৬. উম্মগ্গসুত্তং
১৮৬. অথ খো অঞ্ঞতরো ভিক্খু যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কেন নু খো, ভন্তে, লোকো নীযতি, কেন লোকো পরিকস্সতি, কস্স চ উপ্পন্নস্স ৰসং গচ্ছতী’’তি?
‘‘সাধু সাধু, ভিক্খু! ভদ্দকো খো তে, ভিক্খু, উম্মগ্গো [উম্মঙ্গো (স্যা. ক.)], ভদ্দকং পটিভানং, কল্যাণী [কল্যাণা (ক.)] পরিপুচ্ছা. এৰঞ্হি ত্ৰং, ভিক্খু, পুচ্ছসি – ‘কেন নু খো, ভন্তে, লোকো নীযতি, কেন লোকো পরিকস্সতি, কস্স চ উপ্পন্নস্স ৰসং গচ্ছতী’’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘চিত্তেন খো, ভিক্খু, লোকো নীযতি, চিত্তেন পরিকস্সতি, চিত্তস্স উপ্পন্নস্স ৰসং গচ্ছতী’’তি.
‘‘সাধু, ভন্তে’’তি খো সো ভিক্খু ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৰা অনুমোদিত্ৰা ভগৰন্তং উত্তরি পঞ্হং অপুচ্ছি – ‘‘‘বহুস্সুতো ধম্মধরো, বহুস্সুতো ধম্মধরো’তি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, বহুস্সুতো ধম্মধরো হোতী’’তি?
‘‘সাধু সাধু, ভিক্খু! ভদ্দকো খো তে, ভিক্খু উম্মগ্গো, ভদ্দকং পটিভানং, কল্যাণী পরিপুচ্ছা. এৰঞ্হি ত্ৰং, ভিক্খু, পুচ্ছসি – ‘বহুস্সুতো ধম্মধরো, বহুস্সুতো ধম্মধরোতি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, বহুস্সুতো ধম্মধরো হোতী’’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘বহূ খো, ভিক্খু, মযা ধম্মা দেসিতা [বহু খো ভিক্খু মযা ধম্মো দেসিতো (ক.)] – সুত্তং, গেয্যং, ৰেয্যাকরণং, গাথা, উদানং, ইতিৰুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৰেদল্লং. চতুপ্পদায চেপি, ভিক্খু, গাথায অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞায ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতি বহুস্সুতো ধম্মধরোতি অলং ৰচনাযা’’তি.
‘‘সাধু, ভন্তে’’তি খো সো ভিক্খু ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৰা অনুমোদিত্ৰা ভগৰন্তং উত্তরি পঞ্হং অপুচ্ছি – ‘‘‘সুতৰা নিব্বেধিকপঞ্ঞো, সুতৰা নিব্বেধিকপঞ্ঞো’তি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, সুতৰা নিব্বেধিকপঞ্ঞো হোতী’’তি?
‘‘সাধু সাধু, ভিক্খু! ভদ্দকো খো তে, ভিক্খু, উম্মগ্গো, ভদ্দকং পটিভানং, কল্যাণী পরিপুচ্ছা. এৰঞ্হি ত্ৰং, ভিক্খু, পুচ্ছসি – ‘সুতৰা নিব্বেধিকপঞ্ঞো, সুতৰা নিব্বেধিকপঞ্ঞোতি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, সুতৰা নিব্বেধিকপঞ্ঞো হোতী’’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘ইধ, ভিক্খু, ভিক্খুনো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি সুতং হোতি, পঞ্ঞায চস্স অত্থং অতিৰিজ্ঝ পস্সতি; ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি সুতং হোতি, পঞ্ঞায চস্স অত্থং অতিৰিজ্ঝ পস্সতি; ‘অযং দুক্খনিরোধো’তি সুতং হোতি, পঞ্ঞায চস্স অত্থং অতিৰিজ্ঝ পস্সতি; ‘অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি সুতং হোতি, পঞ্ঞায চস্স অত্থং অতিৰিজ্ঝ পস্সতি. এৰং খো, ভিক্খু, সুতৰা নিব্বেধিকপঞ্ঞো হোতী’’তি.
‘‘সাধু, ভন্তে’’তি খো সো ভিক্খু ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৰা অনুমোদিত্ৰা ভগৰন্তং উত্তরি পঞ্হং অপুচ্ছি – ‘‘‘পণ্ডিতো মহাপঞ্ঞো, পণ্ডিতো মহাপঞ্ঞো’তি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, পণ্ডিতো মহাপঞ্ঞো হোতী’’তি?
‘‘সাধু সাধু ভিক্খু! ভদ্দকো খো তে, ভিক্খু, উম্মগ্গো, ভদ্দকং পটিভানং, কল্যাণী পরিপুচ্ছা. এৰঞ্হি ত্ৰং ভিক্খু পুচ্ছসি – ‘পণ্ডিতো মহাপঞ্ঞো, পণ্ডিতো মহাপঞ্ঞোতি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, পণ্ডিতো মহাপঞ্ঞো হোতী’’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘ইধ, ভিক্খু, পণ্ডিতো মহাপঞ্ঞো নেৰত্তব্যাবাধায চেতেতি ন পরব্যাবাধায চেতেতি ন উভযব্যাবাধায চেতেতি অত্তহিতপরহিতউভযহিতসব্বলোকহিতমেৰ চিন্তযমানো চিন্তেতি. এৰং খো, ভিক্খু, পণ্ডিতো মহাপঞ্ঞো হোতী’’তি. ছট্ঠং.