(২৩) ৩. দীঘচারিকৰগ্গো
১. পঠমদীঘচারিকসুত্তং
২২১. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আদীনৰা দীঘচারিকং অনৰত্থচারিকং অনুযুত্তস্স ৰিহরতো. কতমে পঞ্চ? অস্সুতং ন সুণাতি, সুতং ন পরিযোদাপেতি, সুতেনেকচ্চেন অৰিসারদো হোতি, গাল়্হং [বাল়্হং (স্যা.)] রোগাতঙ্কং ফুসতি, ন চ মিত্তৰা হোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আদীনৰা দীঘচারিকং অনৰত্থচারিকং অনুযুত্তস্স ৰিহরতো.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আনিসংসা সমৰত্থচারে. কতমে পঞ্চ? অস্সুতং সুণাতি, সুতং পরিযোদাপেতি, সুতেনেকচ্চেন ৰিসারদো হোতি, ন গাল়্হং রোগাতঙ্কং ফুসতি, মিত্তৰা চ হোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আনিসংসা সমৰত্থচারে’’তি. পঠমং.
২. দুতিযদীঘচারিকসুত্তং
২২২. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আদীনৰা দীঘচারিকং অনৰত্থচারিকং অনুযুত্তস্স ৰিহরতো. কতমে পঞ্চ? অনধিগতং নাধিগচ্ছতি, অধিগতা পরিহাযতি, অধিগতেনেকচ্চেন অৰিসারদো হোতি, গাল়্হং রোগাতঙ্কং ফুসতি, ন চ মিত্তৰা হোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আদীনৰা দীঘচারিকং অনৰত্থচারিকং অনুযুত্তস্স ৰিহরতো.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আনিসংসা সমৰত্থচারে. কতমে পঞ্চ? অনধিগতং অধিগচ্ছতি, অধিগতা ন পরিহাযতি, অধিগতেনেকচ্চেন ৰিসারদো হোতি, ন গাল়্হং রোগাতঙ্কং ফুসতি, মিত্তৰা চ হোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আনিসংসা সমৰত্থচারে’’তি. দুতিযং.
৩. অতিনিৰাসসুত্তং
২২৩. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আদীনৰা অতিনিৰাসে. কতমে পঞ্চ? বহুভণ্ডো হোতি বহুভণ্ডসন্নিচযো, বহুভেসজ্জো হোতি বহুভেসজ্জসন্নিচযো, বহুকিচ্চো হোতি বহুকরণীযো ব্যত্তো কিংকরণীযেসু, সংসট্ঠো ৰিহরতি গহট্ঠপব্বজিতেহি অননুলোমিকেন গিহিসংসগ্গেন, তম্হা চ আৰাসা পক্কমন্তো সাপেক্খো পক্কমতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আদীনৰা অতিনিৰাসে.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আনিসংসা সমৰত্থৰাসে. কতমে পঞ্চ? ন বহুভণ্ডো হোতি ন বহুভণ্ডসন্নিচযো, ন বহুভেসজ্জো হোতি ন বহুভেসজ্জসন্নিচযো, ন বহুকিচ্চো হোতি ন বহুকরণীযো ন ব্যত্তো কিংকরণীযেসু, অসংসট্ঠো ৰিহরতি গহট্ঠপব্বজিতেহি অননুলোমিকেন গিহিসংসগ্গেন, তম্হা চ আৰাসা পক্কমন্তো অনপেক্খো পক্কমতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আনিসংসা সমৰত্থৰাসে’’তি. ততিযং.
৪. মচ্ছরীসুত্তং
২২৪. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আদীনৰা অতিনিৰাসে. কতমে পঞ্চ? আৰাসমচ্ছরী হোতি, কুলমচ্ছরী হোতি, লাভমচ্ছরী হোতি, ৰণ্ণমচ্ছরী হোতি, ধম্মমচ্ছরী হোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আদীনৰা অতিনিৰাসে.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আনিসংসা সমৰত্থৰাসে. কতমে পঞ্চ? ন আৰাসমচ্ছরী হোতি, ন কুলমচ্ছরী হোতি, ন লাভমচ্ছরী হোতি, ন ৰণ্ণমচ্ছরী হোতি, ন ধম্মমচ্ছরী হোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আনিসংসা সমৰত্থৰাসে’’তি. চতুত্থং.
৫. পঠমকুলূপকসুত্তং
২২৫. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আদীনৰা কুলূপকে [কুলুপকে (স্যা. পী.), কুলূপগে (সী.)]. কতমে পঞ্চ? অনামন্তচারে আপজ্জতি, রহো নিসজ্জায আপজ্জতি, পটিচ্ছন্নে আসনে আপজ্জতি, মাতুগামস্স উত্তরি ছপ্পঞ্চৰাচাহি ধম্মং দেসেন্তো আপজ্জতি, কামসঙ্কপ্পবহুলো ৰিহরতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আদীনৰা কুলূপকে’’তি. পঞ্চমং.
৬. দুতিযকুলূপকসুত্তং
২২৬. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আদীনৰা কুলূপকস্স ভিক্খুনো অতিৰেলং কুলেসু সংসট্ঠস্স ৰিহরতো. কতমে পঞ্চ? মাতুগামস্স অভিণ্হদস্সনং, দস্সনে সতি সংসগ্গো, সংসগ্গে সতি ৰিস্সাসো, ৰিস্সাসে সতি ওতারো, ওতিণ্ণচিত্তস্সেতং পাটিকঙ্খং – ‘অনভিরতো ৰা ব্রহ্মচরিযং চরিস্সতি অঞ্ঞতরং ৰা সংকিলিট্ঠং আপত্তিং আপজ্জিস্সতি সিক্খং ৰা পচ্চক্খায হীনাযাৰত্তিস্সতি’. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আদীনৰা কুলূপকস্স ভিক্খুনো অতিৰেলং কুলেসু সংসট্ঠস্স ৰিহরতো’’তি. ছট্ঠং.
৭. ভোগসুত্তং
২২৭. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আদীনৰা ভোগেসু. কতমে পঞ্চ? অগ্গিসাধারণা ভোগা, উদকসাধারণা ভোগা, রাজসাধারণা ভোগা, চোরসাধারণা ভোগা, অপ্পিযেহি দাযাদেহি সাধারণা ভোগা. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আদীনৰা ভোগেসু.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আনিসংসা ভোগেসু. কতমে পঞ্চ? ভোগে নিস্সায অত্তানং সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পরিহরতি, মাতাপিতরো সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পরিহরতি, পুত্তদারদাসকম্মকরপোরিসে সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পরিহরতি, মিত্তামচ্চে সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পরিহরতি, সমণব্রাহ্মণেসু উদ্ধগ্গিকং দক্খিণং পতিট্ঠাপেতি সোৰগ্গিকং সুখৰিপাকং সগ্গসংৰত্তনিকং. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আনিসংসা ভোগেসূ’’তি. সত্তমং.
৮. উস্সূরভত্তসুত্তং
২২৮. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আদীনৰা উস্সূরভত্তে কুলে. কতমে পঞ্চ? যে তে অতিথী পাহুনা, তে ন কালেন পটিপূজেন্তি; যা তা বলিপটিগ্গাহিকা দেৰতা, তা ন কালেন পটিপূজেন্তি; যে তে সমণব্রাহ্মণা একভত্তিকা রত্তূপরতা ৰিরতা ৰিকালভোজনা, তে ন কালেন পটিপূজেন্তি; দাসকম্মকরপোরিসা ৰিমুখা কম্মং করোন্তি; তাৰতকংযেৰ অসমযেন ভুত্তং অনোজৰন্তং হোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আদীনৰা উস্সূরভত্তে কুলে.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আনিসংসা সমযভত্তে কুলে. কতমে পঞ্চ? যে তে অতিথী পাহুনা, তে কালেন পটিপূজেন্তি; যা তা বলিপটিগ্গাহিকা দেৰতা, তা কালেন পটিপূজেন্তি; যে তে সমণব্রাহ্মণা একভত্তিকা রত্তূপরতা ৰিরতা ৰিকালভোজনা, তে কালেন পটিপূজেন্তি; দাসকম্মকরপোরিসা অৰিমুখা কম্মং করোন্তি; তাৰতকংযেৰ সমযেন ভুত্তং ওজৰন্তং হোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আনিসংসা সমযভত্তে কুলে’’তি. অট্ঠমং.
৯. পঠমকণ্হসপ্পসুত্তং
২২৯. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আদীনৰা কণ্হসপ্পে. কতমে পঞ্চ? অসুচি, দুগ্গন্ধো, সভীরু, সপ্পটিভযো, মিত্তদুব্ভী – ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আদীনৰা কণ্হসপ্পে. এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, পঞ্চিমে আদীনৰা মাতুগামে. কতমে পঞ্চ? অসুচি, দুগ্গন্ধো, সভীরু, সপ্পটিভযো, মিত্তদুব্ভী – ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আদীনৰা মাতুগামে’’তি. নৰমং.
১০. দুতিযকণ্হসপ্পসুত্তং
২৩০. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আদীনৰা কণ্হসপ্পে. কতমে পঞ্চ? কোধনো, উপনাহী, ঘোরৰিসো, দুজ্জিৰ্হো, মিত্তদুব্ভী – ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আদীনৰা কণ্হসপ্পে.
‘‘এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, পঞ্চিমে আদীনৰা মাতুগামে. কতমে পঞ্চ? কোধনো, উপনাহী, ঘোরৰিসো, দুজ্জিৰ্হো, মিত্তদুব্ভী. তত্রিদং, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স ঘোরৰিসতা – যেভুয্যেন, ভিক্খৰে, মাতুগামো তিব্বরাগো. তত্রিদং, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স দুজ্জিৰ্হতা – যেভুয্যেন, ভিক্খৰে, মাতুগামো পিসুণৰাচো. তত্রিদং, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স মিত্তদুব্ভিতা – যেভুয্যেন, ভিক্খৰে, মাতুগামো অতিচারিনী. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আদীনৰা মাতুগামে’’তি. দসমং.
দীঘচারিকৰগ্গো ততিযো.