(১৪) ৪. যোধাজীৰৰগ্গো
১. যোধাজীৰসুত্তং
১৩৪. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো যোধাজীৰো রাজারহো হোতি রাজভোগ্গো, রঞ্ঞো অঙ্গন্তেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতি. কতমেহি তীহি? ইধ, ভিক্খৰে, যোধাজীৰো দূরে পাতী চ হোতি অক্খণৰেধী চ মহতো চ কাযস্স পদালেতা. ইমেহি, খো, ভিক্খৰে, তীহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো যোধাজীৰো রাজারহো হোতি রাজভোগ্গো, রঞ্ঞো অঙ্গন্তেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতি. এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, তীহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি…পে… অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স. কতমেহি তীহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু দূরে পাতী চ হোতি অক্খণৰেধী চ মহতো চ কাযস্স পদালেতা.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু দূরে পাতী হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু যং কিঞ্চি রূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকং ৰা সুখুমং ৰা হীনং ৰা পণীতং ৰা যং দূরে সন্তিকে ৰা, সব্বং রূপং – ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতি. যা কাচি ৰেদনা অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্না অজ্ঝত্তা ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকা ৰা সুখুমা ৰা হীনা ৰা পণীতা ৰা যা দূরে সন্তিকে ৰা, সব্বং ৰেদনং [সব্বা ৰেদনা (স্যা. কং. পী. ক.)] – ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতি. যা কাচি সঞ্ঞা অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্না অজ্ঝত্তা ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকা ৰা সুখুমা ৰা হীনা ৰা পণীতা ৰা যা দূরে সন্তিকে ৰা, সব্বং সঞ্ঞং [সব্বা সঞ্ঞা (স্যা. কং. পী. ক.)] – ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতি. যে কেচি সঙ্খারা অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্না অজ্ঝত্তা ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকা ৰা সুখুমা ৰা হীনা ৰা পণীতা ৰা যে দূরে সন্তিকে ৰা, সব্বে সঙ্খারে – ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতি. যং কিঞ্চি ৰিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকং ৰা সুখুমং ৰা হীনং ৰা পণীতং ৰা যং দূরে সন্তিকে ৰা, সব্বং ৰিঞ্ঞাণং – ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু দূরে পাতী হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অক্খণৰেধী হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি; ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি; ‘অযং দুক্খনিরোধো’তি যথাভূতং পজানাতি; ‘অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অক্খণৰেধী হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু মহতো কাযস্স পদালেতা হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু মহন্তং অৰিজ্জাক্খন্ধং পদালেতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু মহতো কাযস্স পদালেতা হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি…পে… অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’’তি. পঠমং.
২. পরিসাসুত্তং
১৩৫. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৰে, পরিসা. কতমা তিস্সো? উক্কাচিতৰিনীতা পরিসা, পটিপুচ্ছাৰিনীতা পরিসা, যাৰতাৰিনীতা [যাৰতজ্ঝাৰিনীতা (অট্ঠকথাযং পাঠন্তরং)] পরিসা – ইমা খো, ভিক্খৰে, তিস্সো পরিসা’’তি. দুতিযং.
৩. মিত্তসুত্তং
১৩৬. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো মিত্তো সেৰিতব্বো. কতমেহি তীহি? ( ) [(ইধ ভিক্খৰে ভিক্খু) (পী. ক.)] দুদ্দদং দদাতি, দুক্করং করোতি, দুক্খমং খমতি – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো মিত্তো সেৰিতব্বো’’তি. ততিযং.
৪. উপ্পাদাসুত্তং
১৩৭. ‘‘উপ্পাদা ৰা, ভিক্খৰে, তথাগতানং অনুপ্পাদা ৰা তথাগতানং, ঠিতাৰ সা ধাতু ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা. সব্বে সঙ্খারা অনিচ্চা. তং তথাগতো অভিসম্বুজ্ঝতি অভিসমেতি. অভিসম্বুজ্ঝিত্ৰা অভিসমেত্ৰা আচিক্খতি দেসেতি পঞ্ঞাপেতি পট্ঠপেতি ৰিৰরতি ৰিভজতি উত্তানীকরোতি – ‘সব্বে সঙ্খারা অনিচ্চা’তি. উপ্পাদা ৰা, ভিক্খৰে, তথাগতানং অনুপ্পাদা ৰা তথাগতানং ঠিতাৰ সা ধাতু ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা. সব্বে সঙ্খারা দুক্খা. তং তথাগতো অভিসম্বুজ্ঝতি অভিসমেতি. অভিসম্বুজ্ঝিত্ৰা অভিসমেত্ৰা আচিক্খতি দেসেতি পঞ্ঞাপেতি পট্ঠপেতি ৰিৰরতি ৰিভজতি উত্তানীকরোতি – ‘সব্বে সঙ্খারা দুক্খা’তি. উপ্পাদা ৰা, ভিক্খৰে, তথাগতানং অনুপ্পাদা ৰা তথাগতানং ঠিতাৰ সা ধাতু ধম্মট্ঠিততা ধম্মনিযামতা. সব্বে ধম্মা অনত্তা. তং তথাগতো অভিসম্বুজ্ঝতি অভিসমেতি. অভিসম্বুজ্ঝিত্ৰা অভিসমেত্ৰা আচিক্খতি দেসেতি পঞ্ঞাপেতি পট্ঠপেতি ৰিৰরতি ৰিভজতি উত্তানীকরোতি – ‘সব্বে ধম্মা অনত্তা’’’তি. চতুত্থং.
৫. কেসকম্বলসুত্তং
১৩৮. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যানি কানিচি তন্তাৰুতানং ৰত্থানং, কেসকম্বলো তেসং পটিকিট্ঠো অক্খাযতি. কেসকম্বলো, ভিক্খৰে, সীতে সীতো, উণ্হে উণ্হো, দুব্বণ্ণো, দুগ্গন্ধো, দুক্খসম্ফস্সো. এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, যানি কানিচি পুথুসমণব্রাহ্মণৰাদানং [সমণপ্পৰাদানং (সী. স্যা. কং. পী.)] মক্খলিৰাদো তেসং পটিকিট্ঠো অক্খাযতি.
‘‘মক্খলি, ভিক্খৰে, মোঘপুরিসো এৰংৰাদী এৰংদিট্ঠি – ‘নত্থি কম্মং, নত্থি কিরিযং, নত্থি ৰীরিয’ন্তি. যেপি তে, ভিক্খৰে, অহেসুং অতীতমদ্ধানং অরহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা, তেপি ভগৰন্তো কম্মৰাদা চেৰ অহেসুং কিরিযৰাদা চ ৰীরিযৰাদা চ. তেপি, ভিক্খৰে, মক্খলি মোঘপুরিসো পটিবাহতি – ‘নত্থি কম্মং, নত্থি কিরিযং, নত্থি ৰীরিয’ন্তি. যেপি তে, ভিক্খৰে, ভৰিস্সন্তি অনাগতমদ্ধানং অরহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা, তেপি ভগৰন্তো কম্মৰাদা চেৰ ভৰিস্সন্তি কিরিযৰাদা চ ৰীরিযৰাদা চ. তেপি, ভিক্খৰে, মক্খলি মোঘপুরিসো পটিবাহতি – ‘নত্থি কম্মং, নত্থি কিরিযং, নত্থি ৰীরিয’ন্তি. অহম্পি, ভিক্খৰে, এতরহি অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো কম্মৰাদো চেৰ কিরিযৰাদো চ ৰীরিযৰাদো চ. মম্পি, ভিক্খৰে, মক্খলি মোঘপুরিসো পটিবাহতি – ‘নত্থি কম্মং, নত্থি কিরিযং, নত্থি ৰীরিয’’’ন্তি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, নদীমুখে খিপ্পং উড্ডেয্য [ওড্ডেয্য (সী.)] বহূনং [বহুন্নং (সী. স্যা. কং. পী.)] মচ্ছানং অহিতায দুক্খায অনযায ব্যসনায; এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, মক্খলি মোঘপুরিসো মনুস্সখিপ্পং মঞ্ঞে লোকে উপ্পন্নো বহূনং সত্তানং অহিতায দুক্খায অনযায ব্যসনাযা’’তি. পঞ্চমং.
৬. সম্পদাসুত্তং
১৩৯. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৰে, সম্পদা. কতমা তিস্সো? সদ্ধাসম্পদা, সীলসম্পদা, পঞ্ঞাসম্পদা – ইমা খো, ভিক্খৰে, তিস্সো সম্পদা’’তি. ছট্ঠং.
৭. ৰুদ্ধিসুত্তং
১৪০. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৰে, ৰুদ্ধিযো. কতমা তিস্সো? সদ্ধাৰুদ্ধি, সীলৰুদ্ধি, পঞ্ঞাৰুদ্ধি – ইমা খো, ভিক্খৰে, তিস্সো ৰুদ্ধিযো’’তি. সত্তমং.
৮. অস্সখল়ুঙ্কসুত্তং
১৪১. ‘‘তযো চ, ভিক্খৰে, অস্সখল়ুঙ্কে দেসেস্সামি তযো চ পুরিসখল়ুঙ্কে. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি করোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, তযো অস্সখল়ুঙ্কা? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো অস্সখল়ুঙ্কো জৰসম্পন্নো হোতি; ন ৰণ্ণসম্পন্নো, ন আরোহপরিণাহসম্পন্নো. ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো অস্সখল়ুঙ্কো জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ; ন আরোহপরিণাহসম্পন্নো. ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো অস্সখল়ুঙ্কো জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ আরোহপরিণাহসম্পন্নো চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, তযো অস্সখল়ুঙ্কা.
‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, তযো পুরিসখল়ুঙ্কা? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুরিসখল়ুঙ্কো জৰসম্পন্নো হোতি; ন ৰণ্ণসম্পন্নো, ন আরোহপরিণাহসম্পন্নো. ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুরিসখল়ুঙ্কো জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ; ন আরোহপরিণাহসম্পন্নো. ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুরিসখল়ুঙ্কো জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ আরোহপরিণাহসম্পন্নো চ.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুরিসখল়ুঙ্কো জৰসম্পন্নো হোতি; ন ৰণ্ণসম্পন্নো ন আরোহপরিণাহসম্পন্নো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. ইদমস্স জৰস্মিং ৰদামি. অভিধম্মে খো পন অভিৰিনযে পঞ্হং পুট্ঠো সংসাদেতি [সংহীরেতি (ক.)], নো ৰিস্সজ্জেতি. ইদমস্স ন ৰণ্ণস্মিং ৰদামি. ন খো পন লাভী হোতি চীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারানং. ইদমস্স ন আরোহপরিণাহস্মিং ৰদামি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুরিসখল়ুঙ্কো জৰসম্পন্নো হোতি; ন ৰণ্ণসম্পন্নো, ন আরোহপরিণাহসম্পন্নো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুরিসখল়ুঙ্কো জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ; ন আরোহপরিণাহসম্পন্নো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. ইদমস্স জৰস্মিং ৰদামি. অভিধম্মে খো পন অভিৰিনযে পঞ্হং পুট্ঠো ৰিস্সজ্জেতি, নো সংসাদেতি. ইদমস্স ৰণ্ণস্মিং ৰদামি. ন পন লাভী হোতি চীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারানং. ইদমস্স ন আরোহপরিণাহস্মিং ৰদামি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুরিসখল়ুঙ্কো জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ; ন আরোহপরিণাহসম্পন্নো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুরিসখল়ুঙ্কো জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ আরোহপরিণাহসম্পন্নো চ? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. ইদমস্স জৰস্মিং ৰদামি. অভিধম্মে খো পন অভিৰিনযে পঞ্হং পুট্ঠো ৰিস্সজ্জেতি, নো সংসাদেতি. ইদমস্স ৰণ্ণস্মিং ৰদামি. লাভী খো পন হোতি চীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারানং. ইদমস্স আরোহপরিণাহস্মিং ৰদামি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুরিসখল়ুঙ্কো জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ আরোহপরিণাহসম্পন্নো চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, তযো পুরিসখল়ুঙ্কা’’তি. অট্ঠমং.
৯. অস্সপরস্সসুত্তং
১৪২. ‘‘তযো চ, ভিক্খৰে, অস্সপরস্সে [অস্সসদস্সে (সী স্যা. কং. পী.)] দেসেস্সামি তযো চ পুরিসপরস্সে [পুরিসসদস্সে (সী. স্যা. কং. পী.)]. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি করোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, তযো অস্সপরস্সা? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো অস্সপরস্সো জৰসম্পন্নো হোতি; ন ৰণ্ণসম্পন্নো ন আরোহপরিণাহসম্পন্নো. ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো অস্সপরস্সো জৰসম্পন্নো হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ; ন আরোহপরিণাহসম্পন্নো. ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো অস্সপরস্সো জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ আরোহপরিণাহসম্পন্নো চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, তযো অস্সপরস্সা.
‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, তযো পুরিসপরস্সা? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুরিসপরস্সো জৰসম্পন্নো হোতি; ন ৰণ্ণসম্পন্নো ন আরোহপরিণাহসম্পন্নো. ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুরিসপরস্সো জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ; ন আরোহপরিণাহসম্পন্নো. ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুরিসপরস্সো জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ আরোহপরিণাহসম্পন্নো চ.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুরিসপরস্সো জৰসম্পন্নো হোতি; ন ৰণ্ণসম্পন্নো, ন আরোহপরিণাহসম্পন্নো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা ওপপাতিকো হোতি তত্থ পরিনিব্বাযী অনাৰত্তিধম্মো তস্মা লোকা. ইদমস্স জৰস্মিং ৰদামি. অভিধম্মে খো পন অভিৰিনিযে পঞ্হং পুট্ঠো সংসাদেতি, নো ৰিস্সজ্জেতি. ইদমস্স ন ৰণ্ণস্মিং ৰদামি. ন খো পন লাভী হোতি চীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারানং. ইদমস্স ন আরোহপরিণাহস্মিং ৰদামি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুরিসপরস্সো জৰসম্পন্নো হোতি; ন ৰণ্ণসম্পন্নো, ন আরোহপরিণাহসম্পন্নো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুরিসপরস্সো জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ, ন আরোহপরিণাহসম্পন্নো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা ওপপাতিকো হোতি তত্থ পরিনিব্বাযী অনাৰত্তিধম্মো তস্মা লোকা. ইদমস্স জৰস্মিং ৰদামি. অভিধম্মে খো পন অভিৰিনযে পঞ্হং পুট্ঠো ৰিস্সজ্জেতি, নো সংসাদেতি. ইদমস্স ৰণ্ণস্মিং ৰদামি. ন খো পন লাভী হোতি চীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারানং. ইদমস্স ন আরোহপরিণাহস্মিং ৰদামি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুরিসপরস্সো জৰসম্পন্নো চ হোতি; ৰণ্ণসম্পন্নো চ, ন আরোহপরিণাহসম্পন্নো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুরিসপরস্সো জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ আরোহপরিণাহসম্পন্নো চ? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা ওপপাতিকো হোতি তত্থ পরিনিব্বাযী অনাৰত্তিধম্মো তস্মা লোকা. ইদমস্স জৰস্মিং ৰদামি. অভিধম্মে খো পন অভিৰিনযে পঞ্হং পুট্ঠো ৰিস্সজ্জেতি, নো সংসাদেতি. ইদমস্স ৰণ্ণস্মিং ৰদামি. লাভী খো পন হোতি চীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারানং. ইদমস্স আরোহপরিণাহস্মিং ৰদামি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুরিসপরস্সো জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ আরোহপরিণাহসম্পন্নো চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, তযো পুরিসপরস্সা’’তি. নৰমং.
১০. অস্সাজানীযসুত্তং
১৪৩. ‘‘তযো চ, ভিক্খৰে, ভদ্রে অস্সাজানীযে দেসেস্সামি তযো চ ভদ্রে পুরিসাজানীযে. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি করোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, তযো ভদ্রা অস্সাজানীযা? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো ভদ্রো অস্সাজানীযো …পে… জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ আরোহপরিণাহসম্পন্নো চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, তযো ভদ্রা অস্সাজানীযা.
‘‘কতমে চ ভিক্খৰে, তযো ভদ্রা পুরিসাজানীযা? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো ভদ্রো পুরিসাজানীযো…পে… জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ আরোহপরিণাহসম্পন্নো চ.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভদ্রো পুরিসাজানীযো…পে… জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ আরোহপরিণাহসম্পন্নো চ? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. ইদমস্স জৰস্মিং ৰদামি. অভিধম্মে খো পন অভিৰিনযে পঞ্হং পুট্ঠো ৰিস্সজ্জেতি, নো সংসাদেতি. ইদমস্স ৰণ্ণস্মিং ৰদামি. লাভী খো পন হোতি চীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারানং. ইদমস্স আরোহপরিণাহস্মিং ৰদামি. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভদ্রো পুরিসাজানীযো জৰসম্পন্নো চ হোতি ৰণ্ণসম্পন্নো চ আরোহপরিণাহসম্পন্নো চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, তযো ভদ্রা পুরিসাজানীযা’’তি. দসমং.
১১. পঠমমোরনিৰাপসুত্তং
১৪৪. একং সমযং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি মোরনিৰাপে পরিব্বাজকারামে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অচ্চন্তনিট্ঠো হোতি অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্রহ্মচারী অচ্চন্তপরিযোসানো সেট্ঠো দেৰমনুস্সানং. কতমেহি তীহি? অসেক্খেন সীলক্খন্ধেন, অসেক্খেন সমাধিক্খন্ধেন, অসেক্খেন পঞ্ঞাক্খন্ধেন. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অচ্চন্তনিট্ঠো হোতি অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্রহ্মচারী অচ্চন্তপরিযোসানো সেট্ঠো দেৰমনুস্সান’’ন্তি. একাদসমং.
১২. দুতিযমোরনিৰাপসুত্তং
১৪৫. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অচ্চন্তনিট্ঠো হোতি অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্রহ্মচারী অচ্চন্তপরিযোসানো সেট্ঠো দেৰমনুস্সানং. কতমেহি তীহি? ইদ্ধিপাটিহারিযেন, আদেসনাপাটিহারিযেন, অনুসাসনীপাটিহারিযেন – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অচ্চন্তনিট্ঠো হোতি অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্রহ্মচারী অচ্চন্তপরিযোসানো সেট্ঠো দেৰমনুস্সান’’ন্তি. দ্ৰাদসমং.
১৩. ততিযমোরনিৰাপসুত্তং
১৪৬. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অচ্চন্তনিট্ঠো হোতি অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্রহ্মচারী অচ্চন্তপরিযোসানো সেট্ঠো দেৰমনুস্সানং. কতমেহি তীহি? সম্মাদিট্ঠিযা, সম্মাঞাণেন, সম্মাৰিমুত্তিযা – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অচ্চন্তনিট্ঠো হোতি অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্রহ্মচারী অচ্চন্তপরিযোসানো সেট্ঠো দেৰমনুস্সান’’ন্তি. তেরসমং.
যোধাজীৰৰগ্গো চুদ্দসমো.