৪৪. অসং

অতিক্কন্তমঙ্গুলিযোতি ৰিগ্গহো. দ্ৰে অঙ্গুলিযো সমাহটাতি পরৰিগ্গহেনাত্থমাহ, দ্ৰে অঙ্গুলিযো পমাণমস্সাতি ৰিগ্গহেনেৰং সমাসো ততো মত্তপ্পচ্চযে তগ্ঘপ্পচ্চযে ৰা তস্স ‘‘লোপো’’তি (৪-১২৩) ইমিনা লোপে কতে ৰিসেসনসমাসা অকারোতি দস্সেতুং ‘কথ’মিচ্চাদিনা যং ৰুত্তং তং দস্সেতুং ‘অঞ্ঞপদত্থে’চ্চাদি ৰুত্তং. সমাসৰিধানং অতোপীতি মত্তাদিপ্পচ্চযলোপং কত্ৰা ‘‘ৰিসেসনমেকত্থেনে’’তি (৩-১১) সমাসৰিধানা, অথ নাযমঙ্গুলিসদ্দেনেৰং সমাসো, মানে পচ্চযলোপৰসেন ৰিনাৰ অপ্পচ্চযেন নিট্ঠপ্পত্তীতি মন্ত্ৰা ‘অঙ্গুলসদ্দো ৰা’চ্চাদিনা যং ৰুত্তিযং ৰুত্তং তত্থ আসঙ্কং ৰিরচযতি ‘অথে’চ্চাদি. দ্ৰঙ্গুলসদ্দস্স পমাণিনিৰত্তনতো কথঞ্চিপি অঞ্ঞপদত্থতা সিযাতি ‘যথা তথা অঞ্ঞপদত্থে ৰত্ততূ’তিৰুত্তং. ননু নিরঙ্গুলন্ত্যাদি সব্বমঙ্গুলসদ্দেন সাধেতুং সক্কা, তথা সতি কিমঙ্গুলি সদ্দা অপ্পচ্চযৰিধানেনেত্যাসঙ্কিয পযোজনন্তরং অপদিসিতুমাহ- ‘সব্বত্থে’চ্চাদি. অঙ্গুলিসদ্দতো অপ্পচ্চযে অৰিহিতে নিরঙ্গুলিচ্চাদিপি সিযা তন্নিৰত্তনমেত্থ পযোজনন্তি দস্সেতি ‘অঙ্গুলিসদ্দনিৰত্তনত্থ’ন্তি.