৩. তিস্সব্রহ্মাসুত্তং

৫৬. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি গিজ্ঝকূটে পব্বতে. অথ খো দ্ৰে দেৰতা অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং গিজ্ঝকূটং ওভাসেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো একা দেৰতা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘এতা, ভন্তে, ভিক্খুনিযো ৰিমুত্তা’’তি. অপরা দেৰতা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘এতা, ভন্তে, ভিক্খুনিযো অনুপাদিসেসা সুৰিমুত্তা’’তি. ইদমৰোচুং তা দেৰতা. সমনুঞ্ঞো সত্থা অহোসি. অথ খো তা দেৰতা ‘‘সমনুঞ্ঞো সত্থা’’তি ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযিংসু.

অথ খো ভগৰা তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ইমং, ভিক্খৰে, রত্তিং দ্ৰে দেৰতা অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং গিজ্ঝকূটং ওভাসেত্ৰা যেনাহং তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা মং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো, ভিক্খৰে, একা দেৰতা মং এতদৰোচ – ‘এতা, ভন্তে, ভিক্খুনিযো ৰিমুত্তা’তি. অপরা দেৰতা মং এতদৰোচ – ‘এতা, ভন্তে, ভিক্খুনিযো অনুপাদিসেসা সুৰিমুত্তা’তি. ইদমৰোচুং, ভিক্খৰে, তা দেৰতা. ইদং ৰত্ৰা মং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযিংসূ’’তি.

তেন খো পন সমযেন আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভগৰতো অৰিদূরে নিসিন্নো হোতি. অথ খো আযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স এতদহোসি – ‘‘কতমেসানং খো দেৰানং এৰং ঞাণং হোতি – ‘সউপাদিসেসে ৰা সউপাদিসেসোতি, অনুপাদিসেসে ৰা অনুপাদিসেসো’’’তি? তেন খো পন সমযেন তিস্সো নাম ভিক্খু অধুনাকালঙ্কতো অঞ্ঞতরং ব্রহ্মলোকং উপপন্নো হোতি. তত্রাপি নং এৰং জানন্তি – ‘‘তিস্সো ব্রহ্মা মহিদ্ধিকো মহানুভাৰো’’তি.

অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো – সেয্যথাপি নাম বলৰা পুরিসো সমিঞ্জিতং ৰা বাহং পসারেয্য, পসারিতং ৰা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৰমেৰং – গিজ্ঝকূটে পব্বতে অন্তরহিতো তস্মিং ব্রহ্মলোকে পাতুরহোসি. অদ্দসা খো তিস্সো ব্রহ্মা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং. দিস্ৰা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং এতদৰোচ – ‘‘এহি খো, মারিস মোগ্গল্লান; স্ৰাগতং, মারিস মোগ্গল্লান! চিরস্সং খো, মারিস মোগ্গল্লান, ইমং পরিযাযমকাসি, যদিদং ইধাগমনায. নিসীদ, মারিস মোগ্গল্লান, ইদমাসনং পঞ্ঞত্ত’’ন্তি. নিসীদি খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো পঞ্ঞত্তে আসনে. তিস্সোপি খো ব্রহ্মা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো তিস্সং ব্রহ্মানং আযস্মা মহামোগ্গল্লানো এতদৰোচ – ‘‘কতমেসানং খো, তিস্স, দেৰানং এৰং ঞাণং হোতি – ‘সউপাদিসেসে ৰা সউপাদিসেসোতি, অনুপাদিসেসে ৰা অনুপাদিসেসো’’’তি? ‘‘ব্রহ্মকাযিকানং খো, মারিস মোগ্গল্লান, দেৰানং এৰং ঞাণং হোতি – ‘সউপাদিসেসে ৰা সউপাদিসেসোতি, অনুপাদিসেসে ৰা অনুপাদিসেসো’’’তি.

‘‘সব্বেসঞ্ঞেৰ খো, তিস্স, ব্রহ্মকাযিকানং দেৰানং এৰং ঞাণং হোতি – ‘সউপাদিসেসে ৰা সউপাদিসেসোতি, অনুপাদিসেসে ৰা অনুপাদিসেসো’’’তি? ‘‘ন খো, মারিস মোগ্গল্লান, সব্বেসং ব্রহ্মকাযিকানং দেৰানং এৰং ঞাণং হোতি – ‘সউপাদিসেসে ৰা সউপাদিসেসোতি, অনুপাদিসেসে ৰা অনুপাদিসেসো’’’তি.

‘‘যে খো তে, মারিস মোগ্গল্লান, ব্রহ্মকাযিকা দেৰা ব্রহ্মেন আযুনা সন্তুট্ঠা ব্রহ্মেন ৰণ্ণেন ব্রহ্মেন সুখেন ব্রহ্মেন যসেন ব্রহ্মেন আধিপতেয্যেন সন্তুট্ঠা, তে উত্তরি নিস্সরণং যথাভূতং নপ্পজানন্তি. তেসং ন এৰং ঞাণং হোতি – ‘সউপাদিসেসে ৰা সউপাদিসেসোতি, অনুপাদিসেসে ৰা অনুপাদিসেসো’তি. যে চ খো তে, মারিস মোগ্গল্লান, ব্রহ্মকাযিকা দেৰা ব্রহ্মেন আযুনা অসন্তুট্ঠা, ব্রহ্মেন ৰণ্ণেন ব্রহ্মেন সুখেন ব্রহ্মেন যসেন ব্রহ্মেন আধিপতেয্যেন অসন্তুট্ঠা, তে চ উত্তরি নিস্সরণং যথাভূতং পজানন্তি. তেসং এৰং ঞাণং হোতি – ‘সউপাদিসেসে ৰা সউপাদিসেসোতি, অনুপাদিসেসে ৰা অনুপাদিসেসো’’’তি.

‘‘ইধ, মারিস মোগ্গল্লান, ভিক্খু উভতোভাগৰিমুত্তো হোতি. তমেনং তে দেৰা এৰং জানন্তি – ‘অযং খো আযস্মা উভতোভাগৰিমুত্তো. যাৰস্স কাযো ঠস্সতি তাৰ নং দক্খন্তি দেৰমনুস্সা. কাযস্স ভেদা ন নং দক্খন্তি দেৰমনুস্সা’তি. এৰম্পি খো, মারিস মোগ্গল্লান, তেসং দেৰানং ঞাণং হোতি – ‘সউপাদিসেসে ৰা সউপাদিসেসোতি, অনুপাদিসেসে ৰা অনুপাদিসেসো’’’তি.

‘‘ইধ পন, মারিস মোগ্গল্লান, ভিক্খু পঞ্ঞাৰিমুত্তো হোতি. তমেনং তে দেৰা এৰং জানন্তি – ‘অযং খো আযস্মা পঞ্ঞাৰিমুত্তো. যাৰস্স কাযো ঠস্সতি তাৰ নং দক্খন্তি দেৰমনুস্সা. কাযস্স ভেদা ন নং দক্খন্তি দেৰমনুস্সা’তি. এৰম্পি খো, মারিস মোগ্গল্লান, তেসং দেৰানং ঞাণং হোতি – ‘সউপাদিসেসে ৰা সউপাদিসেসোতি, অনুপাদিসেসে ৰা অনুপাদিসেসো’’’তি.

‘‘ইধ পন, মারিস মোগ্গল্লান, ভিক্খু কাযসক্খী হোতি. তমেনং দেৰা এৰং জানন্তি – ‘অযং খো আযস্মা কাযসক্খী. অপ্পেৰ নাম অযমাযস্মা অনুলোমিকানি সেনাসনানি পটিসেৰমানো কল্যাণমিত্তে ভজমানো ইন্দ্রিযানি সমন্নানযমানো – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৰ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজন্তি তদনুত্তরং – ব্রহ্মচরিযপরিযোসানং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরেয্যা’তি. এৰম্পি খো, মারিস মোগ্গল্লান, তেসং দেৰানং ঞাণং হোতি – ‘সউপাদিসেসে ৰা সউপাদিসেসোতি, অনুপাদিসেসে ৰা অনুপাদিসেসো’’’তি.

‘‘ইধ পন, মারিস মোগ্গল্লান, ভিক্খু দিট্ঠিপ্পত্তো হোতি…পে… সদ্ধাৰিমুত্তো হোতি…পে… ধম্মানুসারী হোতি. তমেনং তে দেৰা এৰং জানন্তি – ‘অযং খো আযস্মা ধম্মানুসারী. অপ্পেৰ নাম অযমাযস্মা অনুলোমিকানি সেনাসনানি পটিসেৰমানো কল্যাণমিত্তে ভজমানো ইন্দ্রিযানি সমন্নানযমানো – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৰ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজন্তি তদনুত্তরং – ব্রহ্মচরিযপরিযোসানং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরেয্যা’তি. এৰম্পি খো, মারিস মোগ্গল্লান, তেসং দেৰানং ঞাণং হোতি – ‘সউপাদিসেসে ৰা সউপাদিসেসোতি, অনুপাদিসেসে ৰা অনুপাদিসেসো’’’তি.

অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো তিস্সস্স ব্রহ্মুনো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৰা অনুমোদিত্ৰা – সেয্যথাপি নাম বলৰা পুরিসো সমিঞ্জিতং ৰা বাহং পসারেয্য, পসারিতং ৰা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৰমেৰং – ব্রহ্মলোকে অন্তরহিতো গিজ্ঝকূটে পব্বতে পাতুরহোসি. অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো যাৰতকো অহোসি তিস্সেন ব্রহ্মুনা সদ্ধিং কথাসল্লাপো তং সব্বং ভগৰতো আরোচেসি.

‘‘ন হি পন তে, মোগ্গল্লান, তিস্সো ব্রহ্মা সত্তমং অনিমিত্তৰিহারিং পুগ্গলং দেসেতি’’. ‘‘এতস্স, ভগৰা, কালো; এতস্স, সুগত, কালো! যং ভগৰা সত্তমং অনিমিত্তৰিহারিং পুগ্গলং দেসেয্য. ভগৰতো সুত্ৰা ভিক্খূ ধারেস্সন্তী’’তি. ‘‘তেন হি, মোগ্গল্লান, সুণাহি, সাধুকং মনসি করোহি; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভগৰতো পচ্চস্সোসি. ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘ইধ, মোগ্গল্লান, ভিক্খু সব্বনিমিত্তানং অমনসিকারা অনিমিত্তং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. তমেনং তে দেৰা এৰং জানন্তি – ‘অযং খো আযস্মা সব্বনিমিত্তানং অমনসিকারা অনিমিত্তং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. অপ্পেৰ নাম অযমাযস্মা অনুলোমিকানি সেনাসনানি পটিসেৰমানো কল্যাণমিত্তে ভজমানো ইন্দ্রিযানি সমন্নানযমানো – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৰ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজন্তি তদনুত্তরং – ব্রহ্মচরিযপরিযোসানং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরেয্যা’তি. এৰং খো, মোগ্গল্লান, তেসং দেৰানং ঞাণং হোতি – ‘সউপাদিসেসে ৰা সউপাদিসেসোতি, অনুপাদিসেসে ৰা অনুপাদিসেসো’’’তি. ততিযং.