৫. সচেতনসুত্তং

১৫. একং সমযং ভগৰা বারাণসিযং ৰিহরতি ইসিপতনে মিগদাযে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘ভূতপুব্বং, ভিক্খৰে, রাজা অহোসি সচেতনো [পচেতনো (সী. স্যা. কং. পী.)] নাম. অথ খো, ভিক্খৰে, রাজা সচেতনো রথকারং আমন্তেসি – ‘ইতো মে, সম্ম রথকার, ছন্নং মাসানং অচ্চযেন সঙ্গামো ভৰিস্সতি. সক্খিস্সসি [সক্খসি (স্যা. কং. পী.)] মে, সম্ম রথকার, নৰং চক্কযুগং কাতু’ন্তি? ‘সক্কোমি দেৰা’তি খো, ভিক্খৰে, রথকারো রঞ্ঞো সচেতনস্স পচ্চস্সোসি. অথ খো, ভিক্খৰে, রথকারো ছহি মাসেহি ছারত্তূনেহি একং চক্কং নিট্ঠাপেসি. অথ খো, ভিক্খৰে, রাজা সচেতনো রথকারং আমন্তেসি – ‘ইতো মে, সম্ম রথকার, ছন্নং দিৰসানং অচ্চযেন সঙ্গামো ভৰিস্সতি, নিট্ঠিতং নৰং চক্কযুগ’ন্তি? ‘ইমেহি খো, দেৰ, ছহি মাসেহি ছারত্তূনেহি একং চক্কং নিট্ঠিত’ন্তি. ‘সক্খিস্সসি পন মে, সম্ম রথকার, ইমেহি ছহি দিৰসেহি দুতিযং চক্কং নিট্ঠাপেতু’ন্তি? ‘সক্কোমি দেৰা’তি খো, ভিক্খৰে, রথকারো ছহি দিৰসেহি দুতিযং চক্কং নিট্ঠাপেত্ৰা নৰং চক্কযুগং আদায যেন রাজা সচেতনো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা রাজানং সচেতনং এতদৰোচ – ‘ইদং তে, দেৰ, নৰং চক্কযুগং নিট্ঠিত’ন্তি. ‘যঞ্চ তে ইদং, সম্ম রথকার, চক্কং ছহি মাসেহি নিট্ঠিতং ছারত্তূনেহি যঞ্চ তে ইদং চক্কং ছহি দিৰসেহি নিট্ঠিতং, ইমেসং কিং নানাকরণং? নেসাহং কিঞ্চি নানাকরণং পস্সামী’তি. ‘অত্থেসং, দেৰ, নানাকরণং. পস্সতু দেৰো নানাকরণ’’’ন্তি.

‘‘অথ খো, ভিক্খৰে, রথকারো যং তং চক্কং ছহি দিৰসেহি নিট্ঠিতং তং পৰত্তেসি. তং পৰত্তিতং সমানং যাৰতিকা অভিসঙ্খারস্স গতি তাৰতিকং গন্ত্ৰা চিঙ্গুলাযিত্ৰা ভূমিযং পপতি. যং পন তং চক্কং ছহি মাসেহি নিট্ঠিতং ছারত্তূনেহি তং পৰত্তেসি. তং পৰত্তিতং সমানং যাৰতিকা অভিসঙ্খারস্স গতি তাৰতিকং গন্ত্ৰা অক্খাহতং মঞ্ঞে অট্ঠাসি.

‘‘‘কো নু খো, সম্ম রথকার, হেতু কো পচ্চযো যমিদং [যদিদং (ক.)] চক্কং ছহি দিৰসেহি নিট্ঠিতং তং পৰত্তিতং সমানং যাৰতিকা অভিসঙ্খারস্স গতি তাৰতিকং গন্ত্ৰা চিঙ্গুলাযিত্ৰা ভূমিযং পপতি? কো পন, সম্ম রথকার, হেতু কো পচ্চযো যমিদং চক্কং ছহি মাসেহি নিট্ঠিতং ছারত্তূনেহি তং পৰত্তিতং সমানং যাৰতিকা অভিসঙ্খারস্স গতি তাৰতিকং গন্ত্ৰা অক্খাহতং মঞ্ঞে অট্ঠাসী’তি? ‘যমিদং, দেৰ, চক্কং ছহি দিৰসেহি নিট্ঠিতং তস্স নেমিপি সৰঙ্কা সদোসা সকসাৰা, অরাপি সৰঙ্কা সদোসা সকসাৰা, নাভিপি সৰঙ্কা সদোসা সকসাৰা. তং নেমিযাপি সৰঙ্কত্তা সদোসত্তা সকসাৰত্তা, অরানম্পি সৰঙ্কত্তা সদোসত্তা সকসাৰত্তা, নাভিযাপি সৰঙ্কত্তা সদোসত্তা সকসাৰত্তা পৰত্তিতং সমানং যাৰতিকা অভিসঙ্খারস্স গতি তাৰতিকং গন্ত্ৰা চিঙ্গুলাযিত্ৰা ভূমিযং পপতি. যং পন তং, দেৰ, চক্কং ছহি মাসেহি নিট্ঠিতং ছারত্তূনেহি তস্স নেমিপি অৰঙ্কা অদোসা অকসাৰা, অরাপি অৰঙ্কা অদোসা অকসাৰা, নাভিপি অৰঙ্কা অদোসা অকসাৰা. তং নেমিযাপি অৰঙ্কত্তা অদোসত্তা অকসাৰত্তা, অরানম্পি অৰঙ্কত্তা অদোসত্তা অকসাৰত্তা, নাভিযাপি অৰঙ্কত্তা অদোসত্তা অকসাৰত্তা পৰত্তিতং সমানং যাৰতিকা অভিসঙ্খারস্স গতি তাৰতিকং গন্ত্ৰা অক্খাহতং মঞ্ঞে অট্ঠাসী’’’তি.

‘‘সিযা খো পন, ভিক্খৰে, তুম্হাকং এৰমস্স – ‘অঞ্ঞো নূন তেন সমযেন সো রথকারো অহোসী’তি! ন খো পনেতং, ভিক্খৰে, এৰং দট্ঠব্বং. অহং তেন সমযেন সো রথকারো অহোসিং. তদাহং, ভিক্খৰে, কুসলো দারুৰঙ্কানং দারুদোসানং দারুকসাৰানং. এতরহি খো পনাহং, ভিক্খৰে, অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো কুসলো কাযৰঙ্কানং কাযদোসানং কাযকসাৰানং, কুসলো ৰচীৰঙ্কানং ৰচীদোসানং ৰচীকসাৰানং, কুসলো মনোৰঙ্কানং মনোদোসানং মনোকসাৰানং. যস্স কস্সচি, ভিক্খৰে, ভিক্খুস্স ৰা ভিক্খুনিযা ৰা কাযৰঙ্কো অপ্পহীনো কাযদোসো কাযকসাৰো, ৰচীৰঙ্কো অপ্পহীনো ৰচীদোসো ৰচীকসাৰো, মনোৰঙ্কো অপ্পহীনো মনোদোসো মনোকসাৰো, এৰং পপতিতা তে, ভিক্খৰে, ইমস্মা ধম্মৰিনযা, সেয্যথাপি তং চক্কং ছহি দিৰসেহি নিট্ঠিতং.

‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৰে, ভিক্খুস্স ৰা ভিক্খুনিযা ৰা কাযৰঙ্কো পহীনো কাযদোসো কাযকসাৰো, ৰচীৰঙ্কো পহীনো ৰচীদোসো ৰচীকসাৰো, মনোৰঙ্কো পহীনো মনোদোসো মনোকসাৰো, এৰং পতিট্ঠিতা তে, ভিক্খৰে, ইমস্মিং ধম্মৰিনযে, সেয্যথাপি তং চক্কং ছহি মাসেহি নিট্ঠিতং ছারত্তূনেহি.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘কাযৰঙ্কং পজহিস্সাম কাযদোসং কাযকসাৰং, ৰচীৰঙ্কং পজহিস্সাম ৰচীদোসং ৰচীকসাৰং, মনোৰঙ্কং পজহিস্সাম মনোদোসং মনোকসাৰ’ন্তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. পঞ্চমং.