১. কম্মৱগ্গো
৪৮২. চত্তাৰি কম্মানি. অপলোকনকম্মং, ঞত্তিকম্মং, ঞত্তিদুতিযকম্মং, ঞত্তিচতুত্থকম্মং – ইমানি চত্তাৰি কম্মানি. কতিহাকাৰেহি ৱিপজ্জন্তি? ইমানি চত্তাৰি কম্মানি পঞ্চহাকাৰেহি ৱিপজ্জন্তি – ৱত্থুতো ৱা ঞত্তিতো ৱা অনুস্সাৱনতো ৱা সীমতো ৱা পৰিসতো ৱা.
৪৮৩. কথং ৱত্থুতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি? সম্মুখাকৰণীযং কম্মং অসম্মুখা কৰোতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং; পটিপুচ্ছাকৰণীযং কম্মং অপটিপুচ্ছা কৰোতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং; পটিঞ্ঞায কৰণীযং কম্মং অপটিঞ্ঞায কৰোতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং; সতিৱিনযাৰহস্স অমূড়্হৱিনযং দেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং; অমূড়্হৱিনযাৰহস্স তস্সপাপিযসিকাকম্মং কৰোতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং; তস্সপাপিযসিকাকম্মাৰহস্স তজ্জনীযকম্মং কৰোতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং; তজ্জনীযকম্মাৰহস্স নিযস্সকম্মং কৰোতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং; নিযস্সকম্মাৰহস্স পব্বাজনীযকম্মং কৰোতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং; পব্বাজনীযকম্মাৰহস্স পটিসাৰণীযকম্মং কৰোতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং; পটিসাৰণীযকম্মাৰহস্স উক্খেপনীযকম্মং কৰোতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং; উক্খেপনীযকম্মাৰহস্স পৰিৱাসং দেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং; পৰিৱাসাৰহং মূলায পটিকস্সতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং; মূলাযপটিকস্সনাৰহস্স মানত্তং দেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং; মানত্তাৰহং অব্ভেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং; অব্ভানাৰহং উপসম্পাদেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং; অনুপোসথে উপোসথং কৰোতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং; অপৱাৰণায পৱাৰেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং. এৱং ৱত্থুতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি.
৪৮৪. কথং ঞত্তিতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি? পঞ্চহাকাৰেহি ঞত্তিতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি – ৱত্থুং ন পৰামসতি, সঙ্ঘং ন পৰামসতি, পুগ্গলং ন পৰামসতি, ঞত্তিং ন পৰামসতি, পচ্ছা ৱা ঞত্তিং ঠপেতি – ইমেহি পঞ্চহাকাৰেহি ঞত্তিতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি.
৪৮৫. কথং অনুস্সাৱনতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি? পঞ্চহাকাৰেহি অনুস্সাৱনতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি – ৱত্থুং ন পৰামসতি, সঙ্ঘং ন পৰামসতি, পুগ্গলং ন পৰামসতি, সাৱনং হাপেতি, অকালে ৱা সাৱেতি – ইমেহি পঞ্চহাকাৰেহি অনুস্সাৱনতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি.
৪৮৬. কথং সীমতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি? একাদসহি আকাৰেহি সীমতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি – অতিখুদ্দকং সীমং সম্মন্নতি, অতিমহতিং সীমং সম্মন্নতি, খণ্ডনিমিত্তং সীমং সম্মন্নতি, ছাযানিমিত্তং সীমং সম্মন্নতি, অনিমিত্তং সীমং সম্মন্নতি, বহিসীমে ঠিতো সীমং সম্মন্নতি, নদিযা সীমং সম্মন্নতি, সমুদ্দে সীমং সম্মন্নতি, জাতস্সৰে সীমং সম্মন্নতি, সীমায সীমং সম্ভিন্দতি, সীমায সীমং অজ্ঝোত্থৰতি – ইমেহি একাদসহি আকাৰেহি সীমতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি.
৪৮৭. কথং পৰিসতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি? দ্ৱাদসহি আকাৰেহি পৰিসতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি – চতুৱগ্গকৰণে কম্মে যাৱতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে অনাগতা হোন্তি, ছন্দাৰহানং ছন্দো অনাহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি, চতুৱগ্গকৰণে কম্মে যাৱতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দাৰহানং ছন্দো অনাহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি, চতুৱগ্গকৰণে কম্মে যাৱতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দাৰহানং ছন্দো আহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি. পঞ্চৱগ্গকৰণে কম্মে…পে… দসৱগ্গকৰণে কম্মে…পে… ৱীসতিৱগ্গকৰণে কম্মে যাৱতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে অনাগতা হোন্তি, ছন্দাৰহানং ছন্দো অনাহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি, ৱীসতিৱগ্গকৰণে কম্মে যাৱতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা, তে আগতা হোন্তি, ছন্দাৰহানং ছন্দো অনাহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি, ৱীসতিৱগ্গকৰণে কম্মে যাৱতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা, তে আগতা হোন্তি, ছন্দাৰহানং ছন্দো আহটো হোতি সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি – ইমেহি দ্ৱাদসহি আকাৰেহি পৰিসতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি.
৪৮৮. চতুৱগ্গকৰণে কম্মে চত্তাৰো ভিক্খূ পকতত্তা কম্মপত্তা, অৱসেসা পকতত্তা ছন্দাৰহা. যস্স সঙ্ঘো কম্মং কৰোতি সো নেৱ কম্মপত্তো নাপি ছন্দাৰহো, অপি চ কম্মাৰহো. পঞ্চৱগ্গকৰণে কম্মে পঞ্চ ভিক্খূ পকতত্তা কম্মপত্তা, অৱসেসা পকতত্তা ছন্দাৰহা. যস্স সঙ্ঘো কম্মং কৰোতি সো নেৱ কম্মপত্তো নাপি ছন্দাৰহো, অপি চ কম্মাৰহো. দসৱগ্গকৰণে কম্মে দস ভিক্খূ পকতত্তা কম্মপত্তা, অৱসেসা পকতত্তা ছন্দাৰহা. যস্স সঙ্ঘো কম্মং কৰোতি সো নেৱ কম্মপত্তো নাপি ছন্দাৰহো, অপি চ কম্মাৰহো. ৱীসতিৱগ্গকৰণে কম্মে ৱীসতি ভিক্খূ পকতত্তা কম্মপত্তা, অৱসেসা পকতত্তা ছন্দাৰহা. যস্স সঙ্ঘো কম্মং কৰোতি সো নেৱ কম্মপত্তো নাপি ছন্দাৰহো, অপি চ কম্মাৰহো.
৪৮৯. চত্তাৰি কম্মানি – অপলোকনকম্মং, ঞত্তিকম্মং, ঞত্তিদুতিযকম্মং, ঞত্তিচতুত্থকম্মং. ইমানি চত্তাৰি কম্মানি কতিহাকাৰেহি ৱিপজ্জন্তি? ইমানি চত্তাৰি কম্মানি পঞ্চহাকাৰেহি ৱিপজ্জন্তি – ৱত্থুতো ৱা ঞত্তিতো ৱা অনুস্সাৱনতো ৱা সীমতো ৱা পৰিসতো ৱা.
৪৯০. কথং ৱত্থুতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি? পণ্ডকং উপসম্পাদেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং. থেয্যসংৱাসকং উপসম্পাদেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং. তিত্থিযপক্কন্তকং উপসম্পাদেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং. তিৰচ্ছানগতং উপসম্পাদেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং. মাতুঘাতকং উপসম্পাদেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং. পিতুঘাতকং উপসম্পাদেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং. অৰহন্তঘাতকং উপসম্পাদেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং. ভিক্খুনিদূসকং উপসম্পাদেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং. সঙ্ঘভেদকং উপসম্পাদেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং. লোহিতুপ্পাদকং উপসম্পাদেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং. উভতোব্যঞ্জনং উপসম্পাদেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং. ঊনৱীসতিৱস্সং পুগ্গলং উপসম্পাদেতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং. এৱং ৱত্থুতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি.
৪৯১. কথং ঞত্তিতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি? পঞ্চহাকাৰেহি ঞত্তিতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি. ৱত্থুং ন পৰামসতি, সঙ্ঘং ন পৰামসতি, পুগ্গলং ন পৰামসতি, ঞত্তিং ন পৰামসতি, পচ্ছা ৱা ঞত্তিং ঠপেতি – ইমেহি পঞ্চহাকাৰেহি ঞত্তিতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি.
৪৯২. কথং অনুস্সাৱনতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি? পঞ্চহাকাৰেহি অনুস্সাৱনতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি – ৱত্থুং ন পৰামসতি, সঙ্ঘং ন পৰামসতি, পুগ্গলং ন পৰামসতি, সাৱনং হাপেতি, অকালে ৱা সাৱেতি – ইমেহি পঞ্চহাকাৰেহি অনুস্সাৱনতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি.
৪৯৩. কথং সীমতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি? একাদসহি আকাৰেহি সীমতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি. অতিখুদ্দকং সীমং সম্মন্নতি, অতিমহতিং সীমং সম্মন্নতি, খণ্ডনিমিত্তং সীমং সম্মন্নতি, ছাযানিমিত্তং সীমং সম্মন্নতি, অনিমিত্তং সীমং সম্মন্নতি, বহিসীমে ঠিতো সীমং সম্মন্নতি, নদিযা সীমং সম্মন্নতি, সমুদ্দে সীমং সম্মন্নতি, জাতস্সৰে সীমং সম্মন্নতি, সীমায সীমং সম্ভিন্দতি, সীমায সীমং অজ্ঝোত্থৰতি – ইমেহি একাদসহি আকাৰেহি সীমতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি.
৪৯৪. কথং পৰিসতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি? দ্ৱাদসহি আকাৰেহি পৰিসতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি – চতুৱগ্গকৰণে কম্মে যাৱতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে অনাগতা হোন্তি, ছন্দাৰহানং ছন্দো অনাহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি, চতুৱগ্গকৰণে কম্মে যাৱতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দাৰহানং ছন্দো অনাহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি. চতুৱগ্গকৰণে কম্মে যাৱতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দাৰহানং ছন্দো আহটো হোতি সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি. পঞ্চৱগ্গকৰণে কম্মে…পে… দসৱগ্গকৰণে কম্মে…পে… ৱীসতিৱগ্গকৰণে কম্মে যাৱতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে অনাগতা হোন্তি, ছন্দাৰহানং ছন্দো অনাহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি. ৱীসতিৱগ্গকৰণে কম্মে যাৱতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দাৰহানং ছন্দো অনাহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি. ৱীসতিৱগ্গকৰণে কম্মে যাৱতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দাৰহানং ছন্দো আহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি – ইমেহি দ্ৱাদসহি আকাৰেহি পৰিসতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তি.
৪৯৫. অপলোকনকম্মং কতি ঠানানি গচ্ছতি? ঞত্তিকম্মং কতি ঠানানি গচ্ছতি? ঞত্তিদুতিযকম্মং কতি ঠানানি গচ্ছতি? ঞত্তিচতুত্থকম্মং কতি ঠানানি গচ্ছতি? অপলোকনকম্মং পঞ্চ ঠানানি গচ্ছতি. ঞত্তিকম্মং নৱ ঠানানি গচ্ছতি. ঞত্তিদুতিযকম্মং সত্ত ঠানানি গচ্ছতি. ঞত্তিচতুত্থকম্মং সত্ত ঠানানি গচ্ছতি.
৪৯৬. অপলোকনকম্মং কতমানি পঞ্চ ঠানানি গচ্ছতি? ওসাৰণং, নিস্সাৰণং, ভণ্ডুকম্মং, ব্ৰহ্মদণ্ডং, কম্মলক্খণঞ্ঞেৱ পঞ্চমং – অপলোকনকম্মং ইমানি পঞ্চ ঠানানি গচ্ছতি. ঞত্তিকম্মং কতমানি নৱ ঠানানি গচ্ছতি? ওসাৰণং, নিস্সাৰণং, উপোসথং, পৱাৰণং, সম্মুতিং, দানং, পটিগ্গহং, পচ্চুক্কড্ঢনং, কম্মলক্খণঞ্ঞেৱ নৱমং – ঞত্তিকম্মং ইমানি নৱ ঠানানি গচ্ছতি. ঞত্তিদুতিযকম্মং কতমানি সত্ত ঠানানি গচ্ছতি? ওসাৰণং, নিস্সাৰণং, সম্মুতিং, দানং, উদ্ধৰণং, দেসনং, কম্মলক্খণঞ্ঞেৱ সত্তমং – ঞত্তিদুতিযকম্মং ইমানি সত্ত ঠানানি গচ্ছতি. ঞত্তিচতুত্থকম্মং কতমানি সত্ত ঠানানি গচ্ছতি? ওসাৰণং, নিস্সাৰণং, সম্মুতিং, দানং, নিগ্গহং, সমনুভাসনং, কম্মলক্খণঞ্ঞেৱ সত্তমং – ঞত্তিচতুত্থকম্মং ইমানি সত্ত ঠানানি গচ্ছতি.
৪৯৭. চতুৱগ্গকৰণে কম্মে চত্তাৰো ভিক্খূ পকতত্তা কম্মপত্তা, অৱসেসা পকতত্তা ছন্দাৰহা. যস্স সঙ্ঘো কম্মং কৰোতি সো নেৱ কম্মপত্তো নাপি ছন্দাৰহো, অপি চ কম্মাৰহো. পঞ্চৱগ্গকৰণে কম্মে পঞ্চ ভিক্খূ পকতত্তা কম্মপত্তা, অৱসেসা পকতত্তা ছন্দাৰহা. যস্স সঙ্ঘো কম্মং কৰোতি সো নেৱ কম্মপত্তো নাপি ছন্দাৰহো, অপি চ কম্মাৰহো. দসৱগ্গকৰণে কম্মে দস ভিক্খূ পকতত্তা কম্মপত্তা, অৱসেসা পকতত্তা ছন্দাৰহা. যস্স সঙ্ঘো কম্মং কৰোতি সো নেৱ কম্মপত্তো নাপি ছন্দাৰহো, অপি চ কম্মাৰহো. ৱীসতিৱগ্গকৰণে কম্মে ৱীসতি ভিক্খূ পকতত্তা কম্মপত্তা, অৱসেসা পকতত্তা ছন্দাৰহা. যস্স সঙ্ঘো কম্মং কৰোতি সো নেৱ কম্মপত্তো নাপি ছন্দাৰহো, অপি চ কম্মাৰহো.
কম্মৱগ্গো নিট্ঠিতো পঠমো.