১০. উপোসথসুত্তং
১৯০. একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি পুব্বারামে মিগারমাতুপাসাদে. তেন খো পন সমযেন ভগৰা তদহুপোসথে ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো নিসিন্নো হোতি. অথ খো ভগৰা তুণ্হীভূতং তুণ্হীভূতং ভিক্খুসঙ্ঘং অনুৰিলোকেত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি –
‘‘অপলাপাযং, ভিক্খৰে, পরিসা নিপ্পলাপাযং, ভিক্খৰে, পরিসা সুদ্ধা সারে পতিট্ঠিতা. তথারূপো অযং, ভিক্খৰে, ভিক্খুসঙ্ঘো, তথারূপাযং, ভিক্খৰে, পরিসা. যথারূপা পরিসা দুল্লভা দস্সনাযপি লোকস্মিং, তথারূপো অযং, ভিক্খৰে, ভিক্খুসঙ্ঘো, তথারূপাযং, ভিক্খৰে, পরিসা. যথারূপা পরিসা আহুনেয্যা পাহুনেয্যা দক্খিণেয্যা অঞ্জলিকরণীযা অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স, তথারূপো অযং, ভিক্খৰে, ভিক্খুসঙ্ঘো, তথারূপাযং, ভিক্খৰে, পরিসা. যথারূপায পরিসায অপ্পং দিন্নং বহু হোতি বহু দিন্নং বহুতরং, তথারূপো অযং, ভিক্খৰে, ভিক্খুসঙ্ঘো, তথারূপাযং, ভিক্খৰে, পরিসা. যথারূপং পরিসং অলং যোজনগণনানিপি দস্সনায গন্তুং অপি পুটোসেনাপি, তথারূপো অযং, ভিক্খৰে, ভিক্খুসঙ্ঘো, (তথারূপাযং, ভিক্খৰে, পরিসা) [( ) সী. স্যা. কং. পী. পোত্থকেসু নত্থি].
‘‘সন্তি, ভিক্খৰে, ভিক্খূ ইমস্মিং ভিক্খুসঙ্ঘে দেৰপ্পত্তা ৰিহরন্তি; সন্তি, ভিক্খৰে, ভিক্খূ ইমস্মিং ভিক্খুসঙ্ঘে ব্রহ্মপ্পত্তা ৰিহরন্তি; সন্তি, ভিক্খৰে, ভিক্খূ ইমস্মিং ভিক্খুসঙ্ঘে আনেঞ্জপ্পত্তা ৰিহরন্তি; সন্তি, ভিক্খৰে, ভিক্খূ ইমস্মিং ভিক্খুসঙ্ঘে অরিযপ্পত্তা ৰিহরন্তি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু দেৰপ্পত্তো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি; ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা…পে… দুতিযং ঝানং…পে… ততিযং ঝানং…পে… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু দেৰপ্পত্তো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ব্রহ্মপ্পত্তো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরতি, তথা দুতিযং তথা ততিযং তথা চতুত্থং. ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন ফরিত্ৰা ৰিহরতি. করুণা… মুদিতা… উপেক্খাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরতি, তথা দুতিযং তথা ততিযং তথা চতুত্থং. ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন ফরিত্ৰা ৰিহরতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু ব্রহ্মপ্পত্তো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু আনেঞ্জপ্পত্তো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সব্বসো রূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা পটিঘসঞ্ঞানং অত্থঙ্গমা নানত্তসঞ্ঞানং অমনসিকারা ‘অনন্তো আকাসো’তি আকাসানঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সব্বসো আকাসানঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘অনন্তং ৰিঞ্ঞাণ’ন্তি ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সব্বসো ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘নত্থি কিঞ্চী’তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সব্বসো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু আনেঞ্জপ্পত্তো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযপ্পত্তো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযপ্পত্তো হোতী’’তি. দসমং.
ব্রাহ্মণৰগ্গো [যোধাজীৰৰগ্গো (সী. স্যা. কং. পী.)] চতুত্থো.