পরিঞ্ঞাদিপ্পভেদকথাৰণ্ণনা

৮৪৫. অভিঞ্ঞাপঞ্ঞাতিআদীনং অত্থো হেট্ঠা ৰুত্তোযেৰ. অপিচ সুতমযায, চিন্তামযায, একচ্চভাৰনামযায চ অভিৰিসিট্ঠায পঞ্ঞায ঞাতা অভিঞ্ঞাতা. আৰেণিকা ভূমি পরিঞ্ঞন্তরানং অৰিসযভাৰতো. ন হি নামরূপপরিচ্ছেদপচ্চযপরিগ্গহণৰসেন তীরণপরিঞ্ঞাদীনং পৰত্তি অত্থি.

৮৪৬. অনুলোমঞাণম্পি অনিচ্চাদিৰসেনেৰ সঙ্খারে আরব্ভ পৰত্ততি, পগেৰ পটিসঙ্খানুপস্সনাদযোতি আহ ‘‘যাৰ অনুলোমা আৰেণিকা ভূমী’’তি. কামঞ্চেত্থ তীরণপরিঞ্ঞাভূমিযং ঞাতপ্পহানপরিঞ্ঞাযোপি লদ্ধাৰসরা, তত্থ পন যথা তীরণপরিঞ্ঞা সাতিসযং কিচ্চকারী, ন তথা ইতরাতি আৰেণিকগ্গহণং.

৮৪৭. নিপ্পরিযাযেন পহানপরিঞ্ঞা নাম মগ্গঞাণন্তি ‘‘যাৰ মগ্গঞাণা ভূমী’’তি ৰুত্তং. অযং ইধ অধিপ্পেতাতি ইধ অভিসমযকালে কিচ্চৰিচারে অযং পহানপরিঞ্ঞা অধিপ্পেতা তদত্থত্তা সেসপরিঞ্ঞানং. তেনাহ ‘‘যস্মা ৰা’’তিআদি.

তদত্থাযেৰাতি পহানপরিঞ্ঞত্থা এৰ. অথ ৰা তদত্থাযেৰাতি পহানত্থা এৰ. অথ ৰা তদত্থাযেৰাতি মগ্গত্থা এৰ. ঞাততীরণপরিঞ্ঞা হি যাৰদেৰ মগ্গাধিগমত্থায পৰত্তা. নিযমতো ঞাতা চেৰ তীরিতা চ হোন্তি ঞাততীরিতভাৰেহি ৰিনা পহানাভাৰতো, পহানসিদ্ধিযঞ্চ ঞাততীরিতভাৰসিদ্ধিতো. মগ্গঞাণঞ্হি দুক্খে পরিঞ্ঞাভিসমযৰসেন পৰত্তমানং তস্স সভাৰলক্খণং ৰিয সামঞ্ঞলক্খণম্পি পটিৰিজ্ঝতীতি ৰুচ্চতি তপ্পটিচ্ছাদকসম্মোহৰিদ্ধংসনতো. তেনাহ ‘‘পরিঞ্ঞত্তযম্পি…পে… ৰেদিতব্ব’’ন্তি.

৮৪৮. পরিঞ্ঞা ৰিযাতি তিৰিধতাসামঞ্ঞং নিদস্সেতি, ন পরিঞ্ঞাপহাতব্বতাসামঞ্ঞং ৰিক্খম্ভনপ্পহানস্স অরিপঞ্ঞাকিচ্চভাৰতো. কামচ্ছন্দাদযো যথা ন চিত্তং পরিযুট্ঠায তিট্ঠন্তি, এৰং পরিযুট্ঠানস্স নিসেধনং অপ্পৰত্তিকরণং ৰিক্খম্ভনং, ৰিক্খম্ভনমেৰ পহানং ৰিক্খম্ভনপ্পহানং. পাকটত্তাতি ‘‘অযং অব্যাপন্নচিত্তো ৰিগতথিনমিদ্ধো’’তিআদিনা (অ. নি. ৪.১৯৮) পরেসম্পি পাকটত্তা. ‘‘ন সহসা চিত্তং অজ্ঝোত্থরন্তী’’তি ইদং পটিলদ্ধমত্তস্স ঝানস্স ৰসেন ৰুত্তং, সুভাৰিতে পন পগুণজ্ঝানে যাৰ চরিমকচিত্তম্পি ন অজ্ঝোত্থরন্তেৰ. অথ ৰা ঝানস্স পুব্বভাগেপীতি ঝানাধিগমত্থায পুব্বভাগপটিপত্তিযা. পচ্ছাভাগেপীতি ঝানং লভিত্ৰা অঞ্ঞকিচ্চপ্পসুতস্সপি. ৰিতক্কাদযোতি ৰিতক্কৰিচারপীতিসুখরূপসঞ্ঞাদযো. দুতিযজ্ঝানাদীনং পটিপক্খা দুতিযাদীসু অপ্পিতেসুযেৰ ৰিক্খম্ভন্তি, ততো ততো ৰুট্ঠিতমত্তস্স পন পৰত্তন্তি পরিত্তচিত্তৰসেনেৰ ৰুট্ঠহনতো.

৮৪৯. ‘‘পদীপেন অন্ধকারস্স ৰিযা’’তি ইদং পটিপক্খেন পহীনভাৰদস্সনত্থং ৰুত্তং. পটিপক্খো হি পদীপো অন্ধকারস্স, ঘটপ্পহারো পন সেৰালস্স ন পটিপক্খো, কেৰলং পৰত্তিনিৰারণমত্তমেৰ করোতীতি. তেন অসতিপি উজুৰিপচ্চনীকতায দুতিযজ্ঝানাদীনং ৰিতক্কাদীনং ৰিক্খম্ভনস্স তং নিদস্সনং সুট্ঠুতরং যুজ্জতি. ‘‘ৰিপস্সনায অৰযৰভূতেনা’’তি ইদং ইধাধিকততদঙ্গপ্পহানস্স দস্সনত্থং ৰুত্তং. সীলৰিসোধনাদিনাপি হি তদঙ্গপ্পহানং হোতিযেৰাতি. ঞাণঙ্গেনাতি ঞাণসঙ্খাতেন কারণেন. তদঙ্গেন তদঙ্গস্স পহানং তদঙ্গপ্পহানং. সতি ৰিজ্জমানে খন্ধপঞ্চকসঙ্খাতে কাযে, সযং ৰা তত্থ সতি দিট্ঠি সক্কাযদিট্ঠি, ‘‘রূপং অত্ততো সমনুপস্সতী’’তিআদিনা (সং. নি. ৩.৮১; ৪.৩৪৫) নযেন ৰুত্তা অত্তানুদিট্ঠি. সোল়সৰত্থুকা, অট্ঠৰত্থুকা চ কঙ্খাৰ মলং কঙ্খামলং. সমূহগাহস্সাতি ‘‘অত্তা অত্তনিয’’ন্তি এৰং পৰত্তসমূহগহণস্স পহানং কলাপসম্মসনেন একাদসসু ওকাসেসু পক্খিপিত্ৰা ৰিকিরণৰসেন খন্ধানং দস্সনতো. অস্সাদসঞ্ঞাযাতি পঞ্চক্খন্ধে অস্সাদনৰসেন পৰত্তমিচ্ছাসঞ্ঞায. অপ্পটিসঙ্খানস্সাতি পটিসঙ্খানপটিপক্খস্স মোহস্স. অনুপেক্খনস্সাতি অপেক্খায. সঙ্খারেসু নিচ্চাদিগাহো সচ্চপটিলোমগাহো মগ্গসচ্চাধিগমস্স ৰিলোমনতো. সাদীনৰেসু অনাদীনৰসঞ্ঞিতা, অনাদীনৰে চ সাদীনৰসঞ্ঞিতা সচ্চপটিলোমগাহোতি চ ৰদন্তি.

এৰং ৰিসুদ্ধিক্কমেন তদঙ্গপ্পহানং দস্সেত্ৰা ইদানি অট্ঠারসমহাৰিপস্সনাৰসেনপি তং দস্সেতুং ‘‘যং ৰা পনা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ যং ৰা পন পহানন্তি সম্বন্ধো.

৮৫০. ৰুত্তমেৰ ‘‘সব্বং সঙ্খারগতং অনিচ্চতো অনুপস্সতী’’তিআদিনা (ৰিসুদ্ধি. ২.৭৪২).

সন্ততিসমূহকিচ্চারম্মণানং ৰসেন ঘনগ্গহণং ঘনসঞ্ঞা, তস্সা ঘনসঞ্ঞায.

নিরোধে অধিমুত্ততা, তাযাতি তিযদ্ধগতানং সঙ্খারানং নিরোধমেৰ দিস্ৰা তত্থ অধিমুচ্চনৰসেন পৰত্তপঞ্ঞা, তায. আযূহনস্সাতি অভিসঙ্খরণস্স.

তং তং পরিচ্ছেদন্তি আদাননিক্খেপাদিকং তং তং পরিচ্ছেদং. অঞ্ঞথাপৰত্তিদস্সনন্তি ৰুত্তপরিচ্ছেদতো পুব্বে, পচ্ছা চ অঞ্ঞাকারপ্পৰত্তিযা দস্সনং, অৰত্থাৰিসেসপ্পৰত্তিদস্সনং ৰা. ধুৰসঞ্ঞাযাতি থিরভাৰগ্গহণস্স.

সারাদানাভিনিৰেসস্সাতি অসারেসু সারগহণাভিনিৰেসস্স.

সংসযমিচ্ছাঞাণানং ৰসেন সম্মুয্হনং সম্মোহো, সো এৰ অভিনিৰেসোতি সম্মোহাভিনিৰেসো. সঙ্খারেসু লেণতাণভাৰগ্গহণং আলযাভিনিৰেসো, অত্থতো ভৰনিকন্তি.

যথা চিত্তং সঙ্খারে মুঞ্চিত্ৰা ৰিৰট্টং নিব্বানং পক্খন্দতি, তথা পৰত্তনতো সঙ্খারুপেক্খা চ অনুলোমঞ্চ ‘‘ৰিৰট্টানুপস্সনা’’তি ৰুত্তং. নিৰিট্ঠভাৰেন ওগাল়্হভাৰেন পৰত্তসংযোজনাদিকিলেসা এৰ কিলেসাভিনিৰেসো. নিব্বেধভাগিযং সমাধিন্তি ৰিপস্সনাসমাধিমাহ.

৮৫১. অসনিৰিচক্কং অসনিমণ্ডলং. এৰং পহানন্তি অনুপ্পত্তিধম্মতাপাদনমাহ. কম্মকিলেসানং, সব্বেসম্পি ৰা সঙ্খারানং খযং নিরোধং গচ্ছতীতি খযগামী, অরিযমগ্গো. লোকুত্তরগ্গহণেনেৰ সিদ্ধেপি খযগামিগ্গহণং ৰণ্ণভণনত্থং. সমুচ্ছেদপ্পহানমেৰাতি অৰধারণং নিপ্পরিযাযতং উপাদায. তদত্থানেৰাতি সমুচ্ছেদপ্পহানত্থানেৰ. তেন ৰিক্খম্ভনতদঙ্গপ্পহানানং মগ্গসম্ভারতমাহ তেহি ৰিনা অসিজ্ঝনতো. অথ ৰা তদত্থানেৰাতি মগ্গত্থানেৰ. তেন তদত্থতায তেসং তংকিচ্চতং দস্সেতি. তেনাহ ‘‘তস্মা’’তিআদি. তমেৰত্থং উপমায দস্সেতুং ‘‘পটিরাজানং ৰধিত্ৰা’’তিআদি ৰুত্তং. যম্পি ততো পুব্বে কতন্তি যং ততোরজ্জপ্পত্তিতো পুব্বে কতং পচ্চন্তসাধনদুগ্গৰিদ্ধংসনাদি. যথা ইদঞ্চিদঞ্চ রঞ্ঞা কতন্তিযেৰ ৰুচ্চতি, এৰং লোকিযঞাণেন সাধিতানিপি ৰিক্খম্ভনতদঙ্গপ্পহানানি সমুচ্ছেদপ্পহানৰসেন পৰত্তস্স মগ্গস্স কিচ্চভাৰেন ৰুচ্চন্তি, তদত্থতায, তেসং তংসন্ততিপতিততায চ মগ্গস্সাতি ৰেদিতব্বা.

৮৫২. লোকিযস্স, লোকিযা ৰা সচ্ছিকিরিযা লোকিযসচ্ছিকিরিযা. এৰং লোকুত্তরসচ্ছিকিরিযা ৰেদিতব্বা. লাভীম্হীতি লাভী অম্হি. তথা ৰসীম্হীতি এত্থাপি. পচ্চক্খতো ঞাণফস্সেনাতি পচ্চক্খতো আরম্মণকরণসঙ্খাতেন ঞাণফস্সনেন. ‘‘পচ্চক্খতো’’তি চ ইমিনা অনুমানতো আরম্মণকরণং নিৰত্তেতি, ‘‘ঈদিসমিদ’’ন্তি পচ্চৰেক্খণৰসেন পচ্চক্খতো জাননং হেত্থ ‘‘ঞাণফস্সো’’তি অধিপ্পেতো. ফস্সিতাতি ঞাণেন ফুট্ঠা.

ঝানমগ্গফলানি ৰিয অত্তনো সন্তানে অনুপ্পাদেত্ৰাপি তপ্পটিচ্ছাদকসম্মোহৰিদ্ধংসনৰসেন তথাৰিদ্ধংসনপৰত্তঞাণং অপরপ্পচ্চযঞাণং.

পস্সন্তো পচ্চক্খতো জানন্তো. অমতোগধন্তি অমতপরিযাপন্নং, অমতসঙ্খাতন্তি অত্থো.

সোতাপত্তিমগ্গো পঠমং নিব্বানদস্সনতো দস্সনং, তেন দস্সনেন সচ্ছিকিরিযা দস্সনসচ্ছিকিরিযা. কিঞ্চাপি গোত্রভুঞাণং ততো পঠমতরং নিব্বানং পস্সতি, আলম্বনকরণতো দিস্ৰা কত্তব্বকিচ্চাকরণতো পন ন দস্সনন্তি ৰুচ্চতি. সা দুৰিধাপীতি সা দস্সনভাৰনাৰসেন দুৰিধাপি সচ্ছিকিরিযা. দস্সনভাৰনাৰসেনাতি দস্সনমগ্গভাৰনামগ্গৰসেন. তেন অমগ্গৰসেন পৰত্তনিব্বানস্স পচ্চৰেক্খণসচ্ছিকিরিযং নিৰত্তেতি. নিব্বানস্সাতি পন ইমিনা মগ্গফলেসু পচ্চৰেক্খণসচ্ছিকিরিযং. ইমস্স ঞাণস্সাতি ইমস্স যথাধিগতস্স লোকুত্তরঞাণস্স.

৮৫৩. অভিমতাতি অধিপ্পেতা. ভাৰনা নাম উপ্পাদনা, সন্তানপরিভাৰনা চাতি তদুভযং দস্সেন্তো ‘‘লোকিযান’’ন্তিআদিমাহ. যদগ্গেন হি লোকিযা কুসলাদযো উপ্পাদিতা, ৰড্ঢিতা চ, তদগ্গেনস্স সীলভাৰনা, কাযভাৰনা, চিত্তভাৰনা, পঞ্ঞাভাৰনা চ লোকিযা নিপ্ফাদিতা হোতি, তায চ সন্তানোপি পরিভাৰিতোতি. তাসু লোকিযলোকুত্তরভাৰনাসু ইধ ঞাণদস্সনৰিসুদ্ধিকথাযং লোকুত্তরভাৰনা অধিপ্পেতা, ন ইতরা তস্সা সম্ভারভাৰতো. চতুব্বিধম্পেতং ঞাণন্তি এতং চতুব্বিধম্পি অরিযমগ্গঞাণং লোকুত্তরানি সম্মাৰাচাদিভেদানি সীলাদীনি উপ্পাদেতি. কথং? সহজাতাদিপচ্চযতায. সীলাদীনীতি এত্থ আদি-সদ্দেন সমাধিস্স গহণং, ন পঞ্ঞায. ন হি তদেৰ তং উপ্পাদেতি, মগ্গচিত্তুপ্পাদো পন উপ্পাদেতি. তদন্তোগধভাৰা সম্মাসঙ্কপ্পো. সো হি পঞ্চক্খন্ধসঙ্গহিতোতি ৰদন্তি. সীলাদীনীতি ৰা ফলসীলাদীনম্পি গহণন্তি পঞ্ঞাযপি গহণং যুজ্জতিযেৰ. সহজাতপচ্চযাদিতাযাতি এত্থ আদি-সদ্দেন অনন্তরপচ্চযাদিতাযপি সঙ্গহো দট্ঠব্বো. তেহি চ সন্তানং ৰাসেতীতি তেহি সমুচ্ছিন্দনপটিপস্সম্ভনৰসেন পৰত্তেহি লোকুত্তরেহি সীলাদীহি অরিযপুগ্গলো অত্তনো সন্তানং পরিভাৰেতি. যং নিস্সায পরাৰুত্তীতি ৰদন্তি. যথা পরিঞ্ঞত্তযম্পি পহানত্তযম্পি মগ্গঞাণস্স কিচ্চন্তি ৰুত্তং পরিযাযেন, ন এৰমিধ. ইধ পন লোকুত্তরভাৰনাৰ অস্স মগ্গঞাণস্স কিচ্চং. ন হেত্থ ভাৰনায পরিযাযো লব্ভতীতি অৰধারণং. তেন লোকিযভাৰনং নিৰত্তেতি.

এৰং সরূপেনেৰ আগতাযাতি ‘‘চিত্তং ভাৰয’’ন্তি সমাধি ৰিয চিত্তসীসেন অনাগন্ত্ৰা ‘‘পঞ্ঞং ভাৰয’’ন্তি এৰং সরূপেনেৰ আগতায পঞ্ঞায. যং ৰুত্তং উদ্দেসৰসেন. এত্তাৰতা তং ৰিত্থারিতং হোতি. অযঞ্চ পঞ্হো ৰিস্সজ্জিতো হোতীতি সম্বন্ধো.

ঞাণদস্সনৰিসুদ্ধিনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ইতি বাৰীসতিমপরিচ্ছেদৰণ্ণনা.