ঠতীতি? আমন্তা. চাতুমহারাজিকানং দেৰানং…পে… তাৰতিংসানং দেৰানং… যামানং দেৰানং… তুসিতানং দেৰানং… নিম্মানরতীনং দেৰানং… পরনিম্মিতৰসৰত্তীনং দেৰানং… ব্রহ্মপারিসজ্জানং দেৰানং… ব্রহ্মপুরোহিতানং দেৰানং… মহাব্রহ্মানং দেৰানং… পরিত্তাভানং দেৰানং… অপ্পমাণাভানং দেৰানং… আভস্সরানং দেৰানং… পরিত্তসুভানং দেৰানং… অপ্পমাণসুভানং দেৰানং… সুভকিণ্হানং দেৰানং … ৰেহপ্ফলানং দেৰানং… অৰিহানং দেৰানং… অতপ্পানং দেৰানং… সুদস্সানং দেৰানং… সুদস্সীনং দেৰানং… অকনিট্ঠানং দেৰানং একং চিত্তং যাৰতাযুকং তিট্ঠতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.

আকাসানঞ্চাযতনূপগানং দেৰানং ৰীসতি কপ্পসহস্সানি আযুপ্পমাণং, আকাসানঞ্চাযতনূপগানং দেৰানং একং চিত্তং ৰীসতি কপ্পসহস্সানি তিট্ঠতীতি? আমন্তা. মনুস্সানং ৰস্সসতং আযুপ্পমাণং, মনুস্সানং একং চিত্তং ৰস্সসতং তিট্ঠতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.

আকাসানঞ্চাযতনূপগানং দেৰানং ৰীসতি কপ্পসহস্সানি আযুপ্পমাণং, আকাসানঞ্চাযতনূপগানং দেৰানং একং চিত্তং ৰীসতি কপ্পসহস্সানি তিট্ঠতীতি? আমন্তা. চাতুমহারাজিকানং দেৰানং পঞ্চ ৰস্সসতানি আযুপ্পমাণং, চাতুমহারাজিকানং দেৰানং একং চিত্তং পঞ্চ ৰস্সসতানি তিট্ঠতি… ৰস্সসহস্সং তিট্ঠতি… দ্ৰে ৰস্সসহস্সানি তিট্ঠতি… চত্তারি ৰস্সসহস্সানি তিট্ঠতি… অট্ঠ ৰস্সসহস্সানি তিট্ঠতি… সোল়স ৰস্সসহস্সানি তিট্ঠতি… কপ্পস্স ততিযভাগং তিট্ঠতি… উপড্ঢকপ্পং তিট্ঠতি… একং কপ্পং তিট্ঠতি… দ্ৰে কপ্পে তিট্ঠতি… চত্তারো কপ্পে তিট্ঠতি… অট্ঠ কপ্পে তিট্ঠতি… সোল়স কপ্পে তিট্ঠতি… বাত্তিংস কপ্পে তিট্ঠতি… চতুসট্ঠি কপ্পে তিট্ঠতি… পঞ্চ কপ্পসতানি তিট্ঠতি… কপ্পসহস্সং তিট্ঠতি… দ্ৰে কপ্পসহস্সানি তিট্ঠতি… চত্তারি কপ্পসহস্সানি তিট্ঠতি… অট্ঠ কপ্পসহস্সানি তিট্ঠতি… অকনিট্ঠানং দেৰানং সোল়স কপ্পসহস্সানি আযুপ্পমাণং, অকনিট্ঠানং দেৰানং একং চিত্তং সোল়স কপ্পসহস্সানি তিট্ঠতীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.

আকাসানঞ্চাযতনূপগানং দেৰানং চিত্তং মুহুত্তং মুহুত্তং উপ্পজ্জতি মুহুত্তং মুহুত্তং নিরুজ্ঝতীতি? আমন্তা. আকাসানঞ্চাযতনূপগা দেৰা মুহুত্তং মুহুত্তং চৰন্তি মুহুত্তং মুহুত্তং উপ্পজ্জন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে.

আকাসানঞ্চাযতনূপগানং দেৰানং একং চিত্তং যাৰতাযুকং তিট্ঠতীতি? আমন্তা. আকাসানঞ্চাযতনূপগা দেৰা যেনেৰ চিত্তেন উপ্পজ্জন্তি, তেনেৰ চিত্তেন চৰন্তীতি? ন হেৰং ৰত্তব্বে…পে….

চিত্তট্ঠিতিকথা নিট্ঠিতা.