৪. সমচিত্তৰগ্গো
৩৩. ‘‘অসপ্পুরিসভূমিঞ্চ ৰো, ভিক্খৰে, দেসেস্সামি সপ্পুরিসভূমিঞ্চ. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি করোথ. ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, অসপ্পুরিসভূমি? অসপ্পুরিসো, ভিক্খৰে, অকতঞ্ঞূ হোতি অকতৰেদী. অসব্ভি হেতং, ভিক্খৰে, উপঞ্ঞাতং যদিদং অকতঞ্ঞুতা অকতৰেদিতা. কেৰলা এসা, ভিক্খৰে, অসপ্পুরিসভূমি যদিদং অকতঞ্ঞুতা অকতৰেদিতা. সপ্পুরিসো চ খো, ভিক্খৰে, কতঞ্ঞূ হোতি কতৰেদী. সব্ভি হেতং, ভিক্খৰে, উপঞ্ঞাতং যদিদং কতঞ্ঞুতা কতৰেদিতা. কেৰলা এসা, ভিক্খৰে, সপ্পুরিসভূমি যদিদং কতঞ্ঞুতা কতৰেদিতা’’তি.
৩৪. ‘‘দ্ৰিন্নাহং, ভিক্খৰে, ন সুপ্পতিকারং ৰদামি. কতমেসং দ্ৰিন্নং? মাতু চ পিতু চ. একেন, ভিক্খৰে, অংসেন মাতরং পরিহরেয্য, একেন অংসেন পিতরং পরিহরেয্য ৰস্সসতাযুকো ৰস্সসতজীৰী সো চ নেসং উচ্ছাদনপরিমদ্দনন্হাপনসম্বাহনেন. তে চ তত্থেৰ মুত্তকরীসং চজেয্যুং. ন ত্ৰেৰ, ভিক্খৰে, মাতাপিতূনং কতং ৰা হোতি পটিকতং ৰা. ইমিস্সা চ, ভিক্খৰে, মহাপথৰিযা পহূতরত্তরতনায [পহূতসত্তরতনায (সী. স্যা. কং. পী.) তিকনিপাতে মহাৰগ্গে দসমসুত্তটীকাযং দস্সিতপাল়িযা সমেতি] মাতাপিতরো ইস্সরাধিপচ্চে রজ্জে পতিট্ঠাপেয্য, ন ত্ৰেৰ, ভিক্খৰে, মাতাপিতূনং কতং ৰা হোতি পটিকতং ৰা. তং কিস্স হেতু? বহুকারা [বহূপকারা (ক.)], ভিক্খৰে, মাতাপিতরো পুত্তানং আপাদকা পোসকা ইমস্স লোকস্স দস্সেতারো. যো চ খো, ভিক্খৰে, মাতাপিতরো অস্সদ্ধে সদ্ধাসম্পদায সমাদপেতি নিৰেসেতি পতিট্ঠাপেতি, দুস্সীলে সীলসম্পদায সমাদপেতি নিৰেসেতি পতিট্ঠাপেতি, মচ্ছরী চাগসম্পদায সমাদপেতি নিৰেসেতি পতিট্ঠাপেতি, দুপ্পঞ্ঞে পঞ্ঞাসম্পদায সমাদপেতি নিৰেসেতি পতিট্ঠাপেতি, এত্তাৰতা খো, ভিক্খৰে, মাতাপিতূনং কতঞ্চ হোতি পটিকতঞ্চা’’তি [পটিকতঞ্চ অতিকতঞ্চাতি (সী. পী.)].
৩৫. অথ খো অঞ্ঞতরো ব্রাহ্মণো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ব্রাহ্মণো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কিংৰাদী ভৰং গোতমো কিমক্খাযী’’তি? ‘‘কিরিযৰাদী চাহং, ব্রাহ্মণ, অকিরিযৰাদী চা’’তি. ‘‘যথাকথং পন ভৰং গোতমো কিরিযৰাদী চ অকিরিযৰাদী চা’’তি?
‘‘অকিরিযং খো অহং, ব্রাহ্মণ, ৰদামি কাযদুচ্চরিতস্স ৰচীদুচ্চরিতস্স মনোদুচ্চরিতস্স, অনেকৰিহিতানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অকিরিযং ৰদামি. কিরিযঞ্চ খো অহং, ব্রাহ্মণ, ৰদামি কাযসুচরিতস্স ৰচীসুচরিতস্স মনোসুচরিতস্স, অনেকৰিহিতানং কুসলানং ধম্মানং কিরিযং ৰদামি. এৰং খো অহং, ব্রাহ্মণ, কিরিযৰাদী চ অকিরিযৰাদী চা’’তি.
‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম…পে… উপাসকং মং ভৰং গোতমো ধারেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সরণং গত’’ন্তি.
৩৬. অথ খো অনাথপিণ্ডিকো গহপতি যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো অনাথপিণ্ডিকো গহপতি ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কতি নু খো, ভন্তে, লোকে দক্খিণেয্যা, কত্থ চ দানং দাতব্ব’’ন্তি? ‘‘দ্ৰে খো, গহপতি, লোকে দক্খিণেয্যা – সেখো চ অসেখো চ. ইমে খো, গহপতি, দ্ৰে লোকে দক্খিণেয্যা, এত্থ চ দানং দাতব্ব’’ন্তি.
ইদমৰোচ ভগৰা. ইদং ৰত্ৰান [ৰত্ৰা (সী. পী.) এৰমীদিসেসু ঠানেসু] সুগতো অথাপরং এতদৰোচ সত্থা –
‘‘সেখো অসেখো চ ইমস্মিং লোকে,
আহুনেয্যা যজমানানং হোন্তি;
তে উজ্জুভূতা [উজুভূতা (স্যা. কং. ক.)] কাযেন, ৰাচায উদ চেতসা;
খেত্তং তং যজমানানং, এত্থ দিন্নং মহপ্ফল’’ন্তি.
৩৭. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা সারিপুত্তো সাৰত্থিযং ৰিহরতি পুব্বারামে মিগারমাতুপাসাদে. তত্র খো আযস্মা সারিপুত্তো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৰুসো ভিক্খৰে’’তি. ‘‘আৰুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সারিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সারিপুত্তো এতদৰোচ – ‘‘অজ্ঝত্তসংযোজনঞ্চ, আৰুসো, পুগ্গলং দেসেস্সামি বহিদ্ধাসংযোজনঞ্চ. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি করোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰমাৰুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সারিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সারিপুত্তো এতদৰোচ –
‘‘কতমো চাৰুসো, অজ্ঝত্তসংযোজনো পুগ্গলো? ইধাৰুসো, ভিক্খু সীলৰা হোতি, পাতিমোক্খসংৰরসংৰুতো ৰিহরতি আচারগোচরসম্পন্নো, অণুমত্তেসু ৰজ্জেসু ভযদস্সাৰী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. সো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অঞ্ঞতরং দেৰনিকাযং উপপজ্জতি. সো ততো চুতো আগামী হোতি, আগন্তা ইত্থত্তং. অযং ৰুচ্চতি, আৰুসো, অজ্ঝত্তসংযোজনো পুগ্গলো আগামী হোতি, আগন্তা ইত্থত্তং.
‘‘কতমো চাৰুসো, বহিদ্ধাসংযোজনো পুগ্গলো? ইধাৰুসো, ভিক্খু সীলৰা হোতি, পাতিমোক্খসংৰরসংৰুতো ৰিহরতি আচারগোচরসম্পন্নো, অণুমত্তেসু ৰজ্জেসু ভযদস্সাৰী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. সো অঞ্ঞতরং সন্তং চেতোৰিমুত্তিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অঞ্ঞতরং দেৰনিকাযং উপপজ্জতি. সো ততো চুতো অনাগামী হোতি, অনাগন্তা ইত্থত্তং. অযং ৰুচ্চতাৰুসো, বহিদ্ধাসংযোজনো পুগ্গলো অনাগামী হোতি, অনাগন্তা ইত্থত্তং.
‘‘পুন চপরং, আৰুসো, ভিক্খু সীলৰা হোতি…পে… সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. সো কামানংযেৰ নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতি. সো ভৰানংযেৰ নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতি. সো তণ্হাক্খযায পটিপন্নো হোতি. সো লোভক্খযায পটিপন্নো হোতি. সো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অঞ্ঞতরং দেৰনিকাযং উপপজ্জতি. সো ততো চুতো অনাগামী হোতি, অনাগন্তা ইত্থত্তং. অযং ৰুচ্চতাৰুসো, বহিদ্ধাসংযোজনো পুগ্গলো অনাগামী হোতি, অনাগন্তা ইত্থত্ত’’ন্তি.
অথ খো সম্বহুলা সমচিত্তা দেৰতা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো তা দেৰতা ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘এসো, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো পুব্বারামে মিগারমাতুপাসাদে ভিক্খূনং অজ্ঝত্তসংযোজনঞ্চ পুগ্গলং দেসেতি বহিদ্ধাসংযোজনঞ্চ. হট্ঠা, ভন্তে, পরিসা. সাধু, ভন্তে, ভগৰা যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’তি. অধিৰাসেসি ভগৰা তুণ্হীভাৰেন. অথ খো ভগৰা – সেয্যথাপি নাম বলৰা পুরিসো সমিঞ্জিতং [সম্মিঞ্জিতং (সী. স্যা. কং. পী.)] ৰা বাহং পসারেয্য, পসারিতং ৰা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৰমেৰং – জেতৰনে অন্তরহিতো পুব্বারামে মিগারমাতুপাসাদে আযস্মতো সারিপুত্তস্স সম্মুখে পাতুরহোসি. নিসীদি ভগৰা পঞ্ঞত্তে আসনে. আযস্মাপি খো সারিপুত্তো ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং সারিপুত্তং ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘ইধ, সারিপুত্ত, সম্বহুলা সমচিত্তা দেৰতা যেনাহং তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা মং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো, সারিপুত্ত, তা দেৰতা মং এতদৰোচুং – ‘এসো, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো পুব্বারামে মিগারমাতুপাসাদে ভিক্খূনং অজ্ঝত্তসংযোজনঞ্চ পুগ্গলং দেসেতি বহিদ্ধাসংযোজনঞ্চ. হট্ঠা, ভন্তে, পরিসা. সাধু, ভন্তে, ভগৰা যেন আযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’তি. তা খো পন, সারিপুত্ত, দেৰতা দসপি হুত্ৰা ৰীসম্পি হুত্ৰা তিংসম্পি হুত্ৰা চত্তালীসম্পি হুত্ৰা পঞ্ঞাসম্পি হুত্ৰা সট্ঠিপি হুত্ৰা আরগ্গকোটিনিতুদনমত্তেপি তিট্ঠন্তি, ন চ অঞ্ঞমঞ্ঞং ব্যাবাধেন্তি [ব্যাবাধেন্তীতি (সব্বত্থ)]. সিযা খো পন [পন তে (সী. স্যা. কং. পী.)], সারিপুত্ত, এৰমস্স – ‘তত্থ নূন তাসং দেৰতানং তথা চিত্তং ভাৰিতং যেন তা দেৰতা দসপি হুত্ৰা ৰীসম্পি হুত্ৰা তিংসম্পি হুত্ৰা চত্তালীসম্পি হুত্ৰা পঞ্ঞাসম্পি হুত্ৰা সট্ঠিপি হুত্ৰা আরগ্গকোটিনিতুদনমত্তেপি তিট্ঠন্তি ন চ অঞ্ঞমঞ্ঞং ব্যাবাধেন্তী’তি. ন খো পনেতং, সারিপুত্ত, এৰং দট্ঠব্বং. ইধেৰ খো, সারিপুত্ত, তাসং দেৰতানং তথা চিত্তং ভাৰিতং, যেন তা দেৰতা দসপি হুত্ৰা…পে… ন চ অঞ্ঞমঞ্ঞং ব্যাবাধেন্তি. তস্মাতিহ, সারিপুত্ত, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘সন্তিন্দ্রিযা ভৰিস্সাম সন্তমানসা’তি. এৰঞ্হি ৰো, সারিপুত্ত, সিক্খিতব্বং. ‘সন্তিন্দ্রিযানঞ্হি ৰো, সারিপুত্ত, সন্তমানসানং সন্তংযেৰ কাযকম্মং ভৰিস্সতি সন্তং ৰচীকম্মং সন্তং মনোকম্মং. সন্তংযেৰ উপহারং উপহরিস্সাম সব্রহ্মচারীসূ’তি. ‘এৰঞ্হি ৰো, সারিপুত্ত, সিক্খিতব্বং. অনস্সুং খো, সারিপুত্ত, অঞ্ঞতিত্থিযা পরিব্বাজকা যে ইমং ধম্মপরিযাযং নাস্সোসু’’’ন্তি.
৩৮. এৰং মে সুতং – একং সমযং আযস্মা মহাকচ্চানো ৰরণাযং ৰিহরতি ভদ্দসারিতীরে [কদ্দমদহতীরে (সী. স্যা. কং. পী.)]. অথ খো আরামদণ্ডো ব্রাহ্মণো যেনাযস্মা মহাকচ্চানো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা মহাকচ্চানেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আরামদণ্ডো ব্রাহ্মণো আযস্মন্তং মহাকচ্চানং এতদৰোচ – ‘‘কো নু খো, ভো কচ্চান, হেতু কো পচ্চযো যেন খত্তিযাপি খত্তিযেহি ৰিৰদন্তি, ব্রাহ্মণাপি ব্রাহ্মণেহি ৰিৰদন্তি, গহপতিকাপি গহপতিকেহি ৰিৰদন্তী’’তি? ‘‘কামরাগাভিনিৰেসৰিনিবন্ধ [কামরাগৰিনিৰেসৰিনিবদ্ধ (সী. স্যা. কং. পী.)] পলিগেধপরিযুট্ঠানজ্ঝোসানহেতু খো, ব্রাহ্মণ, খত্তিযাপি খত্তিযেহি ৰিৰদন্তি, ব্রাহ্মণাপি ব্রাহ্মণেহি ৰিৰদন্তি, গহপতিকাপি গহপতিকেহি ৰিৰদন্তী’’তি.
‘‘কো পন, ভো কচ্চান, হেতু কো পচ্চযো যেন সমণাপি সমণেহি ৰিৰদন্তী’’তি? ‘‘দিট্ঠিরাগাভিনিৰেসৰিনিবন্ধপলিগেধপরিযুট্ঠানজ্ঝোসানহেতু খো, ব্রাহ্মণ, সমণাপি সমণেহি ৰিৰদন্তী’’তি.
‘‘অত্থি পন, ভো কচ্চান, কোচি লোকস্মিং যো ইমঞ্চেৰ কামরাগাভিনিৰেসৰিনিবন্ধপলিগেধপরিযুট্ঠানজ্ঝোসানং সমতিক্কন্তো, ইমঞ্চ দিট্ঠিরাগাভিনিৰেসৰিনিবন্ধপলিগেধপরিযুট্ঠানজ্ঝোসানং সমতিক্কন্তো’’তি? ‘‘অত্থি, ব্রাহ্মণ, লোকস্মিং যো ইমঞ্চেৰ কামরাগাভিনিৰেসৰিনিবন্ধপলিগেধপরিযুট্ঠানজ্ঝোসানং সমতিক্কন্তো, ইমঞ্চ দিট্ঠিরাগাভিনিৰেসৰিনিবন্ধপলিগেধপরিযুট্ঠানজ্ঝোসানং সমতিক্কন্তো’’তি.
‘‘কো পন সো, ভো কচ্চান, লোকস্মিং যো ইমঞ্চেৰ কাগরাগাভিনিৰেসৰিনিবন্ধপলিগেধপরিযুট্ঠানজ্ঝোসানং সমতিক্কন্তো, ইমঞ্চ দিট্ঠিরাগাভিনিৰেসৰিনিবন্ধপলিগেধপরিযুট্ঠানজ্ঝোসানং সমতিক্কন্তো’’তি? ‘‘অত্থি, ব্রাহ্মণ, পুরত্থিমেসু জনপদেসু সাৰত্থী নাম নগরং. তত্থ সো ভগৰা এতরহি ৰিহরতি অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো. সো হি, ব্রাহ্মণ, ভগৰা ইমঞ্চেৰ কামরাগাভিনিৰেসৰিনিবন্ধপলিগেধপরিযুট্ঠানজ্ঝোসানং সমতিক্কন্তো, ইমঞ্চ দিট্ঠিরাগাভিনিৰেসৰিনিবন্ধপলিগেধপরিযুট্ঠানজ্ঝোসানং সমতিক্কন্তো’’তি.
এৰং ৰুত্তে আরামদণ্ডো ব্রাহ্মণো উট্ঠাযাসনা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা দক্খিণং জাণুমণ্ডলং পথৰিযং নিহন্ত্ৰা যেন ভগৰা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৰা তিক্খত্তুং উদানং উদানেসি –
‘‘নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স, নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স, নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. যো হি সো ভগৰা ইমঞ্চেৰ কামরাগাভিনিৰেসৰিনিবন্ধপলিগেধপরিযুট্ঠানজ্ঝোসানং সমতিক্কন্তো, ইমঞ্চ দিট্ঠিরাগাভিনিৰেসৰিনিবন্ধপলিগেধপরিযুট্ঠানজ্ঝোসানং সমতিক্কন্তো’’তি.
‘‘অভিক্কন্তং, ভো কচ্চান, অভিক্কন্তং, ভো কচ্চান! সেয্যথাপি, ভো কচ্চান, নিক্কুজ্জিতং ৰা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৰা ৰিৰরেয্য, মূল়্হস্স ৰা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকারে ৰা তেলপজ্জোতং ধারেয্য – ‘চক্খুমন্তো রূপানি দক্খন্তী’তি, এৰমেৰং ভোতা কচ্চানেন অনেকপরিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং, ভো কচ্চান, তং ভৰন্তং গোতমং সরণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভৰং কচ্চানো ধারেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সরণং গত’’ন্তি.
৩৯. একং সমযং আযস্মা মহাকচ্চানো মধুরাযং ৰিহরতি গুন্দাৰনে. অথ খো কন্দরাযনো [কণ্ডরাযনো (সী. স্যা. কং. পী.)] ব্রাহ্মণো যেনাযস্মা মহাকচ্চানো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা মহাকচ্চানেন সদ্ধিং…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো কন্দরাযনো ব্রাহ্মণো আযস্মন্তং মহাকচ্চানং এতদৰোচ – ‘‘সুতং মেতং, ভো কচ্চান, ‘ন সমণো কচ্চানো ব্রাহ্মণে জিণ্ণে ৰুদ্ধে মহল্লকে অদ্ধগতে ৰযোঅনুপ্পত্তে অভিৰাদেতি ৰা পচ্চুট্ঠেতি ৰা আসনেন ৰা নিমন্তেতী’তি. তযিদং, ভো কচ্চান, তথেৰ? ন হি ভৰং কচ্চানো ব্রাহ্মণে জিণ্ণে ৰুদ্ধে মহল্লকে অদ্ধগতে ৰযোঅনুপ্পত্তে অভিৰাদেতি ৰা পচ্চুট্ঠেতি ৰা আসনেন ৰা নিমন্তেতি. তযিদং, ভো কচ্চান, ন সম্পন্নমেৰা’’তি.
‘‘অত্থি, ব্রাহ্মণ, তেন ভগৰতা জানতা পস্সতা অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন ৰুদ্ধভূমি চ অক্খাতা দহরভূমি চ. ৰুদ্ধো চেপি, ব্রাহ্মণ, হোতি আসীতিকো ৰা নাৰুতিকো ৰা ৰস্সসতিকো ৰা জাতিযা, সো চ কামে পরিভুঞ্জতি কামমজ্ঝাৰসতি কামপরিল়াহেন পরিডয্হতি কামৰিতক্কেহি খজ্জতি কামপরিযেসনায উস্সুকো. অথ খো সো বালো ন থেরোত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতি. দহরো চেপি, ব্রাহ্মণ, হোতি যুৰা সুসুকাল়কেসো ভদ্রেন যোব্বনেন সমন্নাগতো পঠমেন ৰযসা. সো চ ন কামে পরিভুঞ্জতি ন কামমজ্ঝাৰসতি, ন কামপরিল়াহেন পরিডয্হতি, ন কামৰিতক্কেহি খজ্জতি, ন কামপরিযেসনায উস্সুকো. অথ খো সো পণ্ডিতো থেরোত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতী’’তি.
এৰং ৰুত্তে কন্দরাযনো ব্রাহ্মণো উট্ঠাযাসনা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা দহরানং সতং [সুদং (সী. স্যা. কং. পী.)] ভিক্খূনং পাদে সিরসা ৰন্দতি – ‘‘ৰুদ্ধা ভৰন্তো, ৰুদ্ধভূমিযং ঠিতা. দহরা মযং, দহরভূমিযং ঠিতা’’তি.
‘‘অভিক্কন্তং, ভো কচ্চান…পে… উপাসকং মং ভৰং কচ্চানো ধারেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সরণং গত’’ন্তি.
৪০. ‘‘যস্মিং, ভিক্খৰে, সমযে চোরা বলৰন্তো হোন্তি, রাজানো তস্মিং সমযে দুব্বলা হোন্তি. তস্মিং, ভিক্খৰে, সমযে রঞ্ঞো ন ফাসু হোতি অতিযাতুং ৰা নিয্যাতুং ৰা পচ্চন্তিমে ৰা জনপদে অনুসঞ্ঞাতুং. ব্রাহ্মণগহপতিকানম্পি তস্মিং সমযে ন ফাসু হোতি অতিযাতুং ৰা নিয্যাতুং ৰা বাহিরানি ৰা কম্মন্তানি পটিৰেক্খিতুং. এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, যস্মিং সমযে পাপভিক্খূ বলৰন্তো হোন্তি, পেসলা ভিক্খূ তস্মিং সমযে দুব্বলা হোন্তি. তস্মিং, ভিক্খৰে, সমযে পেসলা ভিক্খূ তুণ্হীভূতা তুণ্হীভূতাৰ সঙ্ঘমজ্ঝে সঙ্কসাযন্তি [সঙ্কম্ম ঝাযন্তি (ক.), সঞ্চাযন্তি (সী. অট্ঠ.)] পচ্চন্তিমে ৰা জনপদে অচ্ছন্তি [ভজন্তি (সী. স্যা. কং. পী.)]. তযিদং, ভিক্খৰে, হোতি বহুজনাহিতায বহুজনাসুখায, বহুনো জনস্স অনত্থায অহিতায দুক্খায দেৰমনুস্সানং.
‘‘যস্মিং, ভিক্খৰে, সমযে রাজানো বলৰন্তো হোন্তি, চোরা তস্মিং সমযে দুব্বলা হোন্তি. তস্মিং, ভিক্খৰে, সমযে রঞ্ঞো ফাসু হোতি অতিযাতুং ৰা নিয্যাতুং ৰা পচ্চন্তিমে ৰা জনপদে অনুসঞ্ঞাতুং. ব্রাহ্মণগহপতিকানম্পি তস্মিং সমযে ফাসু হোতি অতিযাতুং ৰা নিয্যাতুং ৰা বাহিরানি ৰা কম্মন্তানি পটিৰেক্খিতুং. এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, যস্মিং সমযে পেসলা ভিক্খূ বলৰন্তো হোন্তি, পাপভিক্খূ তস্মিং সমযে দুব্বলা হোন্তি. তস্মিং, ভিক্খৰে, সমযে পাপভিক্খূ তুণ্হীভূতা তুণ্হীভূতাৰ সঙ্ঘমজ্ঝে সঙ্কসাযন্তি, যেন ৰা পন তেন পক্কমন্তি [পপতন্তি (সী. স্যা. কং. পী.)]. তযিদং, ভিক্খৰে, হোতি বহুজনহিতায বহুজনসুখায, বহুনো জনস্স অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’’ন্তি.
৪১. ‘‘দ্ৰিন্নাহং, ভিক্খৰে, মিচ্ছাপটিপত্তিং ন ৰণ্ণেমি, গিহিস্স ৰা পব্বজিতস্স ৰা. গিহী ৰা, ভিক্খৰে, পব্বজিতো ৰা মিচ্ছাপটিপন্নো মিচ্ছাপটিপত্তাধিকরণহেতু ন আরাধকো হোতি ঞাযং ধম্মং কুসলং.
‘‘দ্ৰিন্নাহং, ভিক্খৰে, সম্মাপটিপত্তিং ৰণ্ণেমি, গিহিস্স ৰা পব্বজিতস্স ৰা. গিহী ৰা, ভিক্খৰে, পব্বজিতো ৰা সম্মাপটিপন্নো সম্মাপটিপত্তাধিকরণহেতু আরাধকো হোতি ঞাযং ধম্মং কুসল’’ন্তি.
৪২. ‘‘যে তে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ দুগ্গহিতেহি সুত্তন্তেহি ব্যঞ্জনপ্পতিরূপকেহি অত্থঞ্চ ধম্মঞ্চ পটিৰাহন্তি তে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ বহুজনাহিতায পটিপন্না বহুজনাসুখায, বহুনো জনস্স অনত্থায অহিতায দুক্খায দেৰমনুস্সানং. বহুঞ্চ তে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ অপুঞ্ঞং পসৰন্তি, তে চিমং সদ্ধম্মং অন্তরধাপেন্তি.
‘‘যে তে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ সুগ্গহিতেহি সুত্তন্তেহি ব্যঞ্জনপ্পতিরূপকেহি অত্থঞ্চ ধম্মঞ্চ অনুলোমেন্তি তে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ বহুজনহিতায পটিপন্না বহুজনসুখায, বহুনো জনস্স অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং. বহুঞ্চ তে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ পুঞ্ঞং পসৰন্তি, তে চিমং সদ্ধম্মং ঠপেন্তী’’তি.
সমচিত্তৰগ্গো চতুত্থো.