১১. কোধনসুত্তং

৬৪. ‘‘সত্তিমে, ভিক্খৰে, ধম্মা সপত্তকন্তা সপত্তকরণা কোধনং আগচ্ছন্তি ইত্থিং ৰা পুরিসং ৰা. কতমে সত্ত? ইধ, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স এৰং ইচ্ছতি – ‘অহো ৰতাযং দুব্বণ্ণো অস্সা’তি! তং কিস্স হেতু? ন, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স ৰণ্ণৰতায নন্দতি. কোধনোযং [কোধনাযং (ক.)], ভিক্খৰে, পুরিসপুগ্গলো কোধাভিভূতো কোধপরেতো, কিঞ্চাপি সো হোতি সুন্হাতো সুৰিলিত্তো কপ্পিতকেসমস্সু ওদাতৰত্থৰসনো [ওদাতৰসনো (ক.)]; অথ খো সো দুব্বণ্ণোৰ হোতি কোধাভিভূতো. অযং, ভিক্খৰে, পঠমো ধম্মো সপত্তকন্তো সপত্তকরণো কোধনং আগচ্ছতি ইত্থিং ৰা পুরিসং ৰা.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স এৰং ইচ্ছতি – ‘অহো ৰতাযং দুক্খং সযেয্যা’তি! তং কিস্স হেতু? ন, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স সুখসেয্যায নন্দতি. কোধনোযং, ভিক্খৰে, পুরিসপুগ্গলো কোধাভিভূতো কোধপরেতো, কিঞ্চাপি সো পল্লঙ্কে সেতি গোনকত্থতে পটলিকত্থতে কদলিমিগপৰরপচ্চত্থরণে সউত্তরচ্ছদে উভতোলোহিতকূপধানে; অথ খো সো দুক্খঞ্ঞেৰ সেতি কোধাভিভূতো. অযং, ভিক্খৰে, দুতিযো ধম্মো সপত্তকন্তো সপত্তকরণো কোধনং আগচ্ছতি ইত্থিং ৰা পুরিসং ৰা.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স এৰং ইচ্ছতি – ‘অহো ৰতাযং ন পচুরত্থো অস্সা’তি! তং কিস্স হেতু? ন, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স পচুরত্থতায নন্দতি. কোধনোযং, ভিক্খৰে, পুরিসপুগ্গলো কোধাভিভূতো কোধপরেতো, অনত্থম্পি গহেত্ৰা ‘অত্থো মে গহিতো’তি মঞ্ঞতি, অত্থম্পি গহেত্ৰা ‘অনত্থো মে গহিতো’তি মঞ্ঞতি. তস্সিমে ধম্মা অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰিপচ্চনীকা গহিতা দীঘরত্তং অহিতায দুক্খায সংৰত্তন্তি কোধাভিভূতস্স. অযং, ভিক্খৰে, ততিযো ধম্মো সপত্তকন্তো সপত্তকরণো কোধনং আগচ্ছতি ইত্থিং ৰা পুরিসং ৰা.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স এৰং ইচ্ছতি – ‘অহো ৰতাযং ন ভোগৰা অস্সা’তি! তং কিস্স হেতু? ন, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স ভোগৰতায নন্দতি. কোধনস্স, ভিক্খৰে, পুরিসপুগ্গলস্স কোধাভিভূতস্স কোধপরেতস্স, যেপিস্স তে হোন্তি ভোগা উট্ঠানৰীরিযাধিগতা বাহাবলপরিচিতা সেদাৰক্খিত্তা ধম্মিকা ধম্মলদ্ধা, তেপি রাজানো রাজকোসং পৰেসেন্তি কোধাভিভূতস্স. অযং, ভিক্খৰে, চতুত্থো ধম্মো সপত্তকন্তো সপত্তকরণো কোধনং আগচ্ছতি ইত্থিং ৰা পুরিসং ৰা.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স এৰং ইচ্ছতি – ‘অহো ৰতাযং ন যসৰা অস্সা’তি! তং কিস্স হেতু? ন, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স যসৰতায নন্দতি. কোধনোযং, ভিক্খৰে, পুরিসপুগ্গলো কোধাভিভূতো কোধপরেতো, যোপিস্স সো হোতি যসো অপ্পমাদাধিগতো, তম্হাপি ধংসতি কোধাভিভূতো. অযং, ভিক্খৰে, পঞ্চমো ধম্মো সপত্তকন্তো সপত্তকরণো কোধনং আগচ্ছতি ইত্থিং ৰা পুরিসং ৰা.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স এৰং ইচ্ছতি – ‘অহো ৰতাযং ন মিত্তৰা অস্সা’তি! তং কিস্স হেতু? ন, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স মিত্তৰতায নন্দতি. কোধনং, ভিক্খৰে, পুরিসপুগ্গলং কোধাভিভূতং কোধপরেতং, যেপিস্স তে হোন্তি মিত্তামচ্চা ঞাতিসালোহিতা, তেপি আরকা পরিৰজ্জন্তি কোধাভিভূতং. অযং, ভিক্খৰে, ছট্ঠো ধম্মো সপত্তকন্তো সপত্তকরণো কোধনং আগচ্ছতি ইত্থিং ৰা পুরিসং ৰা.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স এৰং ইচ্ছতি – ‘অহো ৰতাযং কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জেয্যা’তি! তং কিস্স হেতু? ন, ভিক্খৰে, সপত্তো সপত্তস্স সুগতিগমনে নন্দতি. কোধনোযং, ভিক্খৰে, পুরিসপুগ্গলো কোধাভিভূতো কোধপরেতো কাযেন দুচ্চরিতং চরতি, ৰাচায দুচ্চরিতং চরতি, মনসা দুচ্চরিতং চরতি. সো কাযেন দুচ্চরিতং চরিত্ৰা ৰাচায…পে… কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতি কোধাভিভূতো. অযং, ভিক্খৰে, সত্তমো ধম্মো সপত্তকন্তো সপত্তকরণো কোধনং আগচ্ছতি ইত্থিং ৰা পুরিসং ৰা. ইমে খো, ভিক্খৰে, সত্ত ধম্মা সপত্তকন্তা সপত্তকরণা কোধনং আগচ্ছন্তি ইত্থিং ৰা পুরিসং ৰা’’তি.

‘‘কোধনো দুব্বণ্ণো হোতি, অথো দুক্খম্পি সেতি সো;

অথো অত্থং গহেত্ৰান, অনত্থং অধিপজ্জতি [অধিগচ্ছতি (সী.), পটিপজ্জতি (স্যা.)].

‘‘ততো কাযেন ৰাচায, ৰধং কত্ৰান কোধনো;

কোধাভিভূতো পুরিসো, ধনজানিং নিগচ্ছতি.

‘‘কোধসম্মদসম্মত্তো, আযসক্যং [আযসক্খং (স্যা.)] নিগচ্ছতি;

ঞাতিমিত্তা সুহজ্জা চ, পরিৰজ্জন্তি কোধনং.

[ইতিৰু. ৮৮ ইতিৰুত্তকেপি] ‘‘অনত্থজননো কোধো, কোধো চিত্তপ্পকোপনো;

ভযমন্তরতো জাতং, তং জনো নাৰবুজ্ঝতি.

‘‘কুদ্ধো অত্থং ন জানাতি, কুদ্ধো ধম্মং ন পস্সতি;

অন্ধতমং তদা হোতি, যং কোধো সহতে নরং.

‘‘যং কুদ্ধো উপরোধেতি, সুকরং ৰিয দুক্করং;

পচ্ছা সো ৰিগতে কোধে, অগ্গিদড্ঢোৰ তপ্পতি.

‘‘দুম্মঙ্কুযং পদস্সেতি [সদস্সেতি (সী.), পঠমং দস্সেতি (স্যা.)], ধূমং ধূমীৰ পাৰকো;

যতো পতাযতি কোধো, যেন কুজ্ঝন্তি মানৰা.

‘‘নাস্স হিরী ন ওত্তপ্পং [ন অস্স হিরী ওত্তপ্পঞ্চ (ক.)], ন ৰাচো হোতি গারৰো;

কোধেন অভিভূতস্স, ন দীপং হোতি কিঞ্চনং.

‘‘তপনীযানি কম্মানি, যানি ধম্মেহি আরকা;

তানি আরোচযিস্সামি, তং সুণাথ যথা তথং.

‘‘কুদ্ধো হি পিতরং হন্তি, হন্তি কুদ্ধো সমাতরং;

কুদ্ধো হি ব্রাহ্মণং হন্তি, হন্তি কুদ্ধো পুথুজ্জনং.

‘‘যায মাতু ভতো পোসো, ইমং লোকং অৰেক্খতি;

তম্পি পাণদদিং সন্তিং, হন্তি কুদ্ধো পুথুজ্জনো.

‘‘অত্তূপমা হি তে সত্তা, অত্তা হি পরমো [পরমং (সী. স্যা.)] পিযো;

হন্তি কুদ্ধো পুথুত্তানং, নানারূপেসু মুচ্ছিতো.

‘‘অসিনা হন্তি অত্তানং, ৰিসং খাদন্তি মুচ্ছিতা;

রজ্জুযা বজ্ঝ মীযন্তি, পব্বতামপি কন্দরে.

‘‘ভূনহচ্চানি [ভূতহচ্চানি (সী. স্যা.)] কম্মানি, অত্তমারণিযানি চ;

করোন্তা নাৰবুজ্ঝন্তি [করোন্তো নাৰবুজ্ঝতি (ক.)], কোধজাতো পরাভৰো.

‘‘ইতাযং কোধরূপেন, মচ্চুপাসো গুহাসযো;

তং দমেন সমুচ্ছিন্দে, পঞ্ঞাৰীরিযেন দিট্ঠিযা.

‘‘যথা মেতং [একমেতং (স্যা.), একমেতং (সী.)] অকুসলং, সমুচ্ছিন্দেথ পণ্ডিতো;

তথেৰ ধম্মে সিক্খেথ, মা নো দুম্মঙ্কুযং অহু.

‘‘ৰীতকোধা অনাযাসা, ৰীতলোভা অনুস্সুকা [অনিস্সুকা (সী. স্যা.) তদট্ঠকথাসু পন ‘‘অনুস্সুকা’’ ত্ৰেৰ দিস্সতি];

দন্তা কোধং পহন্ত্ৰান, পরিনিব্বন্তি অনাসৰা’’তি [পরিনিব্বিস্সথনাসৰাতি (স্যা.), পরিনিব্বিংসু অনাসৰাতি (ক.)]. একাদসমং;

অব্যাকতৰগ্গো ছট্ঠো.