১. বালৰগ্গো

১. ভযসুত্তং

১. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে [ভদ্দন্তে (ক.)]’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘যানি কানিচি, ভিক্খৰে, ভযানি উপ্পজ্জন্তি সব্বানি তানি বালতো উপ্পজ্জন্তি, নো পণ্ডিততো. যে কেচি উপদ্দৰা উপ্পজ্জন্তি সব্বে তে বালতো উপ্পজ্জন্তি, নো পণ্ডিততো. যে কেচি উপসগ্গা উপ্পজ্জন্তি সব্বে তে বালতো উপ্পজ্জন্তি, নো পণ্ডিততো. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, নল়াগারা ৰা তিণাগারা ৰা [নল়াগারং ৰা তিণাগারং ৰা (সী.)] অগ্গি মুত্তো [অগ্গিমুক্কো (সী.), অগ্গি মুক্কো (স্যা. কং. পী.)] কূটাগারানিপি ডহতি উল্লিত্তাৰলিত্তানি নিৰাতানি ফুসিতগ্গল়ানি পিহিতৰাতপানানি; এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, যানি কানিচি ভযানি উপ্পজ্জন্তি সব্বানি তানি বালতো উপ্পজ্জন্তি, নো পণ্ডিততো. যে কেচি উপদ্দৰা উপ্পজ্জন্তি সব্বে তে বালতো উপ্পজ্জন্তি, নো পণ্ডিততো. যে কেচি উপসগ্গা উপ্পজ্জন্তি সব্বে তে বালতো উপ্পজ্জন্তি, নো পণ্ডিততো.

‘‘ইতি খো, ভিক্খৰে, সপ্পটিভযো বালো, অপ্পটিভযো পণ্ডিতো. সউপদ্দৰো বালো, অনুপদ্দৰো পণ্ডিতো. সউপসগ্গো বালো, অনুপসগ্গো পণ্ডিতো. নত্থি, ভিক্খৰে, পণ্ডিততো ভযং, নত্থি পণ্ডিততো উপদ্দৰো, নত্থি পণ্ডিততো উপসগ্গো.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘যেহি তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৰেদিতব্বো তে তযো ধম্মে অভিনিৰজ্জেত্ৰা, যেহি তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৰেদিতব্বো তে তযো ধম্মে সমাদায ৰত্তিস্সামা’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. পঠমং.

২. লক্খণসুত্তং

২. ‘‘কম্মলক্খণো, ভিক্খৰে, বালো, কম্মলক্খণো পণ্ডিতো, অপদানসোভনী [অপদানে সোভতি (স্যা. কং. পী.)] পঞ্ঞাতি [পঞ্ঞত্তি (?)]. তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৰেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? কাযদুচ্চরিতেন, ৰচীদুচ্চরিতেন, মনোদুচ্চরিতেন. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৰেদিতব্বো.

‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৰেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? কাযসুচরিতেন, ৰচীসুচরিতেন, মনোসুচরিতেন. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৰেদিতব্বো.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘যেহি তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৰেদিতব্বো তে তযো ধম্মে অভিনিৰজ্জেত্ৰা, যেহি তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৰেদিতব্বো তে তযো ধম্মে সমাদায ৰত্তিস্সামা’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. দুতিযং.

৩. চিন্তীসুত্তং

৩. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৰে, বালস্স বাললক্খণানি বালনিমিত্তানি বালাপদানানি. কতমানি তীণি? ইধ, ভিক্খৰে, বালো দুচ্চিন্তিতচিন্তী চ হোতি দুব্ভাসিতভাসী চ দুক্কটকম্মকারী চ. নো চেদং [নো চেতং (স্যা. কং. ক.)], ভিক্খৰে, বালো দুচ্চিন্তিতচিন্তী চ অভৰিস্স দুব্ভাসিতভাসী চ দুক্কটকম্মকারী চ, কেন নং পণ্ডিতা জানেয্যুং [তেন নং পণ্ডিতা ন জানেয্যুং (ক.), ন নং পণ্ডিতা জানেয্যুং (?)] – ‘বালো অযং ভৰং অসপ্পুরিসো’তি? যস্মা চ খো, ভিক্খৰে, বালো দুচ্চিন্তিতচিন্তী চ হোতি দুব্ভাসিতভাসী চ দুক্কটকম্মকারী চ তস্মা নং পণ্ডিতা জানন্তি – ‘বালো অযং ভৰং অসপ্পুরিসো’তি. ইমানি খো, ভিক্খৰে, তীণি বালস্স বাললক্খণানি বালনিমিত্তানি বালাপদানানি.

‘‘তীণিমানি, ভিক্খৰে, পণ্ডিতস্স পণ্ডিতলক্খণানি পণ্ডিতনিমিত্তানি পণ্ডিতাপদানানি. কতমানি তীণি? ইধ, ভিক্খৰে, পণ্ডিতো সুচিন্তিতচিন্তী চ হোতি সুভাসিতভাসী চ সুকতকম্মকারী চ. নো চেদং, ভিক্খৰে, পণ্ডিতো সুচিন্তিতচিন্তী চ অভৰিস্স সুভাসিতভাসী চ সুকতকম্মকারী চ, কেন নং পণ্ডিতা জানেয্যুং – ‘পণ্ডিতো অযং ভৰং সপ্পুরিসো’তি? যস্মা চ খো, ভিক্খৰে, পণ্ডিতো সুচিন্তিতচিন্তী চ হোতি সুভাসিতভাসী চ সুকতকম্মকারী চ তস্মা নং পণ্ডিতা জানন্তি – ‘পণ্ডিতো অযং ভৰং সপ্পুরিসো’তি. ইমানি খো, ভিক্খৰে, তীণি পণ্ডিতস্স পণ্ডিতলক্খণানি পণ্ডিতনিমিত্তানি পণ্ডিতাপদানানি. তস্মাতিহ…. ততিযং.

৪. অচ্চযসুত্তং

৪. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৰেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? অচ্চযং অচ্চযতো ন পস্সতি, অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৰা যথাধম্মং নপ্পটিকরোতি, পরস্স খো পন অচ্চযং দেসেন্তস্স যথাধম্মং নপ্পটিগ্গণ্হাতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৰেদিতব্বো.

‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৰেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? অচ্চযং অচ্চযতো পস্সতি, অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৰা যথাধম্মং পটিকরোতি, পরস্স খো পন অচ্চযং দেসেন্তস্স যথাধম্মং পটিগ্গণ্হাতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৰেদিতব্বো. তস্মাতিহ…. চতুত্থং.

৫. অযোনিসোসুত্তং

৫. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৰেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? অযোনিসো পঞ্হং কত্তা হোতি, অযোনিসো পঞ্হং ৰিস্সজ্জেতা হোতি, পরস্স খো পন যোনিসো পঞ্হং ৰিস্সজ্জিতং পরিমণ্ডলেহি পদব্যঞ্জনেহি সিলিট্ঠেহি উপগতেহি নাব্ভনুমোদিতা হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৰেদিতব্বো.

‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৰেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? যোনিসো পঞ্হং কত্তা হোতি, যোনিসো পঞ্হং ৰিস্সজ্জেতা হোতি, পরস্স খো পন যোনিসো পঞ্হং ৰিস্সজ্জিতং পরিমণ্ডলেহি পদব্যঞ্জনেহি সিলিট্ঠেহি উপগতেহি অব্ভনুমোদিতা হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৰেদিতব্বো. তস্মাতিহ…. পঞ্চমং.

৬. অকুসলসুত্তং

৬. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৰেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? অকুসলেন কাযকম্মেন, অকুসলেন ৰচীকম্মেন, অকুসলেন মনোকম্মেন. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৰেদিতব্বো.

‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৰেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? কুসলেন কাযকম্মেন, কুসলেন ৰচীকম্মেন, কুসলেন মনোকম্মেন. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৰেদিতব্বো. তস্মাতিহ…. ছট্ঠং.

৭. সাৰজ্জসুত্তং

৭. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৰেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? সাৰজ্জেন কাযকম্মেন, সাৰজ্জেন ৰচীকম্মেন, সাৰজ্জেন মনোকম্মেন…পে… অনৰজ্জেন কাযকম্মেন, অনৰজ্জেন ৰচীকম্মেন, অনৰজ্জেন মনোকম্মেন…পে…. সত্তমং.

৮. সব্যাবজ্ঝসুত্তং

৮. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৰেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? সব্যাবজ্ঝেন কাযকম্মেন, সব্যাবজ্ঝেন ৰচীকম্মেন, সব্যাবজ্ঝেন মনোকম্মেন…পে… অব্যাবজ্ঝেন কাযকম্মেন, অব্যাবজ্ঝেন ৰচীকম্মেন, অব্যাবজ্ঝেন মনোকম্মেন. ইমেহি, খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৰেদিতব্বো.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘যেহি তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৰেদিতব্বো তে তযো ধম্মে অভিনিৰজ্জেত্ৰা, যেহি তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৰেদিতব্বো তে তযো ধম্মে সমাদায ৰত্তিস্সামা’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. অট্ঠমং.

৯. খতসুত্তং

৯. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো অব্যত্তো অসপ্পুরিসো খতং উপহতং অত্তানং পরিহরতি, সাৰজ্জো চ হোতি সানুৰজ্জো চ ৰিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৰতি. কতমেহি তীহি? কাযদুচ্চরিতেন, ৰচীদুচ্চরিতেন, মনোদুচ্চরিতেন. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো অব্যত্তো অসপ্পুরিসো খতং উপহতং অত্তানং পরিহরতি, সাৰজ্জো চ হোতি সানুৰজ্জো চ ৰিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৰতি.

‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৰিযত্তো সপ্পুরিসো অক্খতং অনুপহতং অত্তানং পরিহরতি, অনৰজ্জো চ হোতি অননুৰজ্জো চ ৰিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ পুঞ্ঞং পসৰতি. কতমেহি তীহি? কাযসুচরিতেন, ৰচীসুচরিতেন, মনোসুচরিতেন. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৰিযত্তো সপ্পুরিসো অক্খতং অনুপহতং অত্তানং পরিহরতি, অনৰজ্জো চ হোতি অননুৰজ্জো চ ৰিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ পুঞ্ঞং পসৰতী’’তি. নৰমং.

১০. মলসুত্তং

১০. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো তযো মলে অপ্পহায যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং নিরযে. কতমেহি তীহি? দুস্সীলো চ হোতি, দুস্সীল্যমলঞ্চস্স অপ্পহীনং হোতি; ইস্সুকী চ হোতি, ইস্সামলঞ্চস্স অপ্পহীনং হোতি; মচ্ছরী চ হোতি, মচ্ছেরমলঞ্চস্স অপ্পহীনং হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ইমে তযো মলে অপ্পহায যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং নিরযে.

‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো তযো মলে পহায যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং সগ্গে. কতমেহি তীহি? সীলৰা চ হোতি, দুস্সীল্যমলঞ্চস্স পহীনং হোতি; অনিস্সুকী চ হোতি, ইস্সামলঞ্চস্স পহীনং হোতি; অমচ্ছরী চ হোতি, মচ্ছেরমলঞ্চস্স পহীনং হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ইমে তযো মলে পহায যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং সগ্গে’’তি. দসমং.

বালৰগ্গো পঠমো.