২. দুতিযপণ্ণাসকং

(৬) ১. পুঞ্ঞাভিসন্দৰগ্গো

১. পঠমপুঞ্ঞাভিসন্দসুত্তং

৫১. সাৰত্থিনিদানং. চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুঞ্ঞাভিসন্দা কুসলাভিসন্দা সুখস্সাহারা সোৰগ্গিকা সুখৰিপাকা সগ্গসংৰত্তনিকা ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্তন্তি. কতমে চত্তারো? যস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খু চীৰরং পরিভুঞ্জমানো অপ্পমাণং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহারো সোৰগ্গিকো সুখৰিপাকো সগ্গসংৰত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্ততি.

‘‘যস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খু পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জমানো অপ্পমাণং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহারো সোৰগ্গিকো সুখৰিপাকো সগ্গসংৰত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্ততি.

‘‘যস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খু সেনাসনং পরিভুঞ্জমানো অপ্পমাণং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহারো সোৰগ্গিকো সুখৰিপাকো সগ্গসংৰত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্ততি.

‘‘যস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খু গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারং পরিভুঞ্জমানো অপ্পমাণং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহারো সোৰগ্গিকো সুখৰিপাকো সগ্গসংৰত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্ততি. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুঞ্ঞাভিসন্দা কুসলাভিসন্দা সুখস্সাহারা সোৰগ্গিকা সুখৰিপাকা সগ্গসংৰত্তনিকা ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্তন্তি.

‘‘ইমেহি চ পন, ভিক্খৰে, চতূহি পুঞ্ঞাভিসন্দেহি কুসলাভিসন্দেহি সমন্নাগতস্স অরিযসাৰকস্স ন সুকরং পুঞ্ঞস্স পমাণং গহেতুং [গণেতুং (ক.)] – ‘এত্তকো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহারো সোৰগ্গিকো সুখৰিপাকো সগ্গসংৰত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্ততী’তি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো [অসঙ্খেয্যো (সী. স্যা. কং. পী.)] অপ্পমেয্যো মহাপুঞ্ঞক্খন্ধোত্ৰেৰ সঙ্খ্যং [সঙ্খং (সী. স্যা. কং. পী.)] গচ্ছতি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে ন সুকরং উদকস্স পমাণং গহেতুং – ‘এত্তকানি উদকাল়্হকানীতি ৰা, এত্তকানি উদকাল়্হকসতানীতি ৰা, এত্তকানি উদকাল়্হকসহস্সানীতি ৰা, এত্তকানি উদকাল়্হকসতসহস্সানীতি ৰা’, অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাউদকক্খন্ধোত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতি; এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, ইমেহি চতূহি পুঞ্ঞাভিসন্দেহি কুসলাভিসন্দেহি সমন্নাগতস্স অরিযসাৰকস্স ন সুকরং পুঞ্ঞস্স পমাণং গহেতুং – ‘এত্তকো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহারো সোৰগ্গিকো সুখৰিপাকো সগ্গসংৰত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্ততী’তি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাপুঞ্ঞক্খন্ধোত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতী’’তি.

‘‘মহোদধিং অপরিমিতং মহাসরং,

বহুভেরৰং রতনৰরানমালযং [রতনগণানমালযং (সী. স্যা. কং. পী.)];

নজ্জো যথা নরগণসঙ্ঘসেৰিতা [মচ্ছগণসংঘসেৰিতা (স্যা. কং.)],

পুথূ সৰন্তী উপযন্তি সাগরং.

‘‘এৰং নরং অন্নদপানৰত্থদং [অন্নপানৰত্থং (ক.)],

সেয্যানিসজ্জত্থরণস্স দাযকং;

পুঞ্ঞস্স ধারা উপযন্তি পণ্ডিতং,

নজ্জো যথা ৰারিৰহাৰ সাগর’’ন্তি. পঠমং;

২. দুতিযপুঞ্ঞাভিসন্দসুত্তং

৫২. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুঞ্ঞাভিসন্দা কুসলাভিসন্দা সুখস্সাহারা সোৰগ্গিকা সুখৰিপাকা সগ্গসংৰত্তনিকা ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্তন্তি. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ‘ইতিপি সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরো পুরিসদম্মসারথি সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰা’তি. অযং, ভিক্খৰে, পঠমো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহারো সোৰগ্গিকো সুখৰিপাকো সগ্গসংৰত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্ততি.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো ধম্মে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ‘স্ৰাক্খাতো ভগৰতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৰেদিতব্বো ৰিঞ্ঞূহী’তি. অযং, ভিক্খৰে, দুতিযো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহারো সোৰগ্গিকো সুখৰিপাকো সগ্গসংৰত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্ততি.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো সঙ্ঘে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ‘সুপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, উজুপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, ঞাযপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, সামীচিপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, যদিদং চত্তারি পুরিসযুগানি অট্ঠ পুরিসপুগ্গলা, এস ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো আহুনেয্যো পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকরণীযো অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’তি. অযং, ভিক্খৰে, ততিযো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহারো সোৰগ্গিকো সুখৰিপাকো সগ্গসংৰত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্ততি.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো অরিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি অচ্ছিদ্দেহি অসবলেহি অকম্মাসেহি ভুজিস্সেহি ৰিঞ্ঞুপ্পসত্থেহি অপরামট্ঠেহি সমাধিসংৰত্তনিকেহি. অযং, ভিক্খৰে, চতুত্থো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহারো সোৰগ্গিকো সুখৰিপাকো সগ্গসংৰত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্ততি. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুঞ্ঞাভিসন্দা কুসলাভিসন্দা সুখস্সাহারা সোৰগ্গিকা সুখৰিপাকা সগ্গসংৰত্তনিকা ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৰত্তন্তী’’তি.

[অ. নি. ৫.৪৭] ‘‘যস্স সদ্ধা তথাগতে, অচলা সুপ্পতিট্ঠিতা;

সীলঞ্চ যস্স কল্যাণং, অরিযকন্তং পসংসিতং.

‘‘সঙ্ঘে পসাদো যস্সত্থি, উজুভূতঞ্চ দস্সনং;

অদলিদ্দোতি তং আহু, অমোঘং তস্স জীৰিতং.

‘‘তস্মা সদ্ধঞ্চ সীলঞ্চ, পসাদং ধম্মদস্সনং;

অনুযুঞ্জেথ মেধাৰী, সরং বুদ্ধান সাসন’’ন্তি. দুতিযং;

৩. পঠমসংৰাসসুত্তং

৫৩. একং সমযং ভগৰা অন্তরা চ মধুরং অন্তরা চ ৰেরঞ্জং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নো হোতি. সম্বহুলাপি খো গহপতী চ গহপতানিযো চ অন্তরা চ মধুরং অন্তরা চ ৰেরঞ্জং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্না হোন্তি. অথ খো ভগৰা মগ্গা ওক্কম্ম অঞ্ঞতরস্মিং রুক্খমূলে ( ) [(পঞ্ঞত্তে আসনে) (পী. ক.)] নিসীদি. অদ্দসংসু খো গহপতী চ গহপতানিযো চ ভগৰন্তং অঞ্ঞতরস্মিং রুক্খমূলে নিসিন্নং. দিস্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নে খো তে গহপতী চ গহপতানিযো চ ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘চত্তারোমে, গহপতযো, সংৰাসা. কতমে চত্তারো? ছৰো ছৰায সদ্ধিং সংৰসতি, ছৰো দেৰিযা সদ্ধিং সংৰসতি, দেৰো ছৰায সদ্ধিং সংৰসতি, দেৰো দেৰিযা সদ্ধিং সংৰসতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতযো, ছৰো ছৰায সদ্ধিং সংৰসতি? ইধ, গহপতযো, সামিকো হোতি পাণাতিপাতী অদিন্নাদাযী কামেসুমিচ্ছাচারী মুসাৰাদী সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠাযী দুস্সীলো পাপধম্মো মচ্ছেরমলপরিযুট্ঠিতেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি অক্কোসকপরিভাসকো সমণব্রাহ্মণানং; ভরিযাপিস্স হোতি পাণাতিপাতিনী অদিন্নাদাযিনী কামেসুমিচ্ছাচারিনী মুসাৰাদিনী সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠাযিনী দুস্সীলা পাপধম্মা মচ্ছেরমলপরিযুট্ঠিতেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি অক্কোসিকপরিভাসিকা সমণব্রাহ্মণানং. এৰং খো, গহপতযো, ছৰো ছৰায সদ্ধিং সংৰসতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতযো, ছৰো দেৰিযা সদ্ধিং সংৰসতি? ইধ, গহপতযো, সামিকো হোতি পাণাতিপাতী অদিন্নাদাযী কামেসুমিচ্ছাচারী মুসাৰাদী সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠাযী দুস্সীলো পাপধম্মো মচ্ছেরমলপরিযুট্ঠিতেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি অক্কোসকপরিভাসকো সমণব্রাহ্মণানং; ভরিযা খ্ৰস্স হোতি পাণাতিপাতা পটিৰিরতা অদিন্নাদানা পটিৰিরতা কামেসুমিচ্ছাচারা পটিৰিরতা মুসাৰাদা পটিৰিরতা সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৰিরতা সীলৰতী কল্যাণধম্মা ৰিগতমলমচ্ছেরেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি অনক্কোসিকপরিভাসিকা সমণব্রাহ্মণানং. এৰং খো, গহপতযো, ছৰো দেৰিযা সদ্ধিং সংৰসতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতযো, দেৰো ছৰায সদ্ধিং সংৰসতি? ইধ, গহপতযো, সামিকো হোতি পাণাতিপাতা পটিৰিরতো অদিন্নাদানা পটিৰিরতো কামেসুমিচ্ছাচারা পটিৰিরতো মুসাৰাদা পটিৰিরতো সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৰিরতো সীলৰা কল্যাণধম্মো ৰিগতমলমচ্ছেরেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি অনক্কোসকপরিভাসকো সমণব্রাহ্মণানং; ভরিযা খ্ৰস্স হোতি পাণাতিপাতিনী…পে… সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠাযিনী দুস্সীলা পাপধম্মা মচ্ছেরমলপরিযুট্ঠিতেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি অক্কোসিকপরিভাসিকা সমণব্রাহ্মণানং. এৰং খো, গহপতযো, দেৰো ছৰায সদ্ধিং সংৰসতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতযো, দেৰো দেৰিযা সদ্ধিং সংৰসতি? ইধ, গহপতযো, সামিকো হোতি পাণাতিপাতা পটিৰিরতো…পে… সীলৰা কল্যাণধম্মো ৰিগতমলমচ্ছেরেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি অনক্কোসকপরিভাসকো সমণব্রাহ্মণানং; ভরিযাপিস্স হোতি পাণাতিপাতা পটিৰিরতা…পে… সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৰিরতা সীলৰতী কল্যাণধম্মা ৰিগতমলমচ্ছেরেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি অনক্কোসিকপরিভাসিকা সমণব্রাহ্মণানং. এৰং খো, গহপতযো, দেৰো দেৰিযা সদ্ধিং সংৰসতি. ইমে খো, গহপতযো, চত্তারো সংৰাসা’’তি.

‘‘উভো চ হোন্তি দুস্সীলা, কদরিযা পরিভাসকা;

তে হোন্তি জানিপতযো, ছৰা সংৰাসমাগতা.

‘‘সামিকো হোতি দুস্সীলো, কদরিযো পরিভাসকো;

ভরিযা সীলৰতী হোতি, ৰদঞ্ঞূ ৰীতমচ্ছরা;

সাপি দেৰী সংৰসতি, ছৰেন পতিনা সহ.

‘‘সামিকো সীলৰা হোতি, ৰদঞ্ঞূ ৰীতমচ্ছরো;

ভরিযা হোতি দুস্সীলা, কদরিযা পরিভাসিকা;

সাপি ছৰা সংৰসতি, দেৰেন পতিনা সহ.

‘‘উভো সদ্ধা ৰদঞ্ঞূ চ, সঞ্ঞতা ধম্মজীৰিনো;

তে হোন্তি জানিপতযো, অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযংৰদা.

‘‘অত্থাসং পচুরা হোন্তি, ফাসুকং [ফাসত্তং (সী.), ৰাসত্থং (পী.)] উপজাযতি;

অমিত্তা দুম্মনা হোন্তি, উভিন্নং সমসীলিনং.

‘‘ইধ ধম্মং চরিত্ৰান, সমসীলব্বতা উভো;

নন্দিনো দেৰলোকস্মিং, মোদন্তি কামকামিনো’’তি. ততিযং;

৪. দুতিযসংৰাসসুত্তং

৫৪. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, সংৰাসা. কতমে চত্তারো? ছৰো ছৰায সদ্ধিং সংৰসতি, ছৰো দেৰিযা সদ্ধিং সংৰসতি, দেৰো ছৰায সদ্ধিং সংৰসতি, দেৰো দেৰিযা সদ্ধিং সংৰসতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ছৰো ছৰায সদ্ধিং সংৰসতি. ইধ, ভিক্খৰে, সামিকো হোতি পাণাতিপাতী অদিন্নাদাযী কামেসুমিচ্ছাচারী মুসাৰাদী পিসুণৰাচো ফরুসৰাচো সম্ফপ্পলাপী অভিজ্ঝালু ব্যাপন্নচিত্তো মিচ্ছাদিট্ঠিকো দুস্সীলো পাপধম্মো মচ্ছেরমলপরিযুট্ঠিতেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি অক্কোসকপরিভাসকো সমণব্রাহ্মণানং; ভরিযাপিস্স হোতি পাণাতিপাতিনী অদিন্নাদাযিনী কামেসুমিচ্ছাচারিনী মুসাৰাদিনী পিসুণৰাচা ফরুসৰাচা সম্ফপ্পলাপিনী অভিজ্ঝালুনী ব্যাপন্নচিত্তা মিচ্ছাদিট্ঠিকা দুস্সীলা পাপধম্মা মচ্ছেরমলপরিযুট্ঠিতেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি অক্কোসিকপরিভাসিকা সমণব্রাহ্মণানং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ছৰো ছৰায সদ্ধিং সংৰসতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ছৰো দেৰিযা সদ্ধিং সংৰসতি? ইধ, ভিক্খৰে, সামিকো হোতি পাণাতিপাতী…পে… মিচ্ছাদিট্ঠিকো দুস্সীলো পাপধম্মো মচ্ছেরমলপরিযুট্ঠিতেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি অক্কোসকপরিভাসকো সমণব্রাহ্মণানং; ভরিযা খ্ৰস্স হোতি পাণাতিপাতা পটিৰিরতা অদিন্নাদানা পটিৰিরতা কামেসুমিচ্ছাচারা পটিৰিরতা মুসাৰাদা পটিৰিরতা পিসুণায ৰাচায পটিৰিরতা ফরুসায ৰাচায পটিৰিরতা সম্ফপ্পলাপা পটিৰিরতা অনভিজ্ঝালুনী অব্যাপন্নচিত্তা সম্মাদিট্ঠিকা সীলৰতী কল্যাণধম্মা ৰিগতমলমচ্ছেরেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি অনক্কোসিকপরিভাসিকা সমণব্রাহ্মণানং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ছৰো দেৰিযা সদ্ধিং সংৰসতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, দেৰো ছৰায সদ্ধিং সংৰসতি? ইধ, ভিক্খৰে, সামিকো হোতি পাণাতিপাতা পটিৰিরতো অদিন্নাদানা পটিৰিরতো কামেসুমিচ্ছাচারা পটিৰিরতো মুসাৰাদা পটিৰিরতো পিসুণায ৰাচায পটিৰিরতো ফরুসায ৰাচায পটিৰিরতো সম্ফপ্পলাপা পটিৰিরতো অনভিজ্ঝালু অব্যাপন্নচিত্তো সম্মাদিট্ঠিকো সীলৰা কল্যাণধম্মো ৰিগতমলমচ্ছেরেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি অনক্কোসকপরিভাসকো সমণব্রাহ্মণানং; ভরিযা খ্ৰস্স হোতি পাণাতিপাতিনী…পে… মিচ্ছাদিট্ঠিকা দুস্সীলা পাপধম্মা মচ্ছেরমলপরিযুট্ঠিতেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি অক্কোসিকপরিভাসিকা সমণব্রাহ্মণানং. এৰং খো, ভিক্খৰে, দেৰো ছৰায সদ্ধিং সংৰসতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, দেৰো দেৰিযা সদ্ধিং সংৰসতি? ইধ, ভিক্খৰে, সামিকো হোতি পাণাতিপাতা পটিৰিরতো…পে… সম্মাদিট্ঠিকো সীলৰা কল্যাণধম্মো ৰিগতমলমচ্ছেরেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি অনক্কোসকপরিভাসকো সমণব্রাহ্মণানং; ভরিযাপিস্স হোতি পাণাতিপাতা পটিৰিরতা…পে… সম্মাদিট্ঠিকা সীলৰতী কল্যাণধম্মা ৰিগতমলমচ্ছেরেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি অনক্কোসিকপরিভাসিকা সমণব্রাহ্মণানং. এৰং খো, ভিক্খৰে, দেৰো দেৰিযা সদ্ধিং সংৰসতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো সংৰাসা’’তি.

‘‘উভো চ হোন্তি দুস্সীলা, কদরিযা পরিভাসকা;

তে হোন্তি জানিপতযো, ছৰা সংৰাসমাগতা.

‘‘সামিকো হোতি দুস্সীলো, কদরিযো পরিভাসকো;

ভরিযা সীলৰতী হোতি, ৰদঞ্ঞূ ৰীতমচ্ছরা;

সাপি দেৰী সংৰসতি, ছৰেন পতিনা সহ.

‘‘সামিকো সীলৰা হোতি, ৰদঞ্ঞূ ৰীতমচ্ছরো;

ভরিযা হোতি দুস্সীলা, কদরিযা পরিভাসিকা;

সাপি ছৰা সংৰসতি, দেৰেন পতিনা সহ.

‘‘উভো সদ্ধা ৰদঞ্ঞূ চ, সঞ্ঞতা ধম্মজীৰিনো;

তে হোন্তি জানিপতযো, অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযংৰদা.

‘‘অত্থাসং পচুরা হোন্তি, ফাসুকং উপজাযতি;

অমিত্তা দুম্মনা হোন্তি, উভিন্নং সমসীলিনং.

‘‘ইধ ধম্মং চরিত্ৰান, সমসীলব্বতা উভো;

নন্দিনো দেৰলোকস্মিং, মোদন্তি কামকামিনো’’তি. চতুত্থং;

৫. পঠমসমজীৰীসুত্তং

৫৫. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা ভগ্গেসু ৰিহরতি সুসুমারগিরে [সুংসুমারগিরে (সী. স্যা. কং. পী.)] ভেসকল়াৰনে [ভেসকলাৰনে (সী. পী. ক.)] মিগদাযে. অথ খো ভগৰা পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায যেন নকুলপিতুনো গহপতিস্স নিৰেসনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. অথ খো নকুলপিতা চ গহপতি নকুলমাতা চ গহপতানী যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নো খো নকুলপিতা গহপতি ভগৰন্তং এতদৰোচ –

‘‘যতো মে, ভন্তে, নকুলমাতা গহপতানী দহরস্সেৰ দহরা আনীতা, নাভিজানামি নকুলমাতরং গহপতানিং মনসাপি অতিচরিতা, কুতো পন কাযেন! ইচ্ছেয্যাম মযং, ভন্তে, দিট্ঠে চেৰ ধম্মে অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতুং অভিসম্পরাযঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতু’’ন্তি. নকুলমাতাপি খো গহপতানী ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘যতোহং, ভন্তে, নকুলপিতুনো গহপতিস্স দহরস্সেৰ দহরা আনীতা, নাভিজানামি নকুলপিতরং গহপতিং মনসাপি অতিচরিতা, কুতো পন কাযেন! ইচ্ছেয্যাম মযং, ভন্তে, দিট্ঠে চেৰ ধম্মে অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতুং অভিসম্পরাযঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতু’’ন্তি.

‘‘আকঙ্খেয্যুং চে, গহপতযো, উভো জানিপতযো দিট্ঠে চেৰ ধম্মে অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতুং অভিসম্পরাযঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতুং উভোৰ [উভো চ (সী. পী.)] অস্সু সমসদ্ধা সমসীলা সমচাগা সমপঞ্ঞা, তে দিট্ঠে চেৰ ধম্মে অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সন্তি অভিসম্পরাযঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সন্তী’’তি [পস্সিস্সন্তীতি (ক.)].

‘‘উভো সদ্ধা ৰদঞ্ঞূ চ, সঞ্ঞতা ধম্মজীৰিনো;

তে হোন্তি জানিপতযো, অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযংৰদা.

‘‘অত্থাসং পচুরা হোন্তি, ফাসুকং উপজাযতি;

অমিত্তা দুম্মনা হোন্তি, উভিন্নং সমসীলিনং.

‘‘ইধ ধম্মং চরিত্ৰান, সমসীলব্বতা উভো;

নন্দিনো দেৰলোকস্মিং, মোদন্তি কামকামিনো’’তি. পঞ্চমং;

৬. দুতিযসমজীৰীসুত্তং

৫৬. ‘‘আকঙ্খেয্যুং চে, ভিক্খৰে, উভো জানিপতযো দিট্ঠে চেৰ ধম্মে অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতুং অভিসম্পরাযঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতুং উভোৰ অস্সু সমসদ্ধা সমসীলা সমচাগা সমপঞ্ঞা, তে দিট্ঠে চেৰ ধম্মে অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সন্তি অভিসম্পরাযঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সন্তী’’তি.

‘‘উভো সদ্ধা ৰদঞ্ঞূ চ, সঞ্ঞতা ধম্মজীৰিনো;

তে হোন্তি জানিপতযো, অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযংৰদা.

‘‘অত্থাসং পচুরা হোন্তি, ফাসুকং উপজাযতি;

অমিত্তা দুম্মনা হোন্তি, উভিন্নং সমসীলিনং.

‘‘ইধ ধম্মং চরিত্ৰান, সমসীলব্বতা উভো;

নন্দিনো দেৰলোকস্মিং, মোদন্তি কামকামিনো’’তি. ছট্ঠং;

৭. সুপ্পৰাসাসুত্তং

৫৭. একং সমযং ভগৰা কোলিযেসু ৰিহরতি পজ্জনিকং [সজ্জনেলং (সী. পী.), পজ্জনেলং (স্যা. কং.)] নাম কোলিযানং নিগমো. অথ খো ভগৰা পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায যেন সুপ্পৰাসায কোলিযধীতুযা নিৰেসনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. অথ খো সুপ্পৰাসা কোলিযধীতা ভগৰন্তং পণীতেন খাদনীযেন ভোজনীযেন সহত্থা সন্তপ্পেসি সম্পৰারেসি. অথ খো সুপ্পৰাসা কোলিযধীতা ভগৰন্তং ভুত্তাৰিং ওনীতপত্তপাণিং একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো সুপ্পৰাসং কোলিযধীতরং ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘ভোজনং, সুপ্পৰাসে, দেন্তী অরিযসাৰিকা পটিগ্গাহকানং চত্তারি ঠানানি দেতি. কতমানি চত্তারি? আযুং দেতি, ৰণ্ণং দেতি, সুখং দেতি, বলং দেতি. আযুং খো পন দত্ৰা আযুস্স ভাগিনী হোতি দিব্বস্স ৰা মানুসস্স ৰা. ৰণ্ণং দত্ৰা ৰণ্ণস্স ভাগিনী হোতি দিব্বস্স ৰা মানুসস্স ৰা. সুখং দত্ৰা সুখস্স ভাগিনী হোতি দিব্বস্স ৰা মানুসস্স ৰা. বলং দত্ৰা বলস্স ভাগিনী হোতি দিব্বস্স ৰা মানুসস্স ৰা. ভোজনং, সুপ্পৰাসে, দেন্তী অরিযসাৰিকা পটিগ্গাহকানং ইমানি চত্তারি ঠানানি দেতী’’তি.

‘‘সুসঙ্খতং ভোজনং যা দদাতি,

সুচিং পণীতং [সুপণীতং (ক.)] রসসা উপেতং;

সা দক্খিণা উজ্জুগতেসু দিন্না,

চরণূপপন্নেসু মহগ্গতেসু;

পুঞ্ঞেন পুঞ্ঞং সংসন্দমানা,

মহপ্ফলা লোকৰিদূন ৰণ্ণিতা.

‘‘এতাদিসং যঞ্ঞমনুস্সরন্তা,

যে ৰেদজাতা ৰিচরন্তি লোকে;

ৰিনেয্য মচ্ছেরমলং সমূলং,

অনিন্দিতা সগ্গমুপেন্তি ঠান’’ন্তি. সত্তমং;

৮. সুদত্তসুত্তং

৫৮. অথ খো অনাথপিণ্ডিকো গহপতি যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো অনাথপিণ্ডিকং গহপতিং ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘ভোজনং, গহপতি, দদমানো অরিযসাৰকো পটিগ্গাহকানং চত্তারি ঠানানি দেতি. কতমানি চত্তারি? আযুং দেতি, ৰণ্ণং দেতি, সুখং দেতি, বলং দেতি. আযুং খো পন দত্ৰা আযুস্স ভাগী হোতি দিব্বস্স ৰা মানুসস্স ৰা. ৰণ্ণং দত্ৰা… সুখং দত্ৰা… বলং দত্ৰা বলস্স ভাগী হোতি দিব্বস্স ৰা মানুসস্স ৰা. ভোজনং, গহপতি, দদমানো অরিযসাৰকো পটিগ্গাহকানং ইমানি চত্তারি ঠানানি দেতী’’তি.

[মহাৰ. ২৮২] ‘‘যো সঞ্ঞতানং পরদত্তভোজিনং,

কালেন সক্কচ্চ দদাতি ভোজনং;

চত্তারি ঠানানি অনুপ্পৰেচ্ছতি,

আযুঞ্চ ৰণ্ণঞ্চ সুখং বলঞ্চ.

‘‘সো আযুদাযী ৰণ্ণদাযী [সো আযুদাযী বলদাযী (সী. পী.), আযুদাযী বলদাযী (স্যা. কং.)], সুখং বলং দদো [সুখং ৰণ্ণং দদো (সী. স্যা. কং. পী.), সুখবলদদো (ক.)] নরো;

দীঘাযু যসৰা হোতি, যত্থ যত্থূপপজ্জতী’’তি. অট্ঠমং;

৯. ভোজনসুত্তং

৫৯. ‘‘ভোজনং, ভিক্খৰে, দদমানো দাযকো পটিগ্গাহকানং চত্তারি ঠানানি দেতি. কতমানি চত্তারি? আযুং দেতি, ৰণ্ণং দেতি, সুখং দেতি, বলং দেতি. আযুং খো পন দত্ৰা আযুস্স ভাগী হোতি দিব্বস্স ৰা মানুসস্স ৰা. ৰণ্ণং দত্ৰা… সুখং দত্ৰা… বলং দত্ৰা বলস্স ভাগী হোতি দিব্বস্স ৰা মানুসস্স ৰা. ভোজনং, ভিক্খৰে, দদমানো দাযকো পটিগ্গাহকানং ইমানি চত্তারি ঠানানি দেতী’’তি.

[মহাৰ. ২৮২] ‘‘যো সঞ্ঞতানং পরদত্তভোজিনং,

কালেন সক্কচ্চ দদাতি ভোজনং;

চত্তারি ঠানানি অনুপ্পৰেচ্ছতি,

আযুঞ্চ ৰণ্ণঞ্চ সুখং বলঞ্চ.

‘‘সো আযুদাযী ৰণ্ণদাযী, সুখং বলং দদো নরো;

দীঘাযু যসৰা হোতি, যত্থ যত্থূপপজ্জতী’’তি. নৰমং;

১০. গিহিসামীচিসুত্তং

৬০. অথ খো অনাথপিণ্ডিকো গহপতি যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো অনাথপিণ্ডিকং গহপতিং ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘চতূহি খো, গহপতি, ধম্মেহি সমন্নাগতো অরিযসাৰকো গিহিসামীচিপটিপদং পটিপন্নো হোতি যসোপটিলাভিনিং সগ্গসংৰত্তনিকং. কতমেহি চতূহি? ইধ, গহপতি, অরিযসাৰকো ভিক্খুসঙ্ঘং পচ্চুপট্ঠিতো হোতি চীৰরেন, ভিক্খুসঙ্ঘং পচ্চুপট্ঠিতো হোতি পিণ্ডপাতেন, ভিক্খুসঙ্ঘং পচ্চুপট্ঠিতো হোতি সেনাসনেন, ভিক্খুসঙ্ঘং পচ্চুপট্ঠিতো হোতি গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারেন. ইমেহি খো, গহপতি, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অরিযসাৰকো গিহিসামীচিপটিপদং পটিপন্নো হোতি যসোপটিলাভিনিং সগ্গসংৰত্তনিক’’ন্তি.

‘‘গিহিসামীচিপটিপদং, পটিপজ্জন্তি পণ্ডিতা;

সম্মগ্গতে সীলৰন্তে, চীৰরেন উপট্ঠিতা.

পিণ্ডপাতসযনেন, গিলানপ্পচ্চযেন চ;

তেসং দিৰা চ রত্তো চ, সদা পুঞ্ঞং পৰড্ঢতি;

সগ্গঞ্চ কমতিট্ঠানং [সগ্গঞ্চ সপ্পতিট্ঠানং (ক.)], কম্মং কত্ৰান ভদ্দক’’ন্তি. দসমং;

পুঞ্ঞাভিসন্দৰগ্গো পঠমো.

তস্সুদ্দানং –

দ্ৰে পুঞ্ঞাভিসন্দা দ্ৰে চ, সংৰাসা সমজীৰিনো;

সুপ্পৰাসা সুদত্তো চ, ভোজনং গিহিসামিচীতি.

(৭) ২. পত্তকম্মৰগ্গো

১. পত্তকম্মসুত্তং

৬১. অথ খো অনাথপিণ্ডিকো গহপতি যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো অনাথপিণ্ডিকং গহপতিং ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘চত্তারোমে, গহপতি, ধম্মা ইট্ঠা কন্তা মনাপা দুল্লভা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? ভোগা মে উপ্পজ্জন্তু সহধম্মেনাতি, অযং পঠমো ধম্মো ইট্ঠো কন্তো মনাপো দুল্লভো লোকস্মিং.

‘‘ভোগে লদ্ধা সহধম্মেন যসো মে আগচ্ছতু সহ ঞাতীহি সহ উপজ্ঝাযেহীতি, অযং দুতিযো ধম্মো ইট্ঠো কন্তো মনাপো দুল্লভো লোকস্মিং.

‘‘ভোগে লদ্ধা সহধম্মেন যসং লদ্ধা সহ ঞাতীহি সহ উপজ্ঝাযেহি চিরং জীৰামি দীঘমাযুং পালেমীতি, অযং ততিযো ধম্মো ইট্ঠো কন্তো মনাপো দুল্লভো লোকস্মিং.

‘‘ভোগে লদ্ধা সহধম্মেন যসং লদ্ধা সহ ঞাতীহি সহ উপজ্ঝাযেহি চিরং জীৰিত্ৰা দীঘমাযুং পালেত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জামীতি, অযং চতুত্থো ধম্মো ইট্ঠো কন্তো মনাপো দুল্লভো লোকস্মিং. ইমে খো, গহপতি, চত্তারো ধম্মা ইট্ঠা কন্তা মনাপা দুল্লভা লোকস্মিং.

‘‘ইমেসং খো, গহপতি, চতুন্নং ধম্মানং ইট্ঠানং কন্তানং মনাপানং দুল্লভানং লোকস্মিং চত্তারো ধম্মা পটিলাভায সংৰত্তন্তি. কতমে চত্তারো? সদ্ধাসম্পদা, সীলসম্পদা, চাগসম্পদা, পঞ্ঞাসম্পদা.

‘‘কতমা চ, গহপতি, সদ্ধাসম্পদা? ইধ, গহপতি, অরিযসাৰকো সদ্ধো হোতি, সদ্দহতি তথাগতস্স বোধিং – ‘ইতিপি সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরো পুরিসদম্মসারথি, সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰা’তি. অযং ৰুচ্চতি, গহপতি, সদ্ধাসম্পদা.

‘‘কতমা চ, গহপতি, সীলসম্পদা? ইধ, গহপতি, অরিযসাৰকো পাণাতিপাতা পটিৰিরতো হোতি…পে… সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৰিরতো হোতি. অযং ৰুচ্চতি, গহপতি, সীলসম্পদা.

‘‘কতমা চ, গহপতি, চাগসম্পদা? ইধ, গহপতি, অরিযসাৰকো ৰিগতমলমচ্ছেরেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি মুত্তচাগো পযতপাণি ৰোসগ্গরতো যাচযোগো দানসংৰিভাগরতো. অযং ৰুচ্চতি, গহপতি, চাগসম্পদা.

‘‘কতমা চ, গহপতি, পঞ্ঞাসম্পদা? অভিজ্ঝাৰিসমলোভাভিভূতেন, গহপতি, চেতসা ৰিহরন্তো অকিচ্চং করোতি, কিচ্চং অপরাধেতি. অকিচ্চং করোন্তো কিচ্চং অপরাধেন্তো যসা চ সুখা চ ধংসতি. ব্যাপাদাভিভূতেন, গহপতি, চেতসা ৰিহরন্তো অকিচ্চং করোতি, কিচ্চং অপরাধেতি. অকিচ্চং করোন্তো কিচ্চং অপরাধেন্তো যসা চ সুখা চ ধংসতি. থিনমিদ্ধাভিভূতেন, গহপতি, চেতসা ৰিহরন্তো অকিচ্চং করোতি কিচ্চং অপরাধেতি. অকিচ্চং করোন্তো কিচ্চং অপরাধেন্তো যসা চ সুখা চ ধংসতি. উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চাভিভূতেন, গহপতি, চেতসা ৰিহরন্তো অকিচ্চং করোতি, কিচ্চং অপরাধেতি. অকিচ্চং করোন্তো কিচ্চং অপরাধেন্তো যসা চ সুখা চ ধংসতি. ৰিচিকিচ্ছাভিভূতেন, গহপতি, চেতসা ৰিহরন্তো অকিচ্চং করোতি, কিচ্চং অপরাধেতি. অকিচ্চং করোন্তো কিচ্চং অপরাধেন্তো যসা চ সুখা চ ধংসতি.

‘‘স খো সো, গহপতি, অরিযসাৰকো অভিজ্ঝাৰিসমলোভো চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৰিদিত্ৰা অভিজ্ঝাৰিসমলোভং চিত্তস্স উপক্কিলেসং পজহতি. ব্যাপাদো চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৰিদিত্ৰা ব্যাপাদং চিত্তস্স উপক্কিলেসং পজহতি. থিনমিদ্ধং চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৰিদিত্ৰা থিনমিদ্ধং চিত্তস্স উপক্কিলেসং পজহতি. উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৰিদিত্ৰা উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং চিত্তস্স উপক্কিলেসং পজহতি. ৰিচিকিচ্ছা চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৰিদিত্ৰা ৰিচিকিচ্ছং চিত্তস্স উপক্কিলেসং পজহতি.

‘‘যতো চ খো, গহপতি, অরিযসাৰকস্স অভিজ্ঝাৰিসমলোভো চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৰিদিত্ৰা অভিজ্ঝাৰিসমলোভো চিত্তস্স উপক্কিলেসো পহীনো হোতি. ব্যাপাদো চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৰিদিত্ৰা ব্যাপাদো চিত্তস্স উপক্কিলেসো পহীনো হোতি. থিনমিদ্ধং চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৰিদিত্ৰা থিনমিদ্ধং চিত্তস্স উপক্কিলেসো পহীনো হোতি. উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৰিদিত্ৰা উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং চিত্তস্স উপক্কিলেসো পহীনো হোতি. ৰিচিকিচ্ছা চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৰিদিত্ৰা ৰিচিকিচ্ছা চিত্তস্স উপক্কিলেসো পহীনো হোতি. অযং ৰুচ্চতি, গহপতি, অরিযসাৰকো মহাপঞ্ঞো পুথুপঞ্ঞো আপাতদসো [আপাথদসো (সী. স্যা. কং. পী.)] পঞ্ঞাসম্পন্নো [হাসপঞ্ঞো (ক.)]. অযং ৰুচ্চতি, গহপতি, পঞ্ঞাসম্পদা. ইমেসং খো, গহপতি, চতুন্নং ধম্মানং ইট্ঠানং কন্তানং মনাপানং দুল্লভানং লোকস্মিং ইমে চত্তারো ধম্মা পটিলাভায সংৰত্তন্তি.

‘‘স খো সো, গহপতি, অরিযসাৰকো উট্ঠানৰীরিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপরিচিতেহি সেদাৰক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি চত্তারি পত্তকম্মানি কত্তা হোতি. কতমানি চত্তারি? ইধ গহপতি, অরিযসাৰকো উট্ঠানৰীরিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপরিচিতেহি সেদাৰক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি অত্তানং সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পরিহরতি. মাতাপিতরো সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পরিহরতি. পুত্তদারদাসকম্মকরপোরিসে সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পরিহরতি. মিত্তামচ্চে সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পরিহরতি. ইদমস্স পঠমং ঠানগতং হোতি পত্তগতং আযতনসো পরিভুত্তং.

‘‘পুন চপরং, গহপতি, অরিযসাৰকো উট্ঠানৰীরিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপরিচিতেহি সেদাৰক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি যা তা হোন্তি আপদা অগ্গিতো ৰা উদকতো ৰা রাজতো ৰা চোরতো ৰা অপ্পিযতো ৰা দাযাদতো [অ. নি. ৫.৪১], তথারূপাসু আপদাসু পরিযোধায সংৰত্ততি. সোত্থিং অত্তানং করোতি. ইদমস্স দুতিযং ঠানগতং হোতি পত্তগতং আযতনসো পরিভুত্তং.

‘‘পুন চপরং, গহপতি, অরিযসাৰকো উট্ঠানৰীরিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপরিচিতেহি সেদাৰক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি পঞ্চবলিং কত্তা হোতি – ঞাতিবলিং, অতিথিবলিং, পুব্বপেতবলিং, রাজবলিং, দেৰতাবলিং. ইদমস্স ততিযং ঠানগতং হোতি পত্তগতং আযতনসো পরিভুত্তং.

‘‘পুন চপরং, গহপতি, অরিযসাৰকো উট্ঠানৰীরিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপরিচিতেহি সেদাৰক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি যে তে সমণব্রাহ্মণা মদপ্পমাদা পটিৰিরতা খন্তিসোরচ্চে নিৰিট্ঠা একমত্তানং দমেন্তি, একমত্তানং সমেন্তি, একমত্তানং পরিনিব্বাপেন্তি, তথারূপেসু সমণব্রাহ্মণেসু উদ্ধগ্গিকং দক্খিণং পতিট্ঠাপেতি সোৰগ্গিকং সুখৰিপাকং সগ্গসংৰত্তনিকং. ইদমস্স চতুত্থং ঠানগতং হোতি পত্তগতং আযতনসো পরিভুত্তং.

‘‘স খো সো, গহপতি, অরিযসাৰকো উট্ঠানৰীরিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপরিচিতেহি সেদাৰক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি ইমানি চত্তারি পত্তকম্মানি কত্তা হোতি. যস্স কস্সচি, গহপতি, অঞ্ঞত্র ইমেহি চতূহি পত্তকম্মেহি ভোগা পরিক্খযং গচ্ছন্তি, ইমে ৰুচ্চন্তি, গহপতি, ভোগা অট্ঠানগতা অপত্তগতা অনাযতনসো পরিভুত্তা. যস্স কস্সচি, গহপতি, ইমেহি চতূহি পত্তকম্মেহি ভোগা পরিক্খযং গচ্ছন্তি, ইমে ৰুচ্চন্তি, গহপতি, ভোগা ঠানগতা পত্তগতা আযতনসো পরিভুত্তা’’তি.

‘‘ভুত্তা ভোগা ভতা ভচ্চা [গতা ভূতা (ক.) ভটা ভচ্চা (স্যা. কং.)], ৰিতিণ্ণা আপদাসু মে;

উদ্ধগ্গা দক্খিণা দিন্না, অথো পঞ্চবলী কতা;