১৪. কথিনত্থাৰৱগ্গো
৪৬৫. ‘‘কতি নু খো, ভন্তে, আনিসংসা কথিনত্থাৰে’’তি? ‘‘পঞ্চিমে, উপালি, আনিসংসা কথিনত্থাৰে. কতমে পঞ্চ? অনামন্তচাৰো, অসমাদানচাৰো, গণভোজনং, যাৱদত্থচীৱৰং, যো চ তত্থ চীৱৰুপ্পাদো সো নেসং ভৱিস্সতি – ইমে খো, উপালি, পঞ্চ আনিসংসা কথিনত্থাৰে’’তি.
৪৬৬. ‘‘কতি নু খো, ভন্তে, আদীনৱা মুট্ঠস্সতিস্স অসম্পজানস্স নিদ্দং ওক্কমতো’’তি? ‘‘পঞ্চিমে, উপালি, আদীনৱা মুট্ঠস্সতিস্স অসম্পজানস্স নিদ্দং ওক্কমতো. কতমে পঞ্চ? দুক্খং সুপতি, দুক্খং পটিবুজ্ঝতি, পাপকং সুপিনং পস্সতি, দেৱতা ন ৰক্খন্তি, অসুচি মুচ্চতি – ইমে খো, উপালি, পঞ্চ আদীনৱা মুট্ঠস্সতিস্স অসম্পজানস্স নিদ্দং ওক্কমতো. পঞ্চিমে, উপালি, আনিসংসা উপট্ঠিতস্সতিস্স সম্পজানস্স নিদ্দং ওক্কমতো. কতমে পঞ্চ? সুখং সুপতি, সুখং পটিবুজ্ঝতি, ন পাপকং সুপিনং পস্সতি, দেৱতা ৰক্খন্তি, অসুচি ন মুচ্চতি – ইমে খো, উপালি, পঞ্চ আনিসংসা উপট্ঠিতস্সতিস্স সম্পজানস্স নিদ্দং ওক্কমতো’’তি.
৪৬৭. ‘‘কতি নু খো, ভন্তে, অৱন্দিযা’’তি? ‘‘পঞ্চিমে, উপালি, অৱন্দিযা. কতমে পঞ্চ? অন্তৰঘৰং পৱিট্ঠো অৱন্দিযো, ৰচ্ছগতো অৱন্দিযো, ওতমসিকো অৱন্দিযো, অসমন্নাহৰন্তো অৱন্দিযো, সুত্তো অৱন্দিযো – ইমে খো, উপালি, পঞ্চ অৱন্দিযা.
‘‘অপৰেপি, উপালি, পঞ্চ অৱন্দিযা. কতমে পঞ্চ? যাগুপানে অৱন্দিযো, ভত্তগ্গে অৱন্দিযো, একাৱত্তো অৱন্দিযো, অঞ্ঞৱিহিতো অৱন্দিযো, নগ্গো অৱন্দিযো – ইমে খো, উপালি, পঞ্চ অৱন্দিযা.
‘‘অপৰেপি, উপালি, পঞ্চ অৱন্দিযা. কতমে পঞ্চ? খাদন্তো অৱন্দিযো, ভুঞ্জন্তো অৱন্দিযো, উচ্চাৰং কৰোন্তো অৱন্দিযো, পস্সাৱং কৰোন্তো অৱন্দিযো, উক্খিত্তকো অৱন্দিযো – ইমে খো, উপালি, পঞ্চ অৱন্দিযা.
‘‘অপৰেপি, উপালি, পঞ্চ অৱন্দিযা. কতমে পঞ্চ? পুৰে উপসম্পন্নেন পচ্ছা উপসম্পন্নো অৱন্দিযো, অনুপসম্পন্নো অৱন্দিযো, নানাসংৱাসকো ৱুড্ঢতৰো অধম্মৱাদী অৱন্দিযো, মাতুগামো অৱন্দিযো, পণ্ডকো অৱন্দিযো – ইমে খো, উপালি, পঞ্চ অৱন্দিযা.
‘‘অপৰেপি, উপালি, পঞ্চ অৱন্দিযা. কতমে পঞ্চ? পাৰিৱাসিকো অৱন্দিযো, মূলাযপটিকস্সনাৰহো অৱন্দিযো, মানত্তাৰহো অৱন্দিযো, মানত্তচাৰিকো অৱন্দিযো, অব্ভানাৰহো অৱন্দিযো – ইমে খো, উপালি, পঞ্চ অৱন্দিযা’’তি.
৪৬৮. ‘‘কতি নু খো, ভন্তে, ৱন্দিযা’’তি? ‘‘পঞ্চিমে, উপালি, ৱন্দিযা. কতমে পঞ্চ? পচ্ছা উপসম্পন্নেন পুৰে উপসম্পন্নো ৱন্দিযো, নানাসংৱাসকো ৱুড্ঢতৰো ধম্মৱাদী ৱন্দিযো, আচৰিযো ৱন্দিযো, উপজ্ঝাযো ৱন্দিযো, সদেৱকে লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায তথাগতো অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱন্দিযো – ইমে খো, উপালি, পঞ্চ ৱন্দিযা’’তি.
৪৬৯. ‘‘নৱকতৰেন, ভন্তে, ভিক্খুনা ৱুড্ঢতৰস্স ভিক্খুনো পাদে ৱন্দন্তেন কতি ধম্মে অজ্ঝত্তং উপট্ঠাপেত্ৱা পাদা ৱন্দিতব্বা’’তি? ‘‘নৱকতৰেনুপালি, ভিক্খুনা ৱুড্ঢতৰস্স ভিক্খুনো পাদে ৱন্দন্তেন পঞ্চ ধম্মে অজ্ঝত্তং উপট্ঠাপেত্ৱা পাদা ৱন্দিতব্বা. কতমে পঞ্চ? নৱকতৰেনুপালি, ভিক্খুনা ৱুড্ঢতৰস্স ভিক্খুনো পাদে ৱন্দন্তেন একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা, অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা, উভোহি পাণিতলেহি পাদানি পৰিসম্বাহন্তেন, পেমঞ্চ গাৰৱঞ্চ উপট্ঠাপেত্ৱা পাদা ৱন্দিতব্বা – নৱকতৰেনুপালি ভিক্খুনা ৱুড্ঢতৰস্স ভিক্খুনো পাদে ৱন্দন্তেন ইমে পঞ্চ ধম্মে অজ্ঝত্তং উপট্ঠাপেত্ৱা পাদা ৱন্দিতব্বা’’তি.
কথিনত্থাৰৱগ্গো নিট্ঠিতো চুদ্দসমো.
তস্সুদ্দানং –
কথিনত্থাৰনিদ্দা চ, অন্তৰা যাগুখাদনে;
পুৰে চ পাৰিৱাসি চ, ৱন্দিযো ৱন্দিতব্বকন্তি.
উপালিপঞ্চকং নিট্ঠিতং.