৯. নপুংসকলিঙ্গনামিকপদমালা
অথ পুব্বাচরিযমতং পুরেচরং কত্ৰা নিগ্গহীতন্তনপুংসকলিঙ্গানং ‘‘ভূতং’’ইচ্চাদিকস্স পকতিরূপস্স নামিকপদমালং ৰক্খাম –
চিত্তং, চিত্তানি. চিত্তং, চিত্তানি. চিত্তেন, চিত্তেহি, চিত্তেভি. চিত্তস্স, চিত্তানং. চিত্তা, চিত্তস্মা, চিত্তম্হা, চিত্তেহি, চিত্তেভি. চিত্তস্স, চিত্তানং. চিত্তে, চিত্তস্মিং, চিত্তম্হি, চিত্তেসু. ভো চিত্ত, ভো চিত্তা, ভৰন্তো চিত্তানি. যমকমহাথেরমতং.
এত্থ কিঞ্চাপি ‘‘চিত্তা’’তি পচ্চত্তবহুৰচনং ‘‘চিত্তে’’তি উপযোগবহুৰচনঞ্চ অনাগতং, তথাপি তত্থ তত্থ অঞ্ঞেসম্পি তাদিসানং নিগ্গহীতন্তনপুংসকরূপানং দস্সনতো ৰিভঙ্গপাল়িযঞ্চ ‘‘ছ চিত্তা অব্যাকতা’’তিআদিদস্সনতো গহেতব্বমেৰ, তস্মা ‘‘চিত্তং, চিত্তানি, চিত্তা. চিত্তং, চিত্তানি, চিত্তে’’তি কমো ৰেদিতব্বো. নিগ্গহীতন্তানঞ্হি নপুংসকলিঙ্গানং কত্থচি ওকারন্তপুল্লিঙ্গানং ৰিয পচ্চত্তোপযোগবহুৰচনানি ভৰন্তি. তানি চ পুল্লিঙ্গেন ৰা সলিঙ্গেন ৰা অলিঙ্গেন ৰা সদ্ধিং সমানাধিকরণানি হুত্ৰা কেৰলানি ৰা পাৰচনে সঞ্চরন্তি. অত্র ‘‘চত্তারো সতিপট্ঠানা. চত্তারো সম্মপ্পধানা. সব্বে মালা উপেন্তিমং. যস্স এতে ধনা অত্থি. চত্তারো মহাভূতা. তীণিন্দ্রিযা. দ্ৰে ইন্দ্রিযা. দসিন্দ্রিযা. দ্ৰে মহাভূতে নিস্সায দ্ৰে মহাভূতা, পঞ্চ ৰিঞ্ঞাণা, চতুরো অঙ্গে অধিট্ঠায, সেমি ৰম্মিকমত্থকে, রূপা সদ্দা রসা গন্ধা. রূপে চ সদ্দে চ অথো রসে চ. চক্খুঞ্চ পটিচ্চ রূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি এৰমাদযো অনেকসতা পাল়িপ্পদেসা দট্ঠব্বা.
এত্থ পন ‘‘সতিপট্ঠানা’’তিআদীনি পদানি লিঙ্গৰিপল্লাসৰসেন ৰুত্তানীতি ন গহেতব্বানি সতিপট্ঠানসদ্দাদীনং পঠমেকৰচনট্ঠানে ওকারন্তপুল্লিঙ্গভাৰেন ঠিতভাৰস্স অদস্সনতো. ‘‘চত্তারো’’তিআদীনিযেৰ পন পদানি লিঙ্গৰিপল্লাসৰসেন ৰুত্তানীতি গহেতব্বানি নিযোগা নিগ্গহীতন্তেহি নপুংসকলিঙ্গেহি সতিপট্ঠানসদ্দাদীহি সদ্ধিং তেসং সমানাধিকরণভাৰস্স দস্সনতোতি.
কেচেত্থ ৰদেয্যুং – ননু ‘‘সতিপট্ঠানো ধম্মো, চিত্তো ধম্মো, চিত্তা ধম্মা’’তিআদিপ্পযোগদস্সনতো সতিপট্ঠানসদ্দাদীনং ওকারন্তপুল্লিঙ্গভাৰো লব্ভতি. এৰং সন্তে কস্মা তুম্হেহি ‘‘সতিপট্ঠানসদ্দাদীনং পঠমেকৰচনট্ঠানে ওকারন্তপুল্লিঙ্গভাৰেন ঠিতভাৰস্স অদস্সনতো’’তি ৰুত্তং, কস্মা চ একন্ততো সতিপট্ঠানসদ্দাদীনং নিগ্গহীতন্তনপুংসকলিঙ্গতা অনুমতা, ননু ‘‘সতিপট্ঠানো ধম্মো, চিত্তো ধম্মো, চিত্তা ধম্মা’’তিআদিদস্সনতো ‘‘চত্তারো সতিপট্ঠানা’’তিআদীসুপি ‘‘সতিপট্ঠানসদ্দাদযো লিঙ্গৰিপল্লাসৰসেন ৰুত্তা’’তি ৰত্তব্বাতি? ন ৰত্তব্বা, কস্মাতি চে? ‘‘সতিপট্ঠানো ধম্মো, চিত্তো ধম্মো, চিত্তা ধম্মা’’তিআদীসুপি সতিপট্ঠানচিত্তসদ্দাদীনং লিঙ্গৰিপল্লাসৰসেন অনিচ্ছিতব্বতো. তত্থ হি পুল্লিঙ্গেন ধম্মসদ্দেন যোজেতুং ধম্মিস্সরো ভগৰা ধম্মাপেক্খং কত্ৰা ‘‘সতিপট্ঠানো, চিত্তো, চিত্তা’’তি চ অভাসি. কেৰলা হি সতিপট্ঠান চিত্তসদ্দাদযো ওকারন্তপুল্লিঙ্গভাৰেন কত্থচিপি যোজিতা ন সন্তি, নিগ্গহীতন্তনপুংসকভাৰেন পন যোজিতা সন্তি.
তথা হি ‘‘চিত্তো গহপতী’’তি এত্থাপি পুল্লিঙ্গগহপতিসদ্দং অপেক্খিত্ৰা ৰিঞ্ঞাণে পৰত্তং চিত্তনামং পণ্ণত্তিৰসেন পুগ্গলে আরোপেত্ৰা পুগ্গলৰাচকং কত্ৰা ‘‘চিত্তো’’তি ৰুত্তং. যদি পন ৰিঞ্ঞাণসঙ্খাতং চিত্তমধিপ্পেতং সিযা, ‘‘চিত্ত’’মিচ্চেৰ ৰুচ্চেয্য. তস্মা ‘‘চিত্তো গহপতি, চিত্তা ইত্থী’’তিআদীসু লিঙ্গৰিপল্লাসো ন ইচ্ছিতব্বো সাপেক্খত্তা চিত্তসদ্দাদীনং. যথা চ এত্থ, এৰং ‘‘সতিপট্ঠানো ধম্মো, চিত্তো ধম্মো, চিত্তা ধম্মা’’তিআদীসুপি লিঙ্গৰিপল্লাসো ন ইচ্ছিতব্বো. ‘‘চত্তারো সতিপট্ঠানা’’তিআদীসু পন সতিপট্ঠানসদ্দাদীনং অপেক্খিতব্বানি পদানি ন সন্তি, যেহি তে পুল্লিঙ্গানি সিযুং, তস্মা ‘‘চত্তারো’’তিআদীনিযেৰ পদানি পরিৰত্তেত্ৰা ‘‘চত্তারি, সব্বানি, এতানী’’তি নপুংসকলিঙ্গৰসেন গহেত্ৰা ‘‘সতিপট্ঠানা, সম্মপ্পধানা’’তিআদীহি পদেহি যোজেতব্বানি. ঈদিসেসু ঠানেসু কেচি অট্ঠকথাচরিযা নিকারলোপং ইচ্ছন্তি ‘‘যা পুব্বে বোধিসত্তানং, পল্লঙ্কৰরমাভুজে, নিমিত্তানি পদিস্সন্তী’’তি এত্থ ৰিয. অদস্সনঞ্হি লোপো, তস্মা ‘‘চত্তারি সতিপট্ঠানানি, চত্তারি সম্মপ্পধানানি, সব্বানি মালানী’তিআদিকা যোজনা কাতব্বা.
কেচি পন ‘‘সব্বে মালা উপেন্তি ম’’ন্তি এত্থ মালাসদ্দং ইত্থিলিঙ্গন্তি মঞ্ঞিত্ৰা পুল্লিঙ্গভূতং সব্বেসদ্দং ইত্থিলিঙ্গৰসেন পরিৰত্তেত্ৰা ‘‘সব্বা মালা’’তি অত্থং কথেন্তি. তং কিঞ্চাপি যুত্ততরং ৰিয দিস্সতি, তথাপি ন গহেতব্বং. ন হি সো ভগৰা লিঙ্গং নঞ্ঞাসি, ন চ ‘‘সব্বা মালা উপেন্তি ম’’ন্তি দ্ৰে পদানি ইত্থিলিঙ্গানি কত্ৰা ৰত্তুং ন সক্খি. যো এৰং ৰিসদিসলিঙ্গানি পদানি উচ্চারেসি. জানন্তোযেৰ পন ভগৰা ৰত্তুং সক্কোন্তোযেৰ চ ‘‘সব্বে মালা উপেন্তি ম’’ন্তি ৰিসদিসলিঙ্গানি পদানি উচ্চারেসি, তস্মা পুল্লিঙ্গভূতং সব্বেসদ্দং ‘‘সব্বানী’’তি নপুংসকলিঙ্গৰসেন পরিৰত্তেত্ৰা ৰিভঙ্গপাল়িযং ‘‘তীণিন্দ্রিযা’’তি পদং ৰিয লুত্তনিকারেন নপুংসকলিঙ্গেন মালাসদ্দেন যোজেত্ৰা ‘‘সব্বানি মালানী’’তি অত্থো গহেতব্বো কত্থচি ‘‘যস্স এতে ধনা অত্থী’’তি এত্থ ৰিয. এত্থ হি যস্স এতানি ধনানীতি অত্থো. ইদম্পেত্থ সল্লক্খিতব্বং. মালাসদ্দো দ্ৰিলিঙ্গো ইত্থিনপুংসকৰসেন. তিট্ঠতু তস্সিত্থিলিঙ্গত্তং সুৰিঞ্ঞেয্যত্তা, নপুংসকত্তে পন তীণি মালানি. ‘‘মালেহি চ গন্ধেহি চ ভগৰতো সরীরং পূজেন্তী’’তিআদযো নপুংসকপ্পযোগানিপি বহূ সন্দিস্সন্তীতি.
যদি পন ভো মালসদ্দো ইত্থিনপুংসকৰসেন দ্ৰিলিঙ্গো, ‘‘সব্বে মালা উপেন্তি ম’’ন্তি এত্থ মালাসদ্দস্স ইত্থিলিঙ্গভাৰপরিকপ্পনে কো দোসো অত্থীতি? অত্থেৰ ইত্থিলিঙ্গসদ্দস্স পুল্লিঙ্গভূতেন সব্বনামিকপদেন সদ্ধিং সমানাধিকরণভাৰস্সাভাৰতো, নপুংসকলিঙ্গস্স পন পুল্লিঙ্গভূতেন সব্বনামিকপদেন সদ্ধিং সমানাধিকরণভাৰস্স উপলব্ভনতো. তেনেৰ চ ‘‘এতে ধনা’’তিআদযো পযোগা পাৰচনে বহুধা দিট্ঠা. এত্থাপি পন ৰদেয্যুং ‘‘ধনাতিআদীনি ৰিপল্লাসৰসেন পুল্লিঙ্গানিযেৰ ‘‘এতে’’তিআদীহি সমানাধিকরণপদেহি যোজিতত্তা’’তি. ন, নপুংসকানিযেৰেতানি. যদি হি ‘‘ধনা’’তিআদীনি পুল্লিঙ্গানি সিযুং, কত্থচি পচ্চত্তেকৰচনট্ঠানে ‘‘এসো’’তিআদীহি ওকারন্তসমানাধিকরণপদেহি যোজিতা ওকারন্তধনসদ্দাদযো সিযুং. তথারূপানং অভাৰতো পন ‘‘ধনা ইন্দ্রিযা ৰিঞ্ঞাণা’’তিআদযো সদ্দা নপুংসকলিঙ্গানিযেৰ হোন্তি. অযং নযো পচ্চত্তবহুৰচনট্ঠানেযেৰ লব্ভতি. নপুংসকলিঙ্গানি হি ৰিসদাকারানি পুল্লিঙ্গরূপানি ৰিয হুত্ৰা পুল্লিঙ্গেহিপি সদ্ধিং চরন্তি, নপুংসকা ৰিয পুরিসৰেসধারিনো পুরিসেহীতি নিট্ঠমেত্থাৰগন্তব্বং.
অথাপি তে পুব্বে ৰুত্তৰচনং পুন পরিৰত্তেত্ৰা এৰং ৰদেয্যুং ‘‘চিত্তো গহপতি, চিত্তা ইত্থী’’তিআদীসু চিত্তং এতস্স অত্থীতি চিত্তো, চিত্তং এতিস্সা অত্থীতি চিত্তা যথা ‘‘সদ্ধো, সদ্ধা’’তি এৰং অস্সত্থীতি অত্থৰসেন গহেতব্বতো লিঙ্গৰিপল্লাসো নিচ্ছিতব্বো, ‘‘সতিপট্ঠানো ধম্মো, চিত্তো ধম্মো, চিত্তা ধম্মা’’তিআদীনি পন এৰরূপস্স অত্থস্স অগ্গহেতব্বতো ‘‘সতিপট্ঠানং ধম্মো, চিত্তং ধম্মো, চিত্তানি ধম্মা’’তি ৰত্তব্বে লিঙ্গৰিপল্লাসেন ‘‘সতিপট্ঠানো ধম্মো, চিত্তো ধম্মো, চিত্তা ধম্মা’’তিআদি ৰুত্তন্তি লিঙ্গৰিপল্লাসো ইচ্ছিতব্বো’’তি? তন্ন, ‘‘চিত্তো গহপতী’’তিআদীসু পন ‘‘সতিপট্ঠানো ধম্মো’’তিআদীসু চ চিত্তসতিপট্ঠানসদ্দাদীনং গহপতি ধম্মাদীনং অপেক্খনৰসেন নিচ্চং পুল্লিঙ্গভাৰস্স ইচ্ছিতত্তা.
তথা হি একন্তনপুংসকলিঙ্গোপি পুঞ্ঞসদ্দো অভিসঙ্খারাপেক্খনৰসেন ‘‘পুঞ্ঞো অভিসঙ্খারো’’তি পুল্লিঙ্গো জাতো, তথা একন্তনপুংসকলিঙ্গাপি পদুম মঙ্গলসদ্দাদযো অঞ্ঞস্সত্থস্সাপেক্খনৰসেন ‘‘পদুমো ভগৰা, পদুমা দেৰী, মঙ্গলো ভগৰা, মঙ্গলা ইত্থী’’তি চ পুমিত্থিলিঙ্গা জাতা. একন্তপুল্লিঙ্গাপি হত্থিৰিসেসৰাচকা কালাৰক গঙ্গেয্যসদ্দাদযো কুলাপেক্খনৰসেন ‘‘কালাৰকঞ্চ গঙ্গেয্য’’ন্তিআদিনা নপুংসকলিঙ্গা জাতা. তদপেক্খনৰসেন হি অট্ঠকথাযং ‘‘কালাৰকো চ গঙ্গেয্যো’’তিআদি পুল্লিঙ্গনিদ্দেসো দিস্সতি. এৰং তংতদত্থানমপেক্খনৰসেন তংতংপকতিলিঙ্গং নাসেত্ৰা অপরং লিঙ্গং পতিট্ঠাপেত্ৰা নিদ্দেসো দিস্সতি, ন চ তানি সব্বানিপি লিঙ্গানি তদ্ধিতৰসেন অঞ্ঞলিঙ্গানি জাতানি, অথ খো গহপতিধম্মাদীনং অপেক্খনৰসেনেৰ অঞ্ঞলিঙ্গানি জাতানি, তস্মা ‘‘পেতানি ভোতি পুত্তানি, খাদমানা তুৰং পুরে. সিৰিপুত্তানি চৰ্হয. এৰং ধম্মানি সুত্ৰান, ৰিপ্পসীদন্তি পণ্ডিতা’’তিআদীসুযেৰ লিঙ্গৰিপল্লাসো ইচ্ছিতব্বো অনঞ্ঞাপেক্খকত্তা ৰুত্তধম্মসদ্দাদীনং, ন পন ‘‘চিত্তো গহপতি, চিত্তা ইত্থী, সতিপট্ঠানো ধম্মো, চিত্তো ধম্মো, চিত্তা ধম্মা’’তিআদীসু চিত্তসদ্দাদীনং ৰিপল্লাসো ইচ্ছিতব্বো গহপতি ধম্মাদীনং অপেক্খকত্তা তেসন্তি নিট্ঠমেত্থাৰগন্তব্বং, ইদঞ্চ একচ্চানং সম্মোহট্ঠানং, তস্মা সদ্ধম্মট্ঠিতিযা অযং নীতি সদ্ধাসম্পন্নেহি কুলপুত্তেহি সাধুকং মনসি কাতব্বা.
বদরতিত্থৰিহারৰাসী আচরিযধম্মপালো পন ‘‘অপরিমাণা পদা অপরিমাণা অক্খরা অপরিমাণা ব্যঞ্জনাতি পাল়িপ্পদেসে ‘পদা অক্খরা ব্যঞ্জনা’তি লিঙ্গৰিপল্লাসো কতোতি দট্ঠব্ব’’ন্তি আহ. এত্থাপি মযং ‘‘পদা’’তি ইদং ‘‘ইন্দ্রিযা রূপা’’তিআদীনি ৰিয নপুংসকলিঙ্গমেৰাতি ৰদাম ওকারন্তৰসেন পঠমেকৰচনন্তভাৰাভাৰতো, ইতরদ্ৰযং পন নপুংসকলিঙ্গন্তিপি পুল্লিঙ্গন্তিপি গহেতব্বং নিগ্গহীতন্তোকারন্তৰসেন পঠমেকৰচনন্তভাৰস্সূপলব্ভনতো. তথা হি ‘‘পুত্তানি লতানি পব্বতানি ধম্মানী’’তিআদীনংযেৰ লিঙ্গৰিপল্লাসানি ইচ্ছিতব্বানি নিগ্গহীতন্তৰসেন পঠমেকৰচনন্ততায অনুপলদ্ধিতো, তেসঞ্চোকারন্তাকারন্তৰসেন পঠমেকৰচনন্ততাদস্সনতো. ‘‘জরাধম্মং মা জীরী’’তি ইদং পন অঞ্ঞপদত্থৰসেন নপুংসকং জাতন্তি দট্ঠব্বং.
ভূতং, ভূতানি, ভূতা. ভূতং, ভূতানি, ভূতে. ভূতেন, ভূতেহি, ভূতেভি. ভূতস্স, ভূতানং. ভূতা, ভূতস্মা, ভূতম্হা, ভূতেহি, ভূতেভি. ভূতস্স, ভূতানং. ভূতে, ভূতস্মিং, ভূতম্হি, ভূতেসু. ভো ভূত, ভৰন্তো ভূতানি, ভৰন্তো ভূতা. এৰং চিত্তনযেন নামিকপদমালা ভৰতি.
ইমিনা নযেন ‘‘মহাভূতং ভৰিত্তং ভূনং ভৰন’’মিচ্চাদীনং ভূধাতুমযানং নিগ্গহীতন্তপদানং অঞ্ঞেসঞ্চ ‘‘ৰত্ত’’মিচ্চাদীনং নিগ্গহীতন্তপদানং নামিকপদমালা ৰেদিতব্বা.
ৰত্তং রূপং সোতং ঘানং, দুক্খং পুপ্ফং ঝানং ঞাণং;
দানং সীলং পুঞ্ঞং পাপং, ৰজ্জং সচ্চং যানং ছত্তং.
সকটং কনকং তগরং নগরং, তরণং চরণং ধরণং মরণং;
নযনং ৰদনং করণং লৰনং, ৰসনং পৰনং ভৰনং গগনং.
অমতং পুল়িনং মালং, আসনং সৰনং মুখং;
পদুমং উপ্পলং ৰস্সং, লোচনং সাধনং সুখং.
তাণং মূলং ধনং কূলং, মঙ্গলং নল়িনং ফলং;
হিরঞ্ঞং অম্বুজং ধঞ্ঞং, জালং লিঙ্গং পদং জলং.
অঙ্গং পণ্ণং সুসানং সং, আৰুধং হদযং ৰনং;
সোপানং চীৰরং পাণং, অলাতং ইন্দ্রিযং কুলং.
লোহং কণং বলং পীঠং, অণ্ডং আরম্মণং পুরং;
অরঞ্ঞং তীরমস্সত্থ-মিচ্চাদীনি সমুদ্ধরে.
ইমানি চিত্তসদ্দেন সব্বথাপি সদিসানি, ইমানি পন ৰিসদিসানি. সেয্যথিদং –
‘‘চম্মং ৰেস্ম’’ন্তিআদীনি, একধাযেৰ ভিজ্জরে;
‘‘কম্মং থামং গুণৰ’’ন্তি-আদীনি তু অনেকধা.
কথং?
চম্মে, চম্মস্মিং, চম্মম্হি, চম্মনি, ৰেস্মে, ৰেস্মস্মিং, ৰেস্মম্হি, ৰেস্মনি, ঘম্মে, ঘম্মস্মিং, ঘম্মম্হি, ঘম্মনি. এৰং অঞ্ঞানিপি যোজেতব্বানি.
কম্মং, কম্মানি, কম্মা. কম্মং, কম্মানি, কম্মে. কম্মেন, কম্মুনা, কম্মনা, কম্মেহি, কম্মেভি. কম্মস্স, কম্মুনো, কম্মানং. কম্মস্মা, কম্মম্হা, কম্মুনা, কম্মেহি, কম্মেভি. কম্মস্স, কম্মুনো, কম্মানং. কম্মে, কম্মস্মিং, কম্মম্হি, কম্মনি, কম্মেসু. ভো কম্ম, ভৰন্তো কম্মানি, ভৰন্তো কম্মা.
থামসদ্দস্স পন ততিযেকৰচনট্ঠানাদীসু ‘‘থামেন, থামুনা, থামস্স, থামুনো’’তি চ, ‘‘থামা, থামস্মা, থামম্হা, থামুনা’’তি চ যোজেতব্বং.
ৰন্তু মন্তু ইমন্তুপচ্চযৰতং পন নিগ্গহীতন্তসদ্দানং ‘‘গুণৰং চিত্তং, রুচিমং পুপ্ফং, পাপিমং কুলং’’ ইচ্চাদিপযোগৰসেন –
গুণৰং, গুণৰন্তানি, গুণৰন্তা, গুণৰন্তি. গুণৰন্তং, গুণৰন্তানি, গুণৰন্তে গুণৰন্তি. গুণৰতা, গুণৰন্তেন, গুণৰন্তেহি, গুণৰন্তেভি. গুণৰতো, গুণৰন্তস্স, গুণৰতং, গুণৰন্তানং. গুণৰতা, গুণৰন্তা, গুণৰন্তস্মা, গুণৰন্তম্হা, গুণৰন্তেহি, গুণৰন্তেভি. গুণৰতো, গুণৰন্তস্স, গুণৰতং, গুণৰন্তানং. গুণৰতি, গুণৰন্তে, গুণৰন্তস্মিং, গুণৰন্তম্হি, গুণৰন্তেসু. ভো গুণৰ, ভৰন্তো গুণৰন্তানি, গুণৰন্তি.
এৰং ‘‘রুচিমং, রুচিমন্তানি, রুচিম’’ন্তিইচ্চাদিনা, ‘‘পাপিমং, পাপিমন্তানি, পাপিম’’ন্তি ইচ্চাদিনা চ যোজেতব্বং. অপিচেত্থ ‘‘গুণৰং বলৰং যসৰং সতিমং গতিমং’’ইচ্চাদিনা পযোগা ৰিত্থারেতব্বা.
করোন্তসদ্দস্স ‘‘করোন্তং চিত্তং, করোন্তং কুল’’ন্তি পযোগৰসেন –
করোন্তং, করোন্তানি, করোন্তা, করোন্তি. করোন্তং, করোন্তানি, করোন্তে, করোন্তি. করোতা, করোন্তেন, করোন্তেহি, করোন্তেভি. করোতো, করতো, করোন্তস্স, করোন্তানং, করোতং. করোতা, করোন্তা, করোন্তস্মা, করোন্তম্হা, করোন্তেহি, করোন্তেভি. করোতো, করতো, করোন্তস্স, করোন্তানং, করোতং. করোতি, করোন্তে, করোন্তস্মিং, করোন্তম্হি, করোন্তেসু. ভো করোন্ত, ভৰন্তো, করোন্তানি, করোন্তা, করোন্তীতি যোজেতব্বং.
গচ্ছন্তসদ্দস্স তু ‘‘গচ্ছন্তং চিত্তং, গচ্ছন্তং কুল’’ন্তি পযোগৰসেন –
গচ্ছন্তং, গচ্ছন্তানি, গচ্ছন্তা. গচ্ছন্তং, গচ্ছন্তানি, গচ্ছন্তে. গচ্ছতা, গচ্ছন্তেন, গচ্ছন্তেহি, গচ্ছন্তেভি. গচ্ছতো, গচ্ছন্তস্স, গচ্ছন্তানং, গচ্ছতং. গচ্ছতা, গচ্ছন্তা, গচ্ছন্তস্মা, গচ্ছন্তম্হা, গচ্ছন্তেহি, গচ্ছন্তেভি. গচ্ছতো, গচ্ছন্তস্স, গচ্ছন্তানং, গচ্ছতং. গচ্ছতি, গচ্ছন্তে, গচ্ছন্তস্মিং, গচ্ছন্তম্হি, গচ্ছন্তেসু. ভো গচ্ছং, ভো গচ্ছন্তা, ভৰন্তো গচ্ছন্তানি, গচ্ছন্তাতি যোজেতব্বং.
এৰং ‘‘চরন্তং দদন্তং তিট্ঠন্তং চিন্তযন্ত’’ন্তিআদীসুপি নামিকপদমালা যোজেতব্বা.
মহন্তসদ্দস্স পন কোচি ভেদো, তথা হি ‘‘বারাণসিরজ্জং নাম মহা’’তি এৰং ‘‘মহা’’ইতি নপুংসকপযোগদস্সনতো ‘‘মহন্তং, মহা, মহন্তানি, মহন্তা. মহন্তং, মহন্তানি, মহন্তে. মহতা’’তি কমো ৰেদিতব্বো. সব্বানেতানি চিত্তসদ্দেন ৰিসদিসানি.
সৰিনিচ্ছযোযং নিগ্গহীতন্তনপুংসকলিঙ্গানং পকতিরূপস্স নামিকপদমালাৰিভাগো.
অৰণ্ণুকারন্ততাপকতিকং নিগ্গহীতন্তং
নপুংসকলিঙ্গং নিট্ঠিতং.
ইদানি তস্সীলত্থস্স কতরস্সস্স অত্থৰিভাৰি ইচ্চেতস্স সদ্দস্স নামিকপদমালং ৰক্খাম পুব্বাচরিযমতং পুরেচরং কত্ৰা –
অট্ঠি, অট্ঠী, অট্ঠীনি. অট্ঠিং, অট্ঠী, অট্ঠীনি. অট্ঠিনা, অট্ঠীহি, অট্ঠীভি. অট্ঠিস্স, অট্ঠিনো, অট্ঠীনং. অট্ঠিনা, অট্ঠীহি, অট্ঠীভি. অট্ঠিস্স, অট্ঠিনো, অট্ঠীনং. অট্ঠিস্মিং, অট্ঠিম্হি, অট্ঠীসু. ভো অট্ঠি, ভৰন্তো অট্ঠী, ভৰন্তো অট্ঠীনি. যমকমহাথেরমতং.
কিঞ্চাপেত্থ নিস্সক্কৰচনট্ঠানে ‘‘অট্ঠিস্মা, অট্ঠিম্হা’’তি পদানি অনাগতানি, তথাপি তত্থ তত্থ তংসদিসপ্পযোগদস্সনা গহেতব্বানি. যথা পন অট্ঠিসদ্দস্স, এৰং ‘‘সত্থি দধি ৰারি অক্খি অচ্ছি’’ইচ্চাদীনম্পি রূপানি ভৰন্তি.
অত্থৰিভাৰি, অত্থৰিভাৰী, অত্থৰিভাৰীনি. অত্থৰিভাৰিং, অত্থৰিভাৰী, অত্থৰিভাৰীনি. অত্থৰিভাৰিনা, অত্থৰিভাৰীহি, অত্থৰিভাৰীভি. অত্থৰিভাৰিস্স, অত্থৰিভাৰিনো, অত্থৰিভাৰীনং. অত্থৰিভাৰিনা, অত্থৰিভাৰিস্মা অত্থৰিভাৰিম্হা, অত্থৰিভাৰীহি, অত্থৰিভাৰীভি. অত্থৰিভাৰিস্স, অত্থৰিভাৰিনো, অত্থৰিভাৰীনং. অত্থৰিভাৰিস্মিং, অত্থৰিভাৰিম্হি, অত্থৰিভাৰীসু. ভো অত্থৰিভাৰি, ভৰন্তো অত্থৰিভাৰী, ভৰন্তো অত্থৰিভাৰীনি.
এৰং ‘‘ধম্মৰিভাৰি, চিত্তানুপরিৰত্তি, সুখকারি’’ইচ্চাদীনিপি. তত্থ অট্ঠি সত্থিআদীনি পধানলিঙ্গানি অনঞ্ঞাপেক্খকত্তা, অত্থৰিভাৰি ধম্মৰিভাৰিআদীনি অপ্পধানলিঙ্গানি অঞ্ঞাপেক্খকত্তা.
সৰিনিচ্ছযোযং ইকারন্তনপুংসকলিঙ্গানং পকতিরূপস্স নামিকপদমালাৰিভাগো.
ইৰণ্ণন্ততাপকতিকং ইকারন্তনপুংসকলিঙ্গং নিট্ঠিতং.
ইদানি কতরস্সস্স গোত্রভু ইচ্চেতস্স সদ্দস্স নামিকপদমালং ৰক্খাম পুব্বাচরিযমতং পুরেচরং কত্ৰা –
আযু, আযূ, আযূনি. আযুং, আযূ, আযূনি. আযুনা, আযূহি, আযূভি. আযুস্স, আযুনো, আযূনং. আযুনা, আযূহি, আযূভি. আযুস্স, আযুনো, আযূনং. আযুস্মিং, আযুম্হি, আযূসু. ভো আযু, ভৰন্তো আযূ, ভৰন্তো আযূনি. যমকমহাথেরমতং.
কিঞ্চাপেত্থ নিস্সক্কৰচনট্ঠানে ‘‘আযুস্মা, আযুম্হা’’তি পদানি অনাগতানি, তথাপি তত্থ তত্থ তংসদিসপ্পযোগদস্সনতো গহেতব্বানি. এত্থ চ আযুসদ্দো পুংনপুংসকলিঙ্গো দট্ঠব্বো. তথা হি পাল়িযং অট্ঠকথাসু চ তস্স দ্ৰিলিঙ্গতা দিস্সতি. ‘‘পুনরাযু চ মে লদ্ধো, এৰং জানাহি মারিস. আযু চস্সা পরিক্খীণো অহোসী’’তিআদীসু হি আযুসদ্দো পুল্লিঙ্গো, তব্বসেন ‘‘আযু, আযূ, আযৰো’’তিআদিনা ভিক্খুনযেন যথাসম্ভৰং নামিকপদমালা যোজেতব্বা. ‘‘অগ্গং আযু চ ৰণ্ণো চ. কিত্তকং পনস্স আযূ’’তিআদীসু পন নপুংসকলিঙ্গো, তব্বসেন ‘‘আযু, আযূ, আযূনী’’তি যোজিতা.
গোত্রভু, গোত্রভূ, গোত্রভূনি. গোত্রভুং, গোত্রভূ, গোত্রভূনি. গোত্রভুনা, গোত্রভূহি, গোত্রভূভি. গোত্রভুস্স, গোত্রভুনো, গোত্রভূনং. গোত্রভুনা, গোত্রভুস্মা, গোত্রভুম্হা, গোত্রভূহি, গোত্রভূভি. গোত্রভুস্স, গোত্রভুনো, গোত্রভূনং. গোত্রভুস্মিং, গোত্রভুম্হি, গোত্রভূসু. ভো গোত্রভু, ভৰন্তো গোত্রভূ, ভৰন্তো গোত্রভূনি. ভো গোত্রভূ, ভো গোত্রভূনি, এৰং বহুৰচনং ৰা. অযমম্হাকং মতং, এৰং ‘‘চিত্তসহভু’’ইচ্চাদীনং ভূধাতুমযানং উকারন্তসদ্দানং অঞ্ঞেসম্পি তংসদিসানং নামিকপদমালা যোজেতব্বা. পুগ্গলৰাচকো পন ঊকারন্তো গোত্রভূসদ্দো পুল্লিঙ্গপরিযাপন্নত্তা সব্বঞ্ঞূনযে পৰিট্ঠো. তত্রঞ্ঞে সদ্দা নাম ‘‘চক্খু ৰসু ধনু দারু তিপু মধু সিঙ্গু হিঙ্গু চিত্তগু’’ইচ্চাদযো.
সৰিনিচ্ছযোযং উকারন্তনপুংসকলিঙ্গানং পকতিরূপস্স নামিকপদমালাৰিভাগো.
উৰণ্ণোকারন্ততাপকতিকং
উকারন্তনপুংসকলিঙ্গং নিট্ঠিতং.
এৰং নিগ্গহীতন্ত ইকারন্ত উকারন্তৰসেন তিৰিধানি নপুংসকলিঙ্গানি নিরৰসেসতো গহিতানেৰ হোন্তি. তেসু কেসঞ্চি নিগ্গহীতন্তানং ক্ৰচি পচ্চত্তেকৰচনস্স বহুৰচনস্স একারাদেসৰসেন ভেদো দিস্সতি. সেয্যথিদং? ‘‘সুখে দুক্খে. একূনপঞ্ঞাস আজীৰকসতে একূনপঞ্ঞাস পরিব্বাজকসতে’’ইচ্চেৰমাদি. ননু ভো এৰংৰিধানং রূপানং পাল়িযং দস্সনতো ‘‘একারন্তম্পি নপুংসকলিঙ্গং অত্থী’’তি ৰত্তব্বন্তি? ন ৰত্তব্বং নিগ্গহীতন্তোগধরূপৰিসেসত্তা তেসং রূপানং. আদেসৰসেন হি সিদ্ধত্তা ৰিসুং একারন্তং নপুংসকলিঙ্গং নাম নত্থি. তস্মা নপুংসকলিঙ্গানং যথাৰুত্তা তিৰিধতাযেৰ গহেতব্বাতি.
নপুংসকানমিচ্চেৰং, লিঙ্গানং নযসালিনী;
পদমালা ৰিভত্তা মে, সাসনত্থং মহেসিনো.
যস্সেসা পগুণা সদ্দ-নীতিরেসা সুভাৰিতা;
সাসনে কুলপুত্তানং, সরণং সো পরাযণং.
ইতি নৰঙ্গে সাট্ঠকথে পিটকত্তযে ব্যপ্পথগতীসু ৰিঞ্ঞূনং
কোসল্লত্থায কতে সদ্দনীতিপ্পকরণে
নপুংসকলিঙ্গানং পকতিরূপস্স নামিকপদমালাৰিভাগো
নৰমো পরিচ্ছেদো.