(৯) ৪. মচলৰগ্গো
১. পাণাতিপাতসুত্তং
৮১. ‘‘চতূহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং নিরযে. কতমেহি চতূহি? পাণাতিপাতী হোতি, অদিন্নাদাযী হোতি, কামেসুমিচ্ছাচারী হোতি, মুসাৰাদী হোতি – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং নিরযে.
‘‘চতূহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং সগ্গে. কতমেহি চতূহি? পাণাতিপাতা পটিৰিরতো হোতি, অদিন্নাদানা পটিৰিরতো হোতি, কামেসুমিচ্ছাচারা পটিৰিরতো হোতি, মুসাৰাদা পটিৰিরতো হোতি – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং সগ্গে’’তি. পঠমং.
২. মুসাৰাদসুত্তং
৮২. ‘‘চতূহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং নিরযে. কতমেহি চতূহি? মুসাৰাদী হোতি, পিসুণৰাচো হোতি, ফরুসৰাচো হোতি, সম্ফপ্পলাপী হোতি – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং নিরযে.
‘‘চতূহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং সগ্গে. কতমেহি চতূহি? মুসাৰাদা পটিৰিরতো হোতি, পিসুণায ৰাচায পটিৰিরতো হোতি, ফরুসায ৰাচায পটিৰিরতো হোতি, সম্ফপ্পলাপা পটিৰিরতো হোতি – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং সগ্গে’’তি. দুতিযং.
৩. অৰণ্ণারহসুত্তং
৮৩. ‘‘চতূহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং নিরযে. কতমেহি চতূহি? অননুৰিচ্চ অপরিযোগাহেত্ৰা অৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসতি, অননুৰিচ্চ অপরিযোগাহেত্ৰা ৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসতি, অননুৰিচ্চ অপরিযোগাহেত্ৰা অপ্পসাদনীযে ঠানে পসাদং উপদংসেতি, অননুৰিচ্চ অপরিযোগাহেত্ৰা পসাদনীযে ঠানে অপ্পসাদং উপদংসেতি – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং নিরযে.
‘‘চতূহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং সগ্গে. কতমেহি চতূহি? অনুৰিচ্চ পরিযোগাহেত্ৰা অৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসতি, অনুৰিচ্চ পরিযোগাহেত্ৰা ৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসতি, অনুৰিচ্চ পরিযোগাহেত্ৰা অপ্পসাদনীযে ঠানে অপ্পসাদং উপদংসেতি অনুৰিচ্চ পরিযোগাহেত্ৰা পসাদনীযে ঠানে পসাদং উপদংসেতি – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং সগ্গে’’তি. ততিযং.
৪. কোধগরুসুত্তং
৮৪. ‘‘চতূহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং নিরযে. কতমেহি চতূহি? কোধগরু হোতি ন সদ্ধম্মগরু, মক্খগরু হোতি ন সদ্ধম্মগরু, লাভগরু হোতি ন সদ্ধম্মগরু, সক্কারগরু হোতি ন সদ্ধম্মগরু – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং নিরযে.
‘‘চতূহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং সগ্গে. কতমেহি চতূহি? সদ্ধম্মগরু হোতি ন কোধগরু, সদ্ধম্মগরু হোতি ন মক্খগরু, সদ্ধম্মগরু হোতি ন লাভগরু, সদ্ধম্মগরু হোতি ন সক্কারগরু – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং সগ্গে’’তি. চতুত্থং.
৫. তমোতমসুত্তং
৮৫. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? তমো তমপরাযণো [… পরাযনো (স্যা. কং. পী.) পু. প. ১৬৮; সং. নি. ১.১৩২], তমো জোতিপরাযণো, জোতি তমপরাযণো, জোতি জোতিপরাযণো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো তমো হোতি তমপরাযণো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো নীচে কুলে পচ্চাজাতো হোতি – চণ্ডালকুলে ৰা ৰেনকুলে ৰা নেসাদকুলে ৰা রথকারকুলে ৰা পুক্কুসকুলে ৰা দলিদ্দে অপ্পন্নপানভোজনে কসিরৰুত্তিকে, যত্থ কসিরেন ঘাসচ্ছাদো লব্ভতি. সো চ হোতি দুব্বণ্ণো দুদ্দসিকো ওকোটিমকো বৰ্হাবাধো কাণো ৰা কুণী ৰা খঞ্জো ৰা পক্খহতো ৰা, ন লাভী অন্নস্স পানস্স ৰত্থস্স যানস্স মালাগন্ধৰিলেপনস্স সেয্যাৰসথপদীপেয্যস্স. সো কাযেন দুচ্চরিতং চরতি, ৰাচায দুচ্চরিতং চরতি, মনসা দুচ্চরিতং চরতি. সো কাযেন দুচ্চরিতং চরিত্ৰা, ৰাচায দুচ্চরিতং চরিত্ৰা, মনসা দুচ্চরিতং চরিত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো তমো হোতি তমপরাযণো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো তমো হোতি জোতিপরাযণো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো নীচে কুলে পচ্চাজাতো হোতি – চণ্ডালকুলে ৰা ৰেনকুলে ৰা নেসাদকুলে ৰা রথকারকুলে ৰা পুক্কুসকুলে ৰা দলিদ্দে অপ্পন্নপানভোজনে কসিরৰুত্তিকে, যত্থ কসিরেন ঘাসচ্ছাদো লব্ভতি; সো চ হোতি দুব্বণ্ণো দুদ্দসিকো ওকোটিমকো বৰ্হাবাধো কাণো ৰা কুণী ৰা খঞ্জো ৰা পক্খহতো ৰা ন লাভী অন্নস্স পানস্স ৰত্থস্স যানস্স মালাগন্ধৰিলেপনস্স সেয্যাৰসথপদীপেয্যস্স. সো কাযেন সুচরিতং চরতি, ৰাচায সুচরিতং চরতি, মনসা সুচরিতং চরতি. সো কাযেন সুচরিতং চরিত্ৰা, ৰাচায সুচরিতং চরিত্ৰা, মনসা সুচরিতং চরিত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো তমো হোতি জোতিপরাযণো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো জোতি হোতি তমপরাযণো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো উচ্চে কুলে পচ্চাজাতো হোতি – খত্তিযমহাসালকুলে ৰা ব্রাহ্মণমহাসালকুলে ৰা গহপতিমহাসালকুলে ৰা অড্ঢে মহদ্ধনে মহাভোগে পহূতজাতরূপরজতে পহূতৰিত্তূপকরণে পহূতধনধঞ্ঞে; সো চ হোতি অভিরূপো দস্সনীযো পাসাদিকো পরমায ৰণ্ণপোক্খরতায সমন্নাগতো, লাভী অন্নস্স পানস্স ৰত্থস্স যানস্স মালাগন্ধৰিলেপনস্স সেয্যাৰসথপদীপেয্যস্স. সো কাযেন দুচ্চরিতং চরতি, ৰাচায দুচ্চরিতং চরতি, মনসা দুচ্চরিতং চরতি. সো কাযেন দুচ্চরিতং চরিত্ৰা, ৰাচায দুচ্চরিতং চরিত্ৰা, মনসা দুচ্চরিতং চরিত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো জোতি হোতি তমপরাযণো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো জোতি হোতি জোতিপরাযণো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো উচ্চে কুলে পচ্চাজাতো হোতি – খত্তিযমহাসালকুলে ৰা ব্রাহ্মণমহাসালকুলে ৰা গহপতিমহাসালকুলে ৰা অড্ঢে মহদ্ধনে মহাভোগে পহূতজাতরূপরজতে পহূতৰিত্তূপকরণে পহূতধনধঞ্ঞে; সো চ হোতি অভিরূপো দস্সনীযো পাসাদিকো পরমায ৰণ্ণপোক্খরতায সমন্নাগতো, লাভী অন্নস্স পানস্স ৰত্থস্স যানস্স মালাগন্ধৰিলেপনস্স সেয্যাৰসথপদীপেয্যস্স. সো কাযেন সুচরিতং চরতি, ৰাচায সুচরিতং চরতি, মনসা সুচরিতং চরতি. সো কাযেন সুচরিতং চরিত্ৰা, ৰাচায সুচরিতং চরিত্ৰা, মনসা সুচরিতং চরিত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো জোতি হোতি জোতিপরাযণো. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. পঞ্চমং.
৬. ওণতোণতসুত্তং
৮৬. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? ওণতোণতো, ওণতুণ্ণতো, উণ্ণতোণতো, উণ্ণতুণ্ণতো. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি [পু. প. ১৬৯]. ছট্ঠং.
৭. পুত্তসুত্তং
৮৭. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? সমণমচলো, সমণপুণ্ডরীকো, সমণপদুমো, সমণেসু সমণসুখুমালো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণমচলো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সেখো হোতি পাটিপদো [পটিপদো (স্যা. কং. পী.) ম. নি. ২ সেখসুত্তৰণ্ণনা ওলোকেতব্বা]; অনুত্তরং যোগক্খেমং পত্থযমানো ৰিহরতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, রঞ্ঞো খত্তিযস্স মুদ্ধাৰসিত্তস্স জেট্ঠো পুত্তো আভিসেকো অনভিসিত্তো মচলপ্পত্তো; এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সেখো হোতি পাটিপদো, অনুত্তরং যোগক্খেমং পত্থযমানো ৰিহরতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণমচলো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণপুণ্ডরীকো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, নো চ খো অট্ঠ ৰিমোক্খে কাযেন ফুসিত্ৰা ৰিহরতি [ফস্সিত্ৰা (সী. পী.)]. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণপুণ্ডরীকো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণপদুমো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, অট্ঠ চ ৰিমোক্খে কাযেন ফুসিত্ৰা ৰিহরতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণপদুমো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণেসু সমণসুখুমালো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু যাচিতোৰ বহুলং চীৰরং পরিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৰ বহুলং পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৰ বহুলং সেনাসনং পরিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৰ বহুলং গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারং পরিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো. যেহি খো পন সব্রহ্মচারীহি সদ্ধিং ৰিহরতি, ত্যস্স [ত্যাস্স (সী.) অ. নি. ৫.১০৪] মনাপেনেৰ বহুলং কাযকম্মেন সমুদাচরন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপেনেৰ বহুলং ৰচীকম্মেন সমুদাচরন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপেনেৰ বহুলং মনোকম্মেন সমুদাচরন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপংযেৰ বহুলং উপহারং উপহরন্তি, অপ্পং অমনাপং. যানি খো পন তানি ৰেদযিতানি পিত্তসমুট্ঠানানি ৰা সেম্হসমুট্ঠানানি ৰা ৰাতসমুট্ঠানানি ৰা সন্নিপাতিকানি ৰা উতুপরিণামজানি ৰা ৰিসমপরিহারজানি ৰা ওপক্কমিকানি ৰা কম্মৰিপাকজানি ৰা, তানি পনস্স ন বহুদেৰ উপ্পজ্জন্তি. অপ্পাবাধো হোতি. চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী, আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণেসু সমণসুখুমালো হোতি.
‘‘যঞ্হি তং, ভিক্খৰে, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য সমণেসু সমণসুখুমালোতি, মমেৰ তং, ভিক্খৰে, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য সমণেসু সমণসুখুমালোতি. অহঞ্হি, ভিক্খৰে, যাচিতোৰ বহুলং চীৰরং পরিভুঞ্জামি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৰ বহুলং পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জামি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৰ বহুলং সেনাসনং পরিভুঞ্জামি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৰ বহুলং গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারং পরিভুঞ্জামি, অপ্পং অযাচিতো. যেহি খো পন ভিক্খূহি সদ্ধিং ৰিহরামি তে মে মনাপেনেৰ বহুলং কাযকম্মেন সমুদাচরন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপেনেৰ বহুলং ৰচীকম্মেন সমুদাচরন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপেনেৰ বহুলং মনোকম্মেন সমুদাচরন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপংযেৰ বহুলং উপহারং উপহরন্তি, অপ্পং অমনাপং. যানি খো পন তানি ৰেদযিতানি পিত্তসমুট্ঠানানি ৰা সেম্হসমুট্ঠানানি ৰা ৰাতসমুট্ঠানানি ৰা সন্নিপাতিকানি ৰা উতুপরিণামজানি ৰা ৰিসমপরিহারজানি ৰা ওপক্কমিকানি ৰা কম্মৰিপাকজানি ৰা, তানি মে ন বহুদেৰ উপ্পজ্জন্তি. অপ্পাবাধোহমস্মি. চতুন্নং খো পনস্মি ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানং নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী, আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরামি.
‘‘যঞ্হি তং, ভিক্খৰে, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য সমণেসু সমণসুখুমালোতি, মমেৰ তং, ভিক্খৰে, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য সমণেসু সমণসুখুমালোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. সত্তমং.
৮. সংযোজনসুত্তং
৮৮. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? সমণমচলো, সমণপুণ্ডরীকো, সমণপদুমো, সমণেসু সমণসুখুমালো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো [পু. প. ১৯০ (থোকং ৰিসদিসং)] সমণমচলো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু তিণ্ণং সংযোজনানং পরিক্খযা সোতাপন্নো হোতি অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযণো. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণমচলো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণপুণ্ডরীকো হোতি? ইধ ভিক্খৰে, ভিক্খু তিণ্ণং সংযোজনানং পরিক্খযা, রাগদোসমোহানং তনুত্তা সকদাগামী হোতি, সকিদেৰ ইমং লোকং আগন্ত্ৰা দুক্খস্সন্তং করোতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণপুণ্ডরীকো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণপদুমো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা ওপপাতিকো হোতি তত্থ পরিনিব্বাযী অনাৰত্তিধম্মো তস্মা লোকা. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণপদুমো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণেসু সমণসুখুমালো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণেসু সমণসুখুমালো হোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. অট্ঠমং.
৯. সম্মাদিট্ঠিসুত্তং
৮৯. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? সমণমচলো, সমণপুণ্ডরীকো, সমণপদুমো, সমণেসু সমণসুখুমালো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণমচলো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিকো হোতি, সম্মাসঙ্কপ্পো হোতি, সম্মাৰাচো হোতি, সম্মাকম্মন্তো হোতি, সম্মাআজীৰো হোতি, সম্মাৰাযামো হোতি, সম্মাসতি [সম্মাসতী (সী. ক.)] হোতি, সম্মাসমাধি [সম্মাসমাধী (সী. ক.)] হোতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণমচলো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণপুণ্ডরীকো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিকো হোতি, সম্মাসঙ্কপ্পো হোতি, সম্মাৰাচো হোতি, সম্মাকম্মন্তো হোতি, সম্মাআজীৰো হোতি, সম্মাৰাযামো হোতি, সম্মাসতি হোতি, সম্মাসমাধি হোতি, সম্মাঞাণী হোতি, সম্মাৰিমুত্তি [সম্মাৰিমুত্তী (সী. ক.)] হোতি, নো চ খো অট্ঠ ৰিমোক্খে কাযেন ফুসিত্ৰা ৰিহরতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণপুণ্ডরীকো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণপদুমো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিকো হোতি…পে… সম্মাৰিমুত্তি হোতি, অট্ঠ চ ৰিমোক্খে কাযেন ফুসিত্ৰা ৰিহরতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণপদুমো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণেসু সমণসুখুমালো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু যাচিতোৰ বহুলং চীৰরং পরিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো…পে… যঞ্হি তং, ভিক্খৰে, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য সমণেসু সমণসুখুমালোতি, মমেৰ তং, ভিক্খৰে, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য সমণেসু সমণসুখুমালোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. নৰমং.
১০. খন্ধসুত্তং
৯০. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? সমণমচলো, সমণপুণ্ডরীকো, সমণপদুমো, সমণেসু সমণসুখুমালো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণমচলো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সেখো হোতি অপ্পত্তমানসো, অনুত্তরং যোগক্খেমং পত্থযমানো ৰিহরতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণমচলো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণপুণ্ডরীকো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু পঞ্চসু উপাদানক্খন্ধেসু উদযব্বযানুপস্সী ৰিহরতি – ‘ইতি রূপং, ইতি রূপস্স সমুদযো, ইতি রূপস্স অত্থঙ্গমো; ইতি ৰেদনা…পে… ইতি সঞ্ঞা…পে… ইতি সঙ্খারা…পে… ইতি ৰিঞ্ঞাণং, ইতি ৰিঞ্ঞাণস্স সমুদযো, ইতি ৰিঞ্ঞাণস্স অত্থঙ্গমো’তি; নো চ খো অট্ঠ ৰিমোক্খে কাযেন ফুসিত্ৰা ৰিহরতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণপুণ্ডরীকো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণপদুমো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু পঞ্চসু উপাদানক্খন্ধেসু উদযব্বযানুপস্সী ৰিহরতি – ‘ইতি রূপং, ইতি রূপস্স সমুদযো, ইতি রূপস্স অত্থঙ্গমো; ইতি ৰেদনা…পে… ইতি সঞ্ঞা…পে… ইতি সঙ্খারা…পে… ইতি ৰিঞ্ঞাণং, ইতি ৰিঞ্ঞাণস্স সমুদযো, ইতি ৰিঞ্ঞাণস্স অত্থঙ্গমো’তি; অট্ঠ চ ৰিমোক্খে কাযেন ফুসিত্ৰা ৰিহরতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণপদুমো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সমণেসু সমণসুখুমালো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু যাচিতোৰ বহুলং চীৰরং পরিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো…পে… মমেৰ তং, ভিক্খৰে, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য সমণেসু সমণসুখুমালোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. দসমং.
মচলৰগ্গো চতুত্থো.