(১০) ৫. অসুরৰগ্গো
১. অসুরসুত্তং
৯১. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? অসুরো অসুরপরিৰারো, অসুরো দেৰপরিৰারো, দেৰো অসুরপরিৰারো, দেৰো দেৰপরিৰারো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অসুরো হোতি অসুরপরিৰারো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো দুস্সীলো হোতি পাপধম্মো, পরিসাপিস্স হোতি দুস্সীলা পাপধম্মা. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অসুরো হোতি অসুরপরিৰারো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অসুরো হোতি দেৰপরিৰারো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো দুস্সীলো হোতি পাপধম্মো, পরিসা চ খ্ৰস্স হোতি সীলৰতী কল্যাণধম্মা. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অসুরো হোতি দেৰপরিৰারো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো দেৰো হোতি অসুরপরিৰারো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো সীলৰা হোতি কল্যাণধম্মো, পরিসা চ খ্ৰস্স হোতি দুস্সীলা পাপধম্মা. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো দেৰো হোতি অসুরপরিৰারো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো দেৰো হোতি দেৰপরিৰারো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো সীলৰা হোতি কল্যাণধম্মো, পরিসাপিস্স হোতি সীলৰতী কল্যাণধম্মা. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো দেৰো হোতি, দেৰপরিৰারো. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. পঠমং.
২. পঠমসমাধিসুত্তং
৯২. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স, ন লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায. ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী হোতি অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায, ন লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স. ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো ন চেৰ লাভী হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স ন চ লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায. ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী চেৰ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. দুতিযং.
৩. দুতিযসমাধিসুত্তং
৯৩. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স, ন লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায. ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী হোতি অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায, ন লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স. ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো ন চেৰ লাভী হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স ন চ লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায. ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী চেৰ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায.
‘‘তত্র, ভিক্খৰে, য্ৰাযং পুগ্গলো লাভী হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স ন লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায, তেন, ভিক্খৰে, পুগ্গলেন অজ্ঝত্তং চেতোসমথে পতিট্ঠায অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায যোগো করণীযো. সো অপরেন সমযেন লাভী চেৰ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায.
‘‘তত্র, ভিক্খৰে, য্ৰাযং পুগ্গলো লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায ন লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স, তেন, ভিক্খৰে, পুগ্গলেন অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায পতিট্ঠায অজ্ঝত্তং চেতোসমথে যোগো করণীযো. সো অপরেন সমযেন লাভী চেৰ হোতি অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায লাভী চ অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স.
‘‘তত্র, ভিক্খৰে, য্ৰাযং পুগ্গলো ন চেৰ লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স ন চ লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায, তেন, ভিক্খৰে, পুগ্গলেন তেসংযেৰ কুসলানং ধম্মানং পটিলাভায অধিমত্তো ছন্দো চ ৰাযামো চ উস্সাহো চ উস্সোল়্হী চ অপ্পটিৰানী চ সতি চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ করণীযং. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, আদিত্তচেলো ৰা আদিত্তসীসো ৰা তস্সেৰ [তস্স তস্সেৰ (সী. স্যা. কং.)] চেলস্স ৰা সীসস্স ৰা নিব্বাপনায অধিমত্তং ছন্দঞ্চ ৰাযামঞ্চ উস্সাহঞ্চ উস্সোল়্হিঞ্চ অপ্পটিৰানিঞ্চ সতিঞ্চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ করেয্য; এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, তেন পুগ্গলেন তেসংযেৰ কুসলানং ধম্মানং পটিলাভায অধিমত্তো ছন্দো চ ৰাযামো চ উস্সাহো চ উস্সোল়্হী চ অপ্পটিৰানী চ সতি চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ করণীযং. সো অপরেন সমযেন লাভী চেৰ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায.
‘‘তত্র, ভিক্খৰে, য্ৰাযং পুগ্গলো লাভী চেৰ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায, তেন, ভিক্খৰে, পুগ্গলেন তেসুযেৰ কুসলেসু ধম্মেসু পতিট্ঠায উত্তরি [উত্তরিং (সী. স্যা. কং. পী.)] আসৰানং খযায যোগো করণীযো. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. ততিযং.
৪. ততিযসমাধিসুত্তং
৯৪. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স, ন লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায. ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী হোতি অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায, ন লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স. ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো ন চেৰ লাভী হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স ন চ লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায. ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী চেৰ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায.
‘‘তত্র, ভিক্খৰে, য্ৰাযং পুগ্গলো লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স ন লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায, তেন, ভিক্খৰে, পুগ্গলেন য্ৰাযং পুগ্গলো লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায সো উপসঙ্কমিত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘কথং নু খো, আৰুসো, সঙ্খারা দট্ঠব্বা? কথং সঙ্খারা সম্মসিতব্বা? কথং সঙ্খারা ৰিপস্সিতব্বা’ [পস্সিতব্বা (ক.)] তি? তস্স সো যথাদিট্ঠং যথাৰিদিতং ব্যাকরোতি – ‘এৰং খো, আৰুসো, সঙ্খারা দট্ঠব্বা, এৰং সঙ্খারা সম্মসিতব্বা, এৰং সঙ্খারা ৰিপস্সিতব্বা’তি. সো অপরেন সমযেন লাভী চেৰ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায.
‘‘তত্র, ভিক্খৰে, য্ৰাযং পুগ্গলো লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায ন লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স, তেন, ভিক্খৰে, পুগ্গলেন য্ৰাযং পুগ্গলো লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স সো উপসঙ্কমিত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘কথং নু খো, আৰুসো, চিত্তং সণ্ঠপেতব্বং? কথং চিত্তং সন্নিসাদেতব্বং? কথং চিত্তং একোদি কাতব্বং? কথং চিত্তং সমাদহাতব্ব’ন্তি? তস্স সো যথাদিট্ঠং যথাৰিদিতং ব্যাকরোতি – ‘এৰং খো, আৰুসো, চিত্তং সণ্ঠপেতব্বং, এৰং চিত্তং সন্নিসাদেতব্বং, এৰং চিত্তং একোদি কাতব্বং [একোদি কত্তব্বং (পী.)], এৰং চিত্তং সমাদহাতব্ব’ন্তি. সো অপরেন সমযে লাভী চেৰ হোতি অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায লাভী চ অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স.
‘‘তত্র, ভিক্খৰে, য্ৰাযং পুগ্গলো ন চেৰ লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স ন চ লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায, তেন, ভিক্খৰে, পুগ্গলেন য্ৰাযং পুগ্গলো লাভী চেৰ অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায সো উপসঙ্কমিত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘কথং নু খো, আৰুসো, চিত্তং সণ্ঠপেতব্বং? কথং চিত্তং সন্নিসাদেতব্বং? কথং চিত্তং একোদি কাতব্বং? কথং চিত্তং সমাদহাতব্বং? কথং সঙ্খারা দট্ঠব্বা? কথং সঙ্খারা সম্মসিতব্বা? কথং সঙ্খারা ৰিপস্সিতব্বা’তি? তস্স সো যথাদিট্ঠং যথাৰিদিতং ব্যাকরোতি – ‘এৰং খো, আৰুসো, চিত্তং সণ্ঠপেতব্বং, এৰং চিত্তং সন্নিসাদেতব্বং, এৰং চিত্তং একোদি কাতব্বং, এৰং চিত্তং সমাদহাতব্বং, এৰং সঙ্খারা দট্ঠব্বা, এৰং সঙ্খারা সম্মসিতব্বা, এৰং সঙ্খারা ৰিপস্সিতব্বা’তি. সো অপরেন সমযেন লাভী চেৰ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায.
‘‘তত্র, ভিক্খৰে, য্ৰাযং পুগ্গলো লাভী চেৰ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায, তেন, ভিক্খৰে, পুগ্গলেন তেসু চেৰ কুসলেসু ধম্মেসু পতিট্ঠায উত্তরি আসৰানং খযায যোগো করণীযো. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. চতুত্থং.
৫. ছৰালাতসুত্তং
৯৫. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? নেৰত্তহিতায পটিপন্নো নো পরহিতায, পরহিতায পটিপন্নো নো অত্তহিতায, অত্তহিতায পটিপন্নো নো পরহিতায, অত্তহিতায চেৰ [অত্তহিতায চ (সী. স্যা. কং. পী.)] পটিপন্নো পরহিতায চ.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, ছৰালাতং উভতো পদিত্তং [আদিত্তং (ক.)], মজ্ঝে গূথগতং, নেৰ গামে কট্ঠত্থং ফরতি ন অরঞ্ঞে ( ) [(কট্ঠত্থং ফরতি) কত্থচি]; তথূপমাহং, ভিক্খৰে, ইমং পুগ্গলং ৰদামি য্ৰাযং পুগ্গলো নেৰত্তহিতায পটিপন্নো নো পরহিতায.
‘‘তত্র, ভিক্খৰে, য্ৰাযং পুগ্গলো পরহিতায পটিপন্নো নো অত্তহিতায, অযং ইমেসং দ্ৰিন্নং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চ. তত্র, ভিক্খৰে, য্ৰাযং পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো নো পরহিতায, অযং ইমেসং তিণ্ণং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চ. তত্র, ভিক্খৰে, য্ৰাযং পুগ্গলো অত্তহিতায চেৰ পটিপন্নো পরহিতায চ, অযং ইমেসং চতুন্নং পুগ্গলানং অগ্গো চ সেট্ঠো চ পামোক্খো [মোক্খো (পী.) সং. নি. ৩.৬৬২-৬৬৩; অ. নি. ৫.১৮১] চ উত্তমো চ পৰরো চ.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, গৰা খীরং, খীরম্হা দধি, দধিম্হা নৰনীতং, নৰনীতম্হা সপ্পি, সপ্পিম্হা সপ্পিমণ্ডো, সপ্পিমণ্ডো [সপ্পিম্হা সপ্পিমণ্ডো (ক.)] তত্থ [তত্র (সং. নি. ৩.৬৬২-৬৬২)] অগ্গমক্খাযতি; এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, য্ৰাযং পুগ্গলো অত্তহিতায চেৰ পটিপন্নো পরহিতায চ, অযং ইমেসং চতুন্নং পুগ্গলানং অগ্গো চ সেট্ঠো চ পামোক্খো চ উত্তমো চ পৰরো চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. পঞ্চমং.
৬. রাগৰিনযসুত্তং
৯৬. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? অত্তহিতায পটিপন্নো নো পরহিতায, পরহিতায পটিপন্নো নো অত্তহিতায, নেৰত্তহিতায পটিপন্নো নো পরহিতায, অত্তহিতায চেৰ পটিপন্নো পরহিতায চ.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো হোতি নো পরহিতায? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো অত্তনা রাগৰিনযায পটিপন্নো হোতি, নো পরং রাগৰিনযায সমাদপেতি; অত্তনা দোসৰিনযায পটিপন্নো হোতি, নো পরং দোসৰিনযায সমাদপেতি; অত্তনা মোহৰিনযায পটিপন্নো হোতি, নো পরং মোহৰিনযায সমাদপেতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পরহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো পরহিতায পটিপন্নো হোতি, নো অত্তহিতায? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো অত্তনা ন রাগৰিনযায পটিপন্নো হোতি, পরং রাগৰিনযায সমাদপেতি; অত্তনা ন দোসৰিনযায পটিপন্নো হোতি, পরং দোসৰিনযায সমাদপেতি; অত্তনা ন মোহৰিনযায পটিপন্নো হোতি, পরং মোহৰিনযায সমাদপেতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো পরহিতায পটিপন্নো হোতি, নো অত্তহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো নেৰত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পরহিতায? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো অত্তনা ন রাগৰিনযায পটিপন্নো হোতি, নো পরং রাগৰিনযায সমাদপেতি; অত্তনা ন দোসৰিনযায পটিপন্নো হোতি, নো পরং দোসৰিনযায সমাদপেতি; অত্তনা ন মোহৰিনযায পটিপন্নো হোতি, নো পরং মোহৰিনযায সমাদপেতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো নেৰত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পরহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অত্তহিতায চেৰ পটিপন্নো হোতি পরহিতায চ? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো অত্তনা চ রাগৰিনযায পটিপন্নো হোতি, পরঞ্চ রাগৰিনযায সমাদপেতি; অত্তনা চ দোসৰিনযায পটিপন্নো হোতি, পরঞ্চ দোসৰিনযায সমাদপেতি; অত্তনা চ মোহৰিনযায পটিপন্নো হোতি, পরঞ্চ মোহৰিনযায সমাদপেতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অত্তহিতায চেৰ পটিপন্নো হোতি পরহিতায চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. ছট্ঠং.
৭. খিপ্পনিসন্তিসুত্তং
৯৭. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? অত্তহিতায পটিপন্নো নো পরহিতায, পরহিতায পটিপন্নো নো অত্তহিতায, নেৰত্তহিতায পটিপন্নো নো পরহিতায, অত্তহিতায চেৰ পটিপন্নো পরহিতায চ.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পরহিতায? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো খিপ্পনিসন্তী চ হোতি কুসলেসু ধম্মেসু, সুতানঞ্চ ধম্মানং ধারকজাতিকো [ধারণজাতিকো (ক.)] হোতি, ধাতানঞ্চ [ধতানঞ্চ (সী. স্যা. কং. পী.)] ধম্মানং অত্থূপপরিক্খী হোতি অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞায, ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতি; নো চ কল্যাণৰাচো হোতি কল্যাণৰাক্করণো পোরিযা ৰাচায সমন্নাগতো ৰিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৰিঞ্ঞাপনিযা, নো চ সন্দস্সকো হোতি সমাদপকো [সমাদাপকো (?)] সমুত্তেজকো সম্পহংসকো সব্রহ্মচারীনং. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পরহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো পরহিতায পটিপন্নো হোতি, নো অত্তহিতায? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো ন হেৰ খো খিপ্পনিসন্তী হোতি কুসলেসু ধম্মেসু, নো চ সুতানং ধম্মানং ধারকজাতিকো হোতি, নো চ ধাতানং ধম্মানং অত্থূপপরিক্খী হোতি, নো চ অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞায ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতি; কল্যাণৰাচো চ হোতি কল্যাণৰাক্করণো পোরিযা ৰাচায সমন্নাগতো ৰিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৰিঞ্ঞাপনিযা, সন্দস্সকো চ হোতি সমাদপকো সমুত্তেজকো সম্পহংসকো সব্রহ্মচারীনং. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো পরহিতায পটিপন্নো হোতি, নো অত্তহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো নেৰত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পরহিতায? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো ন হেৰ খো খিপ্পনিসন্তী হোতি কুসলেসু ধম্মেসু, নো চ সুতানং ধম্মানং ধারকজাতিকো হোতি, নো চ ধাতানং ধম্মানং অত্থূপপরিক্খী হোতি, নো চ অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞায ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতি; নো চ কল্যাণৰাচো হোতি কল্যাণৰাক্করণো পোরিযা ৰাচায সমন্নাগতো ৰিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৰিঞ্ঞাপনিযা, নো চ সন্দস্সকো হোতি সমাদপকো সমুত্তেজকো সম্পহংসকো সব্রহ্মচারীনং. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো নেৰত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পরহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অত্তহিতায চেৰ পটিপন্নো হোতি পরহিতায চ? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো খিপ্পনিসন্তী চ হোতি কুসলেসু ধম্মেসু, সুতানঞ্চ ধম্মানং ধারকজাতিকো হোতি, ধাতানঞ্চ ধম্মানং অত্থূপপরিক্খী হোতি অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞায, ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতি; কল্যাণৰাচো চ হোতি কল্যাণৰাক্করণো পোরিযা ৰাচায সমন্নাগতো ৰিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৰিঞ্ঞাপনিযা, সন্দস্সকো চ হোতি সমাদপকো সমুত্তেজকো সম্পহংসকো সব্রহ্মচারীনং. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অত্তহিতায চেৰ পটিপন্নো হোতি পরহিতায চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. সত্তমং.
৮. অত্তহিতসুত্তং
৯৮. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? অত্তহিতায পটিপন্নো নো পরহিতায, পরহিতায পটিপন্নো নো অত্তহিতায, নেৰত্তহিতায পটিপন্নো নো পরহিতায, অত্তহিতায চেৰ পটিপন্নো পরহিতায চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. অট্ঠমং.
৯. সিক্খাপদসুত্তং
৯৯. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? অত্তহিতায পটিপন্নো নো পরহিতায, পরহিতায পটিপন্নো নো অত্তহিতায, নেৰত্তহিতায পটিপন্নো নো পরহিতায, অত্তহিতায চেৰ পটিপন্নো পরহিতায চ.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পরহিতায? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো অত্তনা পাণাতিপাতা পটিৰিরতো হোতি, নো পরং পাণাতিপাতা ৰেরমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা অদিন্নাদানা পটিৰিরতো হোতি, নো পরং অদিন্নাদানা ৰেরমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা কামেসুমিচ্ছাচারা পটিৰিরতো হোতি, নো পরং কামেসুমিচ্ছাচারা ৰেরমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা মুসাৰাদা পটিৰিরতো হোতি, নো পরং মুসাৰাদা ৰেরমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৰিরতো হোতি, নো পরং সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা ৰেরমণিযা সমাদপেতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পরহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো পরহিতায পটিপন্নো হোতি, নো অত্তহিতায? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো অত্তনা পাণাতিপাতা অপ্পটিৰিরতো হোতি, পরং পাণাতিপাতা ৰেরমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা অদিন্নাদানা অপ্পটিৰিরতো হোতি, পরং অদিন্নাদানা ৰেরমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা কামেসুমিচ্ছাচারা অপ্পটিৰিরতো হোতি, পরং কামেসুমিচ্ছাচারা ৰেরমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা মুসাৰাদা অপ্পটিৰিরতো হোতি, পরং মুসাৰাদা ৰেরমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা অপ্পটিৰিরতো হোতি, পরং সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা ৰেরমণিযা সমাদপেতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো পরহিতায পটিপন্নো হোতি, নো অত্তহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো নেৰত্তহিতায পটিপন্নো হোতি নো পরহিতায? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো অত্তনা পাণাতিপাতা অপ্পটিৰিরতো হোতি, নো পরং পাণাতিপাতা ৰেরমণিযা সমাদপেতি…পে… অত্তনা সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা অপ্পটিৰিরতো হোতি, নো পরং সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা ৰেরমণিযা সমাদপেতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো নেৰত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পরহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অত্তহিতায চেৰ পটিপন্নো হোতি পরহিতায চ? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো অত্তনা চ পাণাতিপাতা পটিৰিরতো হোতি, পরঞ্চ পাণাতিপাতা ৰেরমণিযা সমাদপেতি…পে… অত্তনা চ সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৰিরতো হোতি, পরঞ্চ সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা ৰেরমণিযা সমাদপেতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অত্তহিতায চেৰ পটিপন্নো হোতি পরহিতায চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. নৰমং.
১০. পোতলিযসুত্তং
১০০. অথ খো পোতলিযো পরিব্বাজকো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো পোতলিযং পরিব্বাজকং ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘চত্তারোমে, পোতলিয, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? ইধ, পোতলিয, একচ্চো পুগ্গলো [পু. প. ১৬৫] অৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, নো চ খো ৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইধ পন, পোতলিয, একচ্চো পুগ্গলো ৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, নো চ খো অৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইধ পন, পোতলিয, একচ্চো পুগ্গলো নেৰ অৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, নো চ ৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইধ পন, পোতলিয, একচ্চো পুগ্গলো অৰণ্ণারহস্স চ অৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, ৰণ্ণারহস্স চ ৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইমে খো, পোতলিয, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. ইমেসং খো, পোতলিয, চতুন্নং পুগ্গলানং কতমো তে পুগ্গলো খমতি অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চা’’তি?
‘‘চত্তারোমে, ভো গোতম, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? ইধ, ভো গোতম, একচ্চো পুগ্গলো অৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, নো চ খো ৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইধ পন, ভো গোতম, একচ্চো পুগ্গলো ৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, নো চ খো অৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইধ পন, ভো গোতম, একচ্চো পুগ্গলো নেৰ অৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, নো চ ৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইধ পন, ভো গোতম, একচ্চো পুগ্গলো অৰণ্ণারহস্স চ অৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, ৰণ্ণারহস্স চ ৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইমে খো, ভো গোতম, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. ইমেসং, ভো গোতম, চতুন্নং পুগ্গলানং য্ৰাযং পুগ্গলো নেৰ অৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, নো চ ৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন; অযং মে পুগ্গলো খমতি ইমেসং চতুন্নং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চ. তং কিস্স হেতু? অভিক্কন্তা [অভিক্কন্ততরা (ক.)] হেসা, ভো গোতম, যদিদং উপেক্খা’’তি.
‘‘চত্তারোমে, পোতলিয, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো…পে… ইমে খো, পোতলিয, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. ইমেসং খো, পোতলিয, চতুন্নং পুগ্গলানং য্ৰাযং পুগ্গলো অৰণ্ণারহস্স চ অৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, ৰণ্ণারহস্স চ ৰণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন; অযং ইমেসং চতুন্নং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চ. তং কিস্স হেতু? অভিক্কন্তা হেসা, পোতলিয, যদিদং তত্থ তত্থ কালঞ্ঞুতা’’তি.
‘‘চত্তারোমে, ভো গোতম, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো…পে… ইমে খো, ভো গোতম, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. ইমেসং, ভো গোতম, চতুন্নং পুগ্গলানং য্ৰাযং পুগ্গলো অৰণ্ণারহস্স চ অৰণ্ণং ভাসিতা ভূতং তচ্ছং কালেন, ৰণ্ণারহস্স চ ৰণ্ণং ভাসিতা ভূতং তচ্ছং কালেন; অযং মে পুগ্গলো খমতি ইমেসং চতুন্নং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চ. তং কিস্স হেতু? অভিক্কন্তা হেসা, ভো গোতম, যদিদং তত্থ তত্থ কালঞ্ঞুতা.
‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম, অভিক্কন্তং, ভো গোতম! সেয্যথাপি, ভো গোতম, নিক্কুজ্জিতং ৰা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৰা ৰিৰরেয্য, মূল়্হস্স ৰা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকারে ৰা তেলপজ্জোতং ধারেয্য – চক্খুমন্তো রূপানি দক্খন্তীতি, এৰমেৰং ভোতা গোতমেন অনেকপরিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং ভৰন্তং গোতমং সরণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভৰং গোতমো ধারেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সরণং গত’’ন্তি. দসমং.
অসুরৰগ্গো পঞ্চমো.