১. সীহনাদসুত্তং
১১. একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো আযস্মা সারিপুত্তো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সারিপুত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘ৰুত্থো মে, ভন্তে, সাৰত্থিযং ৰস্সাৰাসো. ইচ্ছামহং, ভন্তে, জনপদচারিকং পক্কমিতু’’ন্তি. ‘‘যস্সদানি ত্ৰং, সারিপুত্ত, কালং মঞ্ঞসী’’তি. অথ খো আযস্মা সারিপুত্তো উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি. অথ খো অঞ্ঞতরো ভিক্খু অচিরপক্কন্তে আযস্মন্তে সারিপুত্তে ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘আযস্মা মং, ভন্তে, সারিপুত্তো আসজ্জ অপ্পটিনিস্সজ্জ চারিকং পক্কন্তো’’তি. অথ খো ভগৰা অঞ্ঞতরং ভিক্খুং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৰং, ভিক্খু, মম ৰচনেন সারিপুত্তং আমন্তেহি – ‘সত্থা তং, আৰুসো সারিপুত্ত, আমন্তেতী’’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো সো ভিক্খু ভগৰতো পটিস্সুত্ৰা যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং সারিপুত্তং এতদৰোচ – ‘‘সত্থা তং, আৰুসো সারিপুত্ত, আমন্তেতী’’তি. ‘‘এৰমাৰুসো’’তি খো আযস্মা সারিপুত্তো তস্স ভিক্খুনো পচ্চস্সোসি.
তেন খো পন সমযেন আযস্মা চ মহামোগ্গল্লানো [মহামোগ্গলানো (ক.)] আযস্মা চ আনন্দো অৰাপুরণং [অপাপুরণং (স্যা. ক.)] আদায ৰিহারে আহিণ্ডন্তি [ৰিহারেন ৰিহারং অন্ৰাহিণ্ডন্তি (সী. পী.), ৰিহারং আহিণ্ডন্তি (স্যা.)] – ‘‘অভিক্কমথাযস্মন্তো, অভিক্কমথাযস্মন্তো! ইদানাযস্মা সারিপুত্তো ভগৰতো সম্মুখা সীহনাদং নদিস্সতী’’তি. অথ খো আযস্মা সারিপুত্তো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং সারিপুত্তং ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘ইধ তে, সারিপুত্ত, অঞ্ঞতরো সব্রহ্মচারী খীযনধম্মং আপন্নো – ‘আযস্মা মং, ভন্তে, সারিপুত্তো আসজ্জ অপ্পটিনিস্সজ্জচারিকং পক্কন্তো’’’তি.
‘‘যস্স নূন, ভন্তে, কাযে কাযগতাসতি অনুপট্ঠিতা অস্স, সো ইধ অঞ্ঞতরং সব্রহ্মচারিং আসজ্জ অপ্পটিনিস্সজ্জ চারিকং পক্কমেয্য.
‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, পথৰিযং সুচিম্পি নিক্খিপন্তি অসুচিম্পি নিক্খিপন্তি গূথগতম্পি নিক্খিপন্তি মুত্তগতম্পি নিক্খিপন্তি খেল়গতম্পি নিক্খিপন্তি পুব্বগতম্পি নিক্খিপন্তি লোহিতগতম্পি নিক্খিপন্তি, ন চ তেন পথৰী অট্টীযতি ৰা হরাযতি ৰা জিগুচ্ছতি ৰা; এৰমেৰং খো অহং, ভন্তে, পথৰীসমেন চেতসা ৰিহরামি ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন. যস্স নূন, ভন্তে, কাযে কাযগতাসতি অনুপট্ঠিতা অস্স, সো ইধ অঞ্ঞতরং সব্রহ্মচারিং আসজ্জ অপ্পটিনিস্সজ্জ চারিকং পক্কমেয্য.
‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, আপস্মিং সুচিম্পি ধোৰন্তি অসুচিম্পি ধোৰন্তি গূথগতম্পি… মুত্তগতম্পি… খেল়গতম্পি… পুব্বগতম্পি… লোহিতগতম্পি ধোৰন্তি, ন চ তেন আপো অট্টীযতি ৰা হরাযতি ৰা জিগুচ্ছতি ৰা; এৰমেৰং খো অহং, ভন্তে, আপোসমেন চেতসা ৰিহরামি ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন. যস্স নূন, ভন্তে, কাযে কাযগতাসতি অনুপট্ঠিতা অস্স, সো ইধ অঞ্ঞতরং সব্রহ্মচারিং আসজ্জ অপ্পটিনিস্সজ্জ চারিকং পক্কমেয্য.
‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, তেজো সুচিম্পি ডহতি অসুচিম্পি ডহতি গূথগতম্পি… মুত্তগতম্পি… খেল়গতম্পি… পুব্বগতম্পি… লোহিতগতম্পি ডহতি, ন চ তেন তেজো অট্টীযতি ৰা হরাযতি ৰা জিগুচ্ছতি ৰা; এৰমেৰং খো অহং, ভন্তে, তেজোসমেন চেতসা ৰিহরামি ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন. যস্স নূন, ভন্তে, কাযে কাযগতাসতি অনুপট্ঠিতা অস্স, সো ইধ অঞ্ঞতরং সব্রহ্মচারিং আসজ্জ অপ্পটিনিস্সজ্জ চারিকং পক্কমেয্য.
‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, ৰাযো সুচিম্পি উপৰাযতি অসুচিম্পি উপৰাযতি গূথগতম্পি… মুত্তগতম্পি… খেল়গতম্পি… পুব্বগতম্পি… লোহিতগতম্পি উপৰাযতি, ন চ তেন ৰাযো অট্টীযতি ৰা হরাযতি ৰা জিগুচ্ছতি ৰা; এৰমেৰং খো অহং, ভন্তে, ৰাযোসমেন চেতসা ৰিহরামি ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন. যস্স নূন, ভন্তে, কাযে কাযগতাসতি অনুপট্ঠিতা অস্স, সো ইধ অঞ্ঞতরং সব্রহ্মচারিং আসজ্জ অপ্পটিনিস্সজ্জ চারিকং পক্কমেয্য.
‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, রজোহরণং সুচিম্পি পুঞ্ছতি অসুচিম্পি পুঞ্ছতি গূথগতম্পি… মুত্তগতম্পি… খেল়গতম্পি… পুব্বগতম্পি… লোহিতগতম্পি পুঞ্ছতি, ন চ তেন রজোহরণং অট্টীযতি ৰা হরাযতি ৰা জিগুচ্ছতি ৰা; এৰমেৰং খো অহং, ভন্তে, রজোহরণসমেন চেতসা ৰিহরামি ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন. যস্স নূন, ভন্তে, কাযে কাযগতাসতি অনুপট্ঠিতা অস্স, সো ইধ অঞ্ঞতরং সব্রহ্মচারিং আসজ্জ অপ্পটিনিস্সজ্জ চারিকং পক্কমেয্য.
‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, চণ্ডালকুমারকো ৰা চণ্ডালকুমারিকা ৰা কল়োপিহত্থো নন্তকৰাসী গামং ৰা নিগমং ৰা পৰিসন্তো নীচচিত্তংযেৰ উপট্ঠপেত্ৰা পৰিসতি; এৰমেৰং খো অহং, ভন্তে, চণ্ডালকুমারকচণ্ডালকুমারিকাসমেন চেতসা ৰিহরামি ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন. যস্স নূন, ভন্তে, কাযে কাযগতাসতি অনুপট্ঠিতা অস্স, সো ইধ অঞ্ঞতরং সব্রহ্মচারিং আসজ্জ অপ্পটিনিস্সজ্জ চারিকং পক্কমেয্য.
‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, উসভো ছিন্নৰিসাণো সূরতো সুদন্তো সুৰিনীতো রথিযায রথিযং সিঙ্ঘাটকেন সিঙ্ঘাটকং অন্ৰাহিণ্ডন্তো ন কিঞ্চি হিংসতি পাদেন ৰা ৰিসাণেন ৰা; এৰমেৰং খো অহং, ভন্তে, উসভছিন্নৰিসাণসমেন চেতসা ৰিহরামি ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন. যস্স নূন, ভন্তে, কাযে কাযগতাসতি অনুপট্ঠিতা অস্স, সো ইধ অঞ্ঞতরং সব্রহ্মচারিং আসজ্জ অপ্পটিনিস্সজ্জ চারিকং পক্কমেয্য.
‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, ইত্থী ৰা পুরিসো ৰা দহরো যুৰা মণ্ডনকজাতিকো সীসংন্হাতো অহিকুণপেন ৰা কুক্কুরকুণপেন ৰা মনুস্সকুণপেন ৰা কণ্ঠে আসত্তেন অট্টীযেয্য হরাযেয্য জিগুচ্ছেয্য; এৰমেৰং খো অহং, ভন্তে, ইমিনা পূতিকাযেন অট্টীযামি হরাযামি জিগুচ্ছামি. যস্স নূন, ভন্তে, কাযে কাযগতাসতি অনুপট্ঠিতা অস্স, সো ইধ অঞ্ঞতরং সব্রহ্মচারিং আসজ্জ অপ্পটিনিস্সজ্জ চারিকং পক্কমেয্য.
‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, পুরিসো মেদকথালিকং পরিহরেয্য ছিদ্দাৰছিদ্দং উগ্ঘরন্তং পগ্ঘরন্তং; এৰমেৰং খো অহং, ভন্তে, ইমং কাযং পরিহরামি ছিদ্দাৰছিদ্দং উগ্ঘরন্তং পগ্ঘরন্তং. যস্স নূন, ভন্তে, কাযে কাযগতাসতি অনুপট্ঠিতা অস্স, সো ইধ অঞ্ঞতরং সব্রহ্মচারিং আসজ্জ অপ্পটিনিস্সজ্জ চারিকং পক্কমেয্যা’’তি.
অথ খো সো ভিক্খু উট্ঠাযাসনা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা ভগৰতো পাদেসু সিরসা নিপতিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অচ্চযো মং, ভন্তে, অচ্চগমা যথাবালং যথামূল়্হং যথাঅকুসলং, যো অহং আযস্মন্তং সারিপুত্তং অসতা তুচ্ছা মুসা অভূতেন অব্ভাচিক্খিং. তস্স মে, ভন্তে, ভগৰা অচ্চযং অচ্চযতো পটিগ্গণ্হতু আযতিং সংৰরাযা’’তি. ‘‘তগ্ঘ তং [ত্ৰং (সী. পী.)], ভিক্খু, অচ্চযো অচ্চগমা যথাবালং যথামূল়্হং যথাঅকুসলং, যো ত্ৰং সারিপুত্তং অসতা তুচ্ছা মুসা অভূতেন অব্ভাচিক্খি. যতো চ খো ত্ৰং, ভিক্খু, অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৰা যথাধম্মং পটিকরোসি, তং তে মযং পটিগ্গণ্হাম. ৰুড্ঢিহেসা, ভিক্খু, অরিযস্স ৰিনযে যো অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৰা যথাধম্মং পটিকরোতি আযতিং সংৰরং আপজ্জতী’’তি.
অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং সারিপুত্তং আমন্তেসি – ‘‘খম, সারিপুত্ত, ইমস্স মোঘপুরিসস্স, পুরা তস্স তত্থেৰ সত্তধা মুদ্ধা ফলতী’’তি [ফলিস্সতীতি (ক. সী. স্যা. পী. ক.) অট্ঠকথাসু পন ‘‘ফলতীতি’’ ইত্ৰেৰ দিস্সতি]. ‘‘খমামহং, ভন্তে, তস্স আযস্মতো সচে মং সো আযস্মা এৰমাহ – ‘খমতু চ মে সো আযস্মা’’’তি. পঠমং.