৪. অট্ঠকথাকণ্ডং

তিকঅত্থুদ্ধারো

১৩৮৪. কতমে ধম্মা কুসলা? চতূসু ভূমীসু কুসলং – ইমে ধম্মা কুসলা.

১৩৮৫. কতমে ধম্মা অকুসলা? দ্ৰাদস অকুসলচিত্তুপ্পাদা – ইমে ধম্মা অকুসলা.

১৩৮৬. কতমে ধম্মা অব্যাকতা? চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অব্যাকতা.

১৩৮৭. কতমে ধম্মা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা? কামাৰচরকুসলতো চত্তারো সোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, অকুসলতো চত্তারো কামাৰচরকুসলস্স ৰিপাকতো চ কিরিযতো চ পঞ্চ, রূপাৰচরতিকচতুক্কজ্ঝানা কুসলতো চ ৰিপাকতো চ কিরিযতো চ, লোকুত্তরতিকচতুক্কজ্ঝানা কুসলতো চ ৰিপাকতো চ, এত্থুপ্পন্নং সুখং ৰেদনং ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা.

১৩৮৮. কতমে ধম্মা দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা? দ্ৰে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, দুক্খসহগতং কাযৰিঞ্ঞাণং, এত্থুপ্পন্নং দুক্খং ৰেদনং ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা.

১৩৮৯. কতমে ধম্মা অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা? কামাৰচরকুসলতো চত্তারো উপেক্খাসহগতচিত্তুপ্পাদা, অকুসলতো ছ, কামাৰচরকুসলস্স ৰিপাকতো দস, অকুসলস্স ৰিপাকতো ছ, কিরিযতো ছ, রূপাৰচরং চতুত্থং ঝানং কুসলতো চ ৰিপাকতো চ কিরিযতো চ, চত্তারো অরূপাৰচরা কুসলতো চ ৰিপাকতো চ কিরিযতো চ, লোকুত্তরং চতুত্থং ঝানং কুসলতো চ ৰিপাকতো চ, এত্থুপ্পন্নং অদুক্খমসুখং ৰেদনং ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা. তিস্সো চ ৰেদনা, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা ন ৰত্তব্বা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তাতিপি, দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তাতিপি, য ৰেদনায সম্পযুত্তাতিপি.

১৩৯০. কতমে ধম্মা ৰিপাকা? চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো – ইমে ধম্মা ৰিপাকা.

১৩৯১. কতমে ধম্মা ৰিপাকধম্মধম্মা? চতূসু ভূমীসু কুসলং অকুসলং – ইমে ধম্মা ৰিপাকধম্মধম্মা.

১৩৯২. কতমে ধম্মা নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মা? তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মা.

১৩৯৩. কতমে ধম্মা উপাদিণ্ণুপাদানিযা? তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, যঞ্চ রূপং কম্মস্স কতত্তা – ইমে ধম্মা উপাদিণ্ণুপাদানিযা.

১৩৯৪. কতমে ধম্মা অনুপাদিণ্ণুপাদানিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, যঞ্চ রূপং ন কম্মস্স কতত্তা – ইমে ধম্মা অনুপাদিণ্ণুপাদানিযা.

১৩৯৫. কতমে ধম্মা অনুপাদিণ্ণঅনুপাদানিযা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনুপাদিণ্ণঅনুপাদানিযা.

১৩৯৬. কতমে ধম্মা সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা? দ্ৰাদসাকুসলচিত্তুপ্পাদা – ইমে ধম্মা সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা.

১৩৯৭. কতমে ধম্মা অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা? তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা.

১৩৯৮. কতমে ধম্মা অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা.

১৩৯৯. কতমে ধম্মা সৰিতক্কসৰিচারা? কামাৰচরং কুসলং, অকুসলং, কামাৰচরকুসলস্স ৰিপাকতো একাদস চিত্তুপ্পাদা, অকুসলস্স ৰিপাকতো দ্ৰে, কিরিযতো একাদস, রূপাৰচরং পঠমং ঝানং কুসলতো চ ৰিপাকতো চ কিরিযতো চ, লোকুত্তরং পঠমং ঝানং কুসলতো চ ৰিপাকতো চ, এত্থুপ্পন্নে ৰিতক্কৰিচারে ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা সৰিতক্কসৰিচারা.

১৪০০. কতমে ধম্মা অৰিতক্কৰিচারমত্তা? রূপাৰচরপঞ্চকনযে দুতিযং ঝানং কুসলতো চ ৰিপাকতো চ কিরিযতো চ, লোকুত্তরপঞ্চকনযে দুতিযং ঝানং কুসলতো চ ৰিপাকতো চ, এত্থুপ্পন্নং ৰিচারং ঠপেত্ৰা, ৰিতক্কো চ – ইমে ধম্মা অৰিতক্কৰিচারমত্তা.

১৪০১. কতমে ধম্মা অৰিতক্কঅৰিচারা? দ্ৰেপঞ্চৰিঞ্ঞাণানি, রূপাৰচরতিকতিকজ্ঝানা কুসলতো চ ৰিপাকতো চ কিরিযতো চ, চত্তারো আরুপ্পা কুসলতো চ ৰিপাকতো চ কিরিযতো চ লোকুত্তরতিকতিকজ্ঝানা কুসলতো চ ৰিপাকতো চ পঞ্চকনযে দুতিযে ঝানে [দুতিযজ্ঝানে (সী.)], উপ্পন্নো চ ৰিচারো রূপঞ্চ নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অৰিতক্কঅৰিচারা. ৰিতক্কসহজাতো ৰিচারো ন ৰত্তব্বো সৰিতক্কসৰিচারোতিপি, অৰিতক্কৰিচারমত্তোতিপি, অৰিতক্কঅৰিচারোতিপি.

১৪০২. কতমে ধম্মা পীতিসহগতা? কামাৰচরকুসলতো চত্তারো সোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, অকুসলতো চত্তারো, কামাৰচরকুসলস্স ৰিপাকতো পঞ্চ, কিরিযতো পঞ্চ, রূপাৰচরদুকতিকজ্ঝানা কুসলতো চ ৰিপাকতো চ কিরিযতো চ, লোকুত্তরদুকতিকজ্ঝানা কুসলতো চ ৰিপাকতো চ, এত্থুপ্পন্নং পীতিং ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা পীতিসহগতা.

১৪০৩. কতমে ধম্মা সুখসহগতা? কামাৰচরকুসলতো চত্তারো সোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, অকুসলতো চত্তারো, কামাৰচরকুসলস্স ৰিপাকতো ছ, কিরিযতো পঞ্চ, রূপাৰচরতিকচতুক্কজ্ঝানা কুসলতো চ ৰিপাকতো চ কিরিযতো চ, লোকুত্তরতিকচতুক্কজ্ঝানা কুসলতো চ ৰিপাকতো চ, এত্থুপ্পন্নং সুখং ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা সুখসহগতা.

১৪০৪. কতমে ধম্মা উপেক্খাসহগতা? কামাৰচরকুসলতো চত্তারো উপেক্খাসহগতচিত্তুপ্পাদা, অকুসলতো ছ, কামাৰচরকুসলস্স ৰিপাকতো দস, অকুসলস্স ৰিপাকতো ছ, কিরিযতো ছ, রূপাৰচরং চতুত্থং ঝানং কুসলতো চ ৰিপাকতো চ কিরিযতো চ, চত্তারো আরুপ্পা কুসলতো চ ৰিপাকতো চ কিরিযতো চ, লোকুত্তরং চতুত্থং ঝানং কুসলতো চ ৰিপাকতো চ, এত্থুপ্পন্নং উপেক্খং ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা উপেক্খাসহগতা. পীতি ন পীতিসহগতা, সুখসহগতা, ন উপেক্খাসহগতা. সুখং ন সুখসহগতং, সিযা পীতিসহগতং, ন উপেক্খাসহগতং, সিযা ন ৰত্তব্বং পীতিসহগতন্তি. দ্ৰে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, দুক্খসহগতকাযৰিঞ্ঞাণং, যা চ ৰেদনা উপেক্খা, রূপঞ্চ নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা ন ৰত্তব্বা পীতিসহগতাতিপি, সুখসহগতাতিপি, উপেক্খাসহগতাতিপি.

১৪০৫. কতমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বা? চত্তারো দিট্ঠিগতসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা, ৰিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো – ইমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বা.

১৪০৬. কতমে ধম্মা ভাৰনায পহাতব্বা? উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো – ইমে ধম্মা ভাৰনায পহাতব্বা. চত্তারো দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তা লোভসহগতচিত্তুপ্পাদা, দ্ৰে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা – ইমে ধম্মা সিযা দস্সনেন পহাতব্বা সিযা ভাৰনায পহাতব্বা.

১৪০৭. কতমে ধম্মা নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বা.

১৪০৮. কতমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা? চত্তারো দিট্ঠিগতসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা, ৰিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, এত্থুপ্পন্নং মোহং ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা.

১৪০৯. কতমে ধম্মা ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা? উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, এত্থুপ্পন্নং মোহং ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা. চত্তারো দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তা লোভসহগতচিত্তুপ্পাদা, দ্ৰে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা – ইমে ধম্মা সিযা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা, সিযা ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা.

১৪১০. কতমে ধম্মা নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা? ৰিচিকিচ্ছাসহগতো মোহো, উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকা.

১৪১১. কতমে ধম্মা আচযগামিনো? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং – ইমে ধম্মা আচযগামিনো.

১৪১২. কতমে ধম্মা অপচযগামিনো? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না – ইমে ধম্মা অপচযগামিনো.

১৪১৩. কতমে ধম্মা নেৰাচযগামিনাপচযগামিনো? চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নেৰাচযগামিনাপচযগামিনো.

১৪১৪. কতমে ধম্মা সেক্খা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, হেট্ঠিমানি চ তীণি সামঞ্ঞফলানি – ইমে ধম্মা সেক্খা.

১৪১৫. কতমে ধম্মা অসেক্খা? উপরিট্ঠিমং অরহত্তফলং – ইমে ধম্মা অসেক্খা.

১৪১৬. কতমে ধম্মা নেৰসেক্খনাসেক্খা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নেৰসেক্খনাসেক্খা.

১৪১৭. কতমে ধম্মা পরিত্তা? কামাৰচরকুসলং, অকুসলং, সব্বো কামাৰচরস্স ৰিপাকো, কামাৰচরকিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা পরিত্তা.

১৪১৮. কতমে ধম্মা মহগ্গতা? রূপাৰচরা, অরূপাৰচরা, কুসলাব্যাকতা – ইমে ধম্মা মহগ্গতা.

১৪১৯. কতমে ধম্মা অপ্পমাণা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অপ্পমাণা.

১৪২০. কতমে ধম্মা পরিত্তারম্মণা? সব্বো কামাৰচরস্স ৰিপাকো, কিরিযামনোধাতু, কিরিযাহেতুকমনোৰিঞ্ঞাণধাতু সোমনস্সসহগতা – ইমে ধম্মা পরিত্তারম্মণা.

১৪২১. কতমে ধম্মা মহগ্গতারম্মণা? ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং, নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং – ইমে ধম্মা মহগ্গতারম্মণা.

১৪২২. কতমে ধম্মা অপ্পমাণারম্মণা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি – ইমে ধম্মা অপ্পমাণারম্মণা. কামাৰচরকুসলতো চত্তারো ঞাণৰিপ্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা, কিরিযতো চত্তারো ঞাণৰিপ্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা, সব্বং অকুসলং – ইমে ধম্মা সিযা পরিত্তারম্মণা, সিযা মহগ্গতারম্মণা, ন অপ্পমাণারম্মণা, সিযা ন ৰত্তব্বা পরিত্তারম্মণাতিপি, মহগ্গতারম্মণাতিপি. কামাৰচরকুসলতো চত্তারো ঞাণসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা, কিরিযতো চত্তারো ঞাণসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা, রূপাৰচরং চতুত্থং ঝানং কুসলতো চ কিরিযতো চ, কিরিযাহেতুকমনোৰিঞ্ঞাণধাতু উপেক্খাসহগতা – ইমে ধম্মা সিযা পরিত্তারম্মণা, সিযা মহগ্গতারম্মণা, সিযা অপ্পমাণারম্মণা, সিযা ন ৰত্তব্বা পরিত্তারম্মণাতিপি, মহগ্গতারম্মণাতিপি, অপ্পমাণারম্মণাতিপি. রূপাৰচরতিকচতুক্কজ্ঝানা কুসলতো চ ৰিপাকতো চ কিরিযতো চ, চতুত্থস্স ঝানস্স ৰিপাকো, আকাসানঞ্চাযতনং, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং – ইমে ধম্মা ন ৰত্তব্বা পরিত্তারম্মণাতিপি, মহগ্গতারম্মণাতিপি, অপ্পমাণারম্মণাতিপি. রূপঞ্চ নিব্বানঞ্চ অনারম্মণা.

১৪২৩. কতমে ধম্মা হীনা? দ্ৰাদস অকুসলচিত্তুপ্পাদা – ইমে ধম্মা হীনা.

১৪২৪. কতমে ধম্মা মজ্ঝিমা? তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা মজ্ঝিমা.

১৪২৫. কতমে ধম্মা পণীতা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা পণীতা.

১৪২৬. কতমে ধম্মা মিচ্ছত্তনিযতা? চত্তারো দিট্ঠিগতসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা, দ্ৰে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা – ইমে ধম্মা সিযা মিচ্ছত্তনিযতা, সিযা অনিযতা.

১৪২৭. কতমে ধম্মা সম্মত্তনিযতা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না – ইমে ধম্মা সম্মত্তনিযতা.

১৪২৮. কতমে ধম্মা অনিযতা? চত্তারো দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতচিত্তুপ্পাদা, ৰিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, তীসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনিযতা.

১৪২৯. কতমে ধম্মা মগ্গারম্মণা? কামাৰচরকুসলতো চত্তারো ঞাণসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা, কিরিযতো চত্তারো ঞাণসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা – ইমে ধম্মা সিযা মগ্গারম্মণা, ন মগ্গহেতুকা; সিযা মগ্গাধিপতিনো, সিযা ন ৰত্তব্বা মগ্গারম্মণাতিপি, মগ্গাধিপতিনোতিপি. চত্তারো অরিযমগ্গা ন মগ্গারম্মণা, মগ্গহেতুকা; সিযা মগ্গাধিপতিনো, সিযা ন ৰত্তব্বা মগ্গাধিপতিনোতি. রূপাৰচরচতুত্থং ঝানং কুসলতো চ কিরিযতো চ, কিরিযাহেতুকমনোৰিঞ্ঞাণধাতু উপেক্খাসহগতা – ইমে ধম্মা সিযা মগ্গারম্মণা; ন মগ্গহেতুকা, ন মগ্গাধিপতিনো; সিযা ন ৰত্তব্বা মগ্গারম্মণাতি. কামাৰচরকুসলতো চত্তারো ঞাণৰিপ্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা, সব্বং অকুসলং, সব্বো কামাৰচরস্স ৰিপাকো, কিরিযতো ছ চিত্তুপ্পাদা, রূপাৰচরতিকচতুক্কজ্ঝানা কুসলতো চ ৰিপাকতো চ কিরিযতো চ, চতুত্থস্স ঝানস্স ৰিপাকো, চত্তারো আরুপ্পা কুসলতো চ ৰিপাকতো চ কিরিযতো চ, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি – ইমে ধম্মা ন ৰত্তব্বা মগ্গারম্মণাতিপি, মগ্গহেতুকাতিপি, মগ্গাধিপতিনোতিপি. রূপঞ্চ নিব্বানঞ্চ অনারম্মণা.

১৪৩০. কতমে ধম্মা উপ্পন্না? চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, যঞ্চ রূপং কম্মস্স কতত্তা – ইমে ধম্মা সিযা উপ্পন্না, সিযা উপ্পাদিনো; ন ৰত্তব্বা অনুপ্পন্নাতি. চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, যঞ্চ রূপং ন কম্মস্স কতত্তা – ইমে ধম্মা সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না, ন ৰত্তব্বা উপ্পাদিনোতি. নিব্বানং ন ৰত্তব্বং উপ্পন্নন্তিপি, অনুপ্পন্নন্তিপি, উপ্পাদিনোতিপি.

১৪৩১. নিব্বানং ঠপেত্ৰা সব্বে ধম্মা সিযা অতীতা, সিযা অনাগতা, সিযা পচ্চুপ্পন্না. নিব্বানং ন ৰত্তব্বং অতীতন্তিপি, অনাগতন্তিপি, পচ্চুপ্পন্নন্তিপি.

১৪৩২. কতমে ধম্মা অতীতারম্মণা? ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং, নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং – ইমে ধম্মা অতীতারম্মণা.

১৪৩৩. নিযোগা অনাগতারম্মণা নত্থি.

১৪৩৪. কতমে ধম্মা পচ্চুপ্পন্নারম্মণা? দ্ৰেপঞ্চৰিঞ্ঞাণানি, তিস্সো চ মনোধাতুযো – ইমে ধম্মা পচ্চুপ্পন্নারম্মণা. কামাৰচরকুসলস্স ৰিপাকতো দস চিত্তুপ্পাদা, অকুসলস্স ৰিপাকতো মনোৰিঞ্ঞাণধাতু উপেক্খাসহগতা, কিরিযাহেতুকমনোৰিঞ্ঞাণধাতু সোমনস্সসহগতা – ইমে ধম্মা সিযা অতীতারম্মণা, সিযা অনাগতারম্মণা, সিযা পচ্চুপ্পন্নারম্মণা. কামাৰচরকুসলং, অকুসলং, কিরিযতো নৰ চিত্তুপ্পাদা, রূপাৰচরং চতুত্থং ঝানং কুসলতো চ কিরিযতো চ – ইমে ধম্মা সিযা অতীতারম্মণা, সিযা অনাগতারম্মণা, সিযা পচ্চুপ্পন্নারম্মণা; সিযা ন ৰত্তব্বা অতীতারম্মণাতিপি, অনাগতারম্মণাতিপি, পচ্চুপ্পন্নারম্মণাতিপি. রূপাৰচরতিকচতুক্কজ্ঝানা কুসলতো চ ৰিপাকতো চ কিরিযতো চ, চতুত্থস্স ঝানস্স ৰিপাকো, আকাসানঞ্চাযতনং, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং, চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি – ইমে ধম্মা ন ৰত্তব্বা অতীতারম্মণাতিপি, অনাগতারম্মণাতিপি, পচ্চুপ্পন্নারম্মণাতিপি. রূপঞ্চ নিব্বানঞ্চ অনারম্মণা.

১৪৩৫. অনিন্দ্রিযবদ্ধরূপঞ্চ নিব্বানঞ্চ ঠপেত্ৰা, সব্বে ধম্মা সিযা অজ্ঝত্তা, সিযা বহিদ্ধা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা. অনিন্দ্রিযবদ্ধরূপঞ্চ নিব্বানঞ্চ বহিদ্ধা.

১৪৩৬. কতমে ধম্মা অজ্ঝত্তারম্মণা? ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং, নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং – ইমে ধম্মা অজ্ঝত্তারম্মণা.

১৪৩৭. কতমে ধম্মা বহিদ্ধারম্মণা? রূপাৰচরতিকচতুক্কজ্ঝানা কুসলতো চ ৰিপাকতো চ কিরিযতো চ, চতুত্থস্স ঝানস্স ৰিপাকো, আকাসানঞ্চাযতনং, চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি – ইমে ধম্মা বহিদ্ধারম্মণা. রূপং ঠপেত্ৰা, সব্বেৰ কামাৰচরা কুসলাকুসলাব্যাকতা ধম্মা, রূপাৰচরং চতুত্থং ঝানং কুসলতো চ কিরিযতো চ – ইমে ধম্মা সিযা অজ্ঝত্তারম্মণা, সিযা বহিদ্ধারম্মণা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধারম্মণা. আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং ন ৰত্তব্বং অজ্ঝত্তারম্মণন্তিপি, বহিদ্ধারম্মণন্তিপি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধারম্মণন্তিপি. রূপঞ্চ নিব্বানঞ্চ অনারম্মণা.

১৪৩৮. কতমে ধম্মা সনিদস্সনসপ্পটিঘা? রূপাযতনং – ইমে ধম্মা সনিদস্সনসপ্পটিঘা.

১৪৩৯. কতমে ধম্মা অনিদস্সনসপ্পটিঘা? চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনং – ইমে ধম্মা অনিদস্সনসপ্পটিঘা.

১৪৪০. কতমে ধম্মা অনিদস্সনঅপ্পটিঘা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, যঞ্চ রূপং অনিদস্সনং অপ্পটিঘং ধম্মাযতনপরিযাপন্নং, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনিদস্সনঅপ্পটিঘা.

তিকং.

দুকঅত্থুদ্ধারো

হেতুগোচ্ছকং

১৪৪১. কতমে ধম্মা হেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অকুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ. অলোভো কুসলহেতু, অদোসো কুসলহেতু, চতূসু ভূমীসু কুসলেসু উপ্পজ্জন্তি. অমোহো কুসলহেতু, কামাৰচরকুসলতো চত্তারো ঞাণৰিপ্পযুত্তে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা, চতূসু ভূমীসু কুসলেসু উপ্পজ্জতি.

লোভো অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. দোসো দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. মোহো সব্বাকুসলেসু উপ্পজ্জতি.

অলোভো ৰিপাকহেতু অদোসো ৰিপাকহেতু, কামাৰচরস্স ৰিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকেসু উপ্পজ্জন্তি. অমোহো ৰিপাকহেতু, কামাৰচরস্স ৰিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা, চত্তারো ঞাণৰিপ্পযুত্তে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকেসু উপ্পজ্জতি.

অলোভো কিরিযহেতু অদোসো কিরিযহেতু, কামাৰচরকিরিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা, তীসু ভূমীসু কিরিযেসু উপ্পজ্জন্তি. অমোহো কিরিযহেতু, কামাৰচরকিরিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা, চত্তারো ঞাণৰিপ্পযুত্তে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা, তীসু ভূমীসু কিরিযেসু উপ্পজ্জতি – ইমে ধম্মা হেতূ.

১৪৪২. কতমে ধম্মা ন হেতূ? ঠপেত্ৰা হেতূ, চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা ন হেতূ.

১৪৪৩. কতমে ধম্মা সহেতুকা? ৰিচিকিচ্ছাসহগতং উদ্ধচ্চসহগতং মোহং ঠপেত্ৰা অৰসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, কামাৰচরস্স ৰিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, কামাৰচরকিরিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং – ইমে ধম্মা সহেতুকা.

১৪৪৪. কতমে ধম্মা অহেতুকা? ৰিচিকিচ্ছাসহগতো মোহো, উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, দ্ৰেপঞ্চৰিঞ্ঞাণানি, তিস্সো চ মনোধাতুযো, পঞ্চ চ অহেতুকমনোৰিঞ্ঞাণধাতুযো, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অহেতুকা.

১৪৪৫. কতমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা? ৰিচিকিচ্ছাসহগতং উদ্ধচ্চসহগতং মোহং ঠপেত্ৰা অৰসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, কামাৰচরস্স ৰিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, কামাৰচরকিরিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং – ইমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা.

১৪৪৬. কতমে ধম্মা হেতুৰিপ্পযুত্তা? ৰিচিকিচ্ছাসহগতো মোহো, উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, দ্ৰেপঞ্চৰিঞ্ঞাণানি তিস্সো চ মনোধাতুযো পঞ্চ চ অহেতুকমনোৰিঞ্ঞাণধাতুযো, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা হেতুৰিপ্পযুত্তা.

১৪৪৭. কতমে ধম্মা হেতূ চেৰ সহেতুকা চ? যত্থ দ্ৰে তযো হেতূ একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা হেতূ চেৰ সহেতুকা চ.

১৪৪৮. কতমে ধম্মা সহেতুকা চেৰ ন চ হেতূ? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, কামাৰচরস্স ৰিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, কামাৰচরকিরিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, এত্থুপ্পন্নে হেতূ ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা সহেতুকা চেৰ ন চ হেতূ. অহেতুকা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – হেতূ চেৰ সহেতুকা চাতিপি, সহেতুকা চেৰ ন চ হেতূতিপি.

১৪৪৯. কতমে ধম্মা হেতূ চেৰ হেতুসম্পযুত্তা চ? যত্থ দ্ৰে তযো হেতূ একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা হেতূ চেৰ হেতুসম্পযুত্তা চ.

১৪৫০. কতমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা চেৰ ন চ হেতূ? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, কামাৰচরস্স ৰিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, কামাৰচরকিরিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, এত্থুপ্পন্নে হেতূ ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা চেৰ ন চ হেতূ. হেতুৰিপ্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – হেতূ চেৰ হেতুসম্পযুত্তা চাতিপি, হেতুসম্পযুত্তা চেৰ ন চ হেতূতিপি.

১৪৫১. কতমে ধম্মা ন হেতূ সহেতুকা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, কামাৰচরস্স ৰিপাকতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, কামাৰচরকিরিযতো অহেতুকে চিত্তুপ্পাদে ঠপেত্ৰা তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, এত্থুপ্পন্নে হেতূ ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা ন হেতূ সহেতুকা.

১৪৫২. কতমে ধম্মা ন হেতূ অহেতুকা? দ্ৰেপঞ্চৰিঞ্ঞাণানি, তিস্সো চ মনোধাতুযো, পঞ্চ চ অহেতুকমনোৰিঞ্ঞাণধাতুযো, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা ন হেতূ অহেতুকা. হেতূ ধম্মা ন ৰত্তব্বা – ন হেতূ সহেতুকাতিপি, ন হেতূ অহেতুকাতিপি.

চূল়ন্তরদুকং

১৪৫৩. কতমে ধম্মা সপ্পচ্চযা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা সপ্পচ্চযা.

১৪৫৪. কতমে ধম্মা অপ্পচ্চযা? নিব্বানং – ইমে ধম্মা অপ্পচ্চযা.

১৪৫৫. কতমে ধম্মা সঙ্খতা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা সঙ্খতা.

১৪৫৬. কতমে ধম্মা অসঙ্খতা? নিব্বানং – ইমে ধম্মা অসঙ্খতা.

১৪৫৭. কতমে ধম্মা সনিদস্সনা? রূপাযতনং – ইমে ধম্মা সনিদস্সনা.

১৪৫৮. কতমে ধম্মা অনিদস্সনা? চক্খাযতনং …পে… ফোট্ঠব্বাযতনং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, যঞ্চ রূপং অনিদস্সনং অপ্পটিঘং ধম্মাযতনপরিযাপন্নং, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনিদস্সনা.

১৪৫৯. কতমে ধম্মা সপ্পটিঘা? চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনং – ইমে ধম্মা সপ্পটিঘা.

১৪৬০. কতমে ধম্মা অপ্পটিঘা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, যঞ্চ রূপং অনিদস্সনং অপ্পটিঘং ধম্মাযতনপরিযাপন্নং, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অপ্পটিঘা.

১৪৬১. কতমে ধম্মা রূপিনো? চত্তারো চ মহাভূতা, চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদায রূপং – ইমে ধম্মা রূপিনো.

১৪৬২. কতমে ধম্মা অরূপিনো? চতূসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অরূপিনো.

১৪৬৩. কতমে ধম্মা লোকিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা লোকিযা.

১৪৬৪. কতমে ধম্মা লোকুত্তরা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা লোকুত্তরা. সব্বে [সব্বেৰ (স্যা.)] ধম্মা কেনচি ৰিঞ্ঞেয্যা, কেনচি ন ৰিঞ্ঞেয্যা.

আসৰগোচ্ছকং

১৪৬৫. কতমে ধম্মা আসৰা? চত্তারো আসৰা – কামাসৰো, ভৰাসৰো, দিট্ঠাসৰো, অৰিজ্জাসৰো. কামাসৰো অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি ভৰাসৰো চতূসু দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি দিট্ঠাসৰো চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. অৰিজ্জাসৰো সব্বাকুসলেসু উপ্পজ্জতি – ইমে ধম্মা আসৰা.

১৪৬৬. কতমে ধম্মা নো আসৰা? ঠপেত্ৰা আসৰে অৰসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো আসৰা.

১৪৬৭. কতমে ধম্মা সাসৰা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা সাসৰা.

১৪৬৮. কতমে ধম্মা অনাসৰা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনাসৰা.

১৪৬৯. কতমে ধম্মা আসৰসম্পযুত্তা? দ্ৰে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা এত্থুপ্পন্নং মোহং ঠপেত্ৰা, ৰিচিকিচ্ছাসহগতং উদ্ধচ্চসহগতং মোহং ঠপেত্ৰা, অৰসেসং অকুসলং – ইমে ধম্মা আসৰসম্পযুত্তা.

১৪৭০. কতমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা? দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নো মোহো, ৰিচিকিচ্ছাসহগতো মোহো, উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা.

১৪৭১. কতমে ধম্মা আসৰা চেৰ সাসৰা চ? তেৰ আসৰা আসৰা চেৰ সাসৰা চ.

১৪৭২. কতমে ধম্মা সাসৰা চেৰ নো চ আসৰা? ঠপেত্ৰা আসৰে, অৰসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা সাসৰা চেৰ নো চ আসৰা. অনাসৰা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – আসৰা চেৰ সাসৰা চাতিপি, সাসৰা চেৰ নো চ আসৰাতিপি.

১৪৭৩. কতমে ধম্মা আসৰা চেৰ আসৰসম্পযুত্তা চ? যত্থ দ্ৰে তযো আসৰা একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা আসৰা চেৰ আসৰসম্পযুত্তা চ.

১৪৭৪. কতমে ধম্মা আসৰসম্পযুত্তা চেৰ নো চ আসৰা? ঠপেত্ৰা আসৰে, অৰসেসং অকুসলং – ইমে ধম্মা আসৰসম্পযুত্তা চেৰ নো চ আসৰা. আসৰৰিপ্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – আসৰা চেৰ আসৰসম্পযুত্তা চাতিপি, আসৰসম্পযুত্তা চেৰ নো চ আসৰাতিপি.

১৪৭৫. কতমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা সাসৰা? দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নো মোহো, ৰিচিকিচ্ছাসহগতো মোহো, উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা সাসৰা.

১৪৭৬. কতমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা অনাসৰা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা আসৰৰিপ্পযুত্তা অনাসৰা. আসৰসম্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – আসৰৰিপ্পযুত্তা সাসৰাতিপি, আসৰৰিপ্পযুত্তা অনাসৰাতিপি.

সংযোজনগোচ্ছকং

১৪৭৭. কতমে ধম্মা সংযোজনা? দস সংযোজনানি – কামরাগসংযোজনং, পটিঘসংযোজনং, মানসংযোজনং, দিট্ঠিসংযোজনং, ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনং, সীলব্বতপরামাসসংযোজনং, ভৰরাগসংযোজনং, ইস্সাসংযোজনং, মচ্ছরিযসংযোজনং, অৰিজ্জাসংযোজনং. কামরাগসংযোজনং অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. পটিঘসংযোজনং দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. মানসংযোজনং চতূসু দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. দিট্ঠিসংযোজনং চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনং ৰিচিকিচ্ছাসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. সীলব্বতপরামাসসংযোজনং চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. ভৰরাগসংযোজনং চতূসু দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. ইস্সাসংযোজনঞ্চ মচ্ছরিযসংযোজনঞ্চ দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জন্তি. অৰিজ্জাসংযোজনং সব্বাকুসলেসু উপ্পজ্জতি – ইমে ধম্মা সংযোজনা.

১৪৭৮. কতমে ধম্মা নো সংযোজনা. ঠপেত্ৰা সংযোজনে অৰসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো সংযোজনা.

১৪৭৯. কতমে ধম্মা সংযোজনিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা সংযোজনিযা.

১৪৮০. কতমে ধম্মা অসংযোজনিযা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অসংযোজনিযা.

১৪৮১. কতমে ধম্মা সংযোজনসম্পযুত্তা? উদ্ধচ্চসহগতং মোহং ঠপেত্ৰা অৰসেসং অকুসলং – ইমে ধম্মা সংযোজনসম্পযুত্তা.

১৪৮২. কতমে ধম্মা সংযোজনৰিপ্পযুত্তা? উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা সংযোজনৰিপ্পযুত্তা.

১৪৮৩. কতমে ধম্মা সংযোজনা চেৰ সংযোজনিযা চ? তানেৰ সংযোজনানি সংযোজনা চেৰ সংযোজনিযা চ.

১৪৮৪. কতমে ধম্মা সংযোজনিযা চেৰ নো চ সংযোজনা? ঠপেত্ৰা সংযোজনে অৰসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা সংযোজনিযা চেৰ নো চ সংযোজনা. অসংযোজনিযা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – সংযোজনা চেৰ সংযোজনিযা চাতিপি, সংযোজনিযা চেৰ নো চ সংযোজনাতিপি.

১৪৮৫. কতমে ধম্মা সংযোজনা চেৰ সংযোজনসম্পযুত্তা চ? যত্থ দ্ৰে তীণি সংযোজনানি একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা সংযোজনা চেৰ সংযোজনসম্পযুত্তা চ.

১৪৮৬. কতমে ধম্মা সংযোজনসম্পযুত্তা চেৰ নো চ সংযোজনা? ঠপেত্ৰা সংযোজনে, অৰসেসং অকুসলং – ইমে ধম্মা সংযোজনসম্পযুত্তা চেৰ নো চ সংযোজনা. সংযোজনৰিপ্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – সংযোজনা চেৰ সংযোজনসম্পযুত্তা চাতিপি, সংযোজনসম্পযুত্তা চেৰ নো চ সংযোজনাতিপি.

১৪৮৭. কতমে ধম্মা সংযোজনৰিপ্পযুত্তা সংযোজনিযা? উদ্ধচ্চসহগতো মোহো, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা সংযোজনৰিপ্পযুত্তা সংযোজনিযা.

১৪৮৮. কতমে ধম্মা সংযোজনৰিপ্পযুত্তা অসংযোজনিযা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা সংযোজনৰিপ্পযুত্তা অসংযোজনিযা. সংযোজনসম্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – সংযোজনৰিপ্পযুত্তা সংযোজনিযাতিপি, সংযোজনৰিপ্পযুত্তা অসংযোজনিযাতিপি.

গন্থগোচ্ছকং

১৪৮৯. কতমে ধম্মা গন্থা? চত্তারো গন্থা – অভিজ্ঝাকাযগন্থো, ব্যাপাদো কাযগন্থো, সীলব্বতপরামাসো কাযগন্থো, ইদংসচ্চাভিনিৰেসো কাযগন্থো. অভিজ্ঝাকাযগন্থো অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. ব্যাপাদো কাযগন্থো দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি. সীলব্বতপরামাসো কাযগন্থো চ ইদংসচ্চাভিনিৰেসো কাযগন্থো চ চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা গন্থা.

১৪৯০. কতমে ধম্মা নো গন্থা? ঠপেত্ৰা গন্থে, অৰসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো গন্থা.

১৪৯১. কতমে ধম্মা গন্থনিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা গন্থনিযা.

১৪৯২. কতমে ধম্মা অগন্থনিযা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অগন্থনিযা.

১৪৯৩. কতমে ধম্মা গন্থসম্পযুত্তা? চত্তারো দিট্ঠিগতসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা, চত্তারো দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতচিত্তুপ্পাদা, এত্থুপ্পন্নং লোভং ঠপেত্ৰা, দ্ৰে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, এত্থুপ্পন্নং পটিঘং ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা গন্থসম্পযুত্তা.

১৪৯৪. কতমে ধম্মা গন্থৰিপ্পযুত্তা? চতূসু দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নো লোভো, দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নং পটিঘং, ৰিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা গন্থৰিপ্পযুত্তা.

১৪৯৫. কতমে ধম্মা গন্থা চেৰ গন্থনিযা চ? তেৰ গন্থা গন্থা চেৰ গন্থনিযা চ.

১৪৯৬. কতমে ধম্মা গন্থনিযা চেৰ নো চ গন্থা? ঠপেত্ৰা গন্থে অৰসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা গন্থনিযা চেৰ নো চ গন্থা. অগন্থনিযা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – গন্থা চেৰ গন্থনিযা চাতিপি, গন্থনিযা চেৰ নো চ গন্থাতিপি.

১৪৯৭. কতমে ধম্মা গন্থা চেৰ গন্থসম্পযুত্তা চ? যত্থ দিট্ঠি চ লোভো চ একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা গন্থা চেৰ গন্থসম্পযুত্তা চ.

১৪৯৮. কতমে ধম্মা গন্থসম্পযুত্তা চেৰ নো চ গন্থা? অট্ঠ লোভসহগতচিত্তুপ্পাদা দ্ৰে দোমনস্সসহগতচিত্তুপ্পাদা, এত্থুপ্পন্নে গন্থে ঠপেত্ৰা – ইমে ধম্মা গন্থসম্পযুত্তা চেৰ নো চ গন্থা. গন্থৰিপ্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – গন্থা চেৰ গন্থসম্পযুত্তা চাতিপি, গন্থসম্পযুত্তা চেৰ নো চ গন্থাতিপি.

১৪৯৯. কতমে ধম্মা গন্থৰিপ্পযুত্তা গন্থনিযা? চতূসু দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তলোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নো লোভো, দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পন্নং পটিঘং, ৰিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা গন্থৰিপ্পযুত্তা গন্থনিযা.

১৫০০. কতমে ধম্মা গন্থৰিপ্পযুত্তা অগন্থনিযা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা গন্থৰিপ্পযুত্তা অগন্থনিযা. গন্থসম্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – গন্থৰিপ্পযুত্তা গন্থনিযাতিপি, গন্থৰিপ্পযুত্তা অগন্থনিযাতিপি.

ওঘগোচ্ছকং

১৫০১. কতমে ধম্মা ওঘা…পে….

যোগগোচ্ছকং

১৫০২. কতমে ধম্মা যোগা…পে….

নীৰরণগোচ্ছকং

১৫০৩. কতমে ধম্মা নীৰরণা? ছ নীৰরণা – কামচ্ছন্দনীৰরণং, ব্যাপাদনীৰরণং, থিনমিদ্ধনীৰরণং, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৰরণং, ৰিচিকিচ্ছানীৰরণং, অৰিজ্জানীৰরণং. কামচ্ছন্দনীৰরণং অট্ঠসু লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি, ব্যাপাদনীৰরণং দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি, থিনমিদ্ধনীৰরণং সসঙ্খারিকেসু অকুসলেসু উপ্পজ্জতি, উদ্ধচ্চনীৰরণং উদ্ধচ্চসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি, কুক্কুচ্চনীৰরণং দ্ৰীসু দোমনস্সসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি, ৰিচিকিচ্ছানীৰরণং ৰিচিকিচ্ছাসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি, অৰিজ্জানীৰরণং সব্বাকুসলেসু উপ্পজ্জতি – ইমে ধম্মা নীৰরণা.

১৫০৪. কতমে ধম্মা নো নীৰরণা? ঠপেত্ৰা নীৰরণে অৰসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো নীৰরণা.

১৫০৫. কতমে ধম্মা নীৰরণিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা নীৰরণিযা.

১৫০৬. কতমে ধম্মা অনীৰরণিযা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা অনীৰরণিযা.

১৫০৭. কতমে ধম্মা নীৰরণসম্পযুত্তা? দ্ৰাদস অকুসলচিত্তুপ্পাদা – ইমে ধম্মা নীৰরণসম্পযুত্তা.

১৫০৮. কতমে ধম্মা নীৰরণৰিপ্পযুত্তা? চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নীৰরণৰিপ্পযুত্তা.

১৫০৯. কতমে ধম্মা নীৰরণা চেৰ নীৰরণিযা চ? তানেৰ নীৰরণানি নীৰরণা চেৰ নীৰরণিযা চ.

১৫১০. কতমে ধম্মা নীৰরণিযা চেৰ নো চ নীৰরণা? ঠপেত্ৰা নীৰরণে, অৰসেসং অকুসলং, তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা নীৰরণিযা চেৰ নো চ নীৰরণা. অনীৰরণিযা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – নীৰরণা চেৰ নীৰরণিযা চাতিপি, নীৰরণিযা চেৰ নো চ নীৰরণাতিপি.

১৫১১. কতমে ধম্মা নীৰরণা চেৰ নীৰরণসম্পযুত্তা চ? যত্থ দ্ৰে তীণি নীৰরণানি একতো উপ্পজ্জন্তি – ইমে ধম্মা নীৰরণা চেৰ নীৰরণসম্পযুত্তা চ.

১৫১২. কতমে ধম্মা নীৰরণসম্পযুত্তা চেৰ নো চ নীৰরণা? ঠপেত্ৰা নীৰরণে, অৰসেসং অকুসলং – ইমে ধম্মা নীৰরণসম্পযুত্তা চেৰ নো চ নীৰরণা. নীৰরণৰিপ্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – নীৰরণা চেৰ নীৰরণসম্পযুত্তা চাতিপি, নীৰরণসম্পযুত্তা চেৰ নো চ নীৰরণাতিপি.

১৫১৩. কতমে ধম্মা নীৰরণৰিপ্পযুত্তা নীৰরণিযা? তীসু ভূমীসু কুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা নীৰরণৰিপ্পযুত্তা নীৰরণিযা.

১৫১৪. কতমে ধম্মা নীৰরণৰিপ্পযুত্তা অনীৰরণিযা? চত্তারো মগ্গা অপরিযাপন্না, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নীৰরণৰিপ্পযুত্তা অনীৰরণিযা. নীৰরণসম্পযুত্তা ধম্মা ন ৰত্তব্বা – নীৰরণৰিপ্পযুত্তা নীৰরণিযাতিপি, নীৰরণৰিপ্পযুত্তা অনীৰরণিযাতিপি.

পরামাসগোচ্ছকং

১৫১৫. কতমে ধম্মা পরামাসা? দিট্ঠিপরামাসো চতূসু দিট্ঠিগতসম্পযুত্তেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতি – ইমে ধম্মা পরামাসা.

১৫১৬. কতমে ধম্মা নো পরামাসা? ঠপেত্ৰা পরামাসং অৰসেসং অকুসলং, চতূসু ভূমীসু কুসলং, চতূসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, রূপঞ্চ, নিব্বানঞ্চ – ইমে ধম্মা নো পরামাসা.

১৫১৭. কতমে ধম্মা পরামট্ঠা? তীসু ভূমীসু কুসলং, অকুসলং, তীসু ভূমীসু ৰিপাকো, তীসু ভূমীসু কিরিযাব্যাকতং, সব্বঞ্চ রূপং – ইমে ধম্মা পরামট্ঠা.