১৩. নেসজ্জিকঙ্গকথাৰণ্ণনা

৩৬. সেয্যন্তি ইরিযাপথলক্খণং সেয্যং. তপ্পটিক্খেপেনেৰ হি তদত্থা ‘‘মঞ্চো ভিসী’’তি এৰমাদিকা (চূল়ৰ. ৩২১, ৩২২) সেয্যা পটিক্খিত্তা এৰ হোন্তি. ‘‘নেসজ্জিকো’’তি চ সযনং পটিক্খিপিত্ৰা নিসজ্জায এৰ ৰিহরিতুং সীলমস্সাতি ইমস্স অত্থস্স ইধ অধিপ্পেতত্তা সেয্যা এৰেত্থ পটিযোগিনী, ন ইতরে তথা অনিট্ঠত্তা, অসম্ভৰতো চ. কোসজ্জপক্খিযো হি ইরিযাপথো ইধ পটিযোগিভাৰেন ইচ্ছিতো, ন ইতরে. ন চ সক্কা ঠানগমনেহি ৰিনা নিসজ্জায এৰ যাপেতুং তথা পৰত্তেতুন্তি সেয্যাৰেত্থ পটিযোগিনী. তেনাহ ‘‘তেন পনা’’তিআদি. চঙ্কমিতব্বং ন ‘‘নেসজ্জিকো অহ’’ন্তি সব্বরত্তিং নিসীদিতব্বং. ইরিযাপথন্তরানুগ্গহিতো হি কাযো মনসিকারক্খমো হোতি.

চত্তারো পাদা, পিট্ঠিঅপস্সযো চাতি ইমেহি পঞ্চহি অঙ্গেহি পঞ্চঙ্গো. চতূহি অট্টনীহি, পিট্ঠিঅপস্সযেন চ পঞ্চঙ্গোতি অপরে. উভোসু পস্সেসু পিট্ঠিপস্সে চ যথাসুখং অপস্সায ৰিহরতো নেসজ্জিকস্স ‘‘অনেসজ্জিকতো কো ৰিসেসো’’তি গাহং নিৰারেতুং অভযত্থেরো নিদস্সিতো ‘‘থেরো অনাগামী হুত্ৰা পরিনিব্বাযী’’তি.

উপচ্ছেদীযতি এতেনাতি উপচ্ছেদনন্তি ৰিনিবন্ধুপচ্ছেদস্স সাধকতমভাৰো দট্ঠব্বো. সব্বকম্মট্ঠানানুযোগসপ্পাযতা অলীনানুদ্ধচ্চপক্খিকত্তা নিসজ্জায. ততো এৰ পাসাদিকইরিযাপথতা. ৰীরিযারম্ভানুকূলতা ৰীরিযসমতাযোজনস্স অনুচ্ছৰিকতা. ততো এৰ সম্মাপটিপত্তিযা অনুব্রূহনতা. পণিধাযাতি ঠপেত্ৰা. তনুন্তি উপরিমকাযং. ৰিকম্পেতীতি চালেতি, ইচ্ছাৰিঘাতং করোতীতি অধিপ্পাযো. ৰতন্তি ধুতঙ্গং.

ইতি নেসজ্জিকঙ্গকথাৰণ্ণনা.

ধুতঙ্গপকিণ্ণককথাৰণ্ণনা

৩৭. সেক্খপুথুজ্জনানং ৰসেন সিযা কুসলানি, খীণাসৰানং ৰসেন সিযা অব্যাকতানি. তত্থ সেক্খপুথুজ্জনা পটিপত্তিপূরণত্থং, খীণাসৰা ফাসুৰিহারত্থং ধুতঙ্গানি পরিহরন্তি. অকুসলম্পি ধুতঙ্গন্তি অকুসলচিত্তেনাপি ধুতঙ্গসেৰনা অত্থীতি অধিপ্পাযো. তং ন যুত্তং, যেন অকুসলচিত্তেন পব্বজিতস্স আরঞ্ঞিকত্তং, তং ধুতঙ্গং নাম ন হোতি. কস্মা? লক্খণাভাৰতো. যং হিদং কিলেসানং ধুননতো ধুতস্স পুগ্গলস্স, ঞাণস্স, চেতনায ৰা অঙ্গত্তং, ন তং অকুসলধম্মেসু সম্ভৰতি. তস্মা অরঞ্ঞৰাসাদিমত্তেন আরঞ্ঞিকাদযো তাৰ হোন্তু, আরঞ্ঞিকঙ্গাদীনি পন ন হোন্তীতি ইমমত্থং দস্সেতুং ‘‘ন ময’’ন্তিআদি ৰুত্তং. তত্থ ইমানীতি ধুতঙ্গানি. ৰুত্তং হেট্ঠা ৰচনত্থনিদ্দেসে. ন চ অকুসলেন কোচি ধুতো নাম হোতি, কিলেসানং ধুননট্ঠেনাতি অধিপ্পাযো. যস্স ভিক্খুনো এতানি সমাদানানি অঙ্গানি, এতেন পঠমেনাপি অত্থৰিকপ্পেন ‘‘নত্থি অকুসলং ধুতঙ্গ’’ন্তি দস্সেতি. ন চ অকুসলং কিঞ্চি ধুনাতীতি অকুসলং কিঞ্চি পাপং ন চ ধুনাতি এৰ অপ্পটিপক্খতো. যেসং সমাদানানং তং অকুসলং ঞাণং ৰিয অঙ্গন্তি কত্ৰা তানি ধুতঙ্গানীতি ৰুচ্চেয্যুং. ইমিনা দুতিযেনাপি অত্থৰিকপ্পেন ‘‘নত্থি অকুসলং ধুতঙ্গ’’ন্তি দস্সেতি. নাপি অকুসলন্তিআদি ততিযঅত্থৰিকপ্পৰসেন যোজনা. তস্মাতিআদি ৰুত্তস্সেৰত্থস্স নিগমনং.

যেসন্তি অভযগিরিৰাসিকে সন্ধাযাহ. তে হি ধুতঙ্গং নাম পঞ্ঞত্তীতি ৰদন্তি. তথা সতি তস্স পরমত্থতো অৰিজ্জমানত্তা কিলেসানং ধুননট্ঠোপি ন সিযা, সমাদাতব্বতা চাতি তেসং ৰচনং পাল়িযা ৰিরুজ্ঝতীতি দস্সেতুং ‘‘কুসলত্তিকৰিনিমুত্ত’’ন্তিআদি ৰুত্তং. তস্মাতি যস্মা পঞ্ঞত্তিপক্খে এতে দোসা দুন্নিৰারা, তস্মা তং তেসং ৰচনং ন গহেতব্বং, ৰুত্তনযো চেতনাপক্খোযেৰ গহেতব্বোতি অত্থো. যস্মা এতে ধুতগুণা কুসলত্তিকে পঠমততিযপদসঙ্গহিতা, তস্মা সিযা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা, সিযা অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা, সিযা ৰিপাকধম্মধম্মা, সিযা নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মা, সিযা অনুপাদিন্নুপাদানিযা, সিযা অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকাতি এৰং সেসতিকদুকপদেহিপি নেসং যথারহং সঙ্গহো ৰিভাৰেতব্বো.

কামং সব্বোপি অরহা ধুতকিলেসো, ইধ পন ধুতঙ্গসেৰনামুখেন কিলেসে ৰিধুনিত্ৰা ঠিতো খীণাসৰো ‘‘ধুতকিলেসো পুগ্গলো’’তি অধিপ্পেতো. তথা সব্বোপি অরিযমগ্গো নিপ্পরিযাযেন কিলেসধুননো ধম্মো, ৰিসেসতো অগ্গমগ্গো. পরিযাযেন পন ৰিপস্সনাঞাণাদি. হেট্ঠিমপরিচ্ছেদেন ধুতঙ্গচেতনাসম্পযুত্তঞাণং দট্ঠব্বং. এৰং ধুতং দস্সেত্ৰা ধুতৰাদে দস্সেতব্বে যস্মা ধুতৰাদভেদেন ধুতো ৰিয ধুতভেদেন ধুতৰাদোপি দুৰিধো, তস্মা তেসং, তদুভযপটিক্খেপস্স চ ৰসেন চতুক্কমেত্থ সম্ভৰতীতি তং দস্সেতুং ‘‘অত্থি ধুতো’’তিআদি ৰুত্তং.

তযিদন্তি নিপাতো, তস্স ‘‘সো অয’’ন্তি অত্থো. ধুতধম্মা নামাতি ধুতঙ্গসেৰনায পটিপক্খভূতানং পাপধম্মানং ধুননৰসেন পৰত্তিযা ‘‘ধুতো’’তি লদ্ধনামায ধুতঙ্গচেতনায উপকারকা ধম্মাতি কত্ৰা ধুতধম্মা নাম. অসম্পত্তসম্পত্তেসু পচ্চযেসু অলুব্ভনাকারেন পৰত্তনতো অপ্পিচ্ছতা সন্তুট্ঠিতা চ অত্থতো অলোভো. পচ্চযগেধাদিহেতুকানং লোলতাদীনং সংকিলেসানং সম্মদেৰ লিখনতো ছেদনতো গণসঙ্গণিকাদিভেদতো সংসগ্গতো চিত্তস্স ৰিৰেচনতো সল্লেখতা পৰিৰেকতা চ অলোভো অমোহোতি ইমেসু দ্ৰীসু ধম্মেসু অনুপতন্তি তদন্তোগধা তপ্পরিযাপন্না হোন্তি, তদুভযস্সেৰ পৰত্তিৰিসেসভাৰতো. ইমেহি কুসলধম্মেহি অত্থী ইদমত্থী, যেন ঞাণেন পব্বজিতেন নাম পংসুকূলিকঙ্গাদীসু পতিট্ঠিতেন ভৰিতব্বন্তি যথানুসিট্ঠং ধুতগুণে সমাদিযতি চেৰ পরিহরতি চ, তং ঞাণং ইদমত্থিতা. তেনাহ ‘‘ইদমত্থিতা ঞাণমেৰা’’তি. পটিক্খেপৰত্থূসূতি গহপতিচীৰরাদীসু তেহি তেহি ধুতঙ্গেহি পটিক্খিপিতব্বৰত্থূসু. লোভন্তি তণ্হং. তেস্ৰেৰ ৰাতি পটিক্খেপৰত্থূসু এৰ. আদীনৰপটিচ্ছাদকন্তি আরক্খদুক্খপরাধীনৰুত্তিচোরভযাদিআদীনৰপটিচ্ছাদকং. অনুঞ্ঞাতানন্তি সত্থারা নিচ্ছন্দরাগপরিভোগৰসেন অনুঞ্ঞাতানং সুখসম্ফস্সঅত্থরণপাৰুরণাদীনং. পটিসেৰনমুখেনাতি পটিসেৰনদ্ৰারেন, তেন লেসেনাতি অত্থো. অতিসল্লেখমুখেনাতি অতিৰিয সল্লেখপটিপত্তিমুখেন, উক্কট্ঠস্স ৰত্তনকানম্পি পটিক্খিপনৰসেনাতি অত্থো.

সুখুমকরণসন্নিস্সযো রাগো দুক্খায পটিপত্তিযা পতিট্ঠং ন লভতীতি আহ ‘‘দুক্খাপটিপদঞ্চ নিস্সায রাগো ৰূপসম্মতী’’তি. সল্লেখো নাম সম্পজানস্স হোতি, সতিসম্পজঞ্ঞে মোহো অপতিট্ঠোৰ অপ্পমাদসম্ভৰতোতি ৰুত্তং ‘‘সল্লেখং নিস্সায অপ্পমত্তস্স মোহো পহীযতী’’তি. এত্থাতি এতেসু ধুতঙ্গেসু. তত্থাতি অরঞ্ঞরুক্খমূলেসু.

সীসঙ্গানীতি সীসভূতানি অঙ্গানি, পরেসম্পি কেসঞ্চি নানন্তরিকতায, সুকরতায চ সঙ্গণ্হনতো উত্তমঙ্গানীতি অত্থো. অসম্ভিন্নঙ্গানীতি কেহিচি সম্ভেদরহিতানি, ৰিসুংযেৰ অঙ্গানীতি ৰুত্তং হোতি. কম্মট্ঠানং ৰড্ঢতি রাগচরিতস্স মোহচরিতস্স দোসচরিতস্সাপি, তং একচ্চং ধুতঙ্গং সেৰন্তস্সাতি অধিপ্পাযো. হাযতি কম্মট্ঠানং সুকুমারভাৰেনলূখপটিপত্তিং অসহন্তস্স. ৰড্ঢতেৰ মহাপুরিসজাতিকস্সাতি অধিপ্পাযো. ন ৰড্ঢতি কম্মট্ঠানং উপনিস্সযরহিতস্স. একমেৰ হি ধুতঙ্গং যথা কিলেসধুননট্ঠেন, এৰং চেতনাসভাৰত্তা. তেনাহ ‘‘সমাদানচেতনা’’তি.

তেরসাপি ধুতঙ্গানি সমাদায পরিহরন্তানং পুগ্গলানং ৰসেন ‘‘দ্ৰাচত্তালীস হোন্তী’’তি ৰত্ৰা ভিক্খূনং তেরসন্নম্পি পরিহরণস্স একজ্ঝংযেৰ সম্ভৰং দস্সেতুং ‘‘সচে হী’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ ‘‘একপ্পহারেন সব্বধুতঙ্গানি পরিভুঞ্জিতুং সক্কোতী’’তি ৰুত্তং. কথং অব্ভোকাসে ৰিহরন্তস্স রুক্খমূলিকঙ্গং? ‘‘ছন্নং পটিক্খিপামি, রুক্খমূলিকঙ্গং সমাদিযামী’’তি (ৰিসুদ্ধি. ১.৩২) ৰচনতো ছন্নে অরুণং উট্ঠাপিতমত্তে ধুতঙ্গং ভিজ্জতি, ন অব্ভোকাসে, তস্মা ভেদহেতুনো অভাৰেন তম্পি অরোগমেৰ. তথা সেনাসনলোলুপ্পস্স অভাৰেন যথাসন্থতিকঙ্গন্তি দট্ঠব্বং. আরঞ্ঞিকঙ্গং গণম্হা ওহীযনসিক্খাপদেন (পাচি. ৬৯১-৬৯২) পটিক্খিত্তং, খলুপচ্ছাভত্তিকঙ্গং অনতিরিত্তভোজনসিক্খাপদেন (পাচি. ২৩৮-২৪০). পৰারিতায হি ভিক্খুনিযা অতিরিত্তং কত্ৰা ভুঞ্জিতুং ন লব্ভতি. কপ্পিযে চ ৰত্থুস্মিং লোলতাপহানায ধুতঙ্গসমাদানং, ন অকপ্পিযে, সিক্খাপদেনেৰ পটিক্খিত্তত্তা. অট্ঠেৰ হোন্তি ভিক্খুনিযা সংকচ্চিকচীৰরাদীহি সদ্ধিং পঞ্চপি তিচীৰরসঙ্খমেৰ গচ্ছন্তীতি কত্ৰা. যথাৰুত্তেসূতি ভিক্খূনং ৰুত্তেসু তেরসসু তিচীৰরাধিট্ঠানৰিনযকম্মাভাৰতো ঠপেত্ৰা তেচীৰরিকঙ্গং দ্ৰাদস সামণেরানং. সত্তাতি ভিক্খুনীনং ৰুত্তেসু অট্ঠসু একং পহায সত্ত তিচীৰরাধিট্ঠানৰিনযকম্মাভাৰতো. ‘‘ঠপেত্ৰা তেচীৰরিকঙ্গ’’ন্তি হি ইমং অনুৰত্তমানমেৰ কত্ৰা ‘‘সত্ত সিক্খমানসামণেরীন’’ন্তি ৰুত্তং. পতিরূপানীতি উপাসকভাৰস্স অনুচ্ছৰিকানি.

ধুতঙ্গনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ইতি দুতিযপরিচ্ছেদৰণ্ণনা.