দুতিযজ্ঝানকথাৰণ্ণনা

৭৯. নীৰরণপ্পহানস্স তপ্পঠমতায আসন্ননীৰরণপচ্চত্থিকা. থূলং নাম ৰিপুলম্পি ফেগ্গু ৰিয সুখভঞ্জনীযন্তি আহ ‘‘ওল়ারিকত্তা অঙ্গদুব্বলা’’তি. সন্ততো মনসি করিত্ৰাতি পঠমজ্ঝানং ৰিয অনোল়ারিকঙ্গত্তা, সন্তধম্মসমঙ্গিতায চ ‘‘সন্ত’’ন্তি মনসি কত্ৰা. যে হি ধম্মা দুতিযজ্ঝানে পীতিসুখাদযো, কামং তে পঠমজ্ঝানেপি সন্তি, তেহি পন তে সন্ততরা চেৰ পণীততরা চ ভৰন্তীতি. নিকন্তিন্তি নিকামনং, অপেক্খন্তি অত্থো. পরিযাদাযাতি খেপেত্ৰা. চত্তারি পঞ্চাতি ৰা-সদ্দো লুত্তনিদ্দিট্ঠো. দুতিযজ্ঝানং এতস্স অত্থীতি দুতিযজ্ঝানিকং. ৰুত্তপ্পকারানেৰাতি পঠমজ্ঝানে ৰুত্তপ্পকারানিযেৰ, পরিকম্মাদিনামকানীতি অত্থো.

৮০. ৰূপসমাতি ৰূপসমহেতু, ৰূপসমোতি চেত্থ পহানং অধিপ্পেতং, তঞ্চ ৰিতক্কৰিচারানং. অতিক্কমো অত্থতো দুতিযজ্ঝানক্খণে অনুপ্পাদোতি আহ ‘‘সমতিক্কমা’’তিআদি. কতমেসং পনেত্থ ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমো অধিপ্পেতো, কিং পঠমজ্ঝানিকানং, উদাহু দুতিযজ্ঝানিকানন্তি. কিঞ্চেত্থ যদি পঠমজ্ঝানিকানং, নত্থি তেসং ৰূপসমো. ন হি কদাচি পঠমজ্ঝানং ৰিতক্কৰিচাররহিতং অত্থি. অথ দুতিযজ্ঝানিকানং, এৰম্পি নত্থেৰ ৰূপসমো, সব্বেন সব্বং তেসং তত্থ অভাৰতোতি? ৰুচ্চতে – যেহি ৰিতক্কৰিচারেহি পঠমজ্ঝানস্স ওল়ারিকতা, তেসং সমতিক্কমা দুতিযস্স ঝানস্স সমধিগমো, ন সভাৰতো অনোল়ারিকানং ফস্সাদীনং সমতিক্কমাতি অযমত্থো ‘‘ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা’’তি এতেন দীপিতো. তস্মা ‘‘কিং পঠমজ্ঝানিকানং ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমো ইধাধিপ্পেতো, উদাহু দুতিযজ্ঝানিকান’’ন্তি এদিসী চোদনা অনোকাসাৰ. যস্মা দিট্ঠাদীনৰস্স তংতংঝানক্খণে অনুপ্পত্তিধম্মতাপাদনং ৰূপসমনং অধিপ্পেতং. ৰিতক্কাদযো এৰ ঝানঙ্গভূতা তথা করীযন্তি, ন তংসম্পযুত্তা ফস্সাদযো, তস্মা ৰিতক্কাদীনংযেৰ ৰূপসমাদিৰচনং ঞাযাগতং. যস্মা পন ৰিতক্কাদীনং ৰিয তংসম্পযুত্তধম্মানম্পি এতেন ‘‘এতং ওল়ারিক’’ন্তি আদীনৰদস্সনং সুত্তে আগতং, তস্মা অৰিসেসেন ৰিতক্কাদীনং, তংসহগতানঞ্চ ৰূপসমাদিকে ৰত্তব্বে ৰিতক্কাদীনংযেৰ ৰূপসমো ৰুচ্চমানো অধিকৰচনং অঞ্ঞং অত্থং বোধেতীতি কত্ৰা কিঞ্চি ৰিসেসং দীপেতীতি দস্সেতুং অট্ঠকথাযং ‘‘ওল়ারিকস্স পনা’’তিআদি গহিতন্তি ইধ ‘‘যেহি ৰিতক্কৰিচারেহী’’তিআদি ৰুত্তন্তি দট্ঠব্বং. ‘‘পীতিযা চ ৰিরাগা’’তিআদীসুপি এসেৰ নযো. তস্মা ৰিতক্কৰিচারপীতিসুখসমতিক্কমৰচনানি ওল়ারিকোল়ারিকঙ্গসমতিক্কমা দুতিযাদিঅধিগমদীপকানীতি তেসং একদেসভূতং ৰিতক্কৰিচারসমতিক্কমৰচনং তংদীপকং ৰুত্তং. ৰিসুং ৰিসুং ঠিতেপি হি ৰিতক্কৰিচারসমতিক্কমৰচনাদিকে পহেয্যঙ্গনিদ্দেসতাসামঞ্ঞেন চিত্তেন সমূহতো গহিতে ৰিতক্কৰিচারৰূপসমৰচনস্স তদেকদেসতা দট্ঠব্বা. অযঞ্চ অত্থো অৰযৰেন সমুদাযোপলক্খণনযেন ৰুত্তো. অথ ৰা ৰিতক্কৰিচারৰূপসমৰচনেনেৰ তংসমতিক্কমা দুতিযাধিগমদীপকেন পীতিৰিরাগাদিৰচনানং পীতিআদিসমতিক্কমা ততিযাদিঅধিগমদীপকতা দীপিতা হোতীতি তস্স তংদীপকতা ৰুত্তা.

নিযকজ্ঝত্তমধিপ্পেতং ন অজ্ঝত্তজ্ঝত্তাদি. তত্থ কারণমাহ ‘‘ৰিভঙ্গে পনা’’তিআদি. নীলৰণ্ণযোগতো নীলৰত্থং ৰিযাতি নীলযোগতো ৰত্থং নীলং ৰিযাতি অধিপ্পাযো. যেন সম্পসাদনেন যোগা ঝানং সম্পসাদনং. তস্মিং দস্সিতে ‘‘সম্পসাদনং ঝান’’ন্তি সমানাধিকরণনিদ্দেসেনেৰ তংযোগা ঝানে তংসদ্দপ্পৰত্তি দস্সিতাতি অৰিরোধো যুত্তো. একোদিভাৰে কথন্তি একোদিম্হি দস্সিতে একোদিভাৰং ঝানন্তি সমানাধিকরণনিদ্দেসেনেৰ ঝানস্স একোদিৰড্ঢনতা ৰুত্তা হোতীতি চে? ‘‘একোদিভাৰ’’ন্তি পদং উদ্ধরিত্ৰা একোদিস্স নিদ্দেসো ন কাতব্বো সিযাতি একোদিভাৰসদ্দো এৰ সমাধিম্হি পৰত্তো সম্পসাদনসদ্দো ৰিয ঝানে পৰত্ততীতি যুত্তং. ইমস্মিঞ্চ অত্থৰিকপ্পেতি ‘‘চেতসো সম্পসাদযতী’’তি এতস্মিং পক্খে ‘‘চেতসো’’তি চ উপযোগত্থে সামিৰচনং. পুরিমস্মিন্তি ‘‘সম্পসাদনযোগতো ঝানং সম্পসাদন’’ন্তি ৰুত্তপক্খে. চেতসোতি সম্বন্ধে সামিৰচনং.

সেট্ঠোপি লোকে ‘‘একো’’তি ৰুচ্চতি ‘‘যাৰ পরে একাহং তে করোমী’’তিআদীসু. একো অদুতিযো ‘‘একাকীভি খুদ্দকেহি জিত’’ন্তিআদীসু অসহাযত্থোপি এক-সদ্দো দিট্ঠোতি আহ ‘‘একো অসহাযো হুত্ৰা’’তি. সদ্ধাদযোপি কামং সম্পযুত্তধম্মানং সাধারণতো, অসাধারণতো চ পচ্চযা হোন্তিযেৰ, সমাধি পন ঝানক্খণে সম্পযুত্তধম্মানং অৰিক্খেপলক্খণে ইন্দট্ঠকরণেন সাতিসযং পচ্চযো হোতীতি দস্সেন্তো ‘‘সম্পযুত্তধম্মে…পে… অধিৰচন’’ন্তি আহ.

‘‘সম্পসাদনং, চেতসো একোদিভাৰ’’ন্তি ৰিসেসনদ্ৰযং ঝানস্স অতিসযৰচনিচ্ছাৰসেন গহিতং. স্ৰাযমতিসযো যথা ইমস্মিং ঝানে লব্ভতি, ন তথা পঠমজ্ঝানেতি ইমং ৰিসেসং দস্সেতুং ‘‘ননু চা’’তিআদি ৰুত্তং. আরম্মণে আহননপরিযাহননৰসেন, অনুমজ্জনঅনুযোজনৰসেন চ পৰত্তমানা ধম্মা সতিপি নীৰরণপ্পহানেন কিলেসকালুস্সিযাপগমে সম্পযুত্তানং কঞ্চি খোভং করোন্তা ৰিয তেহি চ তে ন সন্নিসিন্না হোন্তীতি ৰুত্তং ‘‘ৰিতক্কৰিচারক্খোভেন ন সুপ্পসন্ন’’ন্তি. খুদ্দিকা ঊমিযো ৰীচিযো. মহতিযো তরঙ্গা. সতিপি ইন্দ্রিযসমত্তে, ৰীরিযসমতায চ তেনেৰ খোভেন, সম্পসাদাভাৰেন চ সমাধিপি ন সুট্ঠু পাকটো বহলে ৰিয জলে মচ্ছো. যথাৰুত্তক্খোভো এৰ পলিবোধো. এৰং ৰুত্তেনাতি যস্সা সদ্ধায ৰসেন সম্পসাদনং, যস্সা চ চিত্তেকগ্গতায ৰসেন একোদিভাৰন্তি চ ঝানং ৰুত্তং. তাসং এৰ ‘‘সদ্দহনা’’তিআদিনা পৰত্তিআকারস্স ৰিসেসৰিভাৰনাৰসেন ৰুত্তেন. তেন ৰিভঙ্গপাঠেন. ‘‘সম্পসাদনযোগতো, সম্পসাদনতো ৰা সম্পসাদনং, একোদিং ভাৰেতীতি একোদিভাৰন্তি ঝানং ৰুত্ত’’ন্তি এৰং পৰত্তা অযং অত্থৰণ্ণনা ন ৰিরুজ্ঝতি. যথা পন অৰিরোধো, সো ৰুত্তো এৰ.

৮১. সন্তাতি সমং নিরোধং গতা. সমিতাতি ভাৰনায সমং গমিতা নিরোধিতা. ৰূপসন্তাতি ততো এৰ সুট্ঠু উপসন্তা. অত্থঙ্গতাতি অত্থং ৰিনাসং গতা. অব্ভত্থঙ্গতাতি উপসগ্গেন পদং ৰড্ঢেত্ৰা ৰুত্তং. অপ্পিতাতি ৰিনাসং গমিতা. সোসিতাতি পৰত্তিসঙ্খাতস্স সন্তানস্স অভাৰেন সোসং সুক্খভাৰং ইতা. ব্যন্তিকতাতি ৰিগতন্তকতা.

অযমত্থোতি ভাৰনায পহীনত্তা ৰিতক্কৰিচারানং অভাৰো. চোদকেন ৰুত্তমত্থং সম্পটিচ্ছিত্ৰা পরিহরিতুং ‘‘এৰমেতং সিদ্ধোৰাযমত্থো’’তি ৰত্ৰা ‘‘ন পনেত’’ন্তিআদি ৰুত্তং. তত্থ এতন্তি ‘‘ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা’’তি এতং ৰচনং. তদত্থদীপকন্তি তস্স ৰিতক্কৰিচারাভাৰমত্তসঙ্খাতস্স অত্থস্স দীপকং. অযঞ্হেত্থ অত্থো – দুতিযজ্ঝানাদিঅধিগমূপাযদীপকেন অজ্ঝত্তসম্পসাদনতায, চেতসো একোদিভাৰতায চ হেতুদীপকেন, অৰিতক্কঅৰিচারভাৰহেতুদীপকেন চ ৰিতক্কৰিচারৰূপসমৰচনেনেৰ ৰিতক্কৰিচারাভাৰো দীপিতোতি কিং পুন অৰিতক্কঅৰিচারৰচনেন কতেনাতি? ন, অদীপিতত্তা. ন হি ৰিতক্কৰিচারৰূপসমৰচনেন ৰিতক্কৰিচারানং অপ্পৰত্তি ৰুত্তা হোতি. ৰিতক্কৰিচারেসু হি তণ্হাপ্পহানং এতেসং ৰূপসমনং, যে চ সঙ্খারেসু তণ্হাপ্পহানং করোন্তি, তেসু মগ্গেসু, পহীনতণ্হেসু চ ফলেসু সঙ্খারপৰত্তি হোতি এৰ, এৰমেৰিধাপি ৰিক্খম্ভিতৰিতক্কৰিচারতণ্হস্স দুতিযজ্ঝানস্স ৰিতক্কৰিচারসম্পযোগো পুরিমেন ন নিৰারিতো সিযাতি তংনিৰারণত্থং, আৰজ্জিতুকামতাদিঅতিক্কমোৰ তেসং ৰূপসমোতি দস্সনত্থঞ্চ ‘‘অৰিতক্কং অৰিচার’’ন্তি ৰুত্তং. পঠমম্পীতি পঠমং ঝানম্পি.

‘‘দুতিযং উপ্পন্নন্তিপি দুতিয’’ন্তি ৰত্তুং ৰট্টতিযেৰ. ন তথা ইমস্স ৰিতক্কৰিচারাতি যথা পঠমজ্ঝানস্স উপচারক্খণে নীৰরণানি পহীযন্তি, তথা ইমস্স দুতিযজ্ঝানস্স উপচারক্খণে ৰিতক্কৰিচারা ন পহীযন্তি অসংকিলিট্ঠসভাৰত্তা, উপচারভাৰনায চ তে পহাতুং অসমত্থভাৰতো. যদিপি তায তেসু তণ্হা পহীযতি, ন পন সৰিসেসং. সৰিসেসঞ্হি তত্থ তণ্হাপ্পহানং অপ্পনায এৰ হোতি. তেন ৰুত্তং ‘‘অপ্পনাক্খণেযেৰা’’তিআদি. পহানঙ্গতাপি অতিসযপ্পহানৰসেনেৰ ৰেদিতব্বা যথা নীৰরণানং পঠমজ্ঝানস্স. তস্মাতি যস্মা তিৰঙ্গমেৰেতং ঝানং, তস্মা. তন্তি ৰিভঙ্গে ৰচনং. রথস্স পণ্ডুকম্বলং ৰিয সম্পসাদো ঝানস্স পরিক্খারো, ন ঝানঙ্গন্তি আহ ‘‘সপরিক্খারং ঝানং দস্সেতু’’ন্তি.