(১৬) ১. ইন্দ্রিযৰগ্গো

১. ইন্দ্রিযসুত্তং

১৫১. ‘‘চত্তারিমানি, ভিক্খৰে, ইন্দ্রিযানি. কতমানি চত্তারি? সদ্ধিন্দ্রিযং, ৰীরিযিন্দ্রিযং, সতিন্দ্রিযং, সমাধিন্দ্রিযং – ইমানি খো, ভিক্খৰে, চত্তারি ইন্দ্রিযানী’’তি. পঠমং.

২. সদ্ধাবলসুত্তং

১৫২. ‘‘চত্তারিমানি, ভিক্খৰে, বলানি. কতমানি চত্তারি? সদ্ধাবলং, ৰীরিযবলং, সতিবলং, সমাধিবলং – ইমানি খো, ভিক্খৰে, চত্তারি বলানী’’তি. দুতিযং.

৩. পঞ্ঞাবলসুত্তং

১৫৩. ‘‘চত্তারিমানি, ভিক্খৰে, বলানি. কতমানি চত্তারি? পঞ্ঞাবলং, ৰীরিযবলং, অনৰজ্জবলং, সঙ্গহবলং [সঙ্গাহবলং (সী. স্যা. কং. পী.)] – ইমানি খো, ভিক্খৰে, চত্তারি বলানী’’তি. ততিযং.

৪. সতিবলসুত্তং

১৫৪. ‘‘চত্তারিমানি, ভিক্খৰে, বলানি. কতমানি চত্তারি? সতিবলং, সমাধিবলং, অনৰজ্জবলং, সঙ্গহবলং – ইমানি খো, ভিক্খৰে, চত্তারি বলানী’’তি. চতুত্থং.

৫. পটিসঙ্খানবলসুত্তং

১৫৫. ‘‘চত্তারিমানি, ভিক্খৰে, বলানি. কতমানি চত্তারি? পটিসঙ্খানবলং, ভাৰনাবলং, অনৰজ্জবলং, সঙ্গহবলং – ইমানি খো, ভিক্খৰে, চত্তারি বলানী’’তি. পঞ্চমং.

৬. কপ্পসুত্তং

১৫৬. ‘‘চত্তারিমানি, ভিক্খৰে, কপ্পস্স অসঙ্খ্যেয্যানি. কতমানি চত্তারি? যদা, ভিক্খৰে, কপ্পো সংৰট্টতি, তং ন সুকরং সঙ্খাতুং – এত্তকানি ৰস্সানীতি ৰা, এত্তকানি ৰস্সসতানীতি ৰা, এত্তকানি ৰস্সসহস্সানীতি ৰা, এত্তকানি ৰস্সসতসহস্সানীতি ৰা.

‘‘যদা, ভিক্খৰে, কপ্পো সংৰট্টো তিট্ঠতি, তং ন সুকরং সঙ্খাতুং – এত্তকানি ৰস্সানীতি ৰা, এত্তকানি ৰস্সসতানীতি ৰা, এত্তকানি ৰস্সসহস্সানীতি ৰা, এত্তকানি ৰস্সসতসহস্সানীতি ৰা.

‘‘যদা, ভিক্খৰে, কপ্পো ৰিৰট্টতি, তং ন সুকরং সঙ্খাতুং – এত্তকানি ৰস্সানীতি ৰা, এত্তকানি ৰস্সসতানীতি ৰা, এত্তকানি ৰস্সসহস্সানীতি ৰা, এত্তকানি ৰস্সসতসহস্সানীতি ৰা.

‘‘যদা, ভিক্খৰে, কপ্পো ৰিৰট্টো তিট্ঠতি, তং ন সুকরং সঙ্খাতুং – এত্তকানি ৰস্সানীতি ৰা, এত্তকানি ৰস্সসতানীতি ৰা, এত্তকানি ৰস্সসহস্সানীতি ৰা, এত্তকানি ৰস্সসতসহস্সানীতি ৰা. ইমানি খো, ভিক্খৰে, চত্তারি কপ্পস্স অসঙ্খ্যেয্যানী’’তি. ছট্ঠং.

৭. রোগসুত্তং

১৫৭. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, রোগা. কতমে দ্ৰে? কাযিকো চ রোগো চেতসিকো চ রোগো. দিস্সন্তি, ভিক্খৰে, সত্তা কাযিকেন রোগেন একম্পি ৰস্সং আরোগ্যং পটিজানমানা, দ্ৰেপি ৰস্সানি আরোগ্যং পটিজানমানা, তীণিপি ৰস্সানি আরোগ্যং পটিজানমানা, চত্তারিপি ৰস্সানি আরোগ্যং পটিজানমানা, পঞ্চপি ৰস্সানি আরোগ্যং পটিজানমানা, দসপি ৰস্সানি আরোগ্যং পটিজানমানা, ৰীসতিপি ৰস্সানি আরোগ্যং পটিজানমানা, তিংসম্পি ৰস্সানি আরোগ্যং পটিজানমানা, চত্তারীসম্পি ৰস্সানি আরোগ্যং পটিজানমানা, পঞ্ঞাসম্পি ৰস্সানি আরোগ্যং পটিজানমানা, ৰস্সসতম্পি, ভিয্যোপি আরোগ্যং পটিজানমানা. তে, ভিক্খৰে, সত্তা সুদুল্লভা [দুল্লভা (সী. স্যা. কং. পী.)] লোকস্মিং যে চেতসিকেন রোগেন মুহুত্তম্পি আরোগ্যং পটিজানন্তি, অঞ্ঞত্র খীণাসৰেহি.

‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পব্বজিতস্স রোগা. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু মহিচ্ছো হোতি ৰিঘাতৰা অসন্তুট্ঠো ইতরীতরচীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারেন. সো মহিচ্ছো সমানো ৰিঘাতৰা অসন্তুট্ঠো ইতরীতরচীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারেন পাপিকং ইচ্ছং পণিদহতি অনৰঞ্ঞপ্পটিলাভায লাভসক্কারসিলোকপ্পটিলাভায. সো উট্ঠহতি ঘটতি ৰাযমতি অনৰঞ্ঞপ্পটিলাভায লাভসক্কারসিলোকপ্পটিলাভায. সো সঙ্খায কুলানি উপসঙ্কমতি, সঙ্খায নিসীদতি, সঙ্খায ধম্মং ভাসতি, সঙ্খায উচ্চারপস্সাৰং সন্ধারেতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পব্বজিতস্স রোগা.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘ন মহিচ্ছা ভৰিস্সাম ৰিঘাতৰন্তো অসন্তুট্ঠা ইতরীতরচীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারেন, ন পাপিকং ইচ্ছং পণিদহিস্সাম অনৰঞ্ঞপ্পটিলাভায লাভসক্কারসিলোকপ্পটিলাভায, ন উট্ঠহিস্সাম ন ঘটেস্সাম ন ৰাযমিস্সাম অনৰঞ্ঞপ্পটিলাভায লাভসক্কারসিলোকপ্পটিলাভায, খমা ভৰিস্সাম সীতস্স উণ্হস্স জিঘচ্ছায পিপাসায ডংসমকসৰাতাতপসরীসপসম্ফস্সানং দুরুত্তানং দুরাগতানং ৰচনপথানং, উপ্পন্নানং সারীরিকানং ৰেদনানং দুক্খানং তিব্বানং খরানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহরানং অধিৰাসকজাতিকা ভৰিস্সামা’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. সত্তমং.

৮. পরিহানিসুত্তং

১৫৮. তত্র খো আযস্মা সারিপুত্তো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৰুসো ভিক্খৰে’’তি. ‘‘আৰুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সারিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সারিপুত্তো এতদৰোচ –

‘‘যো হি কোচি, আৰুসো, ভিক্খু ৰা ভিক্খুনী ৰা চত্তারো ধম্মে অত্তনি সমনুপস্সতি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘পরিহাযামি কুসলেহি ধম্মেহি’. পরিহানমেতং ৰুত্তং ভগৰতা. কতমে চত্তারো? রাগৰেপুল্লত্তং [রাগৰেপুল্লতং (সী. স্যা. কং. পী.)], দোসৰেপুল্লত্তং, মোহৰেপুল্লত্তং, গম্ভীরেসু খো পনস্স ঠানাঠানেসু পঞ্ঞাচক্খু ন কমতি. যো হি কোচি, আৰুসো, ভিক্খু ৰা ভিক্খুনী ৰা ইমে চত্তারো ধম্মে অত্তনি সমনুপস্সতি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘পরিহাযামি কুসলেহি ধম্মেহি’. পরিহানমেতং ৰুত্তং ভগৰতা.

‘‘যো হি কোচি, আৰুসো, ভিক্খু ৰা ভিক্খুনী ৰা চত্তারো ধম্মে অত্তনি সমনুপস্সতি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘ন পরিহাযামি কুসলেহি ধম্মেহি’. অপরিহানমেতং ৰুত্তং ভগৰতা. কতমে চত্তারো? রাগতনুত্তং [রাগতনুত্তনং (ক.)], দোসতনুত্তং, মোহতনুত্তং, গম্ভীরেসু খো পনস্স ঠানাঠানেসু পঞ্ঞাচক্খু কমতি. যো হি কোচি, আৰুসো, ভিক্খু ৰা ভিক্খুনী ৰা ইমে চত্তারো ধম্মে অত্তনি সমনুপস্সতি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘ন পরিহাযামি কুসলেহি ধম্মেহি’. অপরিহানমেতং ৰুত্তং ভগৰতা’’তি. অট্ঠমং.

৯. ভিক্খুনীসুত্তং

১৫৯. এৰং মে সুতং – একং সমযং আযস্মা আনন্দো কোসম্বিযং ৰিহরতি ঘোসিতারামে. অথ খো অঞ্ঞতরা ভিক্খুনী অঞ্ঞতরং পুরিসং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৰং, অম্ভো পুরিস, যেনয্যো আনন্দো তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৰা মম ৰচনেন অয্যস্স আনন্দস্স পাদে সিরসা ৰন্দ – ‘ইত্থন্নামা, ভন্তে, ভিক্খুনী আবাধিকিনী দুক্খিতা বাল়্হগিলানা. সা অয্যস্স আনন্দস্স পাদে সিরসা ৰন্দতী’তি. এৰঞ্চ ৰদেহি – ‘সাধু কির, ভন্তে, অয্যো আনন্দো যেন ভিক্খুনুপস্সযো যেন সা ভিক্খুনী তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’’তি. ‘‘এৰং, অয্যে’’তি খো সো পুরিসো তস্সা ভিক্খুনিযা পটিস্সুত্ৰা যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং আনন্দং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সো পুরিসো আযস্মন্তং আনন্দং এতদৰোচ –

‘‘ইত্থন্নামা, ভন্তে, ভিক্খুনী আবাধিকিনী দুক্খিতা বাল়্হগিলানা. সা আযস্মতো আনন্দস্স পাদে সিরসা ৰন্দতি, এৰঞ্চ ৰদেতি – ‘সাধু কির, ভন্তে, আযস্মা আনন্দো যেন ভিক্খুনুপস্সযো যেন সা ভিক্খুনী তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’’তি. অধিৰাসেসি খো আযস্মা আনন্দো তুণ্হীভাৰেন.

অথ খো আযস্মা আনন্দো নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায যেন ভিক্খুনুপস্সযো যেন সা ভিক্খুনী তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো সা ভিক্খুনী আযস্মন্তং আনন্দং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং. দিস্ৰা সসীসং পারুপিত্ৰা মঞ্চকে নিপজ্জি. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন সা ভিক্খুনী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো আযস্মা আনন্দো তং ভিক্খুনিং এতদৰোচ –

‘‘আহারসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো আহারং নিস্সায. আহারো পহাতব্বো. তণ্হাসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো তণ্হং নিস্সায. তণ্হা পহাতব্বা. মানসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো মানং নিস্সায. মানো পহাতব্বো. মেথুনসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো. মেথুনে চ সেতুঘাতো ৰুত্তো ভগৰতা.

‘‘‘আহারসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো আহারং নিস্সায. আহারো পহাতব্বো’তি, ইতি খো পনেতং ৰুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৰুত্তং? ইধ, ভগিনি, ভিক্খু পটিসঙ্খা যোনিসো আহারং আহারেতি – ‘নেৰ দৰায ন মদায ন মণ্ডনায ন ৰিভূসনায, যাৰদেৰ ইমস্স কাযস্স ঠিতিযা যাপনায ৰিহিংসূপরতিযা ব্রহ্মচরিযানুগ্গহায. ইতি পুরাণঞ্চ ৰেদনং পটিহঙ্খামি, নৰঞ্চ ৰেদনং ন উপ্পাদেস্সামি. যাত্রা চ মে ভৰিস্সতি অনৰজ্জতা চ ফাসুৰিহারো চা’তি. সো অপরেন সমযেন আহারং নিস্সায আহারং পজহতি. ‘আহারসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো আহারং নিস্সায. আহারো পহাতব্বো’তি, ইতি যং তং ৰুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৰুত্তং.

‘‘‘তণ্হাসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো তণ্হং নিস্সায. তণ্হা পহাতব্বা’তি, ইতি খো পনেতং ৰুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৰুত্তং? ইধ, ভগিনি, ভিক্খু সুণাতি – ‘ইত্থন্নামো কির ভিক্খু আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতী’তি. তস্স এৰং হোতি – ‘কুদাস্সু নাম অহম্পি আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরিস্সামী’তি! সো অপরেন সমযেন তণ্হং নিস্সায তণ্হং পজহতি. ‘তণ্হাসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো তণ্হং নিস্সায. তণ্হা পহাতব্বা’তি, ইতি যং তং ৰুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৰুত্তং.

‘‘‘মানসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো মানং নিস্সায. মানো পহাতব্বো’তি, ইতি খো পনেতং ৰুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৰুত্তং? ইধ, ভগিনি, ভিক্খু সুণাতি – ‘ইত্থন্নামো কির ভিক্খু আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতী’তি. তস্স এৰং হোতি – ‘সো হি নাম আযস্মা আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরিস্সতি; কিমঙ্গং [কিমঙ্গ (সী. পী.) অ. নি. ৫.১৮০; চূল়ৰ. ৩৩১; সং. নি. ৫.১০২০] পনাহ’ন্তি! সো অপরেন সমযেন মানং নিস্সায মানং পজহতি. ‘মানসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো মানং নিস্সায. মানো পহাতব্বো’তি, ইতি যং তং ৰুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৰুত্তং.

‘‘মেথুনসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো. মেথুনে চ সেতুঘাতো ৰুত্তো ভগৰতা’’তি.

অথ খো সা ভিক্খুনী মঞ্চকা ৰুট্ঠহিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা আযস্মতো আনন্দস্স পাদেসু সিরসা নিপতিত্ৰা আযস্মন্তং আনন্দং এতদৰোচ – ‘‘অচ্চযো মং, ভন্তে, অচ্চগমা, যথাবালং যথামূল়্হং যথাঅকুসলং, যাহং এৰমকাসিং. তস্সা মে, ভন্তে, অয্যো আনন্দো অচ্চযং অচ্চযতো পটিগ্গণ্হাতু, আযতিং সংৰরাযা’’তি. ‘‘তগ্ঘ তং [তগ্ঘ ত্ৰং (সী. পী. ক.)], ভগিনি, অচ্চযো অচ্চগমা, যথাবালং যথামূল়্হং যথাঅকুসলং, যা ত্ৰং এৰমকাসি. যতো চ খো ত্ৰং, ভগিনি, অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৰা যথাধম্মং পটিকরোসি, তং তে মযং পটিগ্গণ্হাম. ৰুদ্ধি হেসা, ভগিনি, অরিযস্স ৰিনযে যো অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৰা যথাধম্মং পটিকরোতি আযতিং সংৰরং আপজ্জতী’’তি. নৰমং.

১০. সুগতৰিনযসুত্তং

১৬০. ‘‘সুগতো ৰা, ভিক্খৰে, লোকে তিট্ঠমানো সুগতৰিনযো ৰা তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, সুগতো? ইধ, ভিক্খৰে, তথাগতো লোকে উপ্পজ্জতি অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরো পুরিসদম্মসারথি সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰা. অযং, ভিক্খৰে, সুগতো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, সুগতৰিনযো? সো ধম্মং দেসেতি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পরিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং, কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং পকাসেতি. অযং, ভিক্খৰে, সুগতৰিনযো. এৰং সুগতো ৰা, ভিক্খৰে, লোকে তিট্ঠমানো সুগতৰিনযো ৰা তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানন্তি.

‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, ধম্মা সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তরধানায সংৰত্তন্তি. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খূ দুগ্গহিতং সুত্তন্তং পরিযাপুণন্তি দুন্নিক্খিত্তেহি পদব্যঞ্জনেহি. দুন্নিক্খিত্তস্স, ভিক্খৰে, পদব্যঞ্জনস্স অত্থোপি দুন্নযো হোতি. অযং, ভিক্খৰে, পঠমো ধম্মো সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তরধানায সংৰত্ততি.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, ভিক্খূ দুব্বচা হোন্তি দোৰচস্সকরণেহি ধম্মেহি সমন্নাগতা অক্খমা অপ্পদক্খিণগ্গাহিনো অনুসাসনিং. অযং, ভিক্খৰে, দুতিযো ধম্মো সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তরধানায সংৰত্ততি.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, যে তে ভিক্খূ বহুস্সুতা আগতাগমা ধম্মধরা ৰিনযধরা মাতিকাধরা, তে ন সক্কচ্চং সুত্তন্তং পরং ৰাচেন্তি. তেসং অচ্চযেন ছিন্নমূলকো সুত্তন্তো হোতি অপ্পটিসরণো. অযং, ভিক্খৰে, ততিযো ধম্মো সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তরধানায সংৰত্ততি.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, থেরা ভিক্খূ বাহুলিকা হোন্তি সাথলিকা, ওক্কমনে পুব্বঙ্গমা, পৰিৰেকে নিক্খিত্তধুরা, ন ৰীরিযং আরভন্তি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিরিযায. তেসং পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতি. সাপি হোতি বাহুলিকা সাথলিকা, ওক্কমনে পুব্বঙ্গমা, পৰিৰেকে নিক্খিত্তধুরা, ন ৰীরিযং আরভতি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিরিযায. অযং, ভিক্খৰে, চতুত্থো ধম্মো সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তরধানায সংৰত্ততি. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো ধম্মা সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তরধানায সংৰত্তন্তী’’তি.

‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, ধম্মা সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তরধানায সংৰত্তন্তি. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খূ সুগ্গহিতং সুত্তন্তং পরিযাপুণন্তি সুনিক্খিত্তেহি পদব্যঞ্জনেহি. সুনিক্খিত্তস্স, ভিক্খৰে, পদব্যঞ্জনস্স অত্থোপি সুনযো হোতি. অযং, ভিক্খৰে, পঠমো ধম্মো সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তরধানায সংৰত্ততি.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, ভিক্খূ সুৰচা হোন্তি সোৰচস্সকরণেহি ধম্মেহি সমন্নাগতা খমা পদক্খিণগ্গাহিনো অনুসাসনিং. অযং, ভিক্খৰে, দুতিযো ধম্মো সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তরধানায সংৰত্ততি.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, যে তে ভিক্খূ বহুস্সুতা আগতাগমা ধম্মধরা ৰিনযধরা মাতিকাধরা, তে সক্কচ্চং সুত্তন্তং পরং ৰাচেন্তি. তেসং অচ্চযেন নচ্ছিন্নমূলকো [অচ্ছিন্নমূলকো (স্যা. কং.) অ. নি. ৫.১৫৬] সুত্তন্তো হোতি সপ্পটিসরণো. অযং, ভিক্খৰে, ততিযো ধম্মো সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তরধানায সংৰত্ততি.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, থেরা ভিক্খূ ন বাহুলিকা হোন্তি ন সাথলিকা, ওক্কমনে নিক্খিত্তধুরা, পৰিৰেকে পুব্বঙ্গমা, ৰীরিযং আরভন্তি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিরিযায. তেসং পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতি. সাপি হোতি ন বাহুলিকা ন সাথলিকা, ওক্কমনে নিক্খিত্তধুরা, পৰিৰেকে পুব্বঙ্গমা, ৰীরিযং আরভতি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিরিযায. অযং, ভিক্খৰে, চতুত্থো ধম্মো সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তরধানায সংৰত্ততি. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো ধম্মা সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তরধানায সংৰত্তন্তী’’তি. দসমং.

ইন্দ্রিযৰগ্গো পঠমো.