দুকঅত্থুদ্ধারো
হেতুগোচ্ছকং
১৪৪১. কতমে ধম্মা হেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অকুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ. অলোভো কুসলহেতু, অদোসো কুসলহেতু, চতূসু ভূমীসু কুসলেসু উপ্পজ্জন্তি. অমোহো কুসলহেতু, কামাৰচরকুসলতো চত্তারো ঞাণৰিপ্পযুত্তে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা, চতূসু ভূমীসু কুসলেসু উপ্পজ্জতি.
লোভো অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. দোসো দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. মোহো সব্বাকুসলেসু উপ্পজ্জতি.
অলোভো ৰিপাকহেতু অদোসো ৰিপাকহেতু, কামাৰচরস্স ৰিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকেসু উপ্পজ্জন্তি. অমোহো ৰিপাকহেতু, কামাৰচরস্স ৰিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা, চত্তারো ঞাণৰিপ্পযুত্তে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকেসু উপ্পজ্জতি.
অলোভো কিরিযহেতু অদোসো কিরিযহেতু, কামাৰচরকিরিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা, তীসু ভূমীসু কিরিযেসু উপ্পজ্জন্তি. অমোহো কিরিযহেতু, কামাৰচরকিরিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা, চত্তারো ঞাণৰিপ্পযুত্তে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা, তীসু ভূমীসু কিরিযেসু উপ্পজ্জতি – ইমে ধম্মা হেতূ.
১৪৪২. কতমে ধম্মা ন হেতূ? ঠপেত্ৰা হেতূ, চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা ন হেতূ.
১৪৪৩. কতমে ধম্মা সহেতুকা? ৰিচিকিচ্ছাসহগতং উদ্ধচ্চসহগতং মোহং ঠপেত্ৰা অৰসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, কামাৰচরস্স ৰিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, কামাৰচরকিরিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং – ইমে ধম্মা সহেতুকা.
১৪৪৪. কতমে ধম্মা অহেতুকা? ৰিচিকিচ্ছাসহগতো মোহো, উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, দ্ৰেপঞ্চৰিঞ্ঞাণানি, তিস্সো চ মনোধাতুযো, পঞ্চ চ অহেতুকমনোৰিঞ্ঞাণধাতুযো, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অহেতুকা.
১৪৪৫. কতমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা? ৰিচিকিচ্ছাসহগতং উদ্ধচ্চসহগতং মোহং ঠপেত্ৰা অৰসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, কামাৰচরস্স ৰিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, কামাৰচরকিরিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং – ইমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা.
১৪৪৬. কতমে ধম্মা হেতুৰিপ্পযুত্তা? ৰিচিকিচ্ছাসহগতো মোহো, উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, দ্ৰেপঞ্চৰিঞ্ঞাণানি তিস্সো চ মনোধাতুযো পঞ্চ চ অহেতুকমনোৰিঞ্ঞাণধাতুযো, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা হেতুৰিপ্পযুত্তা.
১৪৪৭. কতমে ধম্মা হেতূ চেৰ সহেতুকা চ? যত্থ দ্ৰে তযো হেতূ একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা হেতূ চেৰ সহেতুকা চ.
১৪৪৮. কতমে ধম্মা সহেতুকা চেৰ ন চ হেতূ? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, কামাৰচরস্স ৰিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, কামাৰচরকিরিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, এত্থুপ্পন্নে হেতূ ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা সহেতুকা চেৰ ন চ হেতূ. অহেতুকা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – হেতূ চেৰ সহেতুকা চাতিপি, সহেতুকা চেৰ ন চ হেতূতিপি.
১৪৪৯. কতমে ধম্মা হেতূ চেৰ হেতুসম্পযুত্তা চ? যত্থ দ্ৰে তযো হেতূ একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা হেতূ চেৰ হেতুসম্পযুত্তা চ.
১৪৫০. কতমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা চেৰ ন চ হেতূ? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, কামাৰচরস্স ৰিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, কামাৰচরকিরিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, এত্থুপ্পন্নে হেতূ ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা চেৰ ন চ হেতূ. হেতুৰিপ্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – হেতূ চেৰ হেতুসম্পযুত্তা চাতিপি, হেতুসম্পযুত্তা চেৰ ন চ হেতূতিপি.
১৪৫১. কতমে ধম্মা ন হেতূ সহেতুকা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, কামাৰচরস্স ৰিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, কামাৰচরকিরিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, এত্থুপ্পন্নে হেতূ ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা ন হেতূ সহেতুকা.
১৪৫২. কতমে ধম্মা ন হেতূ অহেতুকা? দ্ৰেপঞ্চৰিঞ্ঞাণানি, তিস্সো চ মনোধাতুযো, পঞ্চ চ অহেতুকমনোৰিঞ্ঞাণধাতুযো, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা ন হেতূ অহেতুকা. হেতূ ধম্মা ন ৰত্তব্বা – ন হেতূ সহেতুকাতিপি, ন হেতূ অহেতুকাতিপি.
চূল়ন্তরদুকং
১৪৫৩. কতমে ধম্মা সপ্পচ্চযা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা সপ্পচ্চযা.
১৪৫৪. কতমে ধম্মা অপ্পচ্চযা? নিব্বানং – ইমে ধম্মা অপ্পচ্চযা.
১৪৫৫. কতমে ধম্মা সঙ্খতা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা সঙ্খতা.
১৪৫৬. কতমে ধম্মা অসঙ্খতা? নিব্বানং – ইমে ধম্মা অসঙ্খতা.
১৪৫৭. কতমে ধম্মা সনিদস্সনা? রূপাযতনং – ইমে ধম্মা সনিদস্সনা.
১৪৫৮. কতমে ধম্মা অনিদস্সনা? চক্খাযতনং …পে… ফোট্ঠব্বাযতনং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, যঞ্চ রূপং অনিদস্সনং অপ্পটিঘং ধম্মাযতনপরিযাপন্নং, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনিদস্সনা.
১৪৫৯. কতমে ধম্মা সপ্পটিঘা? চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনং – ইমে ধম্মা সপ্পটিঘা.
১৪৬০. কতমে ধম্মা অপ্পটিঘা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, যঞ্চ রূপং অনিদস্সনং অপ্পটিঘং ধম্মাযতনপরিযাপন্নং, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অপ্পটিঘা.
১৪৬১. কতমে ধম্মা রূপিনো? চত্তারো চ মহাভূতা, চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদায রূপং – ইমে ধম্মা রূপিনো.
১৪৬২. কতমে ধম্মা অরূপিনো? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অরূপিনো.
১৪৬৩. কতমে ধম্মা লোকিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা লোকিযা.
১৪৬৪. কতমে ধম্মা লোকুত্তরা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা লোকুত্তরা. সব্বে [সব্বেৰ (স্যা.)] ধম্মা কেনচি ৰিঞ্ঞেয্যা, কেনচি ন ৰিঞ্ঞেয্যা.
আসৰগোচ্ছকং
১৪৬৫. কতমে ধম্মা আসৰা? চত্তারো আসৰা – কামাসৰো, ভৰাসৰো, দিট্ঠাসৰো, অৰিজ্জাসৰো. কামাসৰো অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি ভৰাসৰো চতূসু দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি দিট্ঠাসৰো চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. অৰিজ্জাসৰো সব্বাকুসলেসু উপ্পজ্জতি – ইমে ধম্মা আসৰা.
১৪৬৬. কতমে ধম্মা নো আসৰা? ঠপেত্ৰা আসৰে অৰসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো আসৰা.
১৪৬৭. কতমে ধম্মা সাসৰা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা সাসৰা.
১৪৬৮. কতমে ধম্মা অনাসৰা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনাসৰা.
১৪৬৯. কতমে ধম্মা আসৰসম্পযুত্তা? দ্ৰে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা এত্থুপ্পন্নং মোহং ঠপেত্ৰা, ৰিচিকিচ্ছাসহগতং উদ্ধচ্চসহগতং মোহং ঠপেত্ৰা, অৰসেসং অকুসলং – ইমে ধম্মা আসৰসম্পযুত্তা.
১৪৭০. কতমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা? দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নো মোহো, ৰিচিকিচ্ছাসহগতো মোহো, উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা.
১৪৭১. কতমে ধম্মা আসৰা চেৰ সাসৰা চ? তেৰ আসৰা আসৰা চেৰ সাসৰা চ.
১৪৭২. কতমে ধম্মা সাসৰা চেৰ নো চ আসৰা? ঠপেত্ৰা আসৰে, অৰসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা সাসৰা চেৰ নো চ আসৰা. অনাসৰা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – আসৰা চেৰ সাসৰা চাতিপি, সাসৰা চেৰ নো চ আসৰাতিপি.
১৪৭৩. কতমে ধম্মা আসৰা চেৰ আসৰসম্পযুত্তা চ? যত্থ দ্ৰে তযো আসৰা একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা আসৰা চেৰ আসৰসম্পযুত্তা চ.
১৪৭৪. কতমে ধম্মা আসৰসম্পযুত্তা চেৰ নো চ আসৰা? ঠপেত্ৰা আসৰে, অৰসেসং অকুসলং – ইমে ধম্মা আসৰসম্পযুত্তা চেৰ নো চ আসৰা. আসৰৰিপ্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – আসৰা চেৰ আসৰসম্পযুত্তা চাতিপি, আসৰসম্পযুত্তা চেৰ নো চ আসৰাতিপি.
১৪৭৫. কতমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা সাসৰা? দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নো মোহো, ৰিচিকিচ্ছাসহগতো মোহো, উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা সাসৰা.
১৪৭৬. কতমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা অনাসৰা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা অনাসৰা. আসৰসম্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – আসৰৰিপ্পযুত্তা সাসৰাতিপি, আসৰৰিপ্পযুত্তা অনাসৰাতিপি.
সংযোজনগোচ্ছকং
১৪৭৭. কতমে ধম্মা সংযোজনা? দস সংযোজনানি – কামরাগসংযোজনং, পটিঘসংযোজনং, মানসংযোজনং, দিট্ঠিসংযোজনং, ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনং, সীলব্বতপরামাসসংযোজনং, ভৰরাগসংযোজনং, ইস্সাসংযোজনং, মচ্ছরিযসংযোজনং, অৰিজ্জাসংযোজনং. কামরাগসংযোজনং অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. পটিঘসংযোজনং দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. মানসংযোজনং চতূসু দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. দিট্ঠিসংযোজনং চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৰিচিকিচ্ছাসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. সীলব্বতপরামাসসংযোজনং চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. ভৰরাগসংযোজনং চতূসু দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. ইস্সাসংযোজনঞ্চ মচ্ছরিযসংযোজনঞ্চ দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জন্তি. অৰিজ্জাসংযোজনং সব্বাকুসলেসু উপ্পজ্জতি – ইমে ধম্মা সংযোজনা.
১৪৭৮. কতমে ধম্মা নো সংযোজনা. ঠপেত্ৰা সংযোজনে অৰসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো সংযোজনা.
১৪৭৯. কতমে ধম্মা সংযোজনিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা সংযোজনিযা.
১৪৮০. কতমে ধম্মা অসংযোজনিযা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অসংযোজনিযা.
১৪৮১. কতমে ধম্মা সংযোজনসম্পযুত্তা? উদ্ধচ্চসহগতং মোহং ঠপেত্ৰা অৰসেসং অকুসলং – ইমে ধম্মা সংযোজনসম্পযুত্তা.
১৪৮২. কতমে ধম্মা সংযোজনৰিপ্পযুত্তা? উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা সংযোজনৰিপ্পযুত্তা.
১৪৮৩. কতমে ধম্মা সংযোজনা চেৰ সংযোজনিযা চ? তানেৰ সংযোজনানি সংযোজনা চেৰ সংযোজনিযা চ.
১৪৮৪. কতমে ধম্মা সংযোজনিযা চেৰ নো চ সংযোজনা? ঠপেত্ৰা সংযোজনে অৰসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা সংযোজনিযা চেৰ নো চ সংযোজনা. অসংযোজনিযা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – সংযোজনা চেৰ সংযোজনিযা চাতিপি, সংযোজনিযা চেৰ নো চ সংযোজনাতিপি.
১৪৮৫. কতমে ধম্মা সংযোজনা চেৰ সংযোজনসম্পযুত্তা চ? যত্থ দ্ৰে তীণি সংযোজনানি একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা সংযোজনা চেৰ সংযোজনসম্পযুত্তা চ.
১৪৮৬. কতমে ধম্মা সংযোজনসম্পযুত্তা চেৰ নো চ সংযোজনা? ঠপেত্ৰা সংযোজনে, অৰসেসং অকুসলং – ইমে ধম্মা সংযোজনসম্পযুত্তা চেৰ নো চ সংযোজনা. সংযোজনৰিপ্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – সংযোজনা চেৰ সংযোজনসম্পযুত্তা চাতিপি, সংযোজনসম্পযুত্তা চেৰ নো চ সংযোজনাতিপি.
১৪৮৭. কতমে ধম্মা সংযোজনৰিপ্পযুত্তা সংযোজনিযা? উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা সংযোজনৰিপ্পযুত্তা সংযোজনিযা.
১৪৮৮. কতমে ধম্মা সংযোজনৰিপ্পযুত্তা অসংযোজনিযা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা সংযোজনৰিপ্পযুত্তা অসংযোজনিযা. সংযোজনসম্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – সংযোজনৰিপ্পযুত্তা সংযোজনিযাতিপি, সংযোজনৰিপ্পযুত্তা অসংযোজনিযাতিপি.
গন্থগোচ্ছকং
১৪৮৯. কতমে ধম্মা গন্থা? চত্তারো গন্থা – অভিজ্ঝাকাযগন্থো, ব্যাপাদো কাযগন্থো, সীলব্বতপরামাসো কাযগন্থো, ইদংসচ্চাভিনিৰেসো কাযগন্থো. অভিজ্ঝাকাযগন্থো অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. ব্যাপাদো কাযগন্থো দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. সীলব্বতপরামাসো কাযগন্থো চ ইদংসচ্চাভিনিৰেসো কাযগন্থো চ চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা গন্থা.
১৪৯০. কতমে ধম্মা নো গন্থা? ঠপেত্ৰা গন্থে, অৰসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো গন্থা.
১৪৯১. কতমে ধম্মা গন্থনিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা গন্থনিযা.
১৪৯২. কতমে ধম্মা অগন্থনিযা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অগন্থনিযা.
১৪৯৩. কতমে ধম্মা গন্থসম্পযুত্তা? চত্তারো দিট্ঠিগতসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা, চত্তারো দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতচিত্তুপ্পাদা, এত্থুপ্পন্নং লোভং ঠপেত্ৰা, দ্ৰে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, এত্থুপ্পন্নং পটিঘং ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা গন্থসম্পযুত্তা.
১৪৯৪. কতমে ধম্মা গন্থৰিপ্পযুত্তা? চতূসু দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নো লোভো, দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নং পটিঘং, ৰিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা গন্থৰিপ্পযুত্তা.
১৪৯৫. কতমে ধম্মা গন্থা চেৰ গন্থনিযা চ? তেৰ গন্থা গন্থা চেৰ গন্থনিযা চ.
১৪৯৬. কতমে ধম্মা গন্থনিযা চেৰ নো চ গন্থা? ঠপেত্ৰা গন্থে অৰসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা গন্থনিযা চেৰ নো চ গন্থা. অগন্থনিযা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – গন্থা চেৰ গন্থনিযা চাতিপি, গন্থনিযা চেৰ নো চ গন্থাতিপি.
১৪৯৭. কতমে ধম্মা গন্থা চেৰ গন্থসম্পযুত্তা চ? যত্থ দিট্ঠি চ লোভো চ একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা গন্থা চেৰ গন্থসম্পযুত্তা চ.
১৪৯৮. কতমে ধম্মা গন্থসম্পযুত্তা চেৰ নো চ গন্থা? অট্ঠ লোভসহগতচিত্তুপ্পাদা দ্ৰে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, এত্থুপ্পন্নে গন্থে ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা গন্থসম্পযুত্তা চেৰ নো চ গন্থা. গন্থৰিপ্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – গন্থা চেৰ গন্থসম্পযুত্তা চাতিপি, গন্থসম্পযুত্তা চেৰ নো চ গন্থাতিপি.
১৪৯৯. কতমে ধম্মা গন্থৰিপ্পযুত্তা গন্থনিযা? চতূসু দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নো লোভো, দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নং পটিঘং, ৰিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা গন্থৰিপ্পযুত্তা গন্থনিযা.
১৫০০. কতমে ধম্মা গন্থৰিপ্পযুত্তা অগন্থনিযা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা গন্থৰিপ্পযুত্তা অগন্থনিযা. গন্থসম্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – গন্থৰিপ্পযুত্তা গন্থনিযাতিপি, গন্থৰিপ্পযুত্তা অগন্থনিযাতিপি.
ওঘগোচ্ছকং
১৫০১. কতমে ধম্মা ওঘা…পে….
যোগগোচ্ছকং
১৫০২. কতমে ধম্মা যোগা…পে….
নীৰরণগোচ্ছকং
১৫০৩. কতমে ধম্মা নীৰরণা? ছ নীৰরণা – কামচ্ছন্দনীৰরণং, ব্যাপাদনীৰরণং, থিনমিদ্ধনীৰরণং, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৰরণং, ৰিচিকিচ্ছানীৰরণং, অৰিজ্জানীৰরণং. কামচ্ছন্দনীৰরণং অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি, ব্যাপাদনীৰরণং দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি, থিনমিদ্ধনীৰরণং সসঙ্খারিকেসু অকুসলেসু উপ্পজ্জতি, উদ্ধচ্চনীৰরণং উদ্ধচ্চসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি, কুক্কুচ্চনীৰরণং দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি, ৰিচিকিচ্ছানীৰরণং ৰিচিকিচ্ছাসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি, অৰিজ্জানীৰরণং সব্বাকুসলেসু উপ্পজ্জতি – ইমে ধম্মা নীৰরণা.
১৫০৪. কতমে ধম্মা নো নীৰরণা? ঠপেত্ৰা নীৰরণে অৰসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো নীৰরণা.
১৫০৫. কতমে ধম্মা নীৰরণিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা নীৰরণিযা.
১৫০৬. কতমে ধম্মা অনীৰরণিযা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনীৰরণিযা.
১৫০৭. কতমে ধম্মা নীৰরণসম্পযুত্তা? দ্ৰাদস অকুসলচিত্তুপ্পাদা – ইমে ধম্মা নীৰরণসম্পযুত্তা.
১৫০৮. কতমে ধম্মা নীৰরণৰিপ্পযুত্তা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নীৰরণৰিপ্পযুত্তা.
১৫০৯. কতমে ধম্মা নীৰরণা চেৰ নীৰরণিযা চ? তানেৰ নীৰরণানি নীৰরণা চেৰ নীৰরণিযা চ.
১৫১০. কতমে ধম্মা নীৰরণিযা চেৰ নো চ নীৰরণা? ঠপেত্ৰা নীৰরণে, অৰসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা নীৰরণিযা চেৰ নো চ নীৰরণা. অনীৰরণিযা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – নীৰরণা চেৰ নীৰরণিযা চাতিপি, নীৰরণিযা চেৰ নো চ নীৰরণাতিপি.
১৫১১. কতমে ধম্মা নীৰরণা চেৰ নীৰরণসম্পযুত্তা চ? যত্থ দ্ৰে তীণি নীৰরণানি একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা নীৰরণা চেৰ নীৰরণসম্পযুত্তা চ.
১৫১২. কতমে ধম্মা নীৰরণসম্পযুত্তা চেৰ নো চ নীৰরণা? ঠপেত্ৰা নীৰরণে, অৰসেসং অকুসলং – ইমে ধম্মা নীৰরণসম্পযুত্তা চেৰ নো চ নীৰরণা. নীৰরণৰিপ্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – নীৰরণা চেৰ নীৰরণসম্পযুত্তা চাতিপি, নীৰরণসম্পযুত্তা চেৰ নো চ নীৰরণাতিপি.
১৫১৩. কতমে ধম্মা নীৰরণৰিপ্পযুত্তা নীৰরণিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা নীৰরণৰিপ্পযুত্তা নীৰরণিযা.
১৫১৪. কতমে ধম্মা নীৰরণৰিপ্পযুত্তা অনীৰরণিযা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নীৰরণৰিপ্পযুত্তা অনীৰরণিযা. নীৰরণসম্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – নীৰরণৰিপ্পযুত্তা নীৰরণিযাতিপি, নীৰরণৰিপ্পযুত্তা অনীৰরণিযাতিপি.
পরামাসগোচ্ছকং
১৫১৫. কতমে ধম্মা পরামাসা? দিট্ঠিপরামাসো চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি – ইমে ধম্মা পরামাসা.
১৫১৬. কতমে ধম্মা নো পরামাসা? ঠপেত্ৰা পরামাসং অৰসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো পরামাসা.
১৫১৭. কতমে ধম্মা পরামট্ঠা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা পরামট্ঠা.
১৫১৮. কতমে ধম্মা অপরামট্ঠা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অপরামট্ঠা.
১৫১৯. কতমে ধম্মা পরামাসসম্পযুত্তা? চত্তারো দিট্ঠিগতসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা, এত্থুপ্পন্নং পরামাসং ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা পরামাসসম্পযুত্তা.
১৫২০. কতমে ধম্মা পরামাসৰিপ্পযুত্তা? চত্তারো দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতচিত্তুপ্পাদা, দ্ৰে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, ৰিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা পরামাসৰিপ্পযুত্তা. পরামাসো ন ৰত্তব্বো – পরামাসসম্পযুত্তোতিপি, পরামাসৰিপ্পযুত্তোতিপি.
১৫২১. কতমে ধম্মা পরামাসা চেৰ পরামট্ঠা চ? সো এৰ পরামাসো পরামাসো চেৰ পরামট্ঠো চ.
১৫২২. কতমে ধম্মা পরামট্ঠা চেৰ নো চ পরামাসা? ঠপেত্ৰা পরামাসং অৰসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা পরামট্ঠা চেৰ নো চ পরামাসা. অপরামট্ঠা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – পরামাসা চেৰ পরামট্ঠা চাতিপি, পরামট্ঠা চেৰ নো চ পরামাসাতিপি.
১৫২৩. কতমে ধম্মা পরামাসৰিপ্পযুত্তা পরামট্ঠা? চত্তারো দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতচিত্তুপ্পাদা, দ্ৰে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, ৰিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা পরামাসৰিপ্পযুত্তা পরামট্ঠা.
১৫২৪. কতমে ধম্মা পরামাসৰিপ্পযুত্তা অপরামট্ঠা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা পরামাসৰিপ্পযুত্তা অপরামট্ঠা. পরামাসা চ পরামাসসম্পযুত্তা চ ধম্মা ন ৰত্তব্বা – পরামাসৰিপ্পযুত্তা পরামট্ঠাতিপি, পরামাসৰিপ্পযুত্তা অপরামট্ঠাতিপি.
মহন্তরদুকং
১৫২৫. কতমে ধম্মা সারম্মণা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং – ইমে ধম্মা সারম্মণা.
১৫২৬. কতমে ধম্মা অনারম্মণা? রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনারম্মণা.
১৫২৭. কতমে ধম্মা চিত্তা? চক্খুৰিঞ্ঞাণং, সোতৰিঞ্ঞাণং, ঘানৰিঞ্ঞাণং, জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং, কাযৰিঞ্ঞাণং, মনোধাতু, মনোৰিঞ্ঞাণধাতু – ইমে ধম্মা চিত্তা.
১৫২৮. কতমে ধম্মা নো চিত্তা? ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো চিত্তা.
১৫২৯. কতমে ধম্মা চেতসিকা? ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো – ইমে ধম্মা চেতসিকা.
১৫৩০. কতমে ধম্মা অচেতসিকা? চিত্তঞ্চ, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অচেতসিকা.
১৫৩১. কতমে ধম্মা চিত্তসম্পযুত্তা? ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো – ইমে ধম্মা চিত্তসম্পযুত্তা.
১৫৩২. কতমে ধম্মা চিত্তৰিপ্পযুত্তা? রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা চিত্তৰিপ্পযুত্তা. চিত্তং ন ৰত্তব্বং – চিত্তেন সম্পযুত্তন্তিপি, চিত্তেন ৰিপ্পযুত্তন্তিপি.
১৫৩৩. কতমে ধম্মা চিত্তসংসট্ঠা? ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো – ইমে ধম্মা চিত্তসংসট্ঠা.
১৫৩৪. কতমে ধম্মা চিত্তৰিসংসট্ঠা? রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা চিত্তৰিসংসট্ঠা. চিত্তং ন ৰত্তব্বং – চিত্তেন সংসট্ঠন্তিপি, চিত্তেন ৰিসংসট্ঠন্তিপি.
১৫৩৫. কতমে ধম্মা চিত্তসমুট্ঠানা? ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, কাযৰিঞ্ঞত্তি, ৰচীৰিঞ্ঞত্তি, যং ৰা পনঞ্ঞম্পি অত্থি রূপং চিত্তজং চিত্তহেতুকং চিত্তসমুট্ঠানং – রূপাযতনং সদ্দাযতনং গন্ধাযতনং রসাযতনং ফোট্ঠব্বাযতনং আকাসধাতু আপোধাতু রূপস্স লহুতা রূপস্স মুদুতা রূপস্স কম্মঞ্ঞতা রূপস্স উপচযো রূপস্স সন্ততি কবল়ীকারো আহারো – ইমে ধম্মা চিত্তসমুট্ঠানা.
১৫৩৬. কতমে ধম্মা নো চিত্তসমুট্ঠানা? চিত্তঞ্চ, অৰসেসঞ্চ রূপং, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো চিত্তসমুট্ঠানা.
১৫৩৭. কতমে ধম্মা চিত্তসহভুনো? ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, কাযৰিঞ্ঞত্তি, ৰচীৰিঞ্ঞত্তি – ইমে ধম্মা চিত্তসহভুনো.
১৫৩৮. কতমে ধম্মা নো চিত্তসহভুনো? চিত্তঞ্চ, অৰসেসঞ্চ রূপং, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো চিত্তসহভুনো.
১৫৩৯. কতমে ধম্মা চিত্তানুপরিৰত্তিনো? ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, কাযৰিঞ্ঞত্তি, ৰচীৰিঞ্ঞত্তি – ইমে ধম্মা চিত্তানুপরিৰত্তিনো.
১৫৪০. কতমে ধম্মা নো চিত্তানুপরিৰত্তিনো? চিত্তঞ্চ, অৰসেসঞ্চ রূপং, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো চিত্তানুপরিৰত্তিনো.
১৫৪১. কতমে ধম্মা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানা? ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো – ইমে ধম্মা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানা.
১৫৪২. কতমে ধম্মা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানা? চিত্তঞ্চ, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানা.
১৫৪৩. কতমে ধম্মা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভুনো? ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো – ইমে ধম্মা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভুনো.
১৫৪৪. কতমে ধম্মা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভুনো? চিত্তঞ্চ, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানসহভুনো.
১৫৪৫. কতমে ধম্মা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপরিৰত্তিনো? ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো – ইমে ধম্মা চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপরিৰত্তিনো.
১৫৪৬. কতমে ধম্মা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপরিৰত্তিনো? চিত্তঞ্চ, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো চিত্তসংসট্ঠসমুট্ঠানানুপরিৰত্তিনো.
১৫৪৭. কতমে ধম্মা অজ্ঝত্তিকা? চক্খাযতনং…পে… মনাযতনং – ইমে ধম্মা অজ্ঝত্তিকা.
১৫৪৮. কতমে ধম্মা বাহিরা? রূপাযতনং…পে… ধম্মাযতনং – ইমে ধম্মা বাহিরা.
১৫৪৯. কতমে ধম্মা উপাদা? চক্খাযতনং…পে… কবল়ীকারো আহারো – ইমে ধম্মা উপাদা.
১৫৫০. কতমে ধম্মা নো উপাদা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, চত্তারো চ মহাভূতা, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো উপাদা.
১৫৫১. কতমে ধম্মা উপাদিণ্ণা? তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, যঞ্চ রূপং কম্মস্স কতত্তা – ইমে ধম্মা উপাদিণ্ণা.
১৫৫২. কতমে ধম্মা অনুপাদিণ্ণা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, যঞ্চ রূপং ন কম্মস্স কতত্তা, চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনুপাদিণ্ণা.
উপাদানগোচ্ছকং
১৫৫৩. কতমে ধম্মা উপাদানা? চত্তারি উপাদানানি – কামুপাদানং, দিট্ঠুপাদানং, সীলব্বতুপাদানং, অত্তৰাদুপাদানং. কামুপাদানং অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. দিট্ঠুপাদানঞ্চ সীলব্বতুপাদানঞ্চ অত্তৰাদুপাদানঞ্চ চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা উপাদানা.
১৫৫৪. কতমে ধম্মা নো উপাদানা? ঠপেত্ৰা উপাদানে অৰসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো উপাদানা.
১৫৫৫. কতমে ধম্মা উপাদানিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা উপাদানিযা.
১৫৫৬. কতমে ধম্মা অনুপাদানিযা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনুপাদানিযা.
১৫৫৭. কতমে ধম্মা উপাদানসম্পযুত্তা? চত্তারো দিট্ঠিগতসম্পযুত্তলোভসহগতচিত্তুপ্পাদা, চত্তারো দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতচিত্তুপ্পাদা, এত্থুপ্পন্নং লোভং ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা উপাদানসম্পযুত্তা.
১৫৫৮. কতমে ধম্মা উপাদানৰিপ্পযুত্তা? চতূসু দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নো লোভো, দ্ৰে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, ৰিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা উপাদানৰিপ্পযুত্তা.
১৫৫৯. কতমে ধম্মা উপাদানা চেৰ উপাদানিযা চ? তানেৰ উপাদানানি উপাদানা চেৰ উপাদানিযা চ.
১৫৬০. কতমে ধম্মা উপাদানিযা চেৰ নো চ উপাদানা? ঠপেত্ৰা উপাদানে অৰসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা উপাদানিযা চেৰ নো চ উপাদানা. অনুপাদানিযা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – উপাদানা চেৰ উপাদানিযা চাতিপি, উপাদানিযা চেৰ নো চ উপাদানাতিপি.
১৫৬১. কতমে ধম্মা উপাদানা চেৰ উপাদানসম্পযুত্তা চ? যত্থ দিট্ঠি চ লোভো চ একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা উপাদানা চেৰ উপাদানসম্পযুত্তা চ.
১৫৬২. কতমে ধম্মা উপাদানসম্পযুত্তা চেৰ নো চ উপাদানা? অট্ঠ লোভসহগতচিত্তুপ্পাদা, এত্থুপ্পন্নে উপাদানে ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা উপাদানসম্পযুত্তা চেৰ নো চ উপাদানা. উপাদানৰিপ্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – উপাদানা চেৰ উপাদানসম্পযুত্তা চাতিপি, উপাদানসম্পযুত্তা চেৰ নো চ উপাদানাতিপি.
১৫৬৩. কতমে ধম্মা উপাদানৰিপ্পযুত্তা উপাদানিযা? চতূসু দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নো লোভো, দ্ৰে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, ৰিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা উপাদানৰিপ্পযুত্তা উপাদানিযা.
১৫৬৪. কতমে ধম্মা উপাদানৰিপ্পযুত্তা অনুপাদানিযা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা উপাদানৰিপ্পযুত্তা অনুপাদানিযা. উপাদানসম্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – উপাদানৰিপ্পযুত্তা উপাদানিযাতিপি, উপাদানৰিপ্পযুত্তা অনুপাদানিযাতিপি.
কিলেসগোচ্ছকং
১৫৬৫. কতমে ধম্মা কিলেসা? দস কিলেসৰত্থূনি – লোভো, দোসো, মোহো, মানো, দিট্ঠি, ৰিচিকিচ্ছা, থিনং, উদ্ধচ্চং, অহিরিকং, অনোত্তপ্পং. লোভো অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. দোসো দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. মোহো সব্বাকুসলেসু উপ্পজ্জতি. মানো চতূসু দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. দিট্ঠি চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. ৰিচিকিচ্ছা ৰিচিকিচ্ছাসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. থিনং সসঙ্খারিকেসু অকুসলেসু উপ্পজ্জতি. উদ্ধচ্চঞ্চ অহিরিকঞ্চ অনোত্তপ্পঞ্চ সব্বাকুসলেসু উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা কিলেসা.
১৫৬৬. কতমে ধম্মা নো কিলেসা? ঠপেত্ৰা কিলেসে অৰসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো কিলেসা.
১৫৬৭. কতমে ধম্মা সংকিলেসিকা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা সংকিলেসিকা.
১৫৬৮. কতমে ধম্মা অসংকিলেসিকা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অসংকিলেসিকা.
১৫৬৯. কতমে ধম্মা সংকিলিট্ঠা? দ্ৰাদস অকুসলচিত্তুপ্পাদা – ইমে ধম্মা সংকিলিট্ঠা.
১৫৭০. কতমে ধম্মা অসংকিলিট্ঠা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অসংকিলিট্ঠা.
১৫৭১. কতমে ধম্মা কিলেসসম্পযুত্তা? দ্ৰাদস অকুসলচিত্তুপ্পাদা – ইমে ধম্মা কিলেসসম্পযুত্তা.
১৫৭২. কতমে ধম্মা কিলেসৰিপ্পযুত্তা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা কিলেসৰিপ্পযুত্তা.
১৫৭৩. কতমে ধম্মা কিলেসা চেৰ সংকিলেসিকা চ? তেৰ কিলেসা কিলেসা চেৰ সংকিলেসিকা চ.
১৫৭৪. কতমে ধম্মা সংকিলেসিকা চেৰ নো চ কিলেসা? ঠপেত্ৰা কিলেসে অৰসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা সংকিলেসিকা চেৰ নো চ কিলেসা. অসংকিলেসিকা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – কিলেসা চেৰ সংকিলেসিকা চাতিপি, সংকিলেসিকা চেৰ নো চ কিলেসাতিপি.