২. পুরিসগতিসুত্তং

৫৫. ‘‘সত্ত চ [সত্ত (সী.), সত্ত চ খো (ক.)], ভিক্খৰে, পুরিসগতিযো দেসেস্সামি অনুপাদা চ পরিনিব্বানং [পরিনিব্বাণং (সী.)]. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি করোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, সত্ত পুরিসগতিযো?

‘‘ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং পটিপন্নো হোতি – ‘নো চস্স নো চ মে সিযা, ন ভৰিস্সতি ন মে ভৰিস্সতি, যদত্থি যং ভূতং তং পজহামী’তি উপেক্খং পটিলভতি. সো ভৰে ন রজ্জতি, সম্ভৰে ন রজ্জতি, অত্থুত্তরি পদং সন্তং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতি. তঞ্চ খ্ৰস্স পদং ন সব্বেন সব্বং সচ্ছিকতং হোতি, তস্স ন সব্বেন সব্বং মানানুসযো পহীনো হোতি, ন সব্বেন সব্বং ভৰরাগানুসযো পহীনো হোতি, ন সব্বেন সব্বং অৰিজ্জানুসযো পহীনো হোতি. সো পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা অন্তরাপরিনিব্বাযী হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, দিৰসংসন্তত্তে [দিৰসসন্তত্তে (সী. স্যা.) ম. নি. ২.১৫৪] অযোকপালে হঞ্ঞমানে পপটিকা নিব্বত্তিত্ৰা নিব্বাযেয্য. এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং পটিপন্নো হোতি – ‘নো চস্স নো চ মে সিযা, ন ভৰিস্সতি ন মে ভৰিস্সতি, যদত্থি যং ভূতং তং পজহামী’তি উপেক্খং পটিলভতি. সো ভৰে ন রজ্জতি, সম্ভৰে ন রজ্জতি, অত্থুত্তরি পদং সন্তং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতি. তঞ্চ খ্ৰস্স পদং ন সব্বেন সব্বং সচ্ছিকতং হোতি, তস্স ন সব্বেন সব্বং মানানুসযো পহীনো হোতি, ন সব্বেন সব্বং ভৰরাগানুসযো পহীনো হোতি, ন সব্বেন সব্বং অৰিজ্জানুসযো পহীনো হোতি. সো পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা অন্তরাপরিনিব্বাযী হোতি.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং পটিপন্নো হোতি – ‘নো চস্স নো চ মে সিযা, ন ভৰিস্সতি ন মে ভৰিস্সতি, যদত্থি যং ভূতং তং পজহামী’তি উপেক্খং পটিলভতি. সো ভৰে ন রজ্জতি, সম্ভৰে ন রজ্জতি, অত্থুত্তরি পদং সন্তং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতি. তঞ্চ খ্ৰস্স পদং ন সব্বেন সব্বং সচ্ছিকতং হোতি, তস্স ন সব্বেন সব্বং মানানুসযো পহীনো হোতি, ন সব্বেন সব্বং ভৰরাগানুসযো পহীনো হোতি, ন সব্বেন সব্বং অৰিজ্জানুসযো পহীনো হোতি. সো পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা অন্তরাপরিনিব্বাযী হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, দিৰসংসন্তত্তে অযোকপালে হঞ্ঞমানে পপটিকা নিব্বত্তিত্ৰা উপ্পতিত্ৰা নিব্বাযেয্য. এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং পটিপন্নো হোতি – নো চস্স নো চ মে সিযা…পে… সো পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা অন্তরাপরিনিব্বাযী হোতি.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং পটিপন্নো হোতি – নো চস্স নো চ মে সিযা…পে… সো পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা অন্তরাপরিনিব্বাযী হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, দিৰসংসন্তত্তে অযোকপালে হঞ্ঞমানে পপটিকা নিব্বত্তিত্ৰা উপ্পতিত্ৰা অনুপহচ্চ তলং নিব্বাযেয্য. এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং পটিপন্নো হোতি – নো চস্স নো চ মে সিযা…পে… সো পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা অন্তরাপরিনিব্বাযী হোতি.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং পটিপন্নো হোতি – নো চস্স নো চ মে সিযা…পে… সো পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা উপহচ্চপরিনিব্বাযী হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, দিৰসংসন্তত্তে অযোকপালে হঞ্ঞমানে পপটিকা নিব্বত্তিত্ৰা উপ্পতিত্ৰা উপহচ্চ তলং নিব্বাযেয্য. এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং পটিপন্নো হোতি – নো চস্স নো চ মে সিযা…পে… সো পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা উপহচ্চপরিনিব্বাযী হোতি.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং পটিপন্নো হোতি – নো চস্স নো চ মে সিযা…পে… সো পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা অসঙ্খারপরিনিব্বাযী হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, দিৰসংসন্তত্তে অযোকপালে হঞ্ঞমানে পপটিকা নিব্বত্তিত্ৰা উপ্পতিত্ৰা পরিত্তে তিণপুঞ্জে ৰা কট্ঠপুঞ্জে ৰা নিপতেয্য. সা তত্থ অগ্গিম্পি জনেয্য, ধূমম্পি জনেয্য, অগ্গিম্পি জনেত্ৰা ধূমম্পি জনেত্ৰা তমেৰ পরিত্তং তিণপুঞ্জং ৰা কট্ঠপুঞ্জং ৰা পরিযাদিযিত্ৰা অনাহারা নিব্বাযেয্য. এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং পটিপন্নো হোতি – নো চস্স নো চ মে সিযা…পে… সো পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা অসঙ্খারপরিনিব্বাযী হোতি.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং পটিপন্নো হোতি – নো চস্স নো চ মে সিযা…পে… সো পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা সসঙ্খারপরিনিব্বাযী হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, দিৰসংসন্তত্তে অযোকপালে হঞ্ঞমানে পপটিকা নিব্বত্তিত্ৰা উপ্পতিত্ৰা ৰিপুলে তিণপুঞ্জে ৰা কট্ঠপুঞ্জে ৰা নিপতেয্য. সা তত্থ অগ্গিম্পি জনেয্য, ধূমম্পি জনেয্য, অগ্গিম্পি জনেত্ৰা ধূমম্পি জনেত্ৰা তমেৰ ৰিপুলং তিণপুঞ্জং ৰা কট্ঠপুঞ্জং ৰা পরিযাদিযিত্ৰা অনাহারা নিব্বাযেয্য. এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং পটিপন্নো হোতি – নো চস্স নো চ মে সিযা…পে… সো পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা সসঙ্খারপরিনিব্বাযী হোতি.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং পটিপন্নো হোতি – ‘নো চস্স নো চ মে সিযা, ন ভৰিস্সতি ন মে ভৰিস্সতি, যদত্থি যং ভূতং তং পজহামী’তি উপেক্খং পটিলভতি. সো ভৰে ন রজ্জতি, সম্ভৰে ন রজ্জতি, অত্থুত্তরি পদং সন্তং সম্মপঞ্ঞায পস্সতি. তঞ্চ খ্ৰস্স পদং ন সব্বেন সব্বং সচ্ছিকতং হোতি, তস্স ন সব্বেন সব্বং মানানুসযো পহীনো হোতি, ন সব্বেন সব্বং ভৰরাগানুসযো পহীনো হোতি, ন সব্বেন সব্বং অৰিজ্জানুসযো পহীনো হোতি. সো পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা উদ্ধংসোতো হোতি অকনিট্ঠগামী. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, দিৰসংসন্তত্তে অযোকপালে হঞ্ঞমানে পপটিকা নিব্বত্তিত্ৰা উপ্পতিত্ৰা মহন্তে তিণপুঞ্জে ৰা কট্ঠপুঞ্জে ৰা নিপতেয্য. সা তত্থ অগ্গিম্পি জনেয্য, ধূমম্পি জনেয্য, অগ্গিম্পি জনেত্ৰা ধূমম্পি জনেত্ৰা তমেৰ মহন্তং তিণপুঞ্জং ৰা কট্ঠপুঞ্জং ৰা পরিযাদিযিত্ৰা গচ্ছম্পি দহেয্য [ডহেয্য (অঞ্ঞত্থ)], দাযম্পি দহেয্য, গচ্ছম্পি দহিত্ৰা দাযম্পি দহিত্ৰা হরিতন্তং ৰা পথন্তং ৰা [পন্থন্তং ৰা (সী.) স্যামপোত্থকে ইদং ন দিস্সতি] সেলন্তং ৰা উদকন্তং ৰা রমণীযং ৰা ভূমিভাগং আগম্ম অনাহারা নিব্বাযেয্য. এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং পটিপন্নো হোতি – নো চস্স নো চ মে সিযা…পে… সো পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা উদ্ধংসোতো হোতি অকনিট্ঠগামী. ইমা খো, ভিক্খৰে, সত্ত পুরিসগতিযো.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, অনুপাদাপরিনিব্বানং? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং পটিপন্নো হোতি – ‘নো চস্স নো চ মে সিযা, ন ভৰিস্সতি ন মে ভৰিস্সতি, যদত্থি যং ভূতং তং পজহামী’তি উপেক্খং পটিলভতি. সো ভৰে ন রজ্জতি, সম্ভৰে ন রজ্জতি, অত্থুত্তরি পদং সন্তং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতি. তঞ্চ খ্ৰস্স পদং সব্বেন সব্বং সচ্ছিকতং হোতি, তস্স সব্বেন সব্বং মানানুসযো পহীনো হোতি, সব্বেন সব্বং ভৰরাগানুসযো পহীনো হোতি, সব্বেন সব্বং অৰিজ্জানুসযো পহীনো হোতি. সো আসৰানং খযা…পে… সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অনুপাদাপরিনিব্বানং. ইমা খো, ভিক্খৰে, সত্ত পুরিসগতিযো অনুপাদা চ পরিনিব্বান’’ন্তি. দুতিযং.