৪. নাগসুত্তং
১১৪. ‘‘চতূহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো রঞ্ঞো নাগো রাজারহো হোতি রাজভোগ্গো, রঞ্ঞো অঙ্গন্তেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. কতমেহি চতূহি? ইধ, ভিক্খৰে, রঞ্ঞো নাগো সোতা চ হোতি, হন্তা চ, খন্তা চ, গন্তা চ.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, রঞ্ঞো নাগো সোতা হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, রঞ্ঞো নাগো যমেনং হত্থিদম্মসারথি কারণং কারেতি – যদি ৰা কতপুব্বং যদি ৰা অকতপুব্বং – তং অট্ঠিং কত্ৰা [অট্ঠিকত্ৰা (সী. স্যা. কং. পী.) অ. নি. ৫.১৪০] মনসি কত্ৰা সব্বচেতসা [সব্বং চেতসো (সব্বত্থ)] সমন্নাহরিত্ৰা ওহিতসোতো সুণাতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, রঞ্ঞো নাগো সোতা হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, রঞ্ঞো নাগো হন্তা হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, রঞ্ঞো নাগো সঙ্গামগতো হত্থিম্পি হনতি, হত্থারুহম্পি হনতি, অস্সম্পি হনতি, অস্সারুহম্পি হনতি, রথম্পি হনতি, রথিকম্পি হনতি, পত্তিকম্পি হনতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, রঞ্ঞো নাগো হন্তা হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, রঞ্ঞো নাগো খন্তা হোতি? ইধ ভিক্খৰে, রঞ্ঞো নাগো সঙ্গামগতো খমো হোতি সত্তিপ্পহারানং অসিপ্পহারানং উসুপ্পহারানং ফরসুপ্পহারানং [‘‘ফরসুপ্পহারান’’ন্তি ইদং পদং স্যামপোত্থকে নত্থি. ম. নি. ৩.২১৭ পস্সিতব্বং] ভেরিপণৰসঙ্খতিণৰনিন্নাদসদ্দানং. এৰং খো, ভিক্খৰে, রঞ্ঞো নাগো খন্তা হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, রঞ্ঞো নাগো গন্তা হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, রঞ্ঞো নাগো যমেনং হত্থিদম্মসারথি দিসং পেসেতি – যদি ৰা গতপুব্বং যদি ৰা অগতপুব্বং – তং খিপ্পমেৰ গন্তা হোতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, রঞ্ঞো নাগো গন্তা হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, চতূহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো রঞ্ঞো নাগো রাজারহো হোতি রাজভোগ্গো, রঞ্ঞো অঙ্গন্তেৰ সঙ্খং গচ্ছতি.
‘‘এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি …পে… অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স. কতমেহি চতূহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সোতা চ হোতি, হন্তা চ, খন্তা চ, গন্তা চ.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সোতা হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু তথাগতপ্পৰেদিতে ধম্মৰিনযে দেসিযমানে অট্ঠিং কত্ৰা মনসি কত্ৰা সব্বচেতসা সমন্নাহরিত্ৰা ওহিতসোতো ধম্মং সুণাতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সোতা হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু হন্তা হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু উপ্পন্নং কামৰিতক্কং নাধিৰাসেতি পজহতি ৰিনোদেতি (হনতি) [( ) নত্থি সী. স্যা. পী. পোত্থকেসু. অ. নি. ৪.১৬৪ পটিপদাৰগ্গে চতুত্থসুত্তে পন ‘‘সমেতী’’তি পদং সব্বত্থপি দিস্সতি] ব্যন্তীকরোতি অনভাৰং গমেতি, উপ্পন্নং ব্যাপাদৰিতক্কং…পে… উপ্পন্নং ৰিহিংসাৰিতক্কং…পে… উপ্পন্নুপ্পন্নে পাপকে অকুসলে ধম্মে নাধিৰাসেতি পজহতি ৰিনোদেতি হনতি ব্যন্তীকরোতি অনভাৰং গমেতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু হন্তা হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু খন্তা হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু খমো হোতি সীতস্স উণ্হস্স জিঘচ্ছায পিপাসায, ডংসমকসৰাতাতপসরীসপসম্ফস্সানং দুরুত্তানং দুরাগতানং ৰচনপথানং উপ্পন্নানং সারীরিকানং ৰেদনানং দুক্খানং তিব্বানং খরানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহরানং অধিৰাসকজাতিকো হোতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু খন্তা হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু গন্তা হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু যাযং দিসা অগতপুব্বা ইমিনা দীঘেন অদ্ধুনা যদিদং সব্বসঙ্খারসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হাক্খযো ৰিরাগো নিরোধো নিব্বানং, তং খিপ্পঞ্ঞেৰ গন্তা হোতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু গন্তা হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি…পে… অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’’তি. চতুত্থং.