ৰীথিমুত্ত সঙ্গহ পরমত্থদীপনী

১৪৩. এৰং পৰত্তিকালে পৰত্তিসঙ্গহং দস্সেত্ৰা ইদানি পটিসন্ধিযং পৰত্তিসঙ্গহং দস্সেতুং আদিগাথ মাহ. এৰং ৰুত্তনযেন পৰত্তিযং পৰত্তিসঙ্গহোনাম ৰীথিচিত্তৰসেন উদীরিতোকথিতো. ইদানি সন্ধিযং পৰত্তিসঙ্গহো নাম ৰীথিমুত্ত চিত্তানং ৰসেন ৰুচ্চতীতি যোজনা. এত্থচ পটিসন্ধিযং চিত্তচেতসিকানং পৰত্তিযা কথিতায ততো পরং ভৰঙ্গকালেচ চুতিকালেচ তেসং পৰত্তি কথিতাযেৰ হোতীতি কত্ৰা সন্ধিযমিচ্চেৰ ৰুত্তং.

[১৪১] ৰিভাৰনিযং পন

পরতো মরণুপ্পত্তিযং পথমং চুতিং দস্সেত্ৰা পচ্ছা অনন্তরে পটিসন্ধিযা ৰক্খমানত্তা ইধ সন্ধিগ্গহণেন অতীতা নন্তর চুতিপি গহেতব্বাতি অধিপ্পাযেন যং ৰুত্তং ‘‘তদাসন্নতায তংগহণেনেৰ গহিতচুতিকালেচা’’তি. তং ন যুজ্জতিযেৰ.

ৰীথিমুত্তানঞ্হি ৰিসযপ্পৰত্তিনাম অতীতানন্তরভৰে মরণুপ্পত্তিযংএৰ সিদ্ধাতি একস্মিং ভৰে ৰিসযপ্পপত্তিযা সহ তেসং পটিসন্ধিপমুখানং ৰীথিমুত্তচিত্তানং পৰত্তিদস্সনত্থংএৰ তায অতীতানন্তরচুতিযা সদ্ধিং মরণুপ্পত্তিৰিধানং থেরেন দস্সিতন্তি. ভৰন্তি সত্তা সঙ্খারাচ এতাসূতি ভূমিযো. অযোতি ৰড্ঢি. অত্থতো পন সুখংচ সুখহেতু সুখপচ্চযাচ ৰেদিতব্বা. যেভুয্যেন ততো অযতো অপগতা এত্থ নিব্বত্তা সত্তাতি অপাযো. সোএৰ ভূমীতি অপাযভূমি. ওল়ারিকেন কামরাগেন কামীযতীতি কামো. গন্তব্বা উপগন্তব্বাতি গতি. গচ্ছন্তি সত্তা এত্থাতিৰা গতি. অনেকৰিধসম্পত্তীনং অধিট্ঠানতায সোভণাগতি সুগতি. কামোচ সো সুগতিচাতি সমাসো. নত্থি যথাৰুত্তো অযো এত্থাতি নিরযো. নিচ্চং ৰা রযন্তি কম্পন্তি ফন্দন্তি সত্তা দুক্খপ্পত্তা এত্থাতি নিরযো. মনুস্সা ৰিয উদ্ধং উচ্চা অহুত্ৰা তিরো অঞ্চিতা আযতাতি তিরচ্ছানা. যুৰন্তি নানা ৰণ্ণসণ্ঠানাপি সত্তা সমানজাতিতায একীভূতাৰিয হোন্তি এতাযাতি যোনি. জাতি.

ৰিভাৰনিযং পন

খন্ধানং পৰত্তিৰিসেসোতি ৰুত্তং.

তিরচ্ছানানং যোনি তিরচ্ছানযোনি. পেচ্চ ইতা গতাতি পেতা. ইতো অপক্কম্ম চৰিত্ৰা ভৰন্তরে গতাতি অত্থো. যেকেচি কালঙ্কতা. দিৰঙ্গতাপি হি লোকে কালঙ্কতা পেতাতি ৰুচ্চন্তি. ইধ পন সুখসমুস্সযতো পেচ্চ পকট্ঠং পৰাসং দূরং গতাতি অত্থেন যাৰ ততো ন মুচ্চন্তি. তাৰ নিচ্চং দুক্খপ্পত্তা লক্খণসংযুত্তাদীসু আগতা ততীযা অপাযিকসত্তা অধিপ্পেতা. পেতানং সমূহো পেত্তি. পেত্তিযা ৰিসযোতি পেত্তি ৰিসযো. ৰিসযোতিচ পৰত্তিদেসো ৰুচ্চতি. অসুরকাযোতি এত্থ সুরা ৰুচ্চন্তি উপরি দেৰা সুরন্তি ইদ্ধিৰিসেসেহি দিব্বন্তি, সুট্ঠুৰা রমন্তি কামসুখরতিং পচ্চনুভৰন্তীতি কত্ৰা. ন সুরাতি অসুরা. ৰেপচিত্তি পহারাদাদযো সন্ধায সুরপটিপক্খা সুর সদিসাৰাতি অত্থো. ৰিযঙ্করমাতা উত্তরমাতাদযো ৰিনি পাতিকে সন্ধায খুদ্দকসুরা চূল়কসুরাতি অত্থো. যমরাজা দযো ৰেমানিকপেতে সন্ধায একদেসেন সুরসদিসাতি অত্থো. ৰেমানিকপেতাপি হি কত্থচি অসুরকাযাতি আগতা. লোকন্তরিক নেরযিকে সন্ধায সব্বসো সুরগুণ রহিতাতি অত্থো. তেপি হি বুদ্ধৰংসনিদানট্ঠকথাযং জাতিদুক্খ নিদ্দেসেসুচ অসুরকাযাতি ৰুত্তা. তথা কালকঞ্চিকপেতে সন্ধায সব্বসো সুরভাৰরহিতাতি অত্থো. ইতি পঞ্চন্নং অসুরানং ৰসেন অত্থৰিভাগো ৰেদিতব্বো. দিব্বা ৰত ভোকাযা পরিহাযিস্সন্তি, পরিপূরিস্সন্তি অসুরকাযাতি ইমস্মিং সুত্তপদে চত্তারোপি অপাযা অসুরকাযাতি অট্ঠকথাযং ৰণ্ণিতা.

তত্থ ৰেপচিত্তি পহারাদাদযো অসুরা তাৰ তিংসেসু দেৰেসু সঙ্গহিতা. ৰিনিপাতিকাসুরা চাতুমহারাজিকদেৰেসু. তথা ৰেমানিকপেতাসুরা. তেপি হি ৰিনিপাতিকাসুরা ৰিয তিহেতুকাপি দুহেতুকাপি অহেতুকাপি হোন্তীতি অট্ঠকথাসু ৰুত্তা. যমরাজানো পন ৰেস্সভূ নোত্তিচ পেত্তি রাজা সোমো যমো ৰেস্সৰণোচ রাজাতি এৰং কথা ৰত্থুপাল়িযং আগতা ৰেস্সভূআদযো সযং মহিদ্ধিকা মহানুভাৰা ৰেমানিকপেতরাজানো হুত্ৰাপি নেরযিকেসু সত্তেসু কারুঞ্ঞতং পটিচ্চ হেট্ঠা নিরযলোকেসুপি রজ্জং কারেন্তিযেৰ. তেনেৰ হি সব্বে পেতলোকাপি নিরযলোকাপি যমলো কাতিচ যমৰিসযাতিচ ৰুচ্চন্তীতি. যেচ চাতুমহারাজিকপরি যাপন্না পাপজ্ঝাসযা কুরুরকম্মকারিনো রেৰতিৰিমানে যক্খাতি আগতা সংকিচ্চজাতকে রক্খসাতি আগতা যক্খরক্খসানাম ইতো গন্ত্ৰা উস্সদনিরযেসু নেরযিকানং নানাকম্ম কারণাযো করোন্তো ৰিচরন্তি. তেসংপি কালো উপকালোতি এৰমাদীহি নামেহি নারদজাতকে আগতানং নিরয পালানং উপরিযমরাজানং আণাপৰত্ততিযেৰাতি. লোকন্তরিকা সুরা নিরযে সঙ্গহিতা. ইধ পন কালকঞ্চিকাদযো পেতাসুরাৰ অধিপ্পেতা. তেসং অসুরানং কাযো সমূহোতি অসুরকাযো. এত্থচ নিরযভূমিনাম পচ্চেকং সোল়সুস্সদপরি ৰারানং অট্ঠন্নং মহানিরযানং ৰসেন অন্তো পথৰিযং ঠিতাতি ৰেদিতব্বা. অরঞ্ঞ পব্বত সমুদ্দ দীপকাদীসুপি নানানিরয ভূমিযো হোন্তিযেৰ. তস্মা তাদিসস্স ৰিসুং ৰৰত্থিতস্স ওকাসস্স অত্থিতায নিরযোত্ৰেৰ ৰুত্তা. সেসানং পন তিস্সন্নং অপাযভুম্মীনং তাদিসস্স ওকাসস্স নত্থিতায যোনি ৰিসয কায সদ্দেহি যোজেত্ৰা খন্ধাৰা খন্ধপ্পৰত্তিপদেসাৰা গহিতাতি. [অপাযভূমি]

উস্সিতো উগ্গতো উস্সন্নোৰা মনো এতেসন্তি মনুস্সা. তেহি অনন্তেসু চক্কৰাল়েসুপি ইতরভূমিকানং সত্তানং তিক্খতরসূর ৰিচিত্রচিত্তা হোন্তি. পরিপুণ্ণানং কুসলাকুসলকম্ম পথানং আনন্তরিযকম্মানঞ্চ এত্থেৰ সম্ভৰতোতি. তেসুপি পন জম্বুদীপৰাসিনোএৰ অতিসযেন উস্সিতমনা হোন্তি. ইতরে পন তেহি সমানৰণ্ণাদিতায মনুস্সা ইচ্চেৰ ৰুচ্চন্তি. ইমস্মিং চক্কৰাল়ে পন ৰত্তব্বমেৰ নত্থি, যথাহ-তীহি ভিক্খৰে ঠানে হি জম্বুদীপকা মনুস্সা উত্তরকুরুকে মনুস্সে অধিগ্গণ্হন্তি. দেৰেচ তাৰতিংসে. কতমেহি তীহি ঠানেহি. সূরাচ সতি মন্তোচ ইধ ব্রহ্মচরিযৰাসোচাতি. অক্খরচিন্তকা পন ৰদন্তি মনূতি মহাসম্মতরাজা ৰুচ্চতি. ইমেচ জনা তেন থপিতেসু মরিযাদধম্মেসু ঠিতা তস্স পুত্তট্ঠানিযা হোন্তি. তস্মা মনুনো অপচ্চা পুত্তাতি মনুস্সাতি. ইধ পন ভূমিপরিযাযোতি কত্ৰা মনুস্সাতি ইত্থিলিঙ্গং একৰচনঞ্চ কতন্তি দট্ঠব্বং. এৰং সেসে সুপি. যেসু পন চত্তারো মহারাজানো রজ্জং কারেন্তি. তে দেৰা চাতুমহারাজিকা. তত্থ ধতরট্ঠো গন্ধপ্পানং রাজা হোতি. ৰিরুল়্হকো কুম্ভণ্ডানং. ৰিরূপক্খো নাগানং. কুৰেরো যক্খানং. তত্থ পটিসন্ধিৰসেন গন্ধরুক্খেসু অপ্পেন্তি উপগচ্ছন্তীতি গন্ধপ্পা. গন্ধরুক্খাধিৰত্থা দেৰা. তে মূলগন্ধাদিৰসেন দসধা পাল়িযং আগতা. কুম্ভণ্ডাতি দানৰরক্খসা. নাগা যক্খাচ পাকটা. সব্বে তে যেভুয্যেন পাপজ্ঝাসযা কুরুরকম্মকারিনো চ হোন্তি. তস্মা চত্তারো মহারাজানো অঞ্ঞমঞ্ঞংৰা মনুস্সানং ৰা অৰিহেঠনত্থায তেসু নানারাজানংৰা নানাসেনাপতিংৰা থপেসুং.

আটানাটিযসুত্তংচেত্থৰত্তব্বং. তত্থ হি যক্খোযক্খিনীগন্ধপ্পো গন্ধপ্পী কুম্ভণ্ডো কুম্ভণ্ডী নাগো নাগীতিচতস্সো অৰরুদ্ধকজাতিযো আগতা. তত্থ সরীরোভাসসিরিসম্পত্তিযুত্তো অমনুস্সো যক্খোতিচ দেৰোতিচ দেৰতাতিচ ৰুচ্চতি. সরীরো ভাস সিরিসম্পত্তিরহিতো ৰিগচ্ছরূপো অমনুস্সো যক্খোত্ৰেৰ ৰুচ্চতি. রুক্খট্ঠকৰিমানে জাতো রুক্খদেৰতানাম. রুক্খস্স অব্ভন্তরে জাতো গন্ধপ্পোনাম. যো লোকে কট্ঠযক্খোতি ৰুচ্চতি. পুব্বে নিহীনকম্মকতা কাচি গন্ধপ্পিযো মনুস্সিত্থীনং সরীরব্ভন্তরেসুপি জাযন্তি. যা ৰেদগন্থেসু যোগিনীতিচ লোকে জোগিনীতিচ ৰুচ্চন্তি. অভিলক্খিতরত্তীসু গোচরপসুত কালে জুতিঅত্থেন জুণ্হাতিচ ৰুচ্চন্তি, কুব্ভণ্ডানাম মহোদরা ৰিসালক্খা রক্খসাএৰ. যে লোকে ধন রক্খকাতি ৰুচ্চন্তি. তে হি ৰেপুল্লপব্বতে মণিরতনং রক্খন্তি. অন্তো হিমৰন্তে অব্ভন্তর অম্বরুক্খে রক্খন্তি. এৰং রতনট্ঠানানিৰা ৰনপ্পতি রুক্খেৰা দিব্বোসধরুক্খেৰা দিব্বগন্ধরুক্খেৰা উদকসরেৰা রক্খিত্ৰা অসন্তি ভক্খন্তি. তস্মা রক্খসাতি ৰুচ্চন্তি. নাগো নাগীতি এত্থ অন্তো পব্বতেৰা অন্তো পথৰিযংৰা নিব্বত্তা ৰসুন্ধরদেৰযক্খজাতিযোপি ইধ নাগাত্ৰেৰ ৰুচ্চন্তি. যা মহাপরিনিব্বান সুত্তে ভূমিচালসুত্তপদে পথৰী দেৰতাতি ৰুত্তা. যাসং কীল়াপসুত ৰসেন কদাচি ভূমিচালো হোতি. যাসঞ্চ মন্তপদানি ৰত্থু ৰিজ্জাতিচ ভূমিৰিজ্জাতিচ ব্রহ্মজালসুত্তে ৰুত্তানি. তেসুচ নানা ইদ্ধিমন্তা অৰরুদ্ধকা পাপাতিরতা কিব্বিসকম্মকারিনো কীল়া সোণ্ডৰসেনৰা ঘাসসোণ্ডৰসেনৰা পেতেসুচনিরযেসুচ পকতি ৰণ্ণেনৰা সোণগিজ্ঝকাকাদিৰণ্ণেনৰা সত্তে ৰিহেঠযন্তা ৰিচরন্তি. সব্বঞ্চে তং সুত্তন্তেসুৰা জাতকেসুৰা ৰেদগন্থেসুৰা কুসলেহি ৰেদিতব্বন্তি.

সহ পুঞ্ঞকারিনো তেত্তিংস জনা মাঘেননাম জেট্ঠপুরিসেন সহ এত্থ নিব্বত্তাতি তেত্তিংসা. সাএৰ তাৰতিংসা নিরুত্তি নযেন. কামঞ্চেত্থ সব্বচক্কৰাল়েসুপি অযং দুতীযদেৰ লোকো জনৰসতসুত্তে আগত নযেন সক্কট্ঠানিযানং পজাপতি ৰরুণ ঈসানাদীনং তেত্তিংস দেৰরাজূনং নিবন্ধনো কাসো হোতি. সহস্সং চাতুমহারাজিকানং. সহস্সং তাৰতিংসানন্তি হি অঙ্গুত্তরে ৰুত্তং. মাঘপুরিসা পন তেসু সমুদাগতেসু দেৰরাজট্ঠানেসু পচ্চাজাতা হোন্তি. এতরহি ধরমানাচ তস্মা তেসং ৰসেন অযং ৰচনত্থো কতোতি ৰেদিতব্বো. অপরে পন যথা ইন্দগোপকৰণ্ণাভা. তাৰ দিস্সন্তি তিংসতীতি ইমস্মিং ৰিধুরজাতকে তাৰ সদ্দো তিংসসদ্দপরিৰারমত্তো হোতি. তথা ইধাপীতি কত্ৰা তিংসমত্তানং সক্কট্ঠানিযানং দেৰরাজকুলানং নিৰাসট্ঠা নত্তা তাৰতিংসানামাতি যুত্তং সিযা. অট্ঠকথাসু পন যথাৰুত্তং নিরুত্তিনযং কপ্পেত্ৰা মাঘৰত্থূসুচ তেসু তেসুচ ঠানেসু সক্কানং তেত্তিংস সঙ্খাএৰ ৰুত্তাতিপি ৰদন্তি. তং ন যুজ্জতি. পাল়িযংএৰ ব্রহ্মাসনঙ্কুমারো তেত্তিংসে অত্তভাৰে অভিনিম্মিনিত্ৰা দেৰানং তাৰতিংসানং পল্লঙ্কেসু নিসীদিত্ৰাতি ৰুত্তত্তা. যামোতি তস্মিং দেৰলোকে ইস্সরদেৰকুলস্স নামং. তথা সুযামোতিচ. তং সহচরিতত্তা পন সো দেৰ লোকোপি তত্থ নিব্বত্তদেৰাপি যামাত্ৰেৰ ৰুচ্চন্তি. ৰিপুলায সিরিসম্পত্তিযা সমন্নাগতত্তা নিচ্চং তুসন্তি অতিৰিয হট্ঠতুট্ঠমুখা হোন্তি এত্থাতি তুসিতা. যথারুচিতে ভোগে সযমেৰ নিম্মিনিত্ৰা নিম্মিনিত্ৰা রমন্তি এত্থাতি নিম্মানরতী. অত্তনো রুচিং ঞত্ৰা পরেহি নিম্মিতেসু ভোগেসু ৰসং ৰত্তেন্তি এত্থাতি পরনিম্মিতৰসৰত্তী. ব্রূহন্তি ৰড্ঢন্তি অতিপণীতেহি ঝানাদি গুণেহি ৰুদ্ধিং ৰিরুল়্হিং ৰেপুল্লং আপজ্জন্তীতি ব্রহ্মানো. মহন্তা ব্রহ্মানো মহাব্রহ্মানোতি ৰত্তব্বে মহাসদ্দস্স লোপো.

পরিসতি ভৰাতি পারিসজ্জা. পরিসাসু জাতাতিৰা পারিসজ্জা. পরিচারিকাতি অত্থো. মহাব্রহ্মানং পারিসজ্জাতি ব্রহ্ম পারিসজ্জা. পুরে উচ্চে ঠানে ওদহন্তি তিট্ঠন্তীতি পুরোহিতা. মহাব্রহ্মানং পুরোহিতাতি ব্রহ্মপুরোহিতা. মহন্তা ব্রহ্মানো মহাব্রহ্মানো. সহস্সোব্রহ্মা দ্ৰিসহস্সোব্রহ্মা. তিসহস্সোব্রহ্মাতিআদিনা সঙ্খারুপপত্তিসুত্তে আগতা অধিপতিব্রহ্মানোতি অত্থো. তত্থ সহস্সোব্রহ্মাতি চক্কৰাল়সহস্সম্হি ইস্সরো ব্রহ্মা. দ্ৰিসহস্সোতি দ্ৰীসু চক্কৰাল় সহস্সেসু ইস্সরোতি অত্থো. তযোপেতে একতল ৰাসিনো হোন্তি. তত্থ লোকে মহাজনা ৰিসুং ৰিসুং কুলদেৰতাযোনাম উপট্ঠহন্তি. কেচি মহাদেৰংনাম উপট্ঠহন্তি. কেচি ৰাসুদেৰংনাম. কেচি মহেসরংনাম. কেচি পরমেস্ৰারং নামাতি. ঘরদেৰতা গামদেৰতা রুক্খদেৰতাদযোপি তেসং মহাদেৰরাজানং উপট্ঠকাএৰ সম্পজ্জন্তি. তত্থ মহাদেৰরা জানোৰিয মহাব্রহ্মানো দট্ঠব্বা. ঘরদেৰতাদযোৰিয ব্রহ্ম পুরোহিতাদট্ঠব্বা, মনুস্সাৰিয ব্রহ্মপারিসজ্জাদট্ঠব্বা. তত্থচ ঘর দেৰতাদযো মহাদেৰরা জানো অদিস্ৰাৰ উপট্ঠহন্তি. মনুস্সা চ তেউভোপি অদিস্ৰাৰ উপট্ঠহন্তি. এৰমেৰং ব্রহ্মপুরোহিতা মহাব্রহ্মানোপি নপস্সন্তি. মহাব্রহ্মানং নিৰাসট্ঠানংপি নজানন্তি. ব্রহ্মপারিসজ্জাউভোপি নপস্সন্তি. উভিন্নংনিৰাসট্ঠানংপি নজানন্তি. যদা পন ওল়ারিকং রূপং মাপেত্ৰা অত্তানং দস্সেন্তি. তদা এৰ পস্সন্তি. এসনযো উপরিভূমীসুপি. যং পন ব্রহ্মনিমন্তন সুত্তট্ঠকথাযং ৰুত্তং ব্রহ্মানং পকতিরূপং কস্সচি আপাতং ন গচ্ছতীতি. তং ব্রহ্মপুরো হিতা দীনং উপরিমানং ব্রহ্মানং পকতিরূপং কস্সচি ব্রহ্মপারিসজ্জাদিনোৰা দেৰস্সৰা মনুস্সস্সৰাআপাতং নগচ্ছতীতি কত্ৰা ৰুত্তং. হেট্ঠিমানং পন পকতিরূপং উপরিমস্স আপাতং আগচ্ছিস্সতিযেৰ. তেনেৰ হি জনৰসভসুত্তট্ঠকথাযং হেট্ঠিমহেট্ঠিমাহি দেৰা উপরিমদেৰানং ওল়ারিকং কত্ৰা মাপিতমেৰ অত্তভাৰং পস্সিতুং সক্কোন্তীতি ৰুত্তং. তত্থদুতীযতলে পরিত্তাভাতি ব্রহ্মপারিসজ্জাএৰ. অপ্পমাণাভাতি ব্রহ্মপুরোহিতা এৰ. আভস্সরাতি মহাব্রহ্মানোএৰ. তস্মিং তলে অধিপতি ব্রহ্মানোএৰাতি অত্থো. হেট্ঠিমতলতো পন ৰিসেস করণত্থং আভাৰসেন নামগহণং হোতীতি দট্ঠব্বং.

তত্থ পরিত্তা আভা এতেসন্তি পরিত্তাভা. অপ্পমাণা আভা এতেসন্তি অপ্পমাণাভা. আভাসরন্তি নিচ্ছরন্তি এতেসূতি আভস্সরাতি. ততীযতলে পরিত্তসুভাতি ব্রহ্মপারিসজ্জাএৰ. অপ্পমাণসুতাতি ব্রহ্মপুরোহিতাএৰ. সুতকিণ্ণাতি মহাব্রহ্মনোএৰ. তস্মিং তলে অধিপতিব্রহ্মানো এৰাতি অত্থো. তত্থ সুভাতি একগ্ঘনা অচলসণ্ঠিতা আভাএৰ ৰুচ্চন্তি. পরিত্তা সুভা এতেসন্তি পরিত্তসুভা. অপ্পমাণা সুভা এতেসন্তি অপ্পমাণসুভা. সুতেহি আকিণ্ণাতি সুভাকিণ্ণা. সুভকিণ্হাতিপি পঠন্তি. তেসং আকারস্স রস্সো অন্তিমণকারস্স চ হকারো দট্ঠব্বো. ইমেসু পন দ্ৰীসু তলেসু পকতিকাযপ্পভা অধিমত্তা হোন্তি. তস্মা তাসং ৰসেন পরিত্তাভাতিআদিকং নামং সিদ্ধং. ন ব্রহ্মপারি সজ্জাতিআদিকং. এৰঞ্চ কত্ৰা ৰেরঞ্জসুত্তে পথমতলৰাসিনো ব্রহ্মকাযিকা দেৰাতি আগতা. দুতীযতলৰাসিনো আভাদেৰাতি. ততীযতলৰাসিনো সুভাদেৰাতি চতুত্থতলে ৰিপুলং ফলং এতেসন্তি ৰেহপ্ফলা. অথৰা ইঞ্জনজাতিকেহি সোমনস্সজ্ঝানেহি নিব্বত্তানং তিণ্ণং হেট্ঠিমতলানং তেজোসং ৰট্টাদিকেন অন্তরাযেন ভূমিতলেন সহ আযুকপ্পনিৰত্তিৰসেন ইঞ্জিতং পুঞ্ঞফলং অত্থি. তেসু হি যং সুভাকিণ্ণানং দেৰানং চতুসট্ঠিকপ্পানীতি ৰুত্তং. তং তস্মিং তলে আদিকপ্পিকানং ৰসেন ৰুত্তং. পচ্ছিমিকানং পন তেসট্ঠিকপ্প দ্ৰাসট্ঠিকপ্প একসট্ঠি কপ্পাদি ৰসেন ইঞ্জিতং পটিলীনং পুঞ্ঞফলং হোতীতি. আনেঞ্জজাতিকেন উপেক্খাঝানেন নিব্বত্তানং পন কেনচি অন্তরাযেন তাদিসং ইঞ্জিতং পুঞ্ঞফলং নাম নত্থি. তস্মা ঝান সামত্থিযানুরূপং ৰিসেসেন ঈহিতং অভিৰড্ঢিতং পুঞ্ঞফলং এত্থ অত্থীতি ৰেহপ্ফলা.

নত্থি সঞ্ঞামুখেন গহিতা চত্তারো অরূপক্খন্ধা এতেসন্তি অসঞ্ঞা. অসঞ্ঞাচ তে সত্তাচাতি অসঞ্ঞসত্তা. চিত্তচে তসিকানং পন নত্থিতায তেসং অসত্তপসঙ্গতা সম্ভৰতীতি সত্তগহণং কতন্তি দট্ঠব্বং. এতে দ্ৰেপি একতলৰাসিনো এৰ হোন্তি. এত্থপি নিব্বত্তকজ্ঝানস্স হীনমজ্ঝিমপণীততা ৰিসেসস্স অত্থিতায তদনুরূপং ব্রহ্মানংপি পারিসজ্জ পুরোহিত মহাব্রহ্মত্ত ৰিসেসো সম্ভৰতিযেৰ. আযুৰেমত্ততায পন অঞ্ঞমঞ্ঞ অদস্সনাদীনঞ্চ নত্থিতায পারিসজ্জাদিৰসেন ভূমিৰিভাগো নত্থীতি ৰেদিতব্বো. এৰং অৰিহাদীসুপি. ওল়ারিকানং কামরাগপটিঘানুসযানং নত্থিতায সুদ্ধানং অনাগামিঅরহন্তানমেৰ আৰাসাতি সুদ্ধাৰাসা. তত্থ পথমভূমিৰাসিনো অপ্পকেন কালেন অত্তনো ঠানং নৰিজহন্তীতি অৰিহা. অথৰা, ওল়ারিকানং পঞ্চন্নং সংযোজনানং পহীনত্তা নত্থি চিত্তস্স ৰিহঞ্ঞনং সমথৰিপস্স নাধম্মেসু অৰিপ্ফারিকতাপত্তি এতেসন্তি অৰিহা. দুতীযভূমি ৰাসিনো ন কেনচি চিত্তপরিল়াহেন তপ্পন্তীতি অতপ্পা. ততীয তলৰাসিনো পরিসুদ্ধেহি পসাদচক্খু দিব্বচক্খু ধম্মচক্খু পঞ্ঞা চক্খূহি সম্পন্নত্তা সুট্ঠু পস্সন্তীতি সুদস্সা. চতুত্থভূমিৰাসিনো পন ততো অতিসযেন সুট্ঠু দস্সনভাৰেন সমন্নাগতাতি সুদস্সিনো. অতিসযত্থে হি অযং ঈকারোতি. পঞ্চমভূমি ৰাসিনো উপরি অঞ্ঞস্স ভূমন্তরগতস্স রূপিব্রহ্মুনো নত্থিতায নত্থি রূপীনং সত্তানং মজ্ঝে কেনচি গুণেন কনিট্ঠভাৰো এতেসন্তি অকনিট্ঠা.

আকাসানঞ্চাযতনভূমীতি এত্থ যত্তকং আকাসপদেসং ফরিত্ৰা আকাসানঞ্চাযতন সঞ্ঞিতা চতুক্খন্ধা পৰত্তন্তি. সো খন্ধসহিতো আকাসপদেসো আকাসানঞ্চাযযনভূমি. এৰং সেসাসু. পুথুজ্জনা সোতাপন্না সকদাগামিনোচাপি পুগ্গলা সুদ্ধাৰাসেসু সব্বথা সব্বপকারেনপি নলব্ভন্তীতি যোজনা. এত্থচ সকদাগামীনং পটিক্খেপেন অনাগামি মগ্গট্ঠস্সপি তত্থ পটিক্খেপো সিদ্ধো হোতীতি উপরিমানং তিণ্ণং অরিযানমেৰ তত্থ পটিলাভো ইমায গাথায ৰুত্তোতি ৰেদিতব্বো. সেসট্ঠানেসূতি পঞ্চসুদ্ধাৰাসতো অসঞ্ঞাপাযতোচ অৰসেসেসু একৰীসতিযা ঠানেসু, অনরিযাতি পুথুজ্জনা. [ভূমিচতুক্কং]

১৪৪. ওক্কন্তিক্খণেতি পটিসন্ধিক্খণে. পটিসন্ধিহি ভৰন্তরে ওক্কমনং অনুপৰিসনন্থি অত্থেন ওক্কন্তীতি ৰুচ্চতি. ততো পরং ভৰঙ্গং হুত্ৰাতি যোজনা. কেচি পন ভৰঙ্গপরিযোসানেতি পঠন্তি. তং ন যুজ্জতি. জাতিযা অন্ধো জচ্চন্ধো. আদিসদ্দেন জাতি বধির জচ্চঘানক জাতিমূগ জচ্চেল় জচ্চুম্মত্তক পণ্ডক উভতো ব্যঞ্জনক নপুংসক মম্মাদযো সঙ্গণ্হাতি. তত্থ যস্স চক্খুং উপ্পাদেতুং অসমত্থেন কম্মেন পটিসন্ধি লদ্ধা. সো জচ্চন্ধো নাম. এসনযো সেসেসুপি. তত্থ পসাদসোত রহিতো জাতিবধিরো নাম. পসাদ ঘানরহিতো জচ্চ ঘানকো নাম. পসাদজিৰ্হারহিতো নাম নত্থি. ৰচনরহিতো জাতিমূগোনাম. দিসাৰিদিসামত্তংপি সঞ্ঞাপেতুং অসক্কুণেয্যো জাতিএল়ো নাম. সব্বকালংপি ৰিপল্লট্ঠচিত্তো জচ্চুম্মত্তকোনাম. কামহেতু আসিত্তকাদিভাৰেন ৰিপ্পকারপত্তো পণ্ডকোনাম. দ্ৰীহি ব্যঞ্জনেহি সমন্নাগতো উভতো ব্যঞ্জনকোনাম. ভাৰদ্ৰয রহিতো নপুংসকোনাম. পকতিৰচনেপি একমেকং অক্খরং মহুস্সাহেন উপ্পাদেন্তো ৰিবচ্ছৰচনো মম্মোনাম. এত্থচ চক্খুং উপ্পাদেতুং সমত্থেন কম্মেন লদ্ধপটিসন্ধিকস্স পৰত্তিকালে তংৰা অঞ্ঞংৰা কম্মং চক্খুং উপ্পাদেতি. অসমত্থেনকম্মেন লদ্ধপটিসন্ধি কস্স পন ৰত্থুৰিপন্নস্স পৰত্তিকালে অঞ্ঞংপি কম্মং চক্খুং উপ্পাদেতীতি নত্থি. তস্মা গব্ভসেয্যকানংপি জচ্চন্ধভাৰো পটিসন্ধিক্খণেযেৰ সিদ্ধোতি ৰেদিতব্বো. এসনযো সেসেসু জাতি বধিরাদীসু. আযতনানং পটিলাভো জাতীতি ৰুত্তত্তা চক্খুস্স উপ্পজ্জনারহকালো চক্খুস্স জাতিকালোনাম. তদা অনুপ্পন্ন চক্খুকো জচ্চন্ধোনামাতি এৰং অত্তনো অত্তনো উপ্পজ্জনারহ কালৰসেন তস্স তস্স আযতনস্স জাতিকালো ৰেদিতব্বো. এৰঞ্হিসতি জাতিমূগাদযোপি উপপন্নো হোন্তীতিচ ৰদন্তি. ৰিভাৰনি যংপি অযমত্থো ৰিভাৰিতোতি.

[১৪২] যং পন ৰিভাৰনিযং

‘‘অপরে পন জচ্চন্ধোতি পসুতিযংযেৰ অন্ধো. মাতু কুচ্ছিযং অন্ধো হুত্ৰা নিক্খন্তোতি অত্থো. তেন দুহেতুকতিহেতুকানং মাতুকুচ্ছিযং চক্খুস্স অৰিপজ্জনং সিদ্ধন্তি ৰদন্তীতি’’ ৰুত্তং. তং ন যুত্তং.

লোকে মাতুকুচ্ছিযংযেৰ অন্ধো হুত্ৰা নিক্খন্তস্সপি একচ্চস্স তং তং সিপ্পৰিজ্জাঠানেসু পঞ্ঞাৰেয্যত্তিযভাৰস্স দিট্ঠত্তা. থপেত্ৰা হি মহাবোধিসত্তে অঞ্ঞেচ পচ্ছিমভৰিকে সত্তে অৰসেসানং দ্ৰিহেতুক তিহেতুকানংপি মাতুকুচ্ছিম্হি পরূপক্কমেনৰা মাতুযা ৰিসমপযোগেনৰা নানাবাধেনৰা উপ্পন্নানংপি চক্খুসোতানং ৰিপত্তিনাম নত্থীতি ন সক্কা নিযমেতুন্তি. ভুম্মস্সিতানঞ্চ ৰিনিপাতিকাসুরানন্তি এত্থ ভূমিযং জাতাতি ভুম্মা. ভূমিসম্বন্ধেসু রুক্খট্ঠক পব্বতট্ঠক ৰিমানেসু নিব্বত্তা আল়ৰক সাতাগির হেমৰতাদযো মহিদ্ধিকা ভুম্মাদেৰা. যে লোকে বলিহরণ ৰসেন পূজনীযট্ঠেন যক্খাতিপি ৰুচ্চন্তি. যে পন ভুম্মদেৰজাতিকাপি সমানা অত্তনো পুঞ্ঞনিব্বত্তস্স কস্সচি ভোগসুখস্স অভাৰা কিচ্ছজীৰি কপ্পত্তা ৰিচরন্তি. তে তেসং মহিদ্ধিকানং ভুম্মদেৰানং পরংপর পারিসজ্জেসু পরিযাপন্নত্তা ভুম্মে দেৰে সিতা নিস্সিতাতি অত্থেন ভুম্মস্সিতানাম হোন্তি. ভুম্মিস্সিতাতিপি পাঠো. পুঞ্ঞনিব্বত্তস্স নিৰাসট্ঠানস্স অভাৰা রুক্খগুম্বলেণগুহাসুসানা দীসু ৰিৰিত্তেসু ভূমিপদেসেসু নিস্সায ৰসন্তীতি অত্থো. তেযেৰ ৰিরূপা হুত্ৰা ভৰন্তরে নিপতন্তীতি ৰিনিপাতিকা. ৰিনিপাতিকাচ তে হেট্ঠাৰুত্তট্ঠেন অসুরাচাতি ৰিনিপাতিকা সুরা. তে পন গামসমীপেৰা অন্তোগামেৰা ৰিৰিত্তট্ঠানেসু ৰসিত্ৰা গামৰাসীহি ছড্ডিতানি ভত্তসিত্থপূৰখজ্জমচ্ছমংসাদীনি পরিযেসিত্ৰাৰা তানি অলভিত্ৰা দারকেৰা গিলানেৰা পীল়েত্ৰাৰা সক্কোন্তা পন অঞ্ঞেপি মনুস্সে তাসেত্ৰা পীল়েত্ৰাৰা জীৰিতং কপ্পেন্তীতি. তেসং ৰিনিপাতিকাসুরানং. একচ্চানন্তি অধিপ্পাযো. ন হি সব্বে ৰিনিপাতিকা সুরানাম অহেতু কাএৰাতি সক্কা ৰত্তুং. দ্ৰিহেতুকতিহেতুকানংপি সব্ভাৰতো. এৰঞ্চ কত্ৰা তেসং একচ্চানং পিযঙ্করমাতা উত্তরমাতা ধম্মগুত্তা ফুস্সমিত্তাদীনং ধম্মাভিসমযোপি অট্ঠকথাসু ৰুত্তোতি. একচ্চে যক্খজাতিকাপি রক্খসজাতিকাপি ৰেমানিকপেতাপি পরদত্তুপজীৰি পেতাপি এত্থ সঙ্গহিতাতি দট্ঠব্বা.

তেসূতি যথাৰুত্তপটিসন্ধি যুত্তেসু পুগ্গলেসু. যস্মা আযুপরিচ্ছেদোনাম একভূমিপরিযাপন্নানং সব্বসত্তানং অসেসসা ধারণনিযমপরিমাণৰসেন পৰত্তো. অপাযানং মনুস্সানং ভুম্ম দেৰানঞ্চ তাদিসো নিযমপরিমাণোনাম নত্থি. ন হি সকলচক্ক ৰাল়পরিযাপন্না একভূমকা সব্বনিরযা একআযুপরিচ্ছেদা হোন্তি. তিরচ্ছানাদীসুপি এসেৰনযো. তস্মা ৰুত্তং চতুন্নং অপাযানন্তিআদি. চতুন্নং অপাযানং আপাযিকপুগ্গলানং আযুপ্পমাণ গণনায নিযমো নত্থি, তত্থ যেভুয্যেন কম্মপমাণত্তা. তত্থ নিরযেসু অব্বুদাদীনং দসন্নং নিরযানং ভগৰতা ৰুত্তো আযুপরিচ্ছেদোপি তত্থ তত্থ নিব্বত্তকেন কম্মেনেৰসিদ্ধোতি ৰেদিতব্বো. মনুস্সানন্তি ইদং জম্বুদীপগাসীনং ৰসেন ৰুত্তন্তি ৰদন্তি. তে সঞ্ঞেৰ হি আযুকপ্পস্স আরোহণং ওরোহণঞ্চ অত্থি. ন ইতরদীপৰাসীনং. তেসু হি উত্তরকুরুৰাসীনং নিযমতো ৰস্স সহস্সং হোতি. ইতরেসং দ্ৰিন্নং পঞ্চৰস্স সতানীতিচ ৰদন্তি. এৰং সন্তে তেসু দীপেসু আদিকপ্পিকানংপি সোএৰ পরিচ্ছেদোতি আপজ্জতি. জম্বুদীপৰাসীনং পন সমৰিসমাচারনিসন্দভূতা চন্দসূরিযনক্খত্তাদীনং ৰিসমসমগতিমূলিকাউতুআহারানং সম্পত্তি ৰিপত্তিযো তেসংপি সাধারণাএৰ হোন্তি. তস্মা তেসুপি আযুপরিচ্ছেদানং আরোহণং ওরোহণঞ্চ নত্থীতি নৰত্তব্বং. নিসন্দমত্তত্তা জম্বুদীপগতিযা একগতিকা নহোন্তীতি পন ৰত্তব্বং. তথা হি পাল়িযং উত্তরকুরুকা মনুস্সা অমমা অপরিগ্গহা. নিযতাযুকা অৰসেসাযুনাতি ৰুত্তং. তত্থ অৰসেসাযুনাতি অসঙ্খ্যেয্যতো ওরোহিত্ৰা নিচ্চলং ঠিতেন ৰস্সসহস্সেনাতি অত্থোতি.

ৰিনিপাতিকাসুরানন্তি ইদং নিদস্সনমত্তং দট্ঠব্বং. সব্বেসংপি মহেসক্খানং অপ্পেসক্খানঞ্চ ভুম্মদেৰানং ৰেমানিকপেতাদীনঞ্চ ইধ অধিপ্পেতত্তা. তেসঞ্হি সব্বেসংপি কম্মমেৰ পমাণন্তি. চাতুমহারাজিকানংপনদেৰানন্তি ইদং উপরিমে চাতুমহারাজিকে সন্ধায ৰুত্তং. দিব্বানীতি তস্মিং দেৰলোকে সিদ্ধানি. পঞ্চ ৰস্সসতানীতি ইদঞ্চ যেভুয্যৰসেন ৰুত্তন্তি গহেতব্বং. যস্মা পন কস্সপবুদ্ধস্স সাৰকভূতা সোতাপন্নদেৰ পুত্তা আকাসট্ঠক ৰিমানেসু নিব্বত্তা যাৰ নিমিরাজকালাপি তিট্ঠন্তীতি জাতকট্ঠকথাযং ৰুত্তা. তস্মা কেসঞ্চি আকাসট্ঠকদেৰানংপি কম্মপমাণতা সিদ্ধা হোতীতি ৰেদিতব্বং. ন চেত্থ পুনপ্পুনং নিব্বত্তি চিন্তেতব্বা. ন হি সোতা পন্নানং সত্তক্খত্তুতো পরং কামভৰে পটিসন্ধিনাম অত্থি. ন চ তস্মিং দেৰলোকে সহস্সক্খত্তুং নিব্বত্তমানাপি তত্তকং কালং সংপাপুণিতুং সক্কোন্তীতি. মনুস্সগণনাযাতি মনুস্সানং ৰস্সগণনায. মনুস্সলোকে হি পঞ্ঞাসৰস্সানি চাতুমহারাজিকে একো দিব্বরত্তিদিৰো হোতি. তিংসরত্তিদিৰা একো দিব্বমাসো. দ্ৰাদসমাসা একং দিব্বৰস্সং. তেন দিব্বৰস্সেন তেসং পঞ্চৰস্সসতানি মনুস্সগণনায নৰুতিৰস্সসতসহস্সং হোতীতি. ততোতি চাতুমহারাজিকানং দেৰানং আযুপ্পমাণতো. চতুগুণন্তি আযুপমাণস্স দিগুণৰুদ্ধিযাচেৰ দিব্বস্স রত্তিদিৰস্স দিগুণৰুদ্ধিযাচ ৰসেন চতূহি ভাগেহি গুণিতং ৰড্ঢিতন্তি অত্থো. এসনযো সেসেসুপি. তত্থ আযুপমাণস্স দিগুণৰুদ্ধিনাম হেট্ঠিমানং দেৰানং আযুপমাণতো উপরিমানং দেৰানং আযুপমাণস্স দিগুণৰুদ্ধি. এতেন তাৰতিংসানং দিব্বং একং ৰস্সসহস্সং. যামানং দ্ৰেৰস্সসহস্সানি. তুসিতানং চত্তারি, নিম্মানরতীনং অট্ঠ. ৰসৰত্তীনং দিব্বানি সোল়সৰস্স সহস্সানি আযুপ্পমাণং হোতীতি সিদ্ধং হোতি.

দিব্বস্স রত্তিদিৰস্স দিগুণৰুদ্ধিনাম হেট্ঠিমানং দেৰানং রত্তিদিৰতো উপরিমানং রত্তিদিৰস্স দিগুণৰুদ্ধি. এতেন মনুস্সলোকে একং ৰস্সসতং তাৰতিংসে একো দিব্বরত্তিদিৰো. দ্ৰেৰস্সসতানি যামে. চত্তারি তুসিতে. অট্ঠ নিম্মানরতিযং. সহস্সং ছ চৰস্সসতানি ৰসৰত্তিযং একো দিব্বরত্তিদিৰোতি সিদ্ধং হোতি. রত্তিদিৰানঞ্চ দিগুণৰুদ্ধিযা সিদ্ধায মাসসংৰচ্ছরানংপি দিগুণৰুদ্ধি সিদ্ধাৰ হোতীতি. এৰঞ্চসতি যথাৰুত্তানি তাৰতিংসাদীনং দিব্বৰস্সসহস্সাদিনিপি অত্তনো অত্তনো রত্তিদিৰমাসসংৰচ্ছরেতিএৰ ৰেদিতব্বানীতি সিদ্ধং হোতি. তথাচ সতি উপরিমানং আযুপরিমাণানি হেট্ঠিমানং আযুপরিমাণতো চতুগুণানীতি সিদ্ধং হোতি. তেন ৰুত্তং. ততো চতুগুণং তাৰতিংসানং. ততো চতুগুণং যামানন্তিআদি. দিব্বগণনায চ তথা সিদ্ধায সতি মনুস্সগণনাযপি চতুগুণভাৰো সিদ্ধোযেৰ হোতি. তস্মা মনুস্সগণনাযপি হেট্ঠিমানং নৰুতিৰস্সসতসহস্সাদীনি চতূহি উপরূপরিগুণিতানি উপরিমানং তিকোটিসট্ঠিৰস্সসত সহস্সাদিনি ভৰন্তীতি কত্ৰা তানি সব্বানিপি আদিঅন্তদস্সন ৰসেন নিদ্দিসন্তো নৰসতন্তি গাথমাহ. ৰস্সানং নৰসতং কোটিযো চ একৰীস কোটিযো চ তথাসট্ঠিৰস্স সতসহস্সানি চ ৰসৰত্তীসু দেৰেসু আযুপ্পমাণং হোতীতি যোজনা.

যস্মা অৰিতক্কৰিচারমত্তং ঝানং ওল়ারিকস্স ৰিতক্কস্স সমতিক্কমা পথমজ্ঝানতো সুট্ঠুবলৰং হোতি. ততোযেৰ ততীযজ্ঝানতোপি নাতিদুব্বলঞ্চ হোতি. তস্মা তং ততীযজ্ঝানেন একতো হুত্ৰা সমতলে ভূমন্তরে ৰিপাকং দেতীতি ৰুত্তং দুতীযজ্ঝানৰিপাকং ততিযজ্ঝানৰিপাকঞ্চ দুতীযজ্ঝানভূমিযন্তি. তেনেৰচ ভূমীনং ঠিতিক্কমোপি চতুত্থজ্ঝান ৰসেনেৰ সিদ্ধো. থেরেন পন হেট্ঠা পঞ্চকনযৰসেনেৰ ঝানানি ৰুত্তানি. তস্মা ইধপি তেনেৰ নযেন ৰিপাকানি গহেত্ৰা চতুত্থজ্ঝানৰিপাকং ততীযজ্ঝানভূমিযন্তিআদি ৰুত্তং. তেসূতি তাহি ছহি পটিসন্ধীতি গহিতপটিসন্ধিকেসু. কপ্পস্সাতি ইদং অসঙ্খ্যেয্যকপ্পং সন্ধায ৰুত্তং. চতুব্বিধা হি কপ্পামহাকপ্পো অসঙ্খ্যেয্যকপ্পো অন্তরকপ্পো আযুকপ্পোতি, তত্থ আযুকপ্পোনাম তেসং তেসং সত্তানং তংতং আযুপরিচ্ছেদো ৰুচ্চতি. অন্তরকপ্পোনাম একস্সৰিৰট্টট্ঠাযিঅসঙ্খ্যেয্যস্স অব্ভন্তরে মনুস্সানং আযুকপ্পস্স হাযনৰড্ঢনৰসেন দিস্সমানন্তরা চতুসট্ঠিপভেদা চূল়কপ্পা ৰুচ্চন্তি. পীসতিভেদাতি কেচি. অসীতিভেদাতি অপরে. চুদ্দসপ্প ভেদাতি ৰেদৰিদু. যে লোকে মন্ৰন্তরকপ্পাতি ৰুচ্চন্তি. একমেকেন মনুনামকেন মহাসম্মতরাজেন উপলক্খিতা অন্তরকপ্পাতি ৰুত্তং হোতি. কেচি পন একস্মিং ৰিৰট্টট্ঠাযিম্হি মহাসম্মতরা জানং একমেৰ ইচ্ছন্তি. চতুসট্ঠিঅন্তরকপ্পা পন একো অসঙ্খ্যে কপ্পোনাম. সো চতুব্বিধো সংৰট্টো সংৰট্টট্ঠাযী ৰিৰট্টো ৰিৰট্টট্ঠাযীতি. তত্থ ৰিনস্সমানো কপ্পো সংৰট্টো. যথা ৰিনট্ঠং তিট্ঠমানো কপ্পো সংৰট্টট্ঠাযী. ৰড্ঢমানো কপ্পো ৰিৰট্টো. যথা ৰিৰট্টং তিট্ঠমানো কপ্পো ৰিৰট্টট্ঠাযীতি ৰেদিতব্বো. তে পন চত্তারো অসঙ্খ্যেয্যকপ্পা একো মহাকপ্পোনাম. এত্থচ যো জনাযামৰিত্থারে সেতসাসপরাসিম্হি ৰস্সসত ৰস্সসতচ্চযেন একেকবীজহরণেন পরিক্খীণেপি একো মহাকপ্পো পরিক্খযং নগচ্ছতি. এৰং দিঘো মহাকপ্পোতি ৰেদিতব্বো.

তত্থ যদা কপ্পো তেজেন সংৰট্টতি. আভস্সরতো হেট্ঠা অগ্গিনা দয্হতি. যদা আপেন সংৰট্টতি. সুভাকিণ্ণতো হেট্ঠা উদকেন ৰিলীযতি. যদা ৰাযুনা সংৰট্টতি. ৰেহপ্ফলতো হেট্ঠা ৰাতেন ৰিদ্ধংসতীতি এৰং অট্ঠকথাযং ৰুত্তত্তা অযং লোকো নিরন্তরং সত্তসু ৰারেসু অগ্গিনা ৰিনস্সতি. অট্ঠমে ৰারে উদকেন ৰিনস্সতি. পুন সত্তসু অগ্গিনা. অট্ঠমে উদকেনাতি এৰং অট্ঠন্নং অট্ঠকানং ৰসেন চতুসট্ঠিৰারেসু অন্তিমে উদকৰারে উদকং পহায ৰাতৰারো হোতীতি অযমত্থো সিদ্ধো হোতি. কথং. যং ৰুত্তং আভস্সরানং অট্ঠকপ্পানীতি. এতেন অট্ঠমে ৰারে আপোসংৰট্টো হোতি. অন্তরা সত্তসু সত্তসু ৰারেসু তেজোসংৰট্টা হোন্তীতি সিদ্ধং. যঞ্চ ৰুত্তং সুভাকিণ্ণানং চতুসট্ঠিকপ্পানীতি. এতেন চতুসট্ঠিমে চতুসট্ঠিমে ৰারে ৰাতসংৰট্টোহোতি. অন্তরা তেসট্ঠিযা ৰারেসু তেজোসংৰট্টা আপোসংৰট্টাচ হোন্তীতি সিদ্ধং হোতীতি. তেনাহু পোরাণা –

অগ্গিনা ভস্সরা হেট্ঠা, আপেন সুভাকিণ্ণতো;

ৰেহপ্ফলতো ৰাতেন, এৰং লোকো ৰিনস্সতি.

সত্তসত্তগ্গিনা ৰারা, অট্ঠমে অট্ঠমে দকা;

চতুসট্ঠি যদা পুণ্ণা, একো ৰাযুৰারো সিযাতি.

এৰঞ্চ ৰিনট্ঠে লোকে একস্মিং কপ্পেপি পথমজ্ঝানভূমি অৰিনট্ঠানাম নত্থি. তস্মা ব্রহ্মপারিসজ্জানংদেৰানং কপ্পস্সততীযো ভাগো আযুপ্পমাণং, ব্রহ্মপুরোহিতানংউপড্ঢকপ্পো, মহা ব্রহ্মানংএকোকপ্পোতি এত্থ অসঙ্খ্যেয্য কপ্পোৰ সম্ভৰতি. নমহাকপ্পো. তেন ৰুত্তং কপ্পস্সাতি ইদং অসঙ্খ্যেয্যকপ্পং সন্ধায ৰুত্তন্তি. আযুকপ্পং সন্ধায ৰুত্তন্তিপি যুজ্জতিযেৰ. তেজোসংৰট্টকপ্পেসু হি পথমজ্ঝানতলং ৰিৰট্টমানং সব্বপথমং ৰিৰট্টতি. সংৰট্টমানং সব্বপচ্ছা সংৰট্টতি. তস্মা ৰিৰট্টস্স পচ্ছিমড্ঢেন সংৰট্টস্সচ পুব্বড্ঢেন সহ একং ৰিৰট্টট্ঠাযিকপ্পং গহেত্ৰা দ্ৰে অসঙ্খ্যেয্যানি তস্মিং তলে একো আযুকপ্পোতি সক্কা ৰত্তুন্তি. দুতীয তলতো পট্ঠায পন মহাকপ্পোৰ গহেতব্বো. অপ্পকং ঊনকংৰা অধিকংৰা গণনূপগং ন হোতীতি কত্ৰা উপড্ঢেহি সহ সত্তকপ্পানি সন্ধায আভস্সরানং অট্ঠকপ্পানীতি ৰুত্তং. এৰং চতুসট্ঠিকপ্পানীতি এত্থপীতি. আকাসানঞ্চাযতনভৰং উপগচ্ছন্তীতি আকাসানঞ্চাযতনুপগা, তেসং. একোৰ ৰিসযো আরম্মণং যস্স তং একৰিসযং. একজাতিযন্তি একস্মিং ভৰে. [পটিসন্ধিচতুক্কং.]

১৪৫. জনেতীতি জনকং উপত্থম্ভেতীতি উপত্থম্ভকং. উপপীল়েতীতি উপপীল়কং. উপঘাতেতীতি উপঘাতকং. তত্থ জনকং নাম পটিসন্ধিপৰত্তীসু ৰিপাকক্খন্ধ কটত্তারূপানং নিব্বত্তিকা কুসলাকুসলচেতনা. তত্থ পটিসন্ধিনিব্বত্তিকা কম্মপথপত্তাৰ দট্ঠব্বা. পৰত্তিনিব্বত্তিকা পন কম্মপথং পত্তাপি অপত্তাপি অন্তমসো পঞ্চদ্ৰারিকজৰনচেতনাপি সুপিনন্তে কুসলাকুসলচেতনাপীতি. উপত্থম্ভকংনাম ৰিপচ্চিতুং অলদ্ধোকাসাৰা ৰিপক্কৰিপাকা ৰা সব্বাপি কুসলাকুসলচেতনা. সা হি জনকভূতাপি সমানা অত্তনোৰিপাকৰারতো পুরেৰা পচ্ছাৰা সভাঙ্গং কম্মন্ত রংৰাকম্মনিব্বত্তক্খন্ধসন্তানংৰাউপত্থম্ভমানা পৰত্ততি. যথা গন্থারব্ভে রতনত্তযপণামচেতনাতি. যং পন ৰিসুদ্ধিমগ্গে উপত্থম্ভকং পন ৰিপাকং জনেতুং নসক্কোতীতি ৰুত্তং. তং অলদ্ধৰিপাকৰারং সন্ধায ৰুত্তন্তি গহেতব্বং. ন হি পচ্চযসামগ্গিযং সতি কিঞ্চিকম্মং পৰত্তিৰিপাকমত্তস্সপি অজনকংনাম অত্থীতি. তত্থ কম্মন্তরস্স উপত্থম্ভনংনাম অলদ্ধোকাসস্স অঞ্ঞস্স জনককম্মস্স ওকাসকরণং. তং পন মরণাসন্নকালে পাকটং. তদা হি কুসলে জৰিতে অঞ্ঞং পটিসন্ধিজনকং কুসলকম্মং ওকাসং লভতি. অকুসলে জৰিতে অঞ্ঞং অকুসলকম্মন্তি. ৰুত্তঞ্হেতং ইতি ৰুত্তকে –

ইমস্মিং চাযং সমযে, কালঙ্করিযাথ পুগ্গলো;

সগ্গম্হি উপপজ্জেয্য, চিত্তঞ্হিস্স পসাদিতং.

ইমস্মিং চাযং সমযে, কালঙ্করিযাথ পুগ্গলো;

নিরযে উপপজ্জেয্য, চিত্তঞ্হিস্স পদূসিতন্তি.

পৰত্তিকালেপি এতং বহুলং লব্ভতিযেৰ. কম্মনিব্বত্তখন্ধসন্তানস্স উপত্থম্ভনংনাম অঞ্ঞেন লদ্ধোকাসেন কুসলকম্মেনৰা অকুসলকম্মেনৰা নিব্বত্তস্স খন্ধসন্তানস্স জীৰিতন্তরাযে অপনেত্ৰা জীৰিতপরিক্খারে সমুদানেত্ৰা চিরতর পৰত্তিকরণং. যথাহ –

অভিৰাদনসীলিস্স, নিচ্চং ৰুদ্ধাপচাযিনো;

চত্তারো ধম্মা ৰড্ঢন্তি, আযু ৰণ্ণো সুখং বলন্তি.

এত্থ পন কুসলংপি অকুসলকম্মনিব্বত্তস্স খন্ধসন্তানস্স অকুসলংপি কুসলকম্মনিব্বত্তস্স উপত্থম্ভকংনাম নত্থীতি নৰত্তব্বং. অকুসল কম্ম নিব্বত্তস্সপি হি মহিদ্ধিকানং নাগসুপণ্ণাদীনং খন্ধসন্তানস্স পৰত্তিকালে পুব্বকতং কুসলং ৰুত্তনযেন উপব্রূহনং করোতিযেৰ. তথাকুসলকম্মনিব্বত্তস্সপি কেসঞ্চি ৰিনিপাতিকাসুরাদীনং খন্ধসন্তানস্স পৰত্তিকালে পুব্বকতং অকুসলং চিরতরপ্পৰত্তিং করোতিযেৰাতি. উপপীল়কউপঘাতকানিপি ৰুত্তপ্পকারা কুসলাকুসল চেতনাযোএৰ. তাপি হি জনকভূতাপি সমানা অত্তনো ৰিপাকৰারতো পুরেৰা পচ্ছা ৰা ৰিপাকৰার গহণ কালেপি ৰা কম্মন্তরংৰা কম্মনিব্বত্ত খন্ধসন্তানংৰা দুব্বলতরং কত্ৰাৰা ৰিবাধযমানা সব্বসোৰা উপচ্ছিন্দমানা পৰত্তন্তীতি. তত্থ উপপীল়কে তাৰ কম্মন্তরস্স ৰিবাধনংনাম অঞ্ঞস্স জনককম্মস্স দুব্বলভাৰকরণং. কম্মঞ্হি নাম আযূহনকালে বলৰন্তংপি পচ্ছা কতেন উজুপটিপক্খেন কম্মন্তরেন ৰিবাধিযমানং পুন ৰিহতসামত্থিযং হোতি. উপরিভূমি নিব্বত্তকংপি সমানং হেট্ঠাভূমিযং নিব্বত্তেতি. মহেসক্খেসু মহিদ্ধিকেসু নিব্বত্তকংপি সমানং অপ্পেসক্খেসু নিব্বত্তেতি. তথা উচ্চকুলেসু নিব্বত্তকংপি নীচকুলেসু. দীঘাযুকেসু নিব্বত্তকংপি অপ্পাযুকেসু. মহাভোগেসু নিব্বত্তকংপি অপ্পভোগেসু. পুরিসত্ত ভাৰনিব্বত্তকংপি সমানং ইত্থত্তভাৰংৰা নপুংসকভাৰং ৰা নিব্বত্তেতি. ৰণ্ণসম্পত্তিনিব্বত্তকংপি দুব্বণ্ণভাৰং. ইন্দ্রিযসম্পত্তিনিব্বত্তকংপি অন্ধংৰা বধিরংৰা যংকিঞ্চি ইন্দ্রিযৰেকল্লং. অঙ্গপচ্চঙ্গ সম্পত্তিজনকংপি হত্থপাদাদি অঙ্গৰেকল্লং জনেতি. তথা আযূহনকালে মহানিরযেসু নিব্বত্তকংপি অকুসলং পচ্ছাকতেন বলৰকুসলেন ৰিবাধিযমানং উস্সদেসুৰা পেতেসুৰা নিব্বত্তেতি. অজাতসত্তু রাজা চেত্থ নিদস্সনং. উস্সদেসু নিব্বত্তকংপি পেতেসুৰা তিরচ্ছা নেসুৰাতি আদিসব্বং ৰত্তব্বং.

উপত্থম্ভকংপি তব্বিপরিযাযেন ৰেদিতব্বমেৰ. তথা হি কম্মং নাম কতকালেদুব্বলংপিসমানং পচ্ছাসভাগেনবলৰতাকুসলেনৰা অকুসলেনৰা উপত্থম্ভীযমানং সুট্ঠু বলৰং হোতীতি. কম্মনিব্বত্ত খন্ধসন্তানস্স ৰিবাধনংনাম অঞ্ঞেন কম্মেন নিব্বত্তস্স সত্তস্স গহিতপটিসন্ধিতো পট্ঠায যদাকদাচি সরীরে নানাঅন্তরাযে উপ্পাদেত্ৰাৰা ঠানন্তরখেত্তৰত্থু গোমহিংস ধন ধঞ্ঞভোগ সম্পত্তীনং পুত্তদারঞাতি মিত্তানঞ্চ ৰিপত্তিং কত্ৰাৰা দুক্খুপ্পত্তি করণং. দুৰিধঞ্হি কম্মফলংনাম ৰিপাকফলং নিসন্দফলন্তি. তত্থ ৰিপাকফলংনাম কম্মকারকস্সেৰ হোতি. ন অঞ্ঞস্স. নিসন্দ ফলং পন অঞ্ঞেসংপি সাধারণমেৰ. ধম্মপদে আনন্দসেট্ঠিৰত্থু এত্থ ৰত্তব্বং. চক্খাদীসু পন কম্মজসন্তথিসীসেসু যেন কম্মেন যংকিঞ্চি একংৰা দ্ৰেৰা তীণিৰা সব্বসো ভিজ্জন্তি. চক্খুপালত্থে রাদীনং ৰিয. তং কম্মং উপঘাতকে সঙ্গহিতন্তি যুত্তং. উপঘা তকন্তি পন উপচ্ছেদকন্তিচ অত্থতো একং. তথা হি মজ্ঝিমট্ঠ কথাযং পথমং উপচ্ছেদকনামেন ৰত্ৰা উপঘাতকন্তিপি এতস্সেৰ নামন্তি ৰুত্তং. অঙ্গুত্তরট্ঠকথাযং পথমং উপঘাতকনামেন ৰত্ৰা উপচ্ছেদকন্তিপি তস্সেৰেতং নামন্তি ৰুত্তং. ৰিসুদ্ধি মগ্গেপি মরণস্সতিনিদ্দেসে তদেৰ কম্মুপচ্ছেদককম্মন্তি ৰুত্তং. ইধচ পরতো উপচ্ছেদককম্মুনাতি ৰক্খতি.

ইমস্সপি কম্মন্তরুপচ্ছেদনং মরণাসন্নকালে পাকটং. তদাহি পথমং পাপকম্মবলেন দুগ্গতিনিমিত্তে উপট্ঠহন্তে পুন কল্যাণ কম্মং তং পটিবাহিত্ৰা সুগতিনিমিত্তং দস্সেত্ৰা সগ্গে নিব্বত্তেতি. কল্যাণকম্মবলেন সুগতিনিমিত্তে উপট্ঠহন্তে পুন পাপকম্মং তং পটিবাহিত্ৰা দুগ্গতিনিমিত্তং দস্সেত্ৰা অপাযে নিব্বত্তেতি. দুট্ঠ গামণিরঞ্ঞো সোণত্থেরপিতুচ ৰত্থূনি কথেতব্বানি. অঙ্গুত্তরট্ঠকথাযং পন কুসলাকুসলকম্মক্খয করস্স মগ্গকম্মস্সপি কম্মন্তরুপচ্ছেদকহা ৰুত্তা. অঙ্গুলিমালত্থেরাদীনং ৰিযাতি. ইমস্মিং ভৰে লদ্ধানি মহগ্গতকম্মানি যেন অকুসলেন পরিহাযন্তি. তস্সপি কম্মন্তরুপচ্ছেদকে সঙ্গহো যুত্তো. দেৰদত্তস্স ৰিযাতি. কম্মনিব্বত্তখন্ধসন্তানুপচ্ছেদনং পন তস্মিং তস্মিং ভৰে আযু কম্মেসু ৰিজ্জমানেসু লদ্ধোকাসস্স কস্সচি অপরাধকম্মস্স বলেন কললকালতো পট্ঠায অন্তরাৰ কেনচিরোগেনৰা ভযেনৰা উপক্কমেনৰা মরন্তানং ৰসেন ৰেদিতব্বং.

এত্থচ কম্মন্তরস্সৰা কম্মনিব্বত্তখন্ধসন্তানস্সৰা উপত্থম্ভনা দীনি সন্ধায ইমেসং চতুন্নংপি কম্মানং কুসলাকুসলভাৰো ৰিসুদ্ধিমগ্গে অঙ্গুত্তরট্ঠকথাযঞ্চ ৰুত্তো. মজ্ঝিমট্ঠকথাযং পন সংৰণ্ণেতব্বসুত্তানুরূপং কম্মনিব্বত্তখন্ধসন্তানস্সেৰ উপত্থম্ভনাদীনি সন্ধায উপত্থম্ভকস্স কুসলভাৰো উপপীল়কউপঘাতকানং অকুসলভাৰো ৰুত্তো. সো পন মজ্ঝিমটীকাযং অঙ্গুত্তরটীকাযঞ্চ অরুচ্চমানো ৰিয ৰুত্তো. মহাটীকাযং পন সো কেচি ৰাদোপি কতো. তত্থপন সংৰণ্ণেতব্বসুত্তানুরূপং ৰুত্তত্তা ৰিসুং পাল়িনযোতি দট্ঠব্বো. ন চ কেচিৰাদো কত্তব্বো. সুত্তস্মিংহি অপ্পাযুকসংৰত্তনিকাএসা মাণৰপটিপদা, যদিদং পাণাতিপাতী হোতীতিআদিনা উপঘাতকং পাণাতিপাতৰসেনেৰ ৰুত্তং. উপপীল়কঞ্চ বত্ৰাবাধসংৰত্তনিকা এসা মাণৰ পটিপদা, যদিদং সত্তানং ৰিহেঠকজাতিকো হোতীতিআদিনা ৰিহিংসাদীনং ৰসেন ৰুত্তং. উপত্থম্ভকঞ্চ দীঘাযুকসংৰত্তনিকা এসা মাণৰ পটিপদা. যদিদং পাণাতিপাতং পহায পাণাতিপাতা পটিৰিরতো হোতীতিআদিনা পাণাতিপাতৰিরতিআদীনং ৰসেন ৰুত্তং. সব্বঞ্চেতং মনুস্সত্তং আগতস্সেৰ সত্তস্স ৰসেনাতি এৰং ৰিসুং পাল়িনযো ৰেদিতব্বোতি. মহাটীকাযং পন অঙ্গুত্তরটীকাযঞ্চ কম্মন্তরুপত্থম্ভনাদীনি অনিচ্ছন্তেহি জনকাদিভাৰোনাম ৰিপাকং পটিইচ্ছিতব্বো. নকম্মন্তি ৰিপাকস্সেৰ উপঘাতকতা যুত্তা ৰিয দিস্সতীতি ৰুত্তং.

কিচ্চৰসেনাতি জননং উপত্থম্ভনং উপপীল়নং উপচ্ছিন্দনন্তি চতুন্নং কিচ্চানং ৰসেন. তত্থ একা পাণাতিপাতচেতনা চত্তারি কিচ্চানি সাধেতি. সা হি যাৰ ৰিপচ্চিতুং ওকাসং নলভতি. তাৰ উপত্থম্ভনাদীসু তীসু কিচ্চেসু যংকিঞ্চি লদ্ধপচ্চযং কিচ্চং করোতি. যদা ৰিপচ্চিতুং ওকাসং লভতি. তদা একায চেতনায একাএৰ পটিসন্ধি হোতীতি এৰং সাকেতপঞ্হে ৰুত্তনযেন একং অপাযভৰং জনেতি. ততো পরং পন পটিসন্ধিজননকিচ্চং নত্থি. পৰত্তি ৰিপাকজননেন সহ ইতরানি তীণি কিচ্চানি ভৰসতসহস্সেপি কপ্পসতসহস্সেপি সাধেতিযেৰ. ধম্মদিন্নাযনাম উগ্গসেন রঞ্ঞো দেৰিযা ৰত্থু এত্থ ৰত্তব্বং. সা পন যদা অত্তনো ৰিপাকৰারতো পুরে অরিযভূতস্সৰা পুথুজ্জনভূতস্সপি কল্যাণ চিত্তসমঙ্গিনোৰা উপচ্ছেদনং করোতি. তদা উপচ্ছিন্দিত্ৰা কম্মন্ত রস্সেৰ ওকাসং করোতি. সযং ৰিপাকং নজনেতি. যদা পন পাপচিত্তসমঙ্গিনো খন্ধসন্তানং উপচ্ছিন্দতি. তদাএৰ উপচ্ছিন্দিত্ৰা অত্তনো ৰিপাকং জনেতি. সকিং লদ্ধপটিসন্ধিৰারতো পন পট্ঠায অনেকেসু অত্তভাৰ সতসহস্সেসুপি উপচ্ছেদনাদীনিযেৰ করোতি. এত্থ মহামোগ্গলান ত্থের ৰত্থু সামাৰতি ৰত্থু ৰগ্গুমুদাতীরিযভিক্খু ৰত্থু দুস্সিমার কলাবুরাজৰত্থূনি কথেতব্বানি. যস্মা পন ইদং উপচ্ছেদককম্মং নাম তিরচ্ছানগতানং বহুলং লব্ভতি. তস্মা সুট্ঠু বলৰং অকুসলকম্মং দুব্বলস্স অকুসলকম্মস্সৰা অকুসলকম্মনিব্বত্তখন্ধসন্তানস্সৰা উপচ্ছেদকংনাম ন হোতীতি ন ৰত্তব্বং. তেনেৰ হি মজ্ঝিমট্ঠকথাযং বহুকস্মিঞ্হি অকুসলকম্মে আযূহিতে বলৰকম্মং দুব্বল কম্মস্স ৰিপাকং পটিবাহিত্ৰা অত্তনো ৰিপাকস্স ওকাসং করোতীতি ৰুত্তং.

অপিচ পৰত্তিযংপি কম্মন্তরজনিতং ভৰঙ্গসন্তানং অনুপচ্ছিন্দিত্ৰা পঞ্চসু চক্খু সোত ঘান জিৰ্হা ভাৰ দসক সঙ্খাতেসু সন্ততি সীসেসু অঞ্ঞতরস্স সন্ততিসীসস্স সব্বসো উপচ্ছিন্দনংপি ইমস্সেৰ কিচ্চন্তি যুত্তং. যং পন মহাটীকাযং অঙ্গুত্তরটীকাযঞ্চ উপপীল়িকং অঞ্ঞস্স ৰিপাকং ছিন্দতি. ন সযং অত্তনো ৰিপাকং জনেতীতি ৰুত্তং. তং অট্ঠকথাযং সুখদুক্খং পীল়েতি, অদ্ধানং পৰত্তিতুং ন দেতীতি ইদং দিস্ৰা ৰুত্তং সিযা. অদ্ধানং পৰত্তিতুং নদেতীতি এত্থ পন সুখসন্তানংৰা দুক্খসন্তানংৰা চিরকালং পৰত্তিতুং নদেতি ইচ্চেৰত্থো. ন পন উপঘাতকং ৰিয ভৰঙ্গসন্তানেন সহ অঞ্ঞস্স কম্মস্স ৰিপাকং ছিন্দতীতি.

[১৪৩] যংপন ৰিভাৰনিযং

‘‘জনকং কম্মন্তরস্স ৰিপাকং অনুপচ্ছিন্দিত্ৰাৰ ৰিপাকং জনেতি. উপঘাতকং উপচ্ছেদনপুব্বকন্তি ইদং তাৰ অট্ঠকথাসু সন্নিট্ঠানন্তি ৰুত্তং’’. তং ন সুন্দরং.

ইধ পুব্বকতেন উপচ্ছেদনককম্মেন মরিত্ৰা সগ্গে নিব্বত্তানং ৰত্থূনং অট্ঠকথাসুযেৰ আগতত্তাতি.

[১৪৪] যঞ্চ তত্থ

অপরে পন আচরিযা ৰদন্তীতিআদিনা উপঘাতকস্স সযং ৰিপাকনিব্বত্তকত্তা ভাৰৰচনং ৰুত্তং. তংপি ন সুন্দরং.

তেনেৰ কম্মেন অপাযে নিব্বত্তানং দুস্সিমার কলাবুরাজা দীনং তস্স কম্মস্স উপচ্ছেদককম্মভাৰেন অট্ঠকথাসু আগতত্তাতি. [জনকচতুক্কং]

১৪৬. গরুকন্তি অঞ্ঞেন কম্মেন পটিবাহিতুং অসক্কুণেয্যং কুসলপক্খে মহগ্গতকম্মং অকুসলপক্খে নিযতমিচ্ছাদিট্ঠিযা সহ পঞ্চানন্তরিযকম্মং. এত্থ সিযা. মহগ্গতকম্মন্তি কস্মা ৰুত্তং. তঞ্হি পমাদৰসেনৰা নীৰরণধম্মপৰত্তিযাৰা পরিহাযিযমানং নিকন্তিবলেনৰা পটিবাহিযমানং ৰিপাকং ন দেতীতি. তথা একস্স বহূসু আনন্তরিযকম্মেসু কতেসু একস্মিং ৰিপচ্চন্তে সেসানি ন ৰিপচ্চন্তীতি. ৰুচ্চতে, মহগ্গতকম্মং তাৰথপেত্ৰা পমাদধম্মনীৰরণধম্মনিকন্তিধম্মে অত্তনো বলৰতরঞ্চ মহগ্গতকম্মন্তরং অঞ্ঞেন পুঞ্ঞকম্মেন অপ্পটিবাহনিযট্ঠেন গরুকং নাম হোতি. আনন্তরিযকম্মানি পন থপেত্ৰা অত্তনো বলৰতরং আনন্তরিযকম্মং অঞ্ঞেন কেনচি ধম্মেন অপ্পটিবাহনিযট্ঠেনাতি এৰং যথারহং তেসং গরুকতা ৰেদিতব্বাতি. আসন্নন্তি মরণকালে অনুস্সরিতং তদা কতঞ্চ. তত্থ তদাকতন্তি অন্তিম জৰনৰীথিতো পুব্বভাগে আসন্নে কতং যংকিঞ্চি কুসলাকুসলকম্মং. মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মং পন ৰিপস্সনাদিৰসেন পৰত্তং সম্মাদিট্ঠিকম্মঞ্চ অন্তিমজৰনৰীসিযংপি কতন্তি গহেতব্বং. যথাহ-মরণকালে ৰাস্স হোতি মিচ্ছাদিট্ঠি সম্মাদিট্ঠি সমত্তা সমাদিন্নাতি. এতেন ততো মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মতো অঞ্ঞং অন্তিমজৰনৰীথিযং পৰত্তং কম্মং পটিসন্ধিং জনেতুং ন সক্কোতীতি সিদ্ধং হোতীতি. আচিণ্ণন্তি দীঘরত্তং অভিণ্হসো কতং. সকিং করিত্ৰাপিৰা পচ্ছা পুনপ্পুনং সোমনস্সজনকং সন্তাপজনকঞ্চ. কটত্তাকম্মন্তি কারিযিত্থাতি কম্মন্তি এৰং কতকারণাএৰ কম্মন্তি ৰত্তব্বং কম্মং. গরুকাদিভাৰেন ৰত্তব্বং কম্মং ন হোতীতি অত্থো. তত্থ পুরিমানি তীণি ইমস্মিং ভৰে কতানি উপপজ্জৰেদনীযকম্মানিএৰ. কটত্তাকম্মং পন অতীতভৰেসু কতেহি অপরপরিযাযৰেদনীযেহি সহ ইমস্মিং ভৰে কতং গরুকা সন্নাচিণ্ণভাৰরহিতং কম্মপথপত্তং যংকিঞ্চি উপপজ্জৰেদনীযকম্মং. মহাটীকাযং পন কটত্তাকম্মং পুরিম জাতীসু কতংএৰ গহিতং. তং অট্ঠকথায ন সমেতি. এতেহি পন তীহি মুত্তং পুনপ্পুনং লদ্ধাসেৰনং কটত্তাৰা পন কম্মংনাম হোতীতি হি ৰুত্তং. ন চ অতীতভৰেসু কতানি মাতুঘাতকাদীনিপি অপরপরিযায কম্মানি এতেহি তীহি মুত্তানীতিৰা অমুত্তানীতিৰা পুনপ্পুনং লদ্ধাসেৰনানীতিৰা অলদ্ধাসেৰনানীতিৰা সক্কা ৰিসেসেতুং. তদা হি তানি গরুক কম্মসন্তানে পৰত্তানিপি হোন্তি. আসন্নৰচিণ্ণকম্মসন্তানে পৰত্তানিপীতি.

অঙ্গুত্তরট্ঠকথাযঞ্চ এতেহি পন তীহি মুত্তং অঞ্ঞাণৰসেনকতং কটত্তাৰা পন কম্মংনামাতি ৰুত্তং. ন তানি অঞ্ঞাণৰসেন কভানীতি সক্কা ৰিসেসেতুং. তানি হি পুরিমভৰেসু অঞ্ঞাণ ৰসেন কতানিপি হোন্তি. ঞাণৰসেন কতানিপীতি. তানি পন ৰিসেসনানি ইমস্মিং ভৰে কতানং গরুকাদীহি তীহি মুত্তানং সত্তমজৰন কম্মানং ৰসেন ৰুত্তানীতি তেহি সহ পুরিমজাতীসু কতানি অপরপরিযায কম্মানি কটত্তা কম্মংনামাতি ৰেদিতব্বানি. এৰঞ্চ কত্ৰা যত্থ তংপুব্বকতং কম্মন্তি আগতং. তত্থপি ইমস্মিং ভৰেৰা অতীতভৰেসুৰা পুব্বকালে কতন্তি অত্থো ৰেদিতব্বোতি. ইমেসু পন চতূসু কম্মেসু ৰিজ্জমানেসু গরুকমেৰ অনন্তরে ভৰে পটিসন্ধিং দেতি. গরুকে অসতি আসন্নং. আসন্নে অসতি আচিণ্ণং. আচিণ্ণে অসতি কটত্তাকম্মং. তেনাহ পাকদানপরিযাযেনাতি. পাকদানৰারেনাতি অত্থো. এত্থ সিযা. কস্মা ইধ আসন্নং আচিণ্ণতো পথমং ৰুত্তং. ননু পাল়িযং আসন্নতো আচিণ্ণমেৰ পথমং ৰুত্তং. যথাহ-যং গরুকং যং বহুলং. যদাসন্নং. কটত্তাৰা পন কম্মন্তি. অট্ঠকথাসুচ তেনেৰ কমেন পাকদানৰারো ৰিহিতোতি. ৰুচ্চতে, সভাৰতো বলৰদুব্বলক্কমেন পাল়িযং আচিণ্ণং পথমং ৰুত্তং. সো পন কমো কদাচি পাকদানপরিযাযোপি সম্ভৰতীতি কত্ৰা অট্ঠকথাসু তেনেৰ কমেন পাকদানৰারো ৰিহিতো. আসন্নংপি হিসমানং চিত্তং তোসেতুংৰা সন্তাপেতুংৰা অসক্কোন্তং হুত্ৰা দুব্বলং বলৰতো আচিণ্ণস্স নিৰত্তকং ন হোতীতি. যস্মা পন মহাকম্মৰিভঙ্গসুত্তে পুব্বেৰাস্সতং কতং হোতি কল্যাণকম্মং সুখৰেদনীযং. পচ্ছাৰাস্সতং কতং হোতি কল্যাণকম্মং সুখৰেদনীযং. মরণকালেৰাস্স হোতি সম্মাদিট্ঠি সমত্তা সমাদিন্নাতি এৰং আচিণ্ণদুচ্চরিতস্সপি একচ্চস্স আসন্নেন কল্যাণ কম্মেন সগ্গগমনং ৰুত্তং. তথা পুব্বেৰাস্সতং কতং হোতি পাপকম্মং দুক্খৰেদনিযং.ল. মিচ্ছাদিট্ঠি সমত্তা সমাদিন্নাতি এৰং আচিণ্ণ সুচরিতস্সপি একচ্চস্স আসন্নেন পাপকম্মেন অপাযগমনং ৰুত্তং. যস্মাচ উভিন্নংপি বলৰভাৰে সতি আসন্নমেৰ পরিযত্তং ভৰিতুং অরহতি. তস্মা ইধ থেরেন আসন্নমেৰ পথমং ৰুত্তন্তি দট্ঠব্বং. এত্থচ পুব্বেৰাস্সকতং হোতীতি ইদং আসন্নানুস্সরিতকম্মৰসেন ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. তম্বদাঠিকনামস্স চোরঘাতকস্স মহাৰাতকালনামস্সচ উপাসকস্স ৰত্থু এত্থ কথেতব্বন্তি.

[১৪৫] ৰিভাৰনিযং পন

অট্ঠকথাযং আগতং জরগ্গৰোপমং দস্সেত্ৰা আসন্নমেৰ পথমং ৰিপাকং দেতীতি একংসেন ৰুত্তং. তং ন সুন্দরং.

ন হি অট্ঠকথাযং এৰং একংসেন ৰুত্তং. নচ উট্ঠাতুংপি অসক্কোন্তো সো জরগ্গৰো পজদ্ৰারস্স আসন্নে ঠিতোপি পথমতরং নিক্খমিস্সতীতি. [গরুকচতুক্কং]

১৪৭. দিট্ঠধম্মো ৰুচ্চতি পচ্চক্খভূতো পচ্চুপ্পন্নো অত্তভাৰো. ৰেদিতব্বং অনু ভৰিতব্বন্তি ৰেদনীযং. ফলং. দিট্ঠধম্মে ৰেদনীযং ফলং এতস্সাতি দিট্ঠধম্মৰেদনীযং.

[১৪৬] ৰিভাৰনিযং পন

‘‘দিট্ঠধম্মে ৰেদিতব্বং ৰিপাকানুভৰন ৰসেনাতি দিট্ঠধম্মৰেদনীয’’ন্তি ৰুত্তং. তং ন সুন্দরং.

দিট্ঠেৰ ধম্মে ৰিপাকং পটিসংৰেদেতীতি হি পাল়িযং ৰুত্তং. এত্থ হি ৰিপাকং পটিসংৰেদেতীতি এতেন ইধ ৰেদনীযসদ্দো কম্মসাধনো ৰিপাকাতিধেয্যোচ হোতীতি দস্সেতি. এৰঞ্চ সতি ইধ অঞ্ঞপদত্থসমাসো এৰ লব্ভতি. ন উত্তরপদত্থসমাসোতি. দিট্ঠধম্মং উপেচ্চ তস্স অনন্তরে পজ্জিত্ৰা পাপুণিত্ৰা ৰেদিতব্বং ফলং এতস্সাতি উপপজ্জৰেদনীযং. তেনেৰ হি অট্ঠকথাযং উপপজ্জ সদ্দস্স অত্থং ৰদন্তেন উপপজ্জিত্ৰাতি ৰুত্তং. সুত্তপদেসু পন উপপজ্জেৰাতি পাঠো দিট্ঠো. তস্মা দিট্ঠধম্মস্স সমীপে অনন্তরে পজ্জিতব্বো গন্তব্বোতি উপপজ্জো. দুতীযো অত্তভাৰো উপপজ্জেৰেদিতব্বং ফলং এতস্সাতি উপপজ্জৰেদনীযন্তি এৰমত্থো পাঠস্স ৰসেন ৰেদিতব্বো. উপপজ্জাতিৰা অনন্তরে ভৰে পৰত্তো একো নিপাতো. যথা পচ্চাতি.

[১৪৭] ৰিভাৰনিযং পন

‘‘দিট্ঠধম্মতো অনন্তরং উপপজ্জিত্ৰা ৰেদিতব্বন্তি উপৰজ্জৰেদনীয’’ন্তি ৰুত্তং. তং ন সুন্দরং.

উপপজ্জৰা ৰিপাকং পটিসংৰেদেতীতি হি পাল়িযং ৰুত্তং. পরিযাযতি পুনপ্পুনং আগচ্ছতীতি পরিযাযো. অপরোচ সো পরিযা যোচাতি অপরপরিযাযো. দিট্ঠধম্মা নাগতা নন্তর ভৰেহি অঞ্ঞো অত্ত ভাৰ পরিৰত্তো. তে নেৰ হি মহাটীকাযং অঙ্গুত্ত রটীকাযঞ্চ অপরপরিযাযেতি দিট্ঠধম্মানন্তরানাগততো অঞ্ঞস্মিং অত্তভাৰপরিযাযে অত্তভাৰপরিৰত্তেতি ৰুত্তং. সুত্তপদেসু পন অপরেৰা পরিযাযেতিচ অপরাপরেৰা পরিযাযেতিচ দ্ৰিধা পাঠো দিট্ঠো. তত্থ পচ্ছিমস্মিং পাঠেসতি ইধ মজ্ঝে একস্স অপরসদ্দস্স লোপো দট্ঠব্বো. সঙ্গহপোট্ঠকেসু পন মজ্ঝে দীঘো যাকারনট্ঠোচ অপরাপরিযসদ্দো দিস্সতি. সো বহূসু অট্ঠকথাসু নত্থি. পাল়িযাচ ন সমেতি.

[১৪৮] যঞ্চ ৰিভাৰনিযং

‘‘অপরে অপরে দিট্ঠধম্মতো অঞ্ঞস্মিং যত্থকত্থচি অত্তভাৰে ৰেদিতব্বং কম্মং অপরাপরিয ৰেদনীয’’ন্তি ৰুত্তং. তত্থ দিট্ঠধম্মতোতি ইদং তাৰ নযুজ্জতি.

ন হি মজ্ঝে উপপজ্জভৰং ৰজ্জেত্ৰা পথমো দিট্ঠধম্মোৰ ইধ ততীযে পদে অধিকতোতি যুত্তো.

[১৪৯] অত্থতো পন ব্যঞ্জনতোচ সব্বং পাল়িযা ন সমেতি.

অপরেৰা পরিযাযে ৰিপাকং পটিসংৰেদেতীতি হি পাল়িযং ৰুত্তং. অপরাপরেৰা পরিযাযেতিৰা. অহোসিনামকং কম্মং অহোসিকম্মং. অহোসিকম্মং. ভৰিস্সতিকম্মং. অত্থিকম্মং. নতস্স ৰিপাকোতি এৰং ৰুত্তপাঠৰসেন আচরিযেহি তথাগহিতনাম ধেয্যং সব্বসো অলদ্ধৰিপাকৰারং কম্মন্তি ৰুত্তং হোতি. তত্থ সত্তসু কুসলাকুসলজৰনেসু পথমজৰনচেতনা দিট্ঠধম্মৰে দনীযংনাম. সা হি অলদ্ধাসেৰনতায সব্বদুব্বলত্তা অচিরট্ঠি তিকাচ হোতি অপ্পতরৰিপাকাচাতি. পচ্চযং লদ্ধা দিট্ঠধম্মেএৰ অহেতুকমত্তং ফলং দত্ৰা ৰিগচ্ছতি. ন একংপি মরণকালং অতিক্কম্ম সন্তানং অনুবন্ধিতুং সক্কোতি. পচ্চযং পন অলভমানা অহোসিকংনাম হোতি. পচ্চযোতিচ অত্তনো ফলুপ্পত্তিযা ওকাসদাযকো নানা ইরিযাপথেসু ইট্ঠানিট্ঠারম্মণসমা গমাদিকো যোকোচি পচ্চযোপি যুজ্জতিযেৰ. টীকাসু পন পটিপক্খেহি অনভিভূততাযাতিআদিনা মহন্তং কত্ৰা পচ্চযো ৰুত্তো. সো কাকৰলিযাদীনং ৰিয পাকটতরফলদানং সন্ধায ৰুত্তোতি ৰেদিতব্বো. ন হি কম্মপথজৰনসন্তানে পৰত্তমানা ইতরাপিৰা পথমজৰনচেতনা ইট্ঠানিট্ঠসমাযোগৰসেনপি লদ্ধ পচ্চযা কাচি অত্তনো বলানুরূপং ফলং ন দেতীতি অত্থি. নচতায দিয্যমানং সব্বংপি ফলং মহাজনস্সৰা কম্মকারকস্সেৰ ৰাপাকটমেৰ সিযাতি সক্কা ৰত্তুন্তি. যং পন ঞাণৰিভঙ্গট্ঠ কথাযং একং দিট্ঠধম্মৰেদনীযং ৰিপাকং দেতি. সেসানি অৰিপাকানীতি ৰুত্তং. তং অলদ্ধপচ্চযানি সেসানি সন্ধায ৰুত্তন্তি গহেতব্বং. ন হি একো দিট্ঠধম্মো একস্সেৰ দিট্ঠধম্মৰেদনী যস্স ওকাসোতি সক্কা ৰিঞ্ঞাতুন্তি. অত্থসাধিকা পন সন্নিট্ঠাপকভূতা সত্থমজৰনচেতনা উপপজ্জ ৰেদনীযংনাম. সা হি লদ্ধাসেৰনতায থোকং সারভূতা হোতীতি পথমচেতনা ৰিয সীঘতরং ৰিপচ্চিতুং নসক্কোতি. বলৰতীচ হোতীতি একং ভৰং জনেতুং সক্কোতি. পতিত জৰ নেসু পন অন্তিমজৰনতায মজ্ঝিমচেতনাযো ৰিয চিরট্ঠিতিকা ন হোতীতি পচ্চযং লদ্ধা অনন্তরে এৰ ভৰে পটিসন্ধিংৰা পৰত্তি ফলমেৰৰা দত্ৰা ৰিগচ্ছতি. অলদ্ধা পন অহোসিকম্মমেৰ হোতি. ন দুতীযং মরণকালং অতিক্কমিতুং সক্কোতি. যংপন ঞাণৰিভঙ্গট্ঠকথাযং একং উপপজ্জৰেদনীযং পটিসন্ধিং আকড্ঢতি. সেসানি অৰিপাকানীতি ৰুত্তং. তংপি পটিসন্ধিৰিপাকং সন্ধায ৰুত্তন্তি গহেতব্বং. সেসানিপি হি যাৰ দুতীযচুতি নাগচ্ছতি. তাৰ লদ্ধপচ্চযানি পৰত্তি ৰিপাকং দেন্তিযেৰ. ইধ মিস্সক কম্মানি কত্ৰা অনন্তরভৰে মিস্সককম্মফলং অনুভোন্তানি ৰেমানিক পেতৰত্থূনি অঞ্ঞানিচ তংতংকম্মং কত্ৰা অনন্তরভৰে এৰ সুগতি যং কব্বিপাকভূতং ৰিপত্তিং অনুভৰন্তানি দুগ্গতিযংৰা তব্বিপাকভূতং সম্পত্তিং অনুভৰন্তানি অনেকানি ৰত্থুসতানি এত্থ কথে তব্বানীতি.

[১৫০] যং পন ৰিভাৰনিযং

‘‘সাচ পটিসন্ধিং দত্ৰাৰ পৰত্তিৰিপাকং দেতি. পটিসন্ধিযা পন অদিন্নায পৰত্তিৰিপাকং দেতীতি নত্থী’’তি ৰুত্তং. তং ন যুজ্জতি.

যথাৰুত্তৰত্থূহি সদ্ধিং ৰিরুজ্ঝনতো.

[১৫১] যঞ্চ তত্থ

‘‘চুতি অনন্তরঞ্হি উপপজ্জৰেদনীযস্স ওকাসো’’তি কারণং ৰুত্তং. তংপি অকারণং.

পুতিঅনন্তরতো পট্ঠায যাৰজীৰংপি ওকাসসম্ভৰতো.

[১৫২] যঞ্চ তত্থ

‘‘পটিসন্ধিযা পন দিন্নায জাতিসতেপি পৰত্তিৰিপাকং দেতীতি ৰুত্তং’’. তংপি ন গহেতব্বং.

কম্মসঙ্করাপত্তিতো. অঙ্গুত্তরট্ঠকথাযঞ্চ দিট্ঠধম্মৰেদনীযং উপপজ্জৰেদনীযং অপরপরিযায ৰেদনীযন্তি তেসং সঙ্কমনং নত্থি. যথাঠানেযেৰ পতিট্ঠন্তীতি ৰুত্তং. ন চেত্থ পটিসন্ধিৰসেন এৰং ৰুত্তন্তি সক্কা ৰত্তুং. তদত্থসাধকস্স অট্ঠকথাপদেসস্সৰা ৰত্থুস্সৰা যুত্তিযাৰা অভাৰতোতি. মজ্ঝে পন পঞ্চজৰন চেতনা অপরপরিযায ৰেদনীযংনাম. এতা হি সুট্ঠু বলৰন্তী সারভূতাচ হোন্তীতি ন সীঘং ৰিপচ্চিতুং সক্কোন্তি. চিরট্ঠিতিকা পন হোন্তি. তস্মা ততীযভৰতো পট্ঠায যদা ওকাসং লভন্তি. তদা পঞ্চৰারে পটিসন্ধিং দত্ৰা সংসারপৰত্তিযা সতি কপ্পসতসহস্সেপি পৰত্তিৰিপাকং দেন্তীতি. ইমানিযেৰ পন তীণি কম্মানি অত্তনো অত্তনো খেত্তে সব্বসো ৰিপাকৰারং অলভমানানি অহোসিকম্মংনাম. খেত্তঞ্চ নেসং পথমস্স দিট্ঠ ধম্মচুতিযা পরিচ্ছিন্নং. দুতীযস্স অনাগতানন্তরভৰচুতিযা. ততীযস্স পরিনিব্বানচুতিযাতি দট্ঠব্বং. [দিট্ঠধম্মচতুক্কং]

১৪৮. পাকট্ঠানৰসেনাতি অপাযাদিকস্স ৰিপচ্চনট্ঠানস্স ৰসেন তথা চত্তারি কম্মানিনাম হোন্তীতি যোজনা. তত্থাতি তেসু অকুসলাদীসু চতূসু কম্মেসু. কম্মদ্ৰারৰসেনাতি কম্মসিদ্ধিযা অঙ্গভূতানং কাযাদি কম্মদ্ৰারানং ৰসেন. পাণং অতিপাতেন্তি এতেনাতি পাণাতিপাতো. অতিপাতনঞ্চেত্থ সরসতো পতিতুং অদত্ৰা অন্তরাএৰ পযোগবলেন পাতনং দট্ঠব্বং. অদিন্নং আদিযন্তি এতেনাতি অদিন্নাদানং. অগমনী যৰত্থুসঙ্খাতেসু ৰত্থুকামেসু মিচ্ছা চরন্তি এতেনাতি কামেসুমিচ্ছাচারো. তত্থ পরপাণে পাণসঞ্ঞিনো তস্স জীৰিতিন্দ্রিযসন্তানুপচ্ছেদকস্স কাযৰচীপযোগস্স সমুট্ঠাপিকা ৰধকচেতনা পাণাতিপাতোনাম. সযমেৰ অত্তনো জীৰিতিন্দ্রিযং পাতেন্তস্স পাণাতিপাতোনাম নত্থি. পরপরিগ্গহিতে পরপরিগ্গহিতসঞ্ঞিনো ততো ৰিযোগকারণস্স কায ৰচীপযোগস্স সমুট্ঠাপিকা অচ্ছিন্দকচেতনা অদিন্নাদানংনাম. অগমনীযৰত্থূসু মগ্গেনমগ্গপটিপাদকস্স কাযপযোগস্স সমুট্ঠাপিকা অস্সাদচেতনা কামেসুমিচ্ছাচারোনাম. কেচি পনএত্থপি অগমনীয ৰত্থুসঞ্ঞিনোতি পদং ইচ্ছন্তি. তং অট্ঠকথায ন সমেতি. অগমযনীৰত্থু তস্মিং সেৰনচিত্তন্তি হি তত্থ ৰুত্তং. এতেন অগমনীযৰত্থুম্হি সতি গমনীয সঞ্ঞাযৰা অগমনীয সঞ্ঞাযৰা সেৰন্তস্স কম্মপথো হোতি যেৰাতি সিদ্ধং হোতি. ইতরথা অগমনীযৰত্থু তথা সঞ্ঞিতা তস্মিং সেৰনচিত্তন্তি ৰুত্তং সিযাতি.

অপরে পন সযং পযোগং কত্ৰা অত্তনি পরেন করীযমানং মগ্গেন মগ্গপটিপাদনং অস্সাদেন্তস্স সেৰনচিত্তে সতিপি নত্থি কম্মপ্পথভেদো. পযোগস্স অভাৰাতি ৰদন্তি. সেৰনচিত্তে পন সতি পযোগো অপ্পমাণন্তি একে. এৰঞ্চ সতি তিযঙ্গিকোৰ মিচ্ছাচারো, ন চতুরঙ্গিকোতি আপজ্জতি. অট্ঠকথাযং পন সেৰন পযোগেন সহ চতুরঙ্গিকোৰ ৰুত্তোতি অঞ্ঞে. সেৰনপযোগো পন যেভুয্যেন লব্ভমানত্তাযেৰ ৰুত্তো. ন পন একন্তঅঙ্গভাৰতো. ইতরথা ইত্থীনং যেভুয্যেন পযোগকিচ্চং নত্থীতি তাসং মিচ্ছাচারো দুল্লভো সিযাতি চ ৰদন্তি. ভিক্খুনিদূসনংপি এত্থেৰ সঙ্গয্হতি. সা হি রক্খিতাসু সঙ্গহিতাতি. টীকাসু পন সা ধম্মরক্খিতাপি ন হোতি. কুতো মাতাদিরক্খিতা. ধম্মোতি হি ইধ পাসণ্ডিযধম্মোৰ অট্ঠকথাযং ৰুত্তোতি ৰদন্তি. সাসনধম্মোপি নন যুত্তো. সব্রহ্মচারি নিযোপি উপজ্ঝাযিনী আদিকা তস্সা মাতাদিট্ঠানিযাএৰ হোন্তি. তথা হি সিক্খাপদৰিভঙ্গট্ঠকথাযং মিচ্ছাচারোপি দুস্সীলায.ল. সামণেরিযা, পুথুজ্জনভিক্খুনিযা, সোতাপন্নায, সকদাগামিনিযা, ততো অনাগামিনিযা ৰীতিক্কমো মহাসাৰজ্জো. খীণাসৰায পন একন্তমহাসাৰজ্জোৰাতি ৰুত্তং.

কস্মাপনেত্থ সুরাপানং নগহি তং. তংপিহি অপাযসংৰত্তনি কভাৰেন ৰুত্তং. যথাহ-সুরামেরযপানং ভিক্খৰে আসেৰিতং ভাৰিতং বহুলীকতং নিরযসংৰত্তনিকং তিরচ্ছানযোনিসংৰত্তনিকং পেত্তিৰিসযসংৰত্তনিকং. যোচ সব্বলহুকো সুরামেরয পানস্স ৰিপাকো. সো মনুস্সভূতস্স উম্মত্তকসংৰত্তনিকো হোতীতি. অট্ঠকথাসুপি কোট্ঠাসতো পঞ্চপি পাণাতিপাতা দযো কম্মপথাএৰাতি ৰুত্তন্তি. ৰুচ্চতে, মূলটীকাযং তাৰ তস্স সভাগত্তেন মিচ্ছাচারে উপকারকত্তেন দসসুপি কম্মপথেসু অনুপৰেসোতি ৰুত্তং. তত্থ সভাগত্তং গহেত্ৰা ৰিভাৰনিযং সুরাপানংপি এত্থেৰ সঙ্গয্হতীতি ৰদন্তি রসসঙ্খাতেসু কামেসু মিচ্ছাচারভাৰতোতি ৰুত্তং. উপকারকত্তং গহেত্ৰা পটিসম্ভিদামগ্গটীকাযং কুসলাকুসলাপিচ পটিসন্ধিজনকাযেৰ কম্মপথাতি ৰুত্তা. ৰুত্তাৰসেসা পটিসন্ধিজননে অনেকন্তি কত্তা কম্ম পথাতি ন ৰুত্তাতি ইমস্স ৰাক্যস্স সংৰণ্ণনাযং ৰুত্তাৰসে সাতি সুরাপানাদযো তব্বিরমণাদযোচ. সুরাপানঞ্হি মদস্স পচ্চযো. মদো অপুঞ্ঞপথস্স. তব্বিরতিপি নিম্মদতায. সাচ পুঞ্ঞপথস্সাতি কম্মপথূপনিস্সযানি তানি তদাসন্নকম্মৰসেন সন্ধিজনকানিপি হোন্তীতি ৰুত্তং. তত্থ তদাসন্নকম্মৰসেনাতি তস্স সুরাপানস্সৰা সুরাপানৰিরতিযাৰা আসন্নে পৰত্তানং তম্মূলকানং অপুঞ্ঞকম্মানংৰা পুঞ্ঞকম্মানংৰা ৰসেনাতি অত্থো. ইদং ৰুত্তং হোতি-যো সুরং পিৰিত্ৰা সুরামদহেতু পাণা পাতাদীসু যংকিঞ্চি কম্মং করোতি, তস্স সুরাপানং তস্সতি কম্মস্স বলৰূপনিস্সযো হোতি পুব্বচেতনাঠানিযঞ্চ. তদেৰ ৰিসুং পটিসন্ধিং জনেতি, ন ইতরন্তি. যথা হি পুব্বাপরচেতনা যোপি কম্মপথপত্তস্স কম্মস্স পরিৰারভূতাএৰ পটিসন্ধিং জনেন্তি, ন ইতরা. এৰমিদংপীতি. ন হি কম্মপথসুত্তেসু সরূপতো আগতানিএৰ পটিসন্ধিং জনেন্তি. ন ইতরানীতি সক্কা নিযমেতুং. যানি পন একন্তেন পটিসন্ধিজননসামত্থিয যুত্তানি, তানেৰ তত্থ সরূপতো ৰুত্তানি. যানিপন পটিসন্ধিজননে অনেকন্তিকানি হোন্তি. তানি তত্থসরূপতো ন ৰুত্তানীতি সক্কা ৰিঞ্ঞাতুং. তথা হি পটিসম্ভিদা মগ্গট্ঠকথাযং কুসলাকুসলাপিচ পটিসন্ধিজনকাযেৰ কম্মপথাতি ৰুত্তা. ৰুত্তাৰসেসা পটিসন্ধিজননে অনেকন্তি কত্তা কম্মপথাতি ন ৰুত্তাতি ৰুত্তং. তস্মা ইদংপি পটিসন্ধিজননে অনেকন্তিকত্তা তত্থ সরূপতো ন ৰুত্তন্তিচ. যং তদা সন্নকম্মৰসেন পটিসন্ধিজনকন্তি পুব্বে ৰুত্তং. তং তত্থ সরূপতো ৰুত্তেসু তদা সন্নকম্মেসু অনুপৰিট্ঠন্তিচ সক্কা ৰত্তুন্তি. তস্স পন দুৰিধং কিচ্চং পটিসন্ধিজননং কম্মজননঞ্চাতি. তত্থ পটিজননতো কম্মজননমেৰস্স মহন্তং মহাৰিপ্ফারঞ্চ হোতীতি কত্ৰা সক্কেন দেৰানমিন্দেন কুম্ভজাতকে –

যং ৰে ৰিৰিত্ৰা দুচ্চরিতং চরন্তি,

কাযেন ৰাচায চেতসাচ;

নিরযং ৰজন্তি দুচ্চরিতং চরিত্ৰা,

তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথাতি.

এৰং তদাসন্নকম্মৰসেনেৰ তস্স অপাযগামিতা ৰুত্তা. তদুভযং পনস্স কিচ্চং গহেত্ৰা সুরামেরযপানং ভিক্খৰে আসেৰিতং.ল. সংৰত্তনিকন্তি অঙ্গুত্তরে ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. অযঞ্হিসুত্তপদেসু ধম্মতা. যদিদং সংৰত্তনিকন্তি ৰুত্তট্ঠানে যথালাভযোজনাতি. তথাহি মূলটীকাযংপুনব্ভৰংদেতিপুনব্ভৰায সংৰত্তেতীতি পাঠে কম্মসহজাতা পুনব্ভৰংদেতি. কম্মসহাযভূতা অকম্মসহজা তাপুনব্ভৰং সংৰত্তেতীতি ৰুত্তং. কেচি পন ইমমত্থং অনুপধারেত্ৰা ইমায পাল়িযা তস্স ৰিসুং একন্তকম্মপথভাৰং মঞ্ঞন্তি. যং পন কোট্ঠাসতো পঞ্চপি কম্মপথাএৰাতি অট্ঠকথাৰাক্যং. তত্থ এৰসদ্দেন তেসং চেতনাধম্মত্তা ঝানাদিকোট্ঠাসিকত্তং নিৰত্তেতি. চেতনা হি কম্মপথং পত্তাপি অপত্তাপি কোট্ঠাসতো কম্ম পথকোট্ঠাসিকাএৰ হোতীতি. তেনেৰ মূলটীকাযং কম্মপথা এৰাতি কম্মপথকোট্ঠাসিকাএৰাতি ৰুত্তং. অনুটীকাযঞ্চ কম্ম পথকোট্ঠাসিকাএৰ. ন ঝানাদিকোট্ঠাসিকাতি ৰুত্তং. কেচিপন ইমমত্থং অসল্লক্খেত্ৰা ইমিনা ৰাক্যেন তস্স ৰিসুং কম্মপথভাৰং ৰদন্তি.

খুদ্দকপাঠট্ঠকথাযং পন সব্বেনসব্বং তস্স কম্মপথভাৰো পটিক্খিত্তোযেৰ, তত্থ হি পুরিমানং চতুন্নং কাযকম্মাদিভাৰঞ্চ কম্মপথভাৰঞ্চ ৰিসুং ৰত্ৰা সুরাপানংপত্ৰা কাযকম্মমেৰাতি ৰুত্তং. এতেন ৰচীকম্মভাৰঞ্চ কম্মপথভাৰঞ্চ পটিক্খিপতীতি. ধাতুসংযুত্তট্ঠকথা যঞ্চ পটিক্খিত্তো. যথাহ-ততীযংপঞ্চকম্মৰসেন বুজ্ঝনকানং অজ্ঝাসযৰসেন ৰুত্তং. চতুত্থং সত্তকম্মপথৰসেন পঞ্চমং দস কম্মপথৰসেনাতি. তত্থ হি ততীযে সুরাপানমিস্সকত্তা পঞ্চকম্মৰসেন ইচ্চেৰ ৰুত্তং. ন পঞ্চকম্মপথৰসেনাতি. এতাসুপিচ পটিসন্ধিজননে অনেকন্তি কত্তাএৰ পটিক্খিত্তোতি ন নসক্কা ৰত্তুং এৰঞ্হি সতি সব্বা পাল়িট্ঠকথাটীকাযো সংসন্দিতা হোন্তীতি. কাযকম্মন্তি এত্থ কাযো তিৰিধো সসম্ভারকাযো পসাদকাযো চোপনকাযোতি. ইধ কাযৰিঞ্ঞত্তিসঙ্খাতো চোপনকাযো অধিপ্পেতোতি ৰুত্তং কাযৰিঞ্ঞত্তিসঙ্খাতেতি. চোপনকাযো হি কদাচি কাযঙ্গেন অত্তনোঅধিপ্পাযং পরস্স ৰিঞ্ঞা পনত্থাযপি করীযতীতি কাযৰিঞ্ঞত্তীতি ৰুচ্চতীতি. সো যেৰচ কম্মানং পৰত্তিমুখত্তা দ্ৰারন্তি কাযদ্ৰারং. তস্মিঞ্হি তেন তেন উপক্কম কিচ্চেন পৰত্তমানেএৰ জীৰিতিন্দ্রিযুপচ্ছেদাদিকিচ্চসিদ্ধিতো তংজন কস্স চেতনাধম্মস্স আযূহন কিচ্চনিব্বত্তিচ কাযকম্মনাম লাভোচ হোতীতি. তস্মিং কাযদ্ৰারে. এত্থচ যস্মাসব্বানিপি কম্মানি পুব্বঙ্গমভূতেন সম্পযুত্তমনেন ৰিনা নসিজ্ঝন্তি. মনোপুব্বঙ্গমা ধম্মা. মনোসেট্ঠা মনোমযাতি হি ৰুত্তং. ধম্মাতি চেত্থ সুচরিতদুচ্চরিতধম্মা ৰুচ্চন্তি. তস্মা মনোদ্ৰারং সব্বকম্মসাধারণত্তা কম্মানি ৰিসেসেতুং নসক্কোতি. অসাধারণভূতা পন কাযৰচীযো এৰ সকোন্তি. যস্মাচ পুরিমানি সত্তৰিধানি কম্মানি কেৰলং মনোমত্তেন নসিজ্ঝন্তি. তংসমুট্ঠিতেহি পন কায ৰচীপযোগেহি এৰ সিজ্ঝন্তি. তস্মা তেএৰ তেসং কম্মানং পৰত্তিমুখসঙ্খ্যং গচ্ছন্তীতি ৰুত্তং কাযদ্ৰারেতি. পরতো ৰচীদ্ৰারেতি চ.

যস্মা পন কাযদ্ৰারে ৰুত্তিতো কাযকম্মং নাম. ৰচীদ্ৰারে ৰুত্তিতো ৰচীকম্মংনামাতি এত্তকমত্তে ৰুত্তে পাণাতিপাতাদীনি তীণি কাযকম্মংনাম. মুসাৰাদাদীনি চত্তারি ৰচীকম্মংনামাতি এৰং দ্ৰারেন কম্মানং নামৰৰত্থানং অসিদ্ধং সিযা. কথং. যদা হি পুরিমানি দ্ৰে আণত্তিৰসেন অপ্পকেন ৰচীদ্ৰারে ভিজ্ঝন্তি. তদা তানি কাযকম্মন্তি নামং জহেয্যুং. ৰচীকম্মন্তি সঙ্খ্যং গচ্ছেয্যুং কস্মা ৰচীদ্ৰারে ৰুত্তিতো ৰচীকম্মংনামাতি ৰুত্তত্তা. দ্ৰেৰা নেসং নামানি ভৰেয্যুং. উভযদ্ৰারেসুপি সন্দিস্সনতো. যদাপন মজ্ঝিমানি চত্তারি হত্থমুট্ঠাদিৰসেন অপ্পকেন কাযদ্ৰারে সিজ্ঝন্তি. তদা তানিপি ৰচীকম্মন্তি নামং জহেয্যুং. কাযকম্মন্তি সঙ্খ্যং গচ্ছেয্যুং. কস্মা কাযদ্ৰারে ৰুত্তিতো কাযকম্মংনামাতি ৰুত্তত্তা. দ্ৰেৰা নেসং নামানি ভৰেয্যুং. উভযদ্ৰারেসুপি সন্দিস্সনতো. এৰঞ্চসতি পাণাতিপাতো.ল. মিচ্ছাচারোচেতি কাযকম্মংনামাতি ইদং ৰৰত্থানমেৰ নিরত্থকং সিযা. তথা পরতো মুসাৰাদো.ল. প্পলাপোচেতি ৰচীকম্মংনামাতি. বাহুল্লৰুত্তিতোতি ৰুত্তেপন একমেকেন বাহুল্লসদ্দেন ছব্বিধানি তানি ৰজ্জানি ৰজ্জেত্ৰা ৰুত্তপ্পকারং দ্ৰারেন কম্মৰৰত্থানং সিদ্ধং ভৰতি. যথা ৰনচরকো সঙ্গামাৰচরোতি.

মনোকম্মানি পন দ্ৰারন্তরেসু চরন্তানিপি চরণমত্তানি এৰ হোন্তি. ন দ্ৰারন্তরানি তেসং কম্মসিদ্ধিযা অঙ্গং হোন্তি. তস্মা তানি ৰিসুং কতানীতি ৰেদিতব্বং. যস্মা পন কাযদ্ৰারস্স কাযোতি নামং অনেকেসু সুত্তসহস্সেসু সযমেৰ সিদ্ধং পাকটঞ্চ. তথা ৰচীদ্ৰারস্স ৰাচাতি নামং. কুসলাকুসল জৰনচিত্তসঙ্খাকস্স মনোদ্ৰারস্সচ মনোতি নামং. তস্মা সব্বত্থ কাযদ্ৰারং ৰচীদ্ৰারং মনোদ্ৰারন্তি ৰুত্তে কম্মেন দ্ৰারস্স ৰৰত্থান কিচ্চংনাম নত্থি. যত্থ পন কাযকম্মদ্ৰারং ৰচীকম্মদ্ৰারং মনোকম্মদ্ৰারন্তি আগতং. তত্থেৰ দ্ৰারকথাদীসু কম্মেন দ্ৰারৰৰত্থানংপি ৰিসুং ৰত্তব্বং হোতীতি দট্ঠব্বং.

[১৫৩] এতেন যং ৰুত্তং ৰিভাৰনিযং

‘‘কাযকম্মস্সচ পৰত্তিমুখভূতং কাযদ্ৰারন্তি ৰুচ্চতীতি’’. তং পটিক্খিত্তং হোতি.

[১৫৪] যঞ্চ তত্থ

‘‘তথা মুসাৰাদাদিং কাযৰিকারেন করোন্তস্স ৰচীকম্মং কাযদ্ৰারেপি পৰত্ততীতি কম্মেন দ্ৰারৰৰত্থানংপি নসিযাতি’’ ৰুত্তং. তংপি ন যুজ্জতি.

ন হি কাযৰিকারেন করীযমানং ৰচীকম্মং কাযদ্ৰারে পৰত্তমানংপি তস্স দ্ৰারস্স নামং ভিন্দিতুংৰা অত্তনো নামং দাতুংৰা সক্কোতি. সভাৰ সিদ্ধত্তা তস্স নামস্সাতি.

[১৫৫] এতেনেৰ যঞ্চ তত্থ

ৰুত্তং ‘‘তথা কাযকম্মমেৰ যেভুয্যেন কাযদ্ৰারে পৰত্ততি. ন ইতরানি. তস্মা কাযকম্মস্স যেভুয্যেন এত্থেৰ পৰত্তনতো কাযকম্মদ্ৰারভাৰো সিদ্ধো. ব্রাহ্মণগামাদীনং ব্রাহ্মণগামাদি ভাৰোৰিযাতি’’. তংপি পটিক্খিত্তং হোতি.

ন হি কাযকম্মদ্ৰারন্তি নামং ইধ ৰুত্তং অত্থীতি. [কাযকম্মং]

১৪৯. মুসাতি অভূতত্থে নিপাতো. মুসা ৰদন্তি এতেনাতি মুসাৰাদো. ৰিসতি পরেসং অঞ্ঞমঞ্ঞসম্মোদভাৰসঙ্খাতং সামগ্গিরসং সংচুণ্ণেতি পরিভিন্দতি মিথু ভেদং করোতি এতাযাতি পিসুণা. অত্তনো পিযভাৰং পরেসঞ্চ মিত্তসুঞ্ঞভাৰং করোতি এতাযাতিৰা পিসুণা. নিরুত্তিনযেন. ৰদন্তি এতাযাতি ৰাচা. পিসুণাচ সা ৰাচাচাতি পিসুণৰাচা. যেন সুয্যতি, তস্স হদযং ফরমানা উসতি দহতীতি ফরুসা. ফরুসাচ সা ৰাচাচাতি ফরুসৰাচা. সাধুজনেহি অধিগন্তব্বং সংসুখং হিতঞ্চ ফলতি ৰিসরতি ৰিনাসেতি হিতসুখমগ্গং ভিন্দতীতি সম্ফং. তংৰা ফলতি ভিজ্জতি এতেনাতি সম্ফং. অত্থধম্মাপগতস্স পটিভাণচিত্তস্স ভারতযুদ্ধসীতাহরণা দিকস্স ৰাচা ৰত্থুমত্তস্সেতং নামং. যত্থ দিট্ঠধম্মহিতবুদ্ধিযাৰা সম্পরাযিক হিতবুদ্ধিযাৰা উপাযদীপকং কিঞ্চি অত্থধম্মৰিনযপদং নত্থি. সম্ফং পলপন্তিপকারেন কথযন্তি এতেনাতি সপ্ফপ্পলাপো. তত্থ পরস্সৰিসং ৰাদনপুরেক্খারেন ৰিসং ৰাদক কাযৰচীপযোগসমুট্ঠাপিকা অকুসলচেতনা মুসাৰাদো. সো পরস্স অত্থভঞ্জনকোৰ কম্মপথভেদো. ইতরো কম্মমেৰ. এত্থ চ কম্ম পথোতি পটিসন্ধিজনকানং কম্মানং উট্ঠানমুখমগ্গো ৰুচ্চতি. যথা হি রজানং উট্ঠানপদেসো রজপথোতি ৰুচ্চতি. তথা লোকে সন্দিস্সমানেসু সত্তানং কাযৰচীচিত্তাভিসঙ্খরণকিচ্চেসুযেহি কিচ্চেহি পটিসন্ধিজনকানি কম্মানি উট্ঠহন্তি. যেসুৰা কিচ্চেসু তানি উট্ঠহন্তি পৰত্তন্তি. তানি কাযৰচীচিত্তা ভিসঙ্খরণকিচ্চানি পটিসন্ধিজনকানং কম্মানং উট্ঠানমুখমগ্গত্তা কম্মপথোতি ৰুচ্চন্তি. কতমানি পন তানীতি. অঙ্গসম্পন্নানি অকুসলেসু পাণঘাত কিচ্চাদীনি কুসলেসু তব্বিরমণকিচ্চাদীনি দসৰিধানি কিচ্চানীতি. কম্মানিযেৰ সুগতিদুগ্গতীনং তদুপ্পজ্জনকসুখদুক্খানঞ্চ পথভূতত্তা কম্মপথোনামাতিপি ৰদন্তি.

পরস্স ভেদপুরেক্খারেন ভেদককাযগচীপযোগসমুট্ঠা পিকা সংকিলিট্ঠচেতনা পিসুণাৰাচা. সাপি পরে ভিন্নেযেৰ কম্মপথভেদো. অভিন্নে কম্মমেৰ. পরস্স মম্মচ্ছেদককায ৰচীপযোগসমুট্ঠাপিকা দুট্ঠচেতনা ফরুসৰাচা. এত্থচ মরন্তি সত্তা, মরণমত্তংৰা দুক্খং নিগচ্ছন্তি এতস্মিং ঘট্টিযমানেতি মম্মং. দুট্ঠৰণো. মম্মং ছিন্দতি ভিন্দতি ঘট্টেতীতি মম্মচ্ছেদকো. ৰণঘট্টনপযোগো. ইধ পন মম্মংৰিযাতি মম্মং. জাতিআদীসু দসসু অক্কোসৰত্থূসু যংকিঞ্চি. মম্মচ্ছেদকোতি জাতিআদীসু ঘট্টন ৰসেন পৰত্তো ফরুস কাযৰচী পযোগো. অয মত্থো সীলক্খন্ধ টীকা ৰসেন ৰেদিতব্বো. অথৰা. মমাযতীতি মমো. মিত্তো. মমস্স ভাৰো মম্মং. মেত্তাচিত্তং. মম্মং ছিন্দতীতি মম্মচ্ছেদকো. অযংপি অক্কোসিতব্বস্স সম্মুখাএৰ কম্মপথভেদোতি কেচি. পরম্মুখাপীতি অপরে. যথা পন পরং অক্কোসিত্ৰা খমাপেন্তস্স খমাপনকম্মং পরস্স দূরে ঠিতস্সপি মতস্সপি সম্পজ্জতি. এৰং অক্কোসনকম্মংপীতি দীঘমজ্ঝিমটীকাকারা ইচ্ছন্তি. অক্কোসাধিপ্পাযেন চণ্ডা মহিংসী তং অনুবন্ধতূতিৰা চোরা তং খণ্ডা খণ্ডিকং করোন্তূতিৰা মুদ্ধা তে ফলতু সত্তধাতিৰা এৰমাদিনা নযেন পরং অভিসপন্তস্সপি কম্মপথভেদো হোতিযেৰাতিচ ৰদন্তি.

অনত্থৰিঞ্ঞাপন কাযৰচীপযোগ সমুট্ঠাপিকা পাপচেতনা সম্ফপ্পলাপো. সোপি ভারতযুদ্ধ সীতাহরণাদিকেসু পটিভাণচিত্তেসু ৰাচাৰত্থুমত্তেসুএৰ কম্মপথভেদো. সোচখো পরে তং অনত্থং সচ্চতো গণ্হন্তেযেৰ. অগণ্হন্তে পন কম্মমেৰ. তথা রাজকথাদীসু দ্ৰত্তিংস তিরচ্ছান কথাপভেদেসুপি কম্মমেৰ. তঞ্চ খো তদস্সাদৰসেন কথেন্তস্সেৰ. অত্থধম্মৰিনযনিস্সিতং কত্ৰা কথেন্তস্স পন সব্বংপি সত্থকমেৰ হোতীতি ৰেদিতব্বং. ৰচীকম্মন্তি এত্থ ৰচীতি ৰাচাযেৰ. সা চতুব্বিধা সদ্দৰাচা ৰিরতিৰাচা চেতনাৰাচা চোপনৰাচাতি. ইধ পন সদ্দসহিতা ৰচীৰিঞ্ঞত্তিসঙ্খাতা চোপন ৰাচা অধিপ্পেতাতি ৰুত্তং ৰচীৰিঞ্ঞত্তিসঙ্খাতেতি. চোপনৰাচা হি কদাচি ৰাচঙ্গেন অত্তনো অধিপ্পাযং পরস্স ৰিঞ্ঞাপনত্থাযপি করীযতীতি ৰচীৰিঞ্ঞত্তীতি ৰুচ্চতীতি. সাযেৰচ কম্মানং পৰত্তি মুখত্তা দ্ৰারন্তি ৰচীদ্ৰারং. তায হি তংতংৰচীপযোগকিচ্চেন পৰত্তমানায এৰ ৰিসংৰাদনাদিকিচ্চসিদ্ধিতো তংসমুট্ঠাপকস্স চেতনাধম্মস্স আযূহনক্রিযানিব্বত্তিচ ৰচীকম্মনামলাভোচ হোতীতি. তস্মিং ৰচীদ্ৰারে. যমেত্থ ৰত্তব্বং, তং কাযকম্মে ৰুত্তমেৰাতি. [ৰচীকম্মং]

১৫০. অভিজ্ঝাযন্তি অস্সাদমত্তে অট্ঠত্ৰা পরভণ্ডস্স অত্তনো পরিণামনৰসেন অতিরেকতরং ঝাযন্তি নিজ্ঝাযন্তি এতাযাতি অভিজ্ঝা. ব্যাপাদেন্তি পরসত্তে ৰিনাসং আপন্নে কত্ৰা চিন্তেন্তি এতেনাতি ব্যাপাদো. মিচ্ছাদিট্ঠীতি এত্থ মিচ্ছাতি ৰিপরীতত্থে নিপাতো. অত্থিদিন্নন্তিআদিনযপৰত্তং সব্বং সপ্পুরিস মগ্গং সপ্পুরিসপঞ্ঞত্তং ভিন্দিত্ৰা নত্থি দিন্নন্তিআদিনযেন তব্বিপরী ততো পস্সন্তি এতাযাতি মিচ্ছাদিট্ঠি. তত্থ পরসন্তকং দিস্ৰা কেৰলং অস্সাদনাভিনন্দনরজ্জনমত্তেসু অট্ঠত্ৰা অহোৰত ইদং মমস্সাতি এৰং অত্তনো কত্ৰা চিত্তেন পরিণামেন্তস্সেৰ অভিজ্ঝাকম্মপথভেদো হোতি. পরসন্তকভাৰেযেৰ থপেত্ৰা লাভাৰতিমে. যে ঈদিসং পরিভুঞ্জন্তি. অহোৰতাহংপি তাৰকালিকং পরিভুঞ্জেয্যং. যাচিত্ৰাৰা কিণিত্ৰাৰা অত্তনো করেয্যং. অঞ্ঞংৰা ঈদিসং লভেয্যন্তি এৰং অস্সাদেন্তস্স কম্মমেৰ. ৰুত্তঞ্হেতং অট্ঠকথাসু পরভণ্ডৰত্থুকে হি লোভে উপ্পন্নেপি ন তাৰ কম্মপথভেদো হোতি. যাৰ ন অহোৰত ইদং মমস্সাতি অত্তনো পরিণামেতীতি. অন্তমসো ডংসমকসাদিকেপি আরব্ভ ইমে নস্সন্তু ৰিনস্সন্তু. অহোৰতিমে নস্সেয্যুং ৰিনস্সেয্যুং. অৰড্ঢিতাৰা ভৰেয্যুং চিরংৰা নতিট্ঠেয্যুং. কদাৰা নস্সন্তি ৰিনস্সন্তীতি এৰং পর সত্তস্স খন্ধজীৰৰিনাসং চিন্তেন্তস্সেৰ ব্যাপাদো. ইতরো কম্মমেৰ. ৰুত্তঞ্হেতং পরসত্তৰত্থুকে হি কোধে উপ্পন্নেপি ন তাৰ কম্মপথভেদো হোতি. যাৰ ন অহোৰতাযং উচ্ছিজ্জেয্য ৰিনাসেয্যাতি তস্স ৰিনাসং চিন্তেতীতি. কম্মস্সৰা কম্মৰিপাকস্সৰা সব্বসো পটিবাহিকা নত্থিকাহে তুকাক্রিযৰসেন তিৰিধা নিযত মিচ্ছাদিট্ঠিএৰ কম্মপথভেদো. দসৰত্থুকমিচ্ছাদিট্ঠি পন নত্থিকদিট্ঠিপভেদাএৰ. সব্বঞ্ঞুদেসনং পটিবাহিত্ৰা পৰত্তা অরিট্ঠকণ্টকাদীনং দিট্ঠিযোপি কম্মপথাএৰাতি ৰদন্তি. ৰীসতিৰত্থুকা সক্কাযদিট্ঠিৰা দ্ৰাসট্ঠিদিট্ঠিগতানিৰাকম্মমেৰাতি.

নিযতাতি চেত্থ যথা তীণি লক্খণানি যত্তকং পস্সিত্ৰা সদ্ধাধিমোক্খেন সন্নিট্ঠানং গচ্ছন্তস্স চিত্তুপ্পাদো অত্তনো অনন্তরং ফলদাননিযমেন নিযতো হোতি. তত্তকং পস্সন্তো কুসলেসু ধম্মেসু নিযামং ওক্কমতীতি ৰুত্তো. তথাদিট্ঠিট্ঠা নানি কারণ পটিরূপকানি যত্তকং পস্সিত্ৰা মিচ্ছাধিমোক্খেন সন্নিট্ঠানং গচ্ছন্তস্স চিত্তুপ্পাদোচুতিঅনন্তরেফলদাননিযমেন নিযতো হোতি. তত্তকং পস্সিত্ৰা সন্নিট্ঠানং গচ্ছন্তো অকুসলেসু ধম্মেসু নিযামং ওক্কমতি, অতেকিচ্ছোনাম হোতি. তথা পন অপস্সিত্ৰা কেৰলং মিচ্ছাধিমোক্খমত্তেন এৰমেৰ ভৰিস্সতীতি সন্নিট্ঠানং গন্ত্ৰা সকং আচরিযকং সমযং পগ্গণ্হিত্ৰা ঠিতো অতেকিচ্ছোনাম নহোতি. কস্মা, ফলদান নিযমাভাৰাতি. অযঞ্চ অত্থো মিচ্ছত্তত্তিকেন দীপেতব্বো. তত্থ হি ফলদান নিযমৰসেনেৰ উভিন্নংপি সম্মত্তমিচ্ছত্তধম্মানং নিযতসঞ্ঞাপটিলাভো অট্ঠকথাযং ৰুত্তোতি. সুত্তন্তসংৰণ্ণনাসু পন গহণনিযমৰসেনাপি তস্সা নিযতভাৰো ৰুত্তোতি.

অঞ্ঞত্রাপিৰিঞ্ঞত্তিযাতি ৰিঞ্ঞত্তিদ্ৰযেন ৰিনাপি. ৰিঞ্ঞত্তিদ্ৰযং অসমুট্ঠাপেত্ৰাপীতি অত্থো. অপিসদ্দেন পন ৰিঞ্ঞত্তিদ্ৰযেন সহাপীতি দস্সেতি. ইমানি হি তীণি কম্মানি যদা কাযঙ্গৰা চঙ্গানি অচোপেত্ৰা মনস্মিংএৰ সিজ্ঝন্তি. তদাৰিঞ্ঞত্তিযা ৰিনাৰ পৰত্তন্তি. যদা পন তানি চোপেত্ৰা কাযৰচীদ্ৰারেসু সিজ্ঝন্তি, তদা ৰিঞ্ঞত্তিযা সহেৰ পৰত্তন্তীতি. এতেন ইমেসং তীসুপি দ্ৰারেসু পৰত্তিং দীপেতি. এৰংসন্তেপি ইমানি মনোদ্ৰারেএৰ বহুলং পৰত্তন্তি. কাযৰচীদ্ৰারেসু পন অপ্পকমেৰ পৰত্তন্তীতি ৰুত্তং মনস্মিংযেৰবাহুল্লৰুত্তিতোতি. তত্থ মনস্মিং যেৰাতি কুসলা কুসলজৰনচিত্তসঙ্খাতে মনোদ্ৰারেএৰ. এতেন পুরিমেসুপি কাযদ্ৰারে ৰচীদ্ৰারেতি পদেসু এৰসদ্দসম্ভৰো দীপিতো হোতি. এৰঞ্হি সতি তত্থপি দ্ৰারেন কম্মৰৰত্থানং সুট্ঠুতরং উপপন্নং হোতীতি. ইতরথা উপলক্খণাদিৰসেন অত্থন্তরপসঙ্গোপি সিযাতি. অপিচ, ইধ এৰসদ্দেন অযংপি ৰিসেসত্থো দীপিতো হোতি. পাণৰধাদীসু হি ৰধামি নং অৰহরামি ন ন্তিআদিনা সংৰিধানাকারেন পৰত্তা চেতযিতক্রিযাএৰ পধানং হোতি. সাচ কাযৰচীপযোগেহি ৰিনা নসিজ্ঝতি. তস্মা তেসু কায ৰচী পযোগা কম্মসিদ্ধিযা একং অঙ্গং হোন্তি. তং সহজাতাচ অভিজ্ঝাদযো চেতনাপক্খিকাএৰ হুত্ৰা অব্বোহারিকত্তং গচ্ছন্তি. পরভণ্ডা ভিজ্ঝাযনাদীসু পন অভিজ্ঝাদীনং অত্তপধানানং কাযৰচীদ্ৰারেসু পৰত্তানংপি কায ৰচীপযোগাকম্মসিদ্ধিযা অঙ্গমেৰ নহোন্তি. তথা চিন্তাপৰত্তি মত্তেনেৰ তত্থ কম্মসিদ্ধিতো. ইতি ইমেসু কম্মেসু কায ৰচীদ্ৰারানং সব্বেনসব্বং অঙ্গভাৰপটিক্খিপনত্থং মনস্মিং যেৰাতি এৰ গহণং ইধেৰ কতন্তি দট্ঠব্বং. তেসু পন দ্ৰারেসু পৰত্তিমত্ত সব্ভাৰং সন্ধায বাহুল্লসদ্দোপি ইধ গহিতোতি.

[১৫৬] যং পন ৰিভাৰনিযং

‘‘ৰিঞ্ঞত্তিসমুট্ঠাপক চিত্তসম্পযুত্তাচেত্থ অভিজ্ঝাদযো চেতনাপক্খিকাৰ হোন্তীতি’’ ৰুত্তং. তং ইধ ন যুজ্জতি.

ন হি ৰিঞ্ঞত্তিসমুট্ঠাপকচিত্তসম্পযুত্তাপি কেৰলং মনোকম্ম কিচ্চৰিসেসেন পৰত্তমানা অভিজ্ঝাদযো চেতনাপক্খিকা হোন্তি. চেতনাএৰ পন অভিজ্ঝাদিপক্খিকা হোতীতি. [মনোকম্মং]

১৫১. এত্থ চ দসন্নংপি ইমেসং কম্মপথানং পুব্বাপরচেতনাযো পটিসন্ধিআকড্ঢনে অনেকন্তিকপক্খং গতাতি পটিসম্ভিদা মগ্গটীকাযং ৰুত্তা. তস্মা তাপি ইমং সত্তং মারেস্সামি ইমং ভণ্ডং অদিন্নং আদিযিস্সামীতিআদিনা নযেন আদিতো পট্ঠায পৰত্তা বলৰপচ্চযে লদ্ধা পটিসন্ধিং আকড্ঢন্তি. অলদ্ধা নাকড্ঢন্তীতি যুত্তা. যানি পন কুসলাকুসলানি কম্মপথভেদং অপ্পত্তানি হোন্তি. তানি কাযদ্ৰারে দিস্সমানানি কাযকম্মানিনাম হোন্তি. ৰচীদ্ৰারে দিস্সমানানি ৰচীকম্মানিনাম. সুদ্ধে মনোদ্ৰারে দিস্সমানানি মনোকম্মানিনামাতি ৰেদিতব্বানীতি. দোসমূলেনাতি দোসসঙ্খাতমূলেন দোসমূলকচিত্তেনাতি দ্ৰিধা অত্থো. তত্থ পুরিমো ব্যাপাদৰজ্জেহি দ্ৰীহি যুজ্জতি, পচ্ছিমো তীহিপি. লোভমূলেনাতি এত্থ এসনযো. তত্থাপিতি পুরিমো অভিজ্ঝাৰজ্জেহি দ্ৰীহি যুজ্জতি. পচ্ছিমো তীহীতি. দ্ৰীহি মূলেহীতি কদাচি দোসমূলেন কদাচি লোভমূলেনাতি এৰং দ্ৰীহি মূলেহি সম্ভৰন্তি. মোহো পন সব্বসাধারণত্তা ৰিসেসকরো ন হোতীতি ইধ ন গহিতো.

[১৫৭] যং পন ৰিভাৰনিযং

‘‘নিধিপাঠকপমাণতো দুট্ঠনিগ্গহত্থং পরসন্তকং হরন্তানং রাজূনং ব্রাহ্মণানঞ্চ সব্বমিদং ব্রাহ্মণানং রাজূহি দিন্নং. তেসং পন সব্বদুব্বলভাৰেন অঞ্ঞে ভুঞ্জন্তি. অত্তসন্তকমেৰ ব্রাহ্মণা পরিভুঞ্জন্তীতি এৰমাদীনি ৰত্ৰা সকসঞ্ঞায এৰ যংকিঞ্চি হরন্তানং কম্মফলসম্বন্ধাপৰাদীনঞ্চ মোহমূলেনা’’তি ৰুত্তং. তং ইধ ন যুজ্জতি.

সহজাতমূলঞ্হি ইধ অধিপ্পেতং অসাধারণভূতঞ্চ. তেসঞ্চ তথাহরন্তানং হরণং হরণকালে কদাচিদোসমূলেন কদাচি লোভমূলেনাতি এৰং দ্ৰীহি মূলেহি এৰ সম্ভৰতীতি. যো পন মোহো মহাসম্মতাদীনংধম্মিকরাজূনং কালে পৰত্তং পোরাণক নিধিসত্থং থপেত্ৰা পচ্ছা অধম্মিকানংরাজূনং কালে পৰত্তেসু যেভুয্যেন অধম্মিকেসু ধম্মসত্থ রাজসত্থ সঙ্খাতেসু নিধিপাঠেসু ধম্মিকসঞ্ঞীনং রাজূনং উপ্পন্নো. যোচ রাজূনং অভিসেককালে দিন্নঞ্ঞেৰসমণব্রাহ্মণানংতিণকট্ঠোদকন্তি ৰচনং উপাদায সব্বমিদং ব্রাহ্মণানং রাজূহি দিন্নন্তি এৰং সঞ্ঞীনং ব্রাহ্মণানং উপ্পন্নো. যোচ নত্থি সুকত দুক্কটানং কম্মানং ফলং ৰিপাকোতি এৰং দিট্ঠিকানং কম্মফলসম্বন্ধা পৰাদীনং উপ্পন্নো. সোসব্বোপি উপনিস্সযমোহো নাম হোতি. সো ইধ নাধিপ্পেতো. ইতরথা লোভো নিদানং কম্মানং সমুদযায. দোসো নিদানং কম্মানং সমুদযায. মোহো নিদানং কম্মানং সমুদযাযাতি ৰচনতো সব্বেপি অকুসলকম্ম পথাতি মূলকাএৰ ইধ ৰত্তব্বা সিযুন্তি. এৰংপনেত্থ ৰত্তব্বং সিযা, কম্মেসুচ কম্মফলেসুচ সঞ্জাতকঙ্খানং জনানং কঙ্খা পরিযুট্ঠান চিত্তেনসহেৰতদনুরূপানিঅদিন্নাদানাদীনি চত্তারিকম্মানি করোন্তানং তানি কম্মানি সুদ্ধেন মোহমূলেন জাযন্তীতি. এৰঞ্হি সতি পরতো ৰিচিকিচ্ছা চেতনায পটিসন্ধিজনকেসু গহণংপি উপপন্নং হোতীতি. [অকুসলকম্মং].

১৫২. কামাৰচরকুসলংপি কাযদ্ৰারে পৰত্তং কায কম্মন্তি এত্থ দ্ৰে পরিযাযা ৰেদিতব্বা. কথং, ৰক্খমানেসু হি পুঞ্ঞক্রিযৰত্থূসু যংকিঞ্চি পুঞ্ঞক্রিযৰত্থুং কাযঙ্গং চোপেত্ৰা পৰত্তিতং কাযকম্মং নাম. ৰাচঙ্গং চোপেত্ৰা পৰত্তিতং ৰচীকম্মং নাম. কাযঙ্গ ৰাচঙ্গানি অচোপেত্ৰা মনোদ্ৰারেএৰ পৰত্তিতং মনোকম্মং নামাতি অযমেকো পরিযাযো. অযং পন মেত্তং কাযকম্মং পচ্চুপট্ঠিতং হোতি সব্রহ্মচারীসু আৰিচেৰ রহো চ. মেত্তং ৰচীকম্মং পচ্চুপট্ঠিতং হোতি সব্রহ্মচারীসু আৰিচেৰ রহোচ. মেত্তং মনোকম্মং পচ্চুপট্ঠিতং হোতি সব্রহ্মচারীসু আৰিচেৰ রহোচাতিচ. সব্বং কাযকম্মং ঞাণপুব্বঙ্গমং ঞাণানুপরিৰত্তং. সব্বং ৰচীকম্মং ঞাণপুব্বঙ্গমং ঞাণানুপরিৰত্তং. সব্বং মনোকম্মং ঞাণপুব্বঙ্গমং ঞাণানুপরিৰত্তন্তি চ.

পদক্খিণং কাযকম্মং, ৰাচাকম্মং পদক্খিণং;

পদক্খিণং মনোকম্মং, পণীহিতে পদক্খিণে তিচ.

এৰমাদীসু সুত্তপদেসু আগতো. অপিচ, অট্ঠসালিনিযং সকলায নৰকম্মদ্ৰারকথায অযমত্থো দীপেতব্বো. তত্থ হি দানমযংপি কাযৰচী মনোকম্মৰসেন তিধা ৰিভত্তং. তথা সীলমযং ভাৰনামযঞ্চাতি. যস্মিং পন দুস্সিল্যে পৰত্তমানে কাযো অপরিসুদ্ধো হোতি. কাযসংৰরো ভিজ্জতি. যং পন কুসলং পৰত্তমানং তদঙ্গপহানাদিৰসেন তং দুস্সিল্যং পজহিত্ৰা কাযদ্ৰারং সোধযমানং কাযসংৰরং পূরযমানং পৰত্ততি. তং কাযচোপন রহিতংপি কাযঙ্গ সংৰরণ কিচ্চত্তা কিচ্চসীসেন কাযদ্ৰারে পৰত্তং কাযকম্মংনাম. কাযসুচরিতন্তিপি ৰুচ্চতি. এত্থচ তং দুস্সিল্যং পজহিত্ৰাতি যস্মিং চিত্তে উপ্পজ্জমানে পাণঘাতাদিকং কাযদুস্সিল্যং উপ্পজ্জেয্য. তস্স চিত্তস্স উপ্পজ্জিতুং অপ্পদানৰসেন তং কাযদুস্সিল্যং পজহিত্ৰা. কাযদ্ৰারং সোধ যমানন্তি যস্মিং দুস্সিল্যে উপ্পজ্জমানে কাযঙ্গং অসুদ্ধং হোতি. তস্স উপ্পজ্জিতুং অপ্পদানৰসেন কাযদ্ৰারং সোধযমানং. কাযসংৰরং পূরযমানন্তি সযং কাযঙ্গসংৰরণকিচ্চসম্পাদনেন কাযসংৰরং পূরেন্তন্তি অত্থো. ৰচীকম্মেপি এসেৰ নযো. অৰযেসং পন সব্বংপি কল্যাণকম্মং তীসু দ্ৰারেসু পৰত্তংপি মনোদ্ৰারংএৰ সোধযমানং মনোসংৰরংএৰ পূরযমানং পৰত্ততীতি মনোদ্ৰারে পৰত্তং মনোকম্মংনাম. মনোসুচরিতন্তিপি ৰুচ্চতি. অযমেকো পরিযাযো. অযং পন অনেকসতেসু কম্মপথসুত্তেসু আগতো. অপিচ, অট্ঠসালিনিযং সকলায দ্ৰারকথাক অযমত্থো দীপেতব্বোতি. ইমেসু পন দ্ৰীসু পরিযাযেসু সত্তুসাসনে কল্যাণধম্মপূরণংনাম যাৰদেৰ পাপধম্মপহানত্থায এৰ হোতীতি পচ্ছিমোযেৰ পধানন্তি ৰেদিতব্বোতি. দিয্যতি এতেনাতি দানং. ৰত্থুপরিচ্চাগচেতনা. সীলযতীতি সীলং. কায ৰচীকম্মানি সাৰজ্জানি নীৰারেত্ৰা অনৰজ্জানি সুসমাহিতানি কত্ৰা সম্মাদহতি থপেতি, উপরিমে কুসলধম্মেচ উপধারেতি. তেসং পতিট্ঠা হুত্ৰা ধারেতীতি অত্থো. ভাৰেন্তি এতাযাতি ভাৰনা. অধিকুসলধম্মে অনুপ্পন্নেৰা উপ্পাদেন্তি উপ্পন্নেৰা ৰড্ঢেন্তীতি অত্থো. অপচাযন্তি এতেনাতি অপচাযনং. পূজেন্তি কাযৰাচাহি অত্তানং নীচৰুত্তিং দস্সেন্তীতি অত্থো.

ৰিসেসেন আৰরন্তি উস্সুক্কং আপজ্জন্তীতি ব্যাৰটানং ভাৰো কম্মংৰা ৰেয্যাৰচ্চং. পজ্জিত্থাতি পত্তি. অত্তনি লদ্ধপুঞ্ঞকোট্ঠাসস্স নামং. পাপীযতীতিৰা পত্তি. পরেহি অনুমোদন্তেহি লদ্ধব্বস্স পুঞ্ঞানিসন্দস্সেতং নামং. পত্তিং দদন্তি এতেনাতি পত্তিদানং. তদেৰ পরেহি দিন্নং অনুমোদন্তি. সাধুকারং দদন্তি এতেনাতি পত্তানুমোদনং. ধম্মং সুণন্তি এতেনাতি ধম্মসৰনং. ধম্মং দেসেন্তি এতাযাতি ধম্মদেসনা. অত্থি দিন্নং, অত্থি যিট্ঠং, অত্থি হুতং, অত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৰিপাকোতিআদিনা দসৰত্থুকং সম্মাদিট্ঠিং উজুং করোন্তি এতেনাতি দিট্ঠিজুকম্মং. সব্বানি পন তানি পুনেন্তি চিত্তসন্তানং সোধেন্তি এতেহীতি পুঞ্ঞানি. পূজনীযভাৰং নিব্বত্তেন্তীতি পুঞ্ঞানীতিপি ৰদন্তি. তানিএৰ অৰস্সং কত্তব্বট্ঠেন ক্রিযানিচাতি পুঞ্ঞক্রিযানি. তানিযেৰ সুখৰিসেসানং অধিট্ঠানট্ঠেন ৰত্থূনিচাতি পুঞ্ঞক্রিযৰত্থূনীতি. এত্থ একমেকং তিৰিধং হোতি পুরিমং মজ্ঝিমং পচ্ছিমন্তি. তত্থ দানে তাৰ পটিগ্গাহকস্স পরিচ্চাগকরণং মজ্ঝিমংনাম. ততো পুব্বে ইমিনা পচ্চযেন দানমযং পুঞ্ঞং পৰত্তযিস্সামীতি এৰং পচ্চযুপ্পাদনতো পট্ঠায দানং আরব্ভ দানং উদ্দিস্স তীসু দ্ৰারেসু পৰত্তা কুসলচেতনা পুরিমংনাম. পচ্ছা ভাগে পন অত্তনা দিন্নদানং আরব্ভ পুনপ্পুনং অত্তমনচিত্তং উপ্পাদেন্তস্স পৰত্তা কুসলচেতনা পচ্ছিমংনামং. সব্বংপি চেতং অকুসলে ৰুত্তনযেন বলৰপচ্চযে লদ্ধা পটিসন্ধিং দেতি. অলদ্ধা ন দেতীতি ৰেদিতব্বং.

পুন হীন মজ্ঝিমপণীতৰসেন তিৰিধং হোতি. তত্থ হীনেন ছন্দেন চিত্তেন ৰীরিযেন ৰীমংসাযৰা পৰত্তিতং হীনং, মজ্ঝিমেন ছন্দাদিনা পৰত্তিতং মজ্ঝিমং, পণীতেন পণীতং. যসকামতাযৰা পৰত্তিতং হীনং. পুঞ্ঞফলকামতাযৰা পৰত্তিতং মজ্ঝিমং. কত্তব্বমে ৰিদন্তি অরিযভাৰং নিস্সায পৰত্তিতং পণীতং. অত্তুক্কংসন পরৰম্ভনাদীহি উপক্কিলিট্ঠংৰা হীনং. অনুপক্কিলিট্ঠং লোকিযসুখভাগিতায পৰত্তিতং মজ্ঝিমং. মগ্গফলসুখভাগিতায পৰত্তিতং পণীতং. তণ্হাৰসেনৰা ভৰভোগত্থায পৰত্তিতং হীনং. অত্তনো ৰিমোক্খত্থায পৰত্তিতং মজ্ঝিমং. সব্বসত্তৰিমোক্খত্থায পৰত্তিতং পারমিতাদানং পণীতন্তি অযমত্থো ৰিসুদ্ধিমগ্গে সীলনিদ্দেসং নিস্সায ৰেদিতব্বোতি. যথা চেত্থ, এৰং সেসেসুপিযথা সম্ভৰং তিকদ্ৰযং ৰিভজিত্ৰা ৰত্তব্বন্তি. তত্থ সীলং নামভিক্খুসীলং, ভিক্খুনিসীলং, সামণেরসীলং, গহট্ঠসীলন্তি চতুব্বিধং হোতি. তত্থ পুরিমানং দ্ৰিন্নং সমাদানকিচ্চং কম্মৰাচায সিদ্ধংহোতি. অন্তিমৰত্থুঅজ্ঝাপন্নেনৰা সিক্খাপচ্চক্খানেনৰা কম্মৰাচায ভিন্নায সব্বং সমাদানং ভিন্নং হোতি. সব্বানি উপসম্পন্ন সীলানি ভিন্নানি হোন্তি. তদা ভিক্খুপটিঞ্ঞং অৰিজহিত্ৰা ঠিতো দুস্সীলোনাম হোতি. থপেত্ৰাপন অন্তিমৰত্থুং অঞ্ঞসিক্খা পদানি ৰীতিক্কমন্তস্স যং ৰীতিক্কমতি. তস্মিংযেৰ সংৰরভেদো হোতি. ন সমাদান ভেদো. ন হি তং পুন কম্মৰাচায সমাদাতব্বন্তি অত্থীতি. পটিকম্মং করোন্তস্স পন সংৰরো পাকতিকো হোতি. সঞ্চিচ্চ ৰীতিক্কমন্তোৰা পটিকম্মং অকরোন্তোৰা অলজ্জীনাম হোতি. ন দুস্সীলোতি. এসনযো সামণেরসীলেপি. তত্থ পন সরণগমনেনেৰ সমাদানংসিদ্ধং হোতি. লিঙ্গনাসনঙ্গং কত্ৰা সরণগমনে ভিন্নে সব্বং সমাদানং ভিজ্জতি. ইতরেসু পন যং ৰীতিক্কমতি, তস্মিংযেৰ সংৰরভেদো হোতীতি ৰেদিতব্বং.

গহট্ঠসীলে পন পকতি গহট্ঠানং গহণৰসেনেৰ সমাদানং সিদ্ধং হোতি. তস্মা একতোগণ্হন্তে সব্বানি সমাদিন্নানি হোন্তি. একস্মিংচ ভিন্নে সব্বানি ভিন্নানি হোন্তি. সব্বানি পুন সমাদাতব্বানি. ৰিসুং ৰিসুং গণ্হন্তে পন যং ৰীতিক্কমতি, এতদেৰভিজ্জতি. তদেৰ পুন সমাদাতব্বং হোতীতি. পরিচ্ছিন্নকালা তিক্কমনে পন সব্বং সমাদানং ৰূপসম্মতিযেৰ. দুস্সীলভাৰো পনেত্থ পঞ্চন্নং নিচ্চসীলানং ভেদেন ৰেদিতব্বো. নিচ্চানিচ্চেসু পন যং নিচ্চমেৰ ৰট্টতি. অনিচ্চং নৰট্টতি সাৰজ্জং হোতি. তং নিচ্চসীলং নাম. যং পন নিচ্চংপি ৰট্টতি. মহন্তং পুঞ্ঞাভিসন্দং হোতি. অনিচ্চংপি ৰট্টতি সাৰজ্জং ন হোতি. তং অনিচ্চসীলংনাম. তত্থ ভিক্খু ভাৰে ঠিতস্স ভিক্খুসীলং সামণেরভাৰে ঠিতস্স সামণেরসীলং পকতিগহট্ঠানংপঞ্চসীলং পব্বজিতসঙ্খেপগতানং উপাসকানং তাপসপরিব্বাজকানঞ্চ দসসীলং নিচ্চসীলংনাম. তেসঞ্হি তং তং যথাসকং সীলং নিচ্চং সুদ্ধং কত্ৰা রক্খিতুমেৰ ৰট্টতি. অরক্খন্তানং ভিক্খুভাৰাদিকো সাৰজ্জো হোতি অসুদ্ধো. কস্মা, অত্তনো অনুরূপস্স আচারস্স ৰিপত্তিতো. পকতিগহট্ঠানং পন অট্ঠঙ্গুপোসথসীলং অনিচ্চসীলংনাম. তঞ্হি তেসং ৰুত্তনযেন নিচ্চংপি ৰট্টতি. অনিচ্চংপি ৰট্টতি. তথা দসসীলঞ্চ. তঞ্হি পকতি গহট্ঠানং অনিচ্চসীলমেৰ হোতি. গিহিনিৰত্থং পহায কাসাযৰত্থধারণেন পব্বজিতসঙ্খেপগতানং এৰ নিচ্চসীলং. যথা হি পকতিমনুস্সানং পঞ্চসীলং সমাদিন্নংপি অসমাদিন্নংপি নিচ্চং রক্খিতুমেৰ ৰট্টতি. ৰীতিক্কমিতুং নৰট্টতি. তথা পব্বজিতৰেসধারীনং দসসীলং সমাদিন্নংপি অসমাদিন্নংপি নিচ্চং রক্খিতুমেৰ ৰট্টতি. ৰীতিক্কমিতুং নৰট্টতি. ৰেসধারণেন সহ সিদ্ধত্তাতি.

উপরি ৰুচ্চমানা সমথৰিপস্সনাৰসেন দুৰিধা ভাৰনা ভাৰনানাম. সা ইধ অপ্পনং অপত্তাৰ অধিপ্পেতা. ধম্মৰিনযপরি যত্তিযা সহ অনৰজ্জকম্মসিপ্পৰিজ্জাঠানেসু পরিচযকরণ চেতনাপি এত্থেৰ সঙ্গয্হতি. রতনত্তযে পন মাতাপিতূসু কুলেজেট্ঠেসু আচরিযেসু ধম্মিকসমণব্রাহ্মণেসু অঞ্ঞেসুচ গুণৰযৰুদ্ধেসু যথারহং পচ্চুট্ঠানং ৰন্দনং অঞ্জলিকরণং সামিচিকরণং ৰত্তপটিৰত্তকরণন্তি এৰমাদিসব্বং অপচাযনংনাম. তেসঞ্ঞেৰ অঞ্ঞেসঞ্চ আগন্তুকগমিকঅদ্ধিকানং গিলানানং জিণ্ণানং কিচ্চ করণীযেসু সব্রহ্মচারীনং চীৰরকম্মাদীসু পরেসং তংতংপুঞ্ঞ কম্মেসুচ পরিসুদ্ধেন হিতফরণচিত্তেন অত্তনোকিচ্চেসু ৰিয কাযৰাচাহি ৰাযামকরণং ৰেয্যাৰচ্চংনাম. অত্তনা কতস্স যস্সকস্সচি পুঞ্ঞস্স পরেহি সাধারণকরণং পত্তিদানংনাম. পরেহি দিন্নায পত্তিযা অনুমোদনং অত্তমনতাপৰেদনং পত্তা নুমোদনংনাম. অদিন্নস্স পুঞ্ঞস্স অনুমোদনং পন অনুমোদনমেৰ হোতি. ন পত্তানুমোদনং. পত্তিযাএৰ অভাৰতো. পত্তিচ দুৰিধা উদ্দিসিকা অনুদ্দিসিকাতি. তত্থ অত্তানং উদ্দিসিকং অনুমোদন্তস্সেৰ দিট্ঠধম্মৰেদনীযং জাতন্তি ৰেদিতব্বং. ইদং পন দ্ৰযং দানপুঞ্ঞেসুএৰ ৰিসেসতো পাকটং. তঞ্হি উদ্দিসকং কত্ৰা দেৰতানংৰা পরদত্তুপজীৰিপেতানংৰা ৰেমানিকপেতানংৰা ৰিনিপাতিকাসুরানংৰা দিন্নং অনুমোদিতঞ্চ তেসং তঙ্খণেএৰ দিট্ঠধম্ম ৰেদনীযং জাতন্তি. অত্থহিত পটিসংযুত্তায ধম্মকথায যোনিসো মনসিকারে ঠত্ৰা সৰনঞ্চ কথনঞ্চ ধম্মসৰনং ধম্ম দেসনাচনাম. নিরৰজ্জকম্মসিপ্পৰিজ্জাঠানানং সৰনকথনচেতনাচ এত্থেৰসঙ্গয্হন্তি.

নত্থি দিন্নং নত্থিযিট্ঠন্তিআদিনযপৰত্তায দসৰত্থুকায মিচ্ছা দিট্ঠিযাৰা ইস্সরনিম্মানাদিদিট্ঠিযাৰা দিট্ঠমঙ্গলাদিদিট্ঠিযাৰা ৰিসুদ্ধং কত্ৰা তেহি তেহি ৰত্থূহিৰা যুত্তীহিৰা কারণেহিৰা কম্মসকতা ঞাণসঙ্খাতায সম্মাদিট্ঠিযা ৰোদানকরণং দিট্ঠুজুকম্মংনামাতি. যত্থ পন তিৰিধমেৰ পুঞ্ঞক্রিযৰত্থু আগতং. তত্থ পত্তিদানানুমোদনানি দানে সঙ্গয্হন্তি. ইস্সামচ্ছেরানং পটিপক্খভাৰেন তং সভাৰত্তা. অপচাযনৰেয্যাৰচ্চানি সীলে সঙ্গয্হন্তি. তেসং চারিত্ত সীলত্তা. সেসানি তীণি ভাৰনামযে সঙ্গয্হন্তি. তং সভাৰত্তা. কম্মট্ঠানৰিনিমুত্তো ধম্মোনাম নত্থীতি হি ৰুত্তং. দিট্ঠুজুকম্মঞ্চ ঞাণ ৰড্ঢনমেৰাতি. তীস্ৰেৰৰা এতং সঙ্গয্হতি. দিট্ঠুজুকম্মং সব্বেসং নিযম লক্খণন্তিতি অট্ঠকথাযং ৰুত্তং. সতিযেৰ হি কম্মসকতাঞাণে দানাদীনি তীণি সম্পজ্জন্তীতি. মনোকম্মমেৰাতি মনস্মিংএৰ কম্মপথ কিচ্চসিদ্ধিতো মনোকম্মংএৰ.

[১৫৮] ৰিভাৰনিযং পন

‘‘ৰিঞ্ঞত্তিসমুট্ঠাপকত্তা ভাৰেন কায দ্ৰারাদীসু অপ্পৰত্তনতোতি’’ ৰুত্তং. তং ন সুন্দরং.

ন হি ৰিঞ্ঞত্তিসমুট্ঠাপকং অভিঞ্ঞাকুসলং কাযদ্ৰারাদীসু পৰত্তমানংপি কাযৰচীকম্মসঙ্খ্যং গচ্ছতি, কাযৰাচানং কম্মপথ অঙ্গভাৰাসম্ভৰতোতি. তঞ্চ ভাৰনামযন্তি দানসীলৰসেন অপ্পৰত্তনতো. কেৰলং ভাৰনাকম্মৰিসেসত্তা তঞ্চ মহগ্গত কুসলং ভাৰনাকম্ম মেৰ হোতি. যং পন পটিসম্ভিদা মগ্গে পথমজ্ঝানেন নীৰরণানং. দুতীযেন ৰিতক্কৰিচারানং. ততীযেন পীতিযা. চতুত্থেন সুখদুক্খানং পহানং সীলং. ৰেরমণি সীলং. চেতনা সীলং. সংৰরো সীলং. অৰীতিক্কমো সীলন্তি ৰুত্তং. তং পরিযাযেন ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. অপ্পনাপত্তন্তি ভাৰনা বলেন আরম্মণে অনুপৰিসিত্ৰা অচলট্ঠিতিভাৰেন পৰত্তনতো অপ্পনাপত্তং কম্মং হোতি.

[১৫৯] ৰিভাৰনিযং পন

‘‘পুব্বভাগপৰত্তানং কামাৰচরভাৰতোতি’’ কারণং ৰুত্তং. তং ন সুন্দরং.

ন হি তেসং কামাৰচরতামত্তং অপ্পনাপত্তিযা কারণং হোতীতি. ঝানঙ্গভেদেনাতি ৰুত্তং. ঝানভেদেনাতি পন ৰত্তব্বং. ঝানঙ্গভেদেনাতিৰা ঝানঙ্গসমুদাযভেদেনাতি অত্থো, ঝানভেদেন ইচ্চেৰ ৰুত্তং হোতি. কুসলকম্মং

১৫৩. এত্থাতি এতস্মিং পাকট্ঠানচতুক্কে. উদ্ধচ্চরহিতন্তি উদ্ধচ্চসহগতচেতনাৰজ্জিতং. কস্মা পন উদ্ধচ্চচেতনা ইধ পজ্জিতাতি. পটিসন্ধিঅনাকড্ঢনতো. কথং ৰিঞ্ঞাযতীতি চে. ধম্মসঙ্গহে দস্সনেন পহাতব্বেসু তং অৰত্ৰা ভাৰনায পহাতব্বেসু এৰ ৰুত্তত্তা. যথাহ-চত্তারো দিট্ঠিগতসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা ৰিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, ইমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বাতিচ, উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, ইমেধম্মা ভাৰনাযপহা তব্বাতিচ, সেসা পন চত্তারো দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা দ্ৰে পটিঘসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদাচ সিযা দস্সনেনপহাতব্বা সিযা ভাৰনায পহাতব্বাতি তত্থ ৰুত্তা. কথঞ্চ ৰিঞ্ঞাযতি. যো দস্সনেনপহাতব্বেসু ন ৰুত্তো, সো অকুসলধম্মো পটিসন্ধিং নাকড্ঢতীতি. পট্ঠানে দস্সনেনপহাতব্বধম্মেসুএৰ নানাক্খণিক কম্মপচ্চযস্স উদ্ধটত্তা ইতরত্থ তস্স অনুদ্ধটত্তাতি. যথাহ-সহজাতা দস্সনেনপহাতব্বা চেতনা সম্পযুত্তকানং ধম্মানং চিত্তসমুট্ঠানানঞ্চ রূপানং কম্মপচ্চযেনপচ্চযো. নানাক্খণিকা দস্সনেন পহাতব্বা চেতনা ৰিপাকানং খন্ধানং কটত্তাচ রূপানং কম্মপচ্চযেন পচ্চযোতিচ সহজাতা ভাৰনায পহাতব্বা চেতনাসম্পযুত্তকানংধম্মানং চিত্তাসমুট্ঠানানঞ্চরূপানং কম্মপচ্চযেন পচ্চযোতিচ. নচ নানাক্খণিক কম্মপচ্চযসত্তিযা ৰিনা ৰিপাকুপ্পাদনংনাম অত্থীতি. যদিএৰং সা পৰত্তিৰিপাকংপি নজনেতীতি সক্কা ৰত্তুন্তিচে.ন. পটিসম্ভিদাৰিভঙ্গে তস্সা ৰিপাকস্স উদ্ধটত্তা. যথাহ-কতমে ধম্মা অকুসলা. যস্মিং সমযে অকুসলং চিত্তং উপ্পন্নং হোতি উপেক্খাসহগতং উদ্ধচ্চসম্পযুত্তং রূপারম্মণংৰা.ল. ইমে ধম্মা অকুসলা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা. তেসং ৰিপাকে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদাতি. তেনাহ পৰত্তিযং পন সব্বংপি দ্ৰাদসৰিধন্তিআদি.

[১৬০] যং পন ৰিভাৰনিযং

‘‘অধিমোক্খৰিরহেন সব্বদুব্বলংপি ৰিচিকিচ্ছাসহগতং পটিসন্ধিং আকড্ঢতি. অধিমোক্খসম্পযোগেন ততো বলৰন্তংপি উদ্ধচ্চসহগতং নাকড্ঢতীতি’’ ৰুত্তং. তং ন সুন্দরং.

ন হি অধিমোক্খৰিরহমত্তেন ৰিচিকিচ্ছাসহগতং সব্বদুব্বলন্তিচ অধিমোক্খসম্পযোগমত্তেন উদ্ধচ্চসহগতং ততো বলৰন্তন্তিচ সক্কা ৰত্তুং. সত্থরি কঙ্খতি ধম্মে কঙ্খতীতি এৰমাদিনা নযেন ৰুত্তায ৰিচিকিচ্ছায অত্তনো ৰিসযে মহাহত্থিনাগস্স ৰিয বলৰতরত্তা অতিৰিয কাল়কধম্মত্তাচাতি. তথা হিসা একন্তেন দস্সনেনপহাতব্বেসু পধানভাৰেন ৰুত্তা. ততোযেৰচ পটিসন্ধিআকড্ঢনংপি তস্সা ৰিঞ্ঞাতব্বং হোতীতি. সভাৰৰিরুদ্ধত্তাযেৰ পন ৰিচিকিচ্ছাসহগতং অধিমোক্খরহিতং হোতীতি যুত্তং. তস্মা উদ্ধচ্চসহগতমেৰ সব্বদুব্বলন্তি ৰেদিতব্বং. সব্বত্থাপীতি সুগতিদুগ্গতিৰসেন সব্বস্মিংপি. যথারহন্তি তেসু লোকেসু লদ্ধৰত্থুদ্ৰারানুরূপং. ৰিপচ্চতীতি ৰিপাচেতি ৰিপক্কভাৰং আপাদেতি. সব্বংপিৰাদ্ৰাদসৰিধং অকুসলকম্মং সত্তা কুসলপাকানি হুত্ৰা ৰিপচ্চতি, ৰিপক্কভাৰং গচ্ছতীতি অত্থো.

যস্মা কুসলকম্মানি অপাযভূমিযংপি পৰত্তিযং মহাসম্পত্তিযো সমুট্ঠাপেত্ৰা মহিদ্ধিকানং নাগসুপণ্ণাদীনং সন্তানে সযমেৰ অত্তনোৰিপাকস্স ওকাসং কত্ৰা সুখৰিপাকং জনযন্তি. অঞ্ঞেসংপি আপাযিকানং তেন তেন কারণেন ইট্ঠারম্মণ সমাযোগে সতি অত্তনো ৰিপাকস্স ওকাসং লভিত্ৰা সুখৰিপাকং জনযন্তি. তস্মা তথাপৰত্তিযঞ্চাতিআদি মাহ. ন হি তানি সুখৰিপাকানি অকুসকম্মস্স ৰিপাকানি ভৰিতুং অরহন্তি. ৰুত্তেঞ্হেতং ৰিভঙ্গে অট্ঠানমেতং অনৰকাসো, যং কাযদুচ্চরিতস্স ইট্ঠো কন্তো মনাপো ৰিপাকো নিব্বত্তেয্যাতিআদি. তত্থ মহাৰিপাকানি সুগতি কামলোকে অহেতুকানি অট্ঠপি সব্বস্মিং কামলোকে তেসুচ পঞ্চচক্খুৰিঞ্ঞাণ সোতৰিঞ্ঞাণ সম্পটিচ্ছন সন্তীরণ যুগল়ানি রূপলোকে ৰিপচ্চতীতি ৰুত্তং যথারহং ৰিপচ্চতীতি. রূপাৰচর কুসলঞ্হি কম্মসমুট্ঠানরূপানি জনযন্তংপি সযং ৰিপচ্চমানং আরম্মণন্তরে অঞ্ঞভূমিক ৰিপাকভাৰেন নৰিপচ্চতি. কামৰিরাগভাৰনাভাৰেন পন অপ্পনাপত্ত কম্ম ৰিসেসত্তা কামতণ্হায অৰিসযভূতে নিমিত্তা রম্মণে অত্তনা সব্বসো সদিসেন মহগ্গতভাৰপত্তেন রূপ ৰিপাকভাৰেনেৰ ৰিপচ্চতি. তস্মা রূপলোকেপি তানি পঞ্চৰিপাকানি কামাৰচরকুসলস্সেৰাতি ৰেদিতব্বানীতি. দ্ৰীসু কম্মস্স ৰিপচ্চনট্ঠানেসু পটিসন্ধিনাম মহন্তংঠানং হোতি. তস্মা তদা ৰিপচ্চন্তং কম্মং অত্তনো সামত্থিযানুরূপং নাতিহীনং ৰিপাকং জনেতুং সক্কোতি. পৰত্তিযং পন নানাঠানেসু নানাকিচ্চেহি ৰিপচ্চতি. তস্মা তদা ৰিপচ্চন্তং কম্মং অত্তনো সামত্থিযানুরূপং ৰিপচ্চেতুং নসক্কোতি. পঞ্চৰিঞ্ঞাণট্ঠানাদীসু পরিত্তকেসু ৰিপচ্চমানং ঠানা নুরূপং ৰিপচ্চতি. তদারম্মণট্ঠানে ৰিপচ্চমানং যেভুয্যেন জৰনা নুরূপং ৰিপচ্চতি. তস্মা সোল়সকমগ্গো দ্ৰাদসকমগ্গো অহেতু কট্ঠকন্তি এৰংএকেকস্স কম্মস্স ৰিপাকপ্পভেদো পৰত্তোতিতং পভেদংদস্সেতুং তত্থাপীতিআদিমাহ.

কুসলং দুৰিধং সম্পজানকতং অসম্পজানকতন্তি. তত্থ কম্মা যূহনকালে অন্তমসো হেট্ঠা ৰুত্তং দিট্ঠুজুকম্মঞাণংপি সুট্ঠু যোজেত্ৰা কতং সম্পজানকতংনাম. যথাহ-কম্মঞ্চ কম্মফলঞ্চ সদ্দহিত্ৰা কতং সম্পজানকতং নামাতি. দিট্ঠুজুকম্মঞাণ মত্তংপি অযোজেত্ৰা তং অসম্পজানকতং নাম. যথাহ-কম্মংপি কম্মফলম্পি অজানিত্ৰা কতং অসম্পজানকতং নামাতি. তত্থ সম্পজানকতং তিহেতুকং হোতি. অসম্পজানকতং দুহেতুকং. যথাহ-সম্পজানকরণং পন চতুঞাণসম্পযুত্তেহি হোতি. অসম্পজান করণং চতূহি ঞাণৰিপ্পযুত্তেহীতি. তত্থ একমেকং উক্কট্ঠং ওমকন্তি দুৰিধং হোতি. তত্থ কুসলসমযে পরিযুট্ঠিতে নীৰরণধম্মেৰা অত্তুক্কংসন পরৰম্ভনাদিকে পাপধম্মেৰা সুট্ঠু সোধেত্ৰা কতং উক্কট্ঠং নাম. অসোধেত্ৰা কতং তেহিৰোকিণ্ণং ওমকংনাম. অপিচ, যং কত্ৰা পচ্ছা লাভা ৰত মে. নচ ৰত মে অলাভা. সুলদ্ধং ৰত মে. নচ ৰত মে দুল্লদ্ধং. যস্স মে ঈদিসং পুঞ্ঞং পসুতন্তি এৰং পুনপ্পুনং অনুমোদিতং. তং উক্কট্ঠং. যং কত্ৰা পচ্ছা যেনকেনচি কারণেন দুট্ঠুকতং মযাতি ৰিপ্পটিসারো উপ্পজ্জতি. তংওমকং. এৰং চতুব্বিধস্স কম্মস্স ৰসেন চতুব্বিধং ৰিপাক কোট্ঠাসং ৰিভজিত্ৰা দস্সেতুং তথাপীতিআদি মাহ. তত্থাপীতি তস্মিং কামাৰচরকুসলেপি. তিহেতুকমুক্কট্ঠন্তি উক্কট্ঠভূতং পণীতভূতং চতুব্বিধং তিহেতুকং. তিহেতুকপটিসন্ধিন্তি চতুব্বিধং তিহেতুক পটিসন্ধিৰিপাকং. এত্থচ একচেতনা একমেৰ পটিসন্ধিং দেতি. পৰত্তিৰিপাকং পন অসঙ্খ্যেয্যেসুপি ভৰেসু দেতিযেৰ. এত্থ সিযা –

একপুপ্ফং যজিত্ৰান, সহস্সকপ্পকোটিযো;

দেৰেসুচ মনুস্সেসু, সেসেন পরিনিব্বুতোতি হি ৰুত্তং.

তস্মা একা চেতনা একমেৰ পটিসন্ধিং দেতীতি ইদং ন যুজ্জতীতি. ন ন যুজ্জতি. পুব্বাপরচেতনাহি সদ্ধিং সহস্সকপ্প কোটি পরিমাণস্স ৰত্তব্বত্তা. চিত্তঞ্হিনাম একচ্ছরক্খণেপি অনেকসত সহস্স কোটিসঙ্খং উপ্পজ্জতি. ততোচিরতরেকালেৰত্তব্বমেৰ নত্থীতি. সহস্স কপ্পকোটিযোতি চ সহস্সআযুকপ্পকোটিযো সহস্স অত্তভাৰকোটিযোতি নেত্তিঅট্ঠকথাযং ৰুত্তং. পুব্বাপরচেতনানঞ্চ পটিসন্ধিদানভাৰো কোসলসংযুত্তকেন দীপেতব্বো. একপিণ্ডপাতদানস্মিংহি একাচেতনাদ্ৰে পটিসন্ধিযো ন দেতি. পুব্বপচ্ছিমচেতনাৰসেন সত্তক্খত্তুং সগ্গে সত্তক্খত্তুং সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তোতি হি সংযুত্তট্ঠকথাযং ৰুত্তং. তিহেতু কংপি কম্মং পটিপক্খেহি অভিভুয্যমানং ৰিহতসামত্থিযং হুত্ৰা তিহেতুকৰিপাকং জনেতুং ন সক্কোতি. নচ তং অতিদুব্বলংপি সমানং কোসল্লসঙ্খাতেন ঞাণেন যুত্তত্তা অতিব্যামুল়্হপচ্চয ভূহং জচ্চন্ধাদিৰিপত্তিসহিতং অহেতুকৰিপাকং জনেতীতি ৰুত্তং তিহেতুকমোমকন্তিআদি. দ্ৰাদসৰিপাকানিৰিপচ্চতি. অযং দ্ৰাদ সকমগ্গোনাম অহেতুকৰিপাকানেৰ ৰিপচ্চতি. ইদং অহেতু কট্ঠকংনাম. এৰং তিপিটকচূল়নাগত্থেরৰাদৰসেন ৰিপাকপ্পৰত্তিং দস্সেত্ৰা ইদানি মোরৰাপিৰাসি মহাদত্তত্থেরৰাদং দস্সেতুং গাথমাহ. সো হি থেরোৰিপাকানং অসঙ্খারিকতা সসঙ্খারিকতাচ কম্মৰসেনেৰ সিদ্ধাপি কত্ৰা অসঙ্খারং কম্মং সসঙ্খারৰিপাকানি ন পচ্চতি. সসঙ্খারংকম্মং অসঙ্খারৰিপাকানি নৰচ্চতীতি ৰদতি.

যথা মুখনিমিত্তং নাম মুখে সন্নিসিন্নে সন্নিসীদতি. চলন্তে চলতি. এৰং পযোগেন অসাধনীযানং ৰিপাকানং তিক্খমন্দতা ৰিসেসভূতো সঙ্খারভেদো কম্মৰসেনেৰ ৰত্তব্বো. ন পযোগৰসেন. ইতরথা কম্মৰিসেসেন তিক্খমন্দজাতানং তেসং সন্নিহিতপচ্চযমত্তেন মন্দতিক্খতাপত্তিনাম সিযাতি. অহেতু কৰিপাকানং পন পরিদুব্বলত্তা অপরিব্যত্তোৰ তিক্খমন্দতা ৰিসেসোতি উভযকম্মনিব্বত্তন্তি অধিপ্পাযো. যস্মা পন তেসং সসঙ্খারাসঙ্খারভাৰো পটিসন্ধিৰসেনৰা তদারম্মণৰসেনৰা উপ্পত্তিকালে পুব্বপযোগসঙ্খাতস্স পচ্চযৰিসেসস্স ভাৰাভাৰেন ৰত্তুং যুত্তো. ন কম্মাগমনৰসেন, ন হি কম্মভৰে সঙ্খারো ভৰন্তরে ৰিপাকানি ৰিসেসেতুং যুত্তো. তস্মা ইমং ৰাদং কেচিৰাদংনাম করোন্তো কেচনাতি আহ.

ইমস্মিং কেচিৰাদে অসঙ্খারিককম্মে সসঙ্খারিক ৰিপাকানি সসঙ্খারিককম্মেচ অসঙ্খারিকৰিপাকানি ৰজ্জেত্ৰা চতূসু তিহে তুকুক্কট্ঠেসু কম্মেসু অসঙ্খারিকদ্ৰযে ৰিপাকানি পটিসন্ধিযং দ্ৰে, পৰত্তিযং দ্ৰাদস. সসঙ্খারিকদ্ৰযে পটিসন্ধিযং দ্ৰে, পৰত্তিযং দ্ৰাদস. চতূসু দ্ৰিহেতুকোমককম্মেসু অসঙ্খারিকদ্ৰযে পটিসন্ধিযং দ্ৰে, পৰত্তিযং দস. সসঙ্খারিকদ্ৰযে পটিসন্ধিযং দ্ৰে, পৰত্তিযং দস. তথা চতূসু দ্ৰিহেতুকুক্কট্ঠেসু. চতূসু দ্ৰিহেতুকোমকেসু পন পটিসন্ধিযং একং অহেতুকং পৰত্তিযং অট্ঠঅহেতুকানীতি এৰং ৰিপাকানং দ্ৰে দ্ৰাদসকমগ্গা চত্তারো দসকমগ্গা একং অহেতুকট্ঠকঞ্চ হোন্তি, তংসব্বং সঙ্গহেত্ৰা দস্সেতুং তেসন্তি গাথমাহ.

তেসন্তি তেসং কেসঞ্চি থেরানং ৰাদে. অট্ঠসালিনিযং পন তিহেতুকেন কম্মেন পটিসন্ধিতিহেতুকাৰ হোতি. ন দুহেতুকা নচঅহেতুকা. দুহেতুকেন কম্মেন পটিসন্ধি দুহেতুকাপি হোতি অহেতুকাপি. তিহেতুকা পন নহোতীতি এৰং পৰত্তো মহাধম্মরক্খিতত্থেরৰাদোপি আগতো. তত্থ যথা দুহেতুকেন হীনেন কম্মেন অহেতুকা পটিসন্ধি অৰস্সং ইচ্ছিতব্বা হোতি. তথা তিহেতুকেনপি হীনেন কম্মেন দুহেতুকাপি পটিসন্ধি অৰস্সং ইচ্ছিতব্বাযেৰাতি কত্ৰা ইধ অযংৰাদো থেরেন ন গহিতোতি ৰেদিতব্বো. পটিসম্ভিদামগ্গে পন-গতিসম্পত্তিযা ঞাণসম্পযুত্তে অট্ঠন্নং হেতূনং পচ্চযা উপপত্তি হোতি. কুসলস্স কম্মস্স জৰনক্খণে তযো হেতূ কুসলা. নিকন্তিক্খণে দ্ৰে হেতূ কুসলা. পটিসন্ধিক্খণে তযো হেতূ অব্যাকতাতিচ গতি সম্পত্তিযা ঞাণ ৰিপ্পযুত্তে ছন্নং হেতূনং পচ্চযা উপপত্তি হোহি. কুসলস্স কম্মস্স জৰনক্খণে দ্ৰে হেতূ কুসলা. নিকন্তিক্খণে দ্ৰে হেতূ অকুসলা. পটিসন্ধিক্খণে দ্ৰে হেতূ অব্যাকতাতিচ এৰং তিহেতুকেন কম্মেন পটিসন্ধি তিহেতুকাৰ ৰুত্তা. দ্ৰিহেতুকেন কম্মেন দ্ৰিহেতুকাৰ. ন পন গতিসম্পত্তিযা ঞাণৰিপ্পযুত্তে সত্তন্নং হেতূনং পচ্চযাতিআদিনা তিহেতুকেন কম্মেন দ্ৰিহেতুকা পটিসন্ধি ৰুত্তা. নচ চতুন্নং হেতূনং পচ্চযাতিআদিনা দ্ৰিহেতুকেন কম্মেন অহেতুকা পটিসন্ধীতি.

তত্থ পন তীসু খণেসু সহজাত হেতূনং ৰসেন হেতু মূলকোৰ অযং দেসনাৰারোতি কত্ৰা অনোকাসতায অহেতুকপটিসন্ধি তত্থ নৰুত্তা. ন পন অলব্ভমানতায. দ্ৰিহেতুক পটিসন্ধি পন অনোকাসাযেৰ নহোতি. অলব্ভ মানত্তাযেৰ সা নৰুত্তাতি সক্কা ৰিঞ্ঞাতুং. তস্মা যুত্তিতো পাল়িযেৰ বলৰতরাতি কত্ৰা মহাধম্মরক্খিতত্থেরৰাদোৰ পাল়িযা সমেতীতি পটিসম্ভিদামগ্গট্ঠকথাযং ৰুত্তো. টীকাকারা পন কম্মসরিক্খক ৰিপাকদস্সনত্থং সাৰসেস পাঠোৰ মহাথেরেন ৰুত্তোতি ইচ্ছন্তি. এৰঞ্চ কত্ৰা অট্ঠসালিনিযংপি তিপিটকচূল়নাগত্থেরৰাদোৰ পমাণং কত্ৰা ৰুত্তোতি.

ৰিভাৰনিযং ইদানি একায চেতনায দ্ৰাদসৰিপাকানি এত্থেৰ দসকমগ্গোপি অহেতুকট্ঠকম্পিতি আগতস্স মোরৰাপিৰাসি মহাধম্মরক্খিতত্থেরস্সাতি পাঠো.

মোরৰাপিৰাসিমহাদত্তত্থেরস্সাতি পন ৰত্তব্বো. মহাধম্ম রক্খিতত্থেরৰাদোপি পন এত্থ একদেসেন সঙ্গহিতোযেৰ. তস্মিংপি হি অসঙ্খারিকং কম্মং অসঙ্খারিকৰিপাকমেৰ দেতি. নো সসঙ্খারিকং. সসঙ্খারিকং কম্মং সসঙ্খারিকৰিপাকমেৰ দেতি. নো অসঙ্খারিকন্তি আগতমেৰাতি. [কামাৰচরকম্মং]

১৫৪. রূপাৰচরকম্মে পরিত্তন্তি দুৰিধং পরিত্তং অপগুণতা যৰা হীনতাযৰা. তত্থ যং পণীতেহি ছন্দাদীহি যুত্তংপি অভাৰিতং হোতি পটিলদ্ধমত্তং, তং অপগুণতায পরিত্তংনাম. যং সন্ধায যং অপগুণং হোতি, উপরি ঝানস্স পচ্চযো ভৰিতুং ন সক্কোতি, ইদং পরিত্তংনামাতি অট্ঠসালিনিযং ৰুত্তং. যং পন সুভাৰিতংপি সমানং হীনেহি ছন্দাদীহি যুত্তং হোতি. তং হীনতায পরিত্তংনাম. যং সন্ধায যস্স আযূহনক্খণে ছন্দোৰা হীনো হোতি. ৰীরিযংৰা, চিত্তংৰা, ৰীমংসাৰা, তং হীনংনামাতি তত্থেৰ ৰুত্তং. মজ্ঝিমংপি দুৰিধং. তত্থ নাতিপগুণ তায মজ্ঝিমং সন্ধায নাতিসুভাৰিতো মজ্ঝিমোতি ৰিসুদ্ধিমগ্গে ৰুত্তং. মজ্ঝিমেহি ছন্দাদীহি যুত্ততায মজ্ঝিমং সন্ধায যস্স আযূহনক্খণে তে ধম্মা মজ্ঝিমা হোন্তি. তং মজ্ঝিমন্তি অট্ঠ সালিনিযং ৰুত্তং. পণীতংপি দুৰিধং. তত্থ অতিপগুণতায পণীতং সন্ধায সুভাৰিতো ৰসিপ্পত্তো পণীতোতি ৰিসুদ্ধিমগ্গে ৰুত্তং. পণীতেহি পন ছন্দাদীহি যুত্ততায পণীতং সন্ধায যস্স আযূহনক্খণে তে ধম্মা পণীতা হোন্তি. তং পণীতন্তি অট্ঠসালিনিযং ৰুত্তং. তত্থ যানি অপগুণতাদি ৰসেন পরিত্তাদীনি ৰুত্তানি, তানি ইধ নাধিপ্পেতানি. যানি পন হীনাদীহি ছন্দাদীহি যুত্ততায পরিত্তাদীনি ৰুত্তানি, তানেৰ ইধাধিপ্পেতানি. ইমানেৰ হি তিৰিধাসু ভূমীসু তিৰিধং ব্রহ্মুপপত্তিভেদং সাধেন্তীতি. ইত্থীনং ঝানেসু ৰসীপত্তানংপি ছন্দাদীনং অপণীততায মহাব্রহ্মেসু অনুপ্পজ্জনঞ্চেত্থ সাধকং. তেনেৰচ অট্ঠকথাযং ছন্দাদিৰসেন সিদ্ধানি হীন মজ্ঝিম পণীতানি অট্ঠারসপভেদেন ৰিভজিত্ৰা ইমানি অট্ঠারস কম্মদ্ৰারানি নাম ইমেহি পভাৰিতত্তা ইমেসং ৰসেন অট্ঠারসখত্তিযা অট্ঠারস ব্রাহ্মণা অট্ঠারস ৰেস্সা অট্ঠারস সুদ্দা অট্ঠচত্তা লীস গোত্ত চরণানি ৰেদিতব্বানীতি ৰুত্তং. এতেন হি দেৰানংপি ব্রহ্মূনংপি লব্ভমানং উপপত্তিভেদং উপলক্খেতীতি.

[১৬১] ৰিভাৰনিযং পন

‘‘পটিলদ্ধমত্তং অনাসেৰিতং পরিত্তন্তি অৰিসেসতোৰ অট্ঠকথাযং ৰুত্তং. তথা নাতি সুভাৰিতং অমরিপুণ্ণৰসীভাৰং মজ্ঝিমং. অতিৰিযসুভাৰিতং পন সব্বসো পরিপুণ্ণ ৰসীভাৰং পণীত’’ন্তি ৰুত্তং. তং সব্বং ইধ নযুজ্জতিযেৰ.

তঞ্হি উপরি ঝানস্স পচ্চযো ভৰিতুং সমত্থাসমত্থংৰা হান ভাগিযতাদি ৰিসেসং ৰা সন্ধায ৰুত্তং. ন পন উপপত্তি ভেদজনক ৰিসেসন্তি.

[১৬২] যঞ্চ তত্থ

‘‘আচরিযেন পনেত্থ পরিত্তংপি ঈসকং লদ্ধাসেৰনমেৰ অধিপ্পেতন্তি দিস্সতি. তথা হানেন নামরূপপরিচ্ছেদে-

সমানাসেৰনে লদ্ধে, ৰিজ্জমানে মহব্বলে;

অলদ্ধা তাদিসং হেতু, মভিঞ্ঞা ন ৰিপচ্চতীতি.

সমানভূমিকতোৰ আসেৰন লাভেন বলৰ ভাৰতো মহগ্গতধম্মানং ৰিপাকদানং ৰত্ৰা তদভাৰতো অভিঞ্ঞায অৰিপচ্চনং ৰুত্ত’’ন্তি ৰুত্তং. তংপি ৰিচারেতব্বমেৰ.

যথা হি অরিযমগ্গচেতনা অত্তনা সমানভূমকজৰনতো অলদ্ধাসেৰনাপি সমানা ৰিপাকং ন দেতীতি নত্থি. তথা আদি কম্মিকৰীথিযং একৰারমত্তভূতা সব্বসমাপত্তি ৰীথীসুচ সব্বপথ মভূতা মহগ্গতচেতনাপি সমানভূমকধম্মতো অলদ্ধাসেৰন তায দুব্বলত্তা ৰিপাকং নদেতীতি নত্থীতি ন ন সক্কা ৰিঞ্ঞাতুন্তি. এত্থ সিযা- তস্সেৰ রূপাৰচরস্স কুসলস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা ৰিপাকং.ল. পথমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতীতি ৰুত্তং. ন চ সা চেতনা উপচিতানাম হোতি. সমানভূমক ধম্মতো অলদ্ধাসেৰনত্তাতি.ন. মগ্গচেতনাযপি অৰিপাকতাপত্তিতো. সাপিহি তস্সেৰ লোকুত্তরস্স কুসলস্স ঝানস্স কতত্তা ভাৰিতত্তা ৰিপাকং. ল. পথমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতীতি ৰুত্তা. নচ সাপি সমানভূমকধম্মতো লদ্ধাসেৰনা হোতীতি. উভযত্থ পন পথমসমন্নাহারতো পট্ঠায উপচিনিত্ৰা ভাৰেত্ৰা আগতত্তা অসমানভূমিক জৰনেহিপি লদ্ধাসেৰন ভাৰং পটিচ্চ উপচিততা ভাৰিততাচ ৰুত্তাতি সক্কা ৰত্তুন্তি. তস্মা আদি কম্মিকভূতাপি মহগ্গতচেতনা মরণা সন্নে লদ্ধা অব্ভুণ্হা আসন্নকম্মভূতা ৰিপাকং নদেতীতি ন ৰত্তব্বা. অভিঞ্ঞাচেতনা চ সমানভূমকেহিপি নানাৰজ্জনৰীথিজৰনেহি সুট্ঠুতরং লদ্ধাসেৰনত্তা তিক্খতরভূতা কথং দুব্বলানাম সিযা. তেনেৰ অযং ৰাদো অনুটীকাযং পটিক্খিত্তো. ৰুত্তঞ্হি তত্থ কেচি পন সমান ভূমকতো আসেৰনলাভেন বলৰন্তানি ঝানানীতি তানি ৰিপাকং দেন্তি. অভিঞ্ঞা পন সতিপি ঝানভাৰে তদভাৰতো তস্মিং তস্মিং আরম্মণে আগন্তুকত্তাৰা দুব্বলা. তস্মা ৰিপাকং ন দেন্তীতি ৰদন্তি. তং অকারণং. পুনপ্পুনং পরিকম্মৰসেন অভিঞ্ঞা যপি ৰসীভাৰসম্ভৰতোতি. চতুত্থজ্ঝানসমাধিস্স পন আনিসংসভূতা অভিঞ্ঞাচেতনা তস্স ফলসদিসা ফলট্ঠানে ঠিতা, তস্মা সা ৰিপাকং নদেতীতি ইচ্ছন্তি টীকাকারা. তস্স পন ইদ্ধি ৰিকুব্বনাদিকিচ্চং ৰিপচ্চনকিচ্চতোপি মহন্ততরং হোতি. সব্বথা মেনচ ৰিকুব্বনাদিকিচ্চং সাধেন্তিযা ৰিপচ্চনথামেপি তেন থামেন সহ পরিক্খযং গচ্ছতি. তস্মা সা পুন ৰিপাকং নদেতীতিপি যুজ্জতিযেৰ. পঞ্চমজ্ঝানন্তি অভিঞ্ঞাভাৰং অপত্তং পরিত্তাদিভেদেন তিৰিধং পঞ্চমজ্ঝানং. তদেৰাতি পঞ্চমঝানমেৰ. সঞ্ঞাৰিরাগং ভাৰেত্ৰাতি চিত্তে সতি রজ্জন দুস্সন মুয্হনানি হোন্তি. তস্মিং অসতি দিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তোনাম হোতীতি এৰং চিত্তে এৰ আদীনৰং দিস্ৰা অচিত্তকভৰপত্থনা সহিতং ৰাযোকসিণেৰা কেসঞ্চি মতেন পরিচ্ছিন্নাকাস কসিণেৰা সঞ্ঞাৰিরাগং ভাৰেত্ৰা. অসঞ্ঞসত্তেসু উপ্পজ্জন্তীতি যেন যেন ইরিযাপথেন ইধ মরন্তি, তেনেৰ তত্থ উপ্পজ্জন্তি. কম্মকিরিযৰাদিতিত্থিযা এৰাতি অধিপ্পাযো. ন হি অকম্মকিরিযৰাদীনং ঝানভাৰনা নাম অত্থীতি. অনাগামিনো পন সুদ্ধাৰাসেসু উপ্পজ্জন্তীতি সুদ্ধাৰাসেসু পন অনাগামিনো এৰ উপ্পজ্জন্তি. ন অঞ্ঞে সকদাগামিআদযোতি অত্থো. এতেন অনাগামীনং অঞ্ঞস্মিংপি ব্রহ্মলোকে উপ্পত্তি অপ্পটিসিদ্ধা হোতি. অনাগামীসুচ সদ্ধাধিকো অৰিহেসু উপ্পজ্জতি, ৰীরিযাধিকো অতপ্পেসু. সতাধিকো সুদস্সেসু. সমাধাধিকো সুদস্সীসু. পঞ্ঞাধিকো অকনিট্ঠেসূতি. যথাক্কমং ভাৰেত্ৰা যথাক্কমং অরূপেসু উপ্পজ্জন্তীতি যোজনা. এত্থচ পথমজ্ঝানং পরিত্তং ভাৰেত্ৰাতিআদি সব্বং পথমজ্ঝানাদীনং যথা সকং ৰিপচ্চনভূমি ৰৰত্থানৰসেন ৰুত্তং. সমাপত্তিলাভিনো পন পুথুজ্জন সোতাপন্ন সকদাগামিনো অত্তনা লদ্ধসমাপত্তীনং ৰিপচ্চনভূমীসু ইচ্ছিতভূমিযং নিব্বত্তন্তি. তেসু পুথুজ্জনো নিকন্তিযা সতি কামলোকেপি নিব্বত্ততিযেৰ. ইতরে পন ঝানে অপরি হীনে সতি কামলোকেপি নিব্বত্ততিযেৰ. ইতরে পন ঝানে অপরিহীনে সতি কামভৰে নিকন্তিনাম তেসং ন সম্ভৰতীতি পরিহীনজ্ঝানাএৰ তত্থ নিব্বত্তন্তি.

[১৬৩] ৰিভাৰনিযং পন

তেসংপি সোতাপন্নসকদাগামীনং নিকন্তিৰসেন কামভৰেনিব্বত্তিং ইচ্ছন্তেন ‘‘তথা কামভৰেপি কামাৰচর কম্মবলেন. ইজ্ঝতি ভিক্খৰে সীলৰতো চেতোপণিধি ৰিসুদ্ধত্তাতি হি ৰুত্ত’’ন্তি ৰুত্তং. তং ন যুজ্জতি.