৪. নিদানসুত্তং
৩৪. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৰে, নিদানানি কম্মানং সমুদযায. কতমানি তীণি? লোভো নিদানং কম্মানং সমুদযায, দোসো নিদানং কম্মানং সমুদযায, মোহো নিদানং কম্মানং সমুদযায.
‘‘যং, ভিক্খৰে, লোভপকতং কম্মং লোভজং লোভনিদানং লোভসমুদযং, যত্থস্স অত্তভাৰো নিব্বত্ততি তত্থ তং কম্মং ৰিপচ্চতি. যত্থ তং কম্মং ৰিপচ্চতি তত্থ তস্স কম্মস্স ৰিপাকং পটিসংৰেদেতি, দিট্ঠে ৰা ধম্মে উপপজ্জ ৰা [উপপজ্জে ৰা (সী. স্যা. কং.) উপপজ্জিত্ৰাতি ম. নি. ৩.৩০৩ পাল়িযা সংৰণ্ণনা] অপরে ৰা [অপরাপরে ৰা (ক.)] পরিযাযে.
‘‘যং, ভিক্খৰে, দোসপকতং কম্মং দোসজং দোসনিদানং দোসসমুদযং, যত্থস্স অত্তভাৰো নিব্বত্ততি তত্থ তং কম্মং ৰিপচ্চতি. যত্থ তং কম্মং ৰিপচ্চতি তত্থ তস্স কম্মস্স ৰিপাকং পটিসংৰেদেতি, দিট্ঠে ৰা ধম্মে উপপজ্জ ৰা অপরে ৰা পরিযাযে.
‘‘যং, ভিক্খৰে, মোহপকতং কম্মং মোহজং মোহনিদানং মোহসমুদযং, যত্থস্স অত্তভাৰো নিব্বত্ততি তত্থ তং কম্মং ৰিপচ্চতি. যত্থ তং কম্মং ৰিপচ্চতি তত্থ তস্স কম্মস্স ৰিপাকং পটিসংৰেদেতি, দিট্ঠে ৰা ধম্মে উপপজ্জ ৰা অপরে ৰা পরিযাযে.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, বীজানি অখণ্ডানি অপূতীনি অৰাতাতপহতানি সারাদানি সুখসযিতানি সুখেত্তে সুপরিকম্মকতায ভূমিযা নিক্খিত্তানি. দেৰো চ সম্মাধারং অনুপ্পৰেচ্ছেয্য. এৰস্সু তানি, ভিক্খৰে, বীজানি ৰুদ্ধিং ৰিরুল়্হিং ৰেপুল্লং আপজ্জেয্যুং. এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, যং লোভপকতং কম্মং লোভজং লোভনিদানং লোভসমুদযং, যত্থস্স অত্তভাৰো নিব্বত্ততি তত্থ তং কম্মং ৰিপচ্চতি. যত্থ তং কম্মং ৰিপচ্চতি তত্থ তস্স কম্মস্স ৰিপাকং পটিসংৰেদেতি, দিট্ঠে ৰা ধম্মে উপপজ্জ ৰা অপরে ৰা পরিযাযে.
‘‘যং দোসপকতং কম্মং…পে… যং মোহপকতং কম্মং মোহজং মোহনিদানং মোহসমুদযং, যত্থস্স অত্তভাৰো নিব্বত্ততি তত্থ তং কম্মং ৰিপচ্চতি. যত্থ তং কম্মং ৰিপচ্চতি তত্থ তস্স কম্মস্স ৰিপাকং পটিসংৰেদেতি, দিট্ঠে ৰা ধম্মে উপপজ্জ ৰা অপরে ৰা পরিযাযে. ইমানি খো, ভিক্খৰে, তীণি নিদানানি কম্মানং সমুদযায.
‘‘তীণিমানি, ভিক্খৰে, নিদানানি কম্মানং সমুদযায. কতমানি তীণি? অলোভো নিদানং কম্মানং সমুদযায, অদোসো নিদানং কম্মানং সমুদযায, অমোহো নিদানং কম্মানং সমুদযায.
‘‘যং, ভিক্খৰে, অলোভপকতং কম্মং অলোভজং অলোভনিদানং অলোভসমুদযং, লোভে ৰিগতে এৰং তং কম্মং পহীনং হোতি উচ্ছিন্নমূলং তালাৰত্থুকতং অনভাৰঙ্কতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং.
‘‘যং, ভিক্খৰে, অদোসপকতং কম্মং অদোসজং অদোসনিদানং অদোসসমুদযং, দোসে ৰিগতে এৰং তং কম্মং পহীনং হোতি উচ্ছিন্নমূলং তালাৰত্থুকতং অনভাৰঙ্কতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং.
‘‘যং, ভিক্খৰে, অমোহপকতং কম্মং অমোহজং অমোহনিদানং অমোহসমুদযং, মোহে ৰিগতে এৰং তং কম্মং পহীনং হোতি উচ্ছিন্নমূলং তালাৰত্থুকতং অনভাৰঙ্কতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, বীজানি অখণ্ডানি অপূতীনি অৰাতাতপহতানি সারাদানি সুখসযিতানি. তানি পুরিসো অগ্গিনা ডহেয্য. অগ্গিনা ডহিত্ৰা মসিং করেয্য. মসিং করিত্ৰা মহাৰাতে ৰা ওফুণেয্য [ওপুনেয্য (সী. পী.)] নদিযা ৰা সীঘসোতায পৰাহেয্য. এৰস্সু তানি, ভিক্খৰে, বীজানি উচ্ছিন্নমূলানি তালাৰত্থুকতানি অনভাৰঙ্কতানি [অনভাৰকতানি (সী. পী.)] আযতিং অনুপ্পাদধম্মানি. এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, যং অলোভপকতং কম্মং অলোভজং অলোভনিদানং অলোভসমুদযং, লোভে ৰিগতে এৰং তং কম্মং পহীনং হোতি উচ্ছিন্নমূলং তালাৰত্থুকতং অনভাৰঙ্কতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং.
‘‘যং অদোসপকতং কম্মং…পে… যং অমোহপকতং কম্মং অমোহজং অমোহনিদানং অমোহসমুদযং, মোহে ৰিগতে এৰং তং কম্মং পহীনং হোতি…পে… আযতিং অনুপ্পাদধম্মং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, তীণি নিদানানি কম্মানং সমুদযাযা’’তি.
‘‘লোভজং দোসজঞ্চেৰ [দোসজং কম্মং (ক.)], মোহজঞ্চাপৰিদ্দসু;
যং তেন পকতং কম্মং, অপ্পং ৰা যদি ৰা বহুং;
ইধেৰ তং ৰেদনিযং, ৰত্থু অঞ্ঞং ন ৰিজ্জতি.
‘‘তস্মা লোভঞ্চ দোসঞ্চ, মোহজঞ্চাপি ৰিদ্দসু;
ৰিজ্জং উপ্পাদযং ভিক্খু, সব্বা দুগ্গতিযো জহে’’তি. চতুত্থং;