১. সমিদ্ধসুত্তং

২১. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো আযস্মা চ সমিদ্ধো [সৰিট্ঠো (সী. স্যা. কং. পী.)] আযস্মা চ মহাকোট্ঠিকো [মহাকোট্ঠিতো (সী. স্যা. কং. পী.)] যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা সারিপুত্তেন সদ্ধিং সম্মোদিংসু. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং সমিদ্ধং আযস্মা সারিপুত্তো এতদৰোচ –

‘‘তযোমে, আৰুসো সমিদ্ধ, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে তযো? কাযসক্খী, দিট্ঠিপ্পত্তো [দিট্ঠপ্পত্তো (ক.)], সদ্ধাৰিমুত্তো. ইমে খো, আৰুসো, তযো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. ইমেসং, আৰুসো, তিণ্ণং পুগ্গলানং কতমো তে পুগ্গলো খমতি অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চা’’তি?

‘‘তযোমে, আৰুসো সারিপুত্ত, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে তযো? কাযসক্খী, দিট্ঠিপ্পত্তো, সদ্ধাৰিমুত্তো. ইমে খো, আৰুসো, তযো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. ইমেসং, আৰুসো, তিণ্ণং পুগ্গলানং য্ৰাযং [যোযং (ক.)] পুগ্গলো সদ্ধাৰিমুত্তো, অযং মে পুগ্গলো খমতি ইমেসং তিণ্ণং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চ. তং কিস্স হেতু? ইমস্স, আৰুসো, পুগ্গলস্স সদ্ধিন্দ্রিযং অধিমত্ত’’ন্তি.

অথ খো আযস্মা সারিপুত্তো আযস্মন্তং মহাকোট্ঠিকং এতদৰোচ – ‘‘তযোমে, আৰুসো কোট্ঠিক, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে তযো? কাযসক্খী, দিট্ঠিপ্পত্তো, সদ্ধাৰিমুত্তো. ইমে খো, আৰুসো, তযো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. ইমেসং, আৰুসো, তিণ্ণং পুগ্গলানং কতমো তে পুগ্গলো খমতি অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চা’’তি?

‘‘তযোমে, আৰুসো সারিপুত্ত, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে তযো? কাযসক্খী, দিট্ঠিপ্পত্তো, সদ্ধাৰিমুত্তো. ইমে খো, আৰুসো, তযো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. ইমেসং, আৰুসো, তিণ্ণং পুগ্গলানং য্ৰাযং পুগ্গলো কাযসক্খী, অযং মে পুগ্গলো খমতি ইমেসং তিণ্ণং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চ. তং কিস্স হেতু? ইমস্স, আৰুসো, পুগ্গলস্স সমাধিন্দ্রিযং অধিমত্ত’’ন্তি.

অথ খো আযস্মা মহাকোট্ঠিকো আযস্মন্তং সারিপুত্তং এতদৰোচ – ‘‘তযোমে, আৰুসো সারিপুত্ত, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে তযো? কাযসক্খী, দিট্ঠিপ্পত্তো, সদ্ধাৰিমুত্তো. ইমে খো, আৰুসো, তযো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. ইমেসং, আৰুসো, তিণ্ণং পুগ্গলানং কতমো তে পুগ্গলো খমতি অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চা’’তি?

‘‘তযোমে, আৰুসো কোট্ঠিক, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে তযো? কাযসক্খী, দিট্ঠিপ্পত্তো, সদ্ধাৰিমুত্তো. ইমে খো, আৰুসো, তযো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. ইমেসং, আৰুসো, তিণ্ণং পুগ্গলানং য্ৰাযং পুগ্গলো দিট্ঠিপ্পত্তো, অযং মে পুগ্গলো খমতি ইমেসং তিণ্ণং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চ. তং কিস্স হেতু? ইমস্স, আৰুসো, পুগ্গলস্স পঞ্ঞিন্দ্রিযং অধিমত্ত’’ন্তি.

অথ খো আযস্মা সারিপুত্তো আযস্মন্তঞ্চ সমিদ্ধং আযস্মন্তঞ্চ মহাকোট্ঠিকং এতদৰোচ – ‘‘ব্যাকতং খো, আৰুসো, অম্হেহি সব্বেহেৰ যথাসকং পটিভানং. আযামাৰুসো, যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিস্সাম; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেস্সাম. যথা নো ভগৰা ব্যাকরিস্সতি তথা নং ধারেস্সামা’’তি. ‘‘এৰমাৰুসো’’তি খো আযস্মা চ সমিদ্ধো আযস্মা চ মহাকোট্ঠিকো আযস্মতো সারিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. অথ খো আযস্মা চ সারিপুত্তো আযস্মা চ সমিদ্ধো আযস্মা চ মহাকোট্ঠিকো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সারিপুত্তো যাৰতকো অহোসি আযস্মতা চ সমিদ্ধেন আযস্মতা চ মহাকোট্ঠিকেন সদ্ধিং কথাসল্লাপো তং সব্বং ভগৰতো আরোচেসি.

‘‘ন খ্ৰেত্থ, সারিপুত্ত, সুকরং একংসেন ব্যাকাতুং – ‘অযং ইমেসং তিণ্ণং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চা’তি. ঠানঞ্হেতং, সারিপুত্ত, ৰিজ্জতি য্ৰাযং পুগ্গলো সদ্ধাৰিমুত্তো স্ৰাস্স [স্ৰাযং (স্যা. কং. পী.), সোযং (ক.)] অরহত্তায পটিপন্নো, য্ৰাযং পুগ্গলো কাযসক্খী স্ৰাস্স সকদাগামী ৰা অনাগামী ৰা, যো চাযং পুগ্গলো দিট্ঠিপ্পত্তো সোপস্স [সোযং (ক.)] সকদাগামী ৰা অনাগামী ৰা.

‘‘ন খ্ৰেত্থ, সারিপুত্ত, সুকরং একংসেন ব্যাকাতুং – ‘অযং ইমেসং তিণ্ণং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চা’তি. ঠানঞ্হেতং, সারিপুত্ত, ৰিজ্জতি য্ৰাযং পুগ্গলো কাযসক্খী স্ৰাস্স অরহত্তায পটিপন্নো, য্ৰাযং পুগ্গলো সদ্ধাৰিমুত্তো স্ৰাস্স সকদাগামী ৰা অনাগামী ৰা, যো চাযং পুগ্গলো দিট্ঠিপ্পত্তো সোপস্স সকদাগামী ৰা অনাগামী ৰা.

‘‘ন খ্ৰেত্থ, সারিপুত্ত, সুকরং একংসেন ব্যাকাতুং – ‘অযং ইমেসং তিণ্ণং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চা’তি. ঠানঞ্হেতং, সারিপুত্ত, ৰিজ্জতি য্ৰাযং পুগ্গলো দিট্ঠিপ্পত্তো স্ৰাস্স অরহত্তায পটিপন্নো, য্ৰাযং পুগ্গলো সদ্ধাৰিমুত্তো স্ৰাস্স সকদাগামী ৰা অনাগামী ৰা, যো চাযং পুগ্গলো কাযসক্খী সোপস্স সকদাগামী ৰা অনাগামী ৰা.

‘‘ন খ্ৰেত্থ, সারিপুত্ত, সুকরং একংসেন ব্যাকাতুং – ‘অযং ইমেসং তিণ্ণং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চা’’’তি. পঠমং.