১. পাৰাজিককণ্ডং
২০১. যং তেন ভগৱতা জানতা পস্সতা অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন ভিক্খুনীনং পঞ্চমং পাৰাজিকং কত্থ পঞ্ঞত্তং? কং আৰব্ভ? কিস্মিং ৱত্থুস্মিং? অত্থি তত্থ পঞ্ঞত্তি, অনুপঞ্ঞত্তি, অনুপ্পন্নপঞ্ঞত্তি? সব্বত্থপঞ্ঞত্তি, পদেসপঞ্ঞত্তি? সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি? একতোপঞ্ঞত্তি, উভতোপঞ্ঞত্তি? চতুন্নং পাতিমোক্খুদ্দেসানং কত্থোগধং কত্থ পৰিযাপন্নং? কতমেন উদ্দেসেন উদ্দেসং আগচ্ছতি? চতুন্নং ৱিপত্তীনং কতমা ৱিপত্তি? সত্তন্নং আপত্তিক্খন্ধানং কতমো আপত্তিক্খন্ধো? ছন্নং আপত্তিসমুট্ঠানানং কতিহি সমুট্ঠানেহি সমুট্ঠাতি? চতুন্নং অধিকৰণানং কতমং অধিকৰণং? সত্তন্নং সমথানং কতিহি সমথেহি সম্মতি? কো তত্থ ৱিনযো? কো তত্থ অভিৱিনযো? কিং তত্থ পাতিমোক্খং? কিং তত্থ অধিপাতিমোক্খং? কা ৱিপত্তি? কা সম্পত্তি? কা পটিপত্তি? কতি অত্থৱসে পটিচ্চ ভগৱতা ভিক্খুনীনং পঞ্চমং পাৰাজিকং পঞ্ঞত্তং? কা সিক্খন্তি? কা সিক্খিতসিক্খা? কত্থ ঠিতং? কা ধাৰেন্তি? কস্স ৱচনং? কেনাভতন্তি?
২০২. যং তেন ভগৱতা জানতা পস্সতা অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন ভিক্খুনীনং পঞ্চমং পাৰাজিকং কত্থ পঞ্ঞত্তন্তি? সাৱত্থিযং পঞ্ঞত্তং. কং আৰব্ভাতি? সুন্দৰীনন্দং ভিক্খুনিং আৰব্ভ. কিস্মিং ৱত্থুস্মিন্তি? সুন্দৰীনন্দা ভিক্খুনী অৱস্সুতা অৱস্সুতস্স পুৰিসপুগ্গলস্স কাযসংসগ্গং সাদিযি, তস্মিং ৱত্থুস্মিং. অত্থি তত্থ পঞ্ঞত্তি অনুপঞ্ঞত্তি অনুপ্পন্নপঞ্ঞত্তীতি? একা পঞ্ঞত্তি. অনুপঞ্ঞত্তি অনুপ্পন্নপঞ্ঞত্তি তস্মিং নত্থি. সব্বত্থপঞ্ঞত্তি, পদেসপঞ্ঞত্তীতি? সব্বত্থপঞ্ঞত্তি. সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তীতি? অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি. একতোপঞ্ঞত্তি, উভতোপঞ্ঞত্তীতি? একতোপঞ্ঞত্তি. চতুন্নং পাতিমোক্খুদ্দেসানং কত্থোগধং কত্থ পৰিযাপন্নন্তি? নিদানোগধং নিদানপৰিযাপন্নং. কতমেন উদ্দেসেন উদ্দেসং আগচ্ছতীতি? দুতিযেন উদ্দেসেন উদ্দেসং আগচ্ছতি. চতুন্নং ৱিপত্তীনং কতমা ৱিপত্তীতি? সীলৱিপত্তি. সত্তন্নং আপত্তিক্খন্ধানং কতমো আপত্তিক্খন্ধোতি? পাৰাজিকাপত্তিক্খন্ধো. ছন্নং আপত্তিসমুট্ঠানানং কতিহি সমুট্ঠানেহি সমুট্ঠাতীতি? একেন সমুট্ঠানে সমুট্ঠাতি – কাযতো চ চিত্ততো চ সমুট্ঠাতি, ন ৱাচতো. চতুন্নং অধিকৰণানং কতমং অধিকৰণন্তি? আপত্তাধিকৰণং? সত্তন্নং সমথানং কতিহি সমথেহি সম্মতীতি? দ্ৱীহি সমথেহি সম্মতি – সম্মুখাৱিনযেন চ পটিঞ্ঞাতকৰণেন চ. কো তত্থ ৱিনযো, কো তত্থ অভিৱিনযোতি? পঞ্ঞত্তি ৱিনযো, ৱিভত্তি অভিৱিনযো. কিং তত্থ পাতিমোক্খং, কিং তত্থ অধিপাতিমোক্খন্তি? পঞ্ঞত্তি পাতিমোক্খং, ৱিভত্তি অধিপাতিমোক্খং. কা ৱিপত্তীতি? অসংৱৰো ৱিপত্তি. কা সম্পত্তীতি? সংৱৰো সম্পত্তি. কা পটিপত্তীতি? ন এৱৰূপং কৰিস্সামীতি যাৱজীৱং আপাণকোটিকং সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. [অ. নি. ১০.৩১] কতি অত্থৱসে পটিচ্চ ভগৱতা ভিক্খুনীনং পঞ্চমং পাৰাজিকং পঞ্ঞত্তন্তি? দস অত্থৱসে পটিচ্চ ভগৱতা ভিক্খুনীনং পঞ্চমং পাৰাজিকং পঞ্ঞত্তং – সঙ্ঘসুট্ঠুতায, সঙ্ঘফাসুতায, দুম্মঙ্কূনং ভিক্খুনীনং নিগ্গহায, পেসলানং ভিক্খুনীনং ফাসুৱিহাৰায, দিট্ঠধম্মিকানং আসৱানং সংৱৰায, সম্পৰাযিকানং আসৱানং পটিঘাতায, অপ্পসন্নানং পসাদায, পসন্নানং ভিয্যোভাৱায, সদ্ধম্মট্ঠিতিযা, ৱিনযানুগ্গহায. কা সিক্খন্তীতি? সেক্খা চ পুথুজ্জনকল্যাণিকা চ সিক্খন্তি. কা সিক্খিতসিক্খাতি? অৰহন্তিযো [অৰহন্তা (ক.)] সিক্খিতসিক্খা. কত্থ ঠিতন্তি? সিক্খাকামাসু ঠিতং. কা ধাৰেন্তীতি? যাসং ৱত্ততি তা ধাৰেন্তি. কস্স ৱচনন্তি? ভগৱতো ৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. কেনাভতন্তি? পৰম্পৰাভতং –
উপালি দাসকো চেৱ, সোণকো সিগ্গৱো তথা;
মোগ্গলিপুত্তেন পঞ্চমা, এতে জম্বুসিৰিৱ্হযে.
ততো মহিন্দো ইট্টিযো, উত্তিযো সম্বলো তথা;
ভদ্দনামো চ পণ্ডিতো.
এতে নাগা মহাপঞ্ঞা, জম্বুদীপা ইধাগতা;
ৱিনযং তে ৱাচযিংসু, পিটকং তম্বপণ্ণিযা.
নিকাযে পঞ্চ ৱাচেসুং, সত্ত চেৱ পকৰণে;
ততো অৰিট্ঠো মেধাৱী, তিস্সদত্তো চ পণ্ডিতো.
ৱিসাৰদো কাড়সুমনো, থেৰো চ দীঘনামকো;
দীঘসুমনো চ পণ্ডিতো.
পুনদেৱ কাড়সুমনো, নাগত্থেৰো চ বুদ্ধৰক্খিতো;
তিস্সত্থেৰো চ মেধাৱী, দেৱত্থেৰো চ পণ্ডিতো.
পুনদেৱ সুমনো মেধাৱী, ৱিনযে চ ৱিসাৰদো;
বহুস্সুতো চূড়নাগো, গজোৱ দুপ্পধংসিযো.
ধম্মপালিতনামো চ, ৰোহণে সাধুপূজিতো;
তস্স সিস্সো মহাপঞ্ঞো, খেমনামো তিপেটকো.
দীপে তাৰকৰাজাৱ পঞ্ঞায অতিৰোচথ;
উপতিস্সো চ মেধাৱী, ফুস্সদেৱো মহাকথী.
পুনদেৱ সুমনো মেধাৱী, পুপ্ফনামো বহুস্সুতো;
মহাকথী মহাসিৱো, পিটকে সব্বত্থ কোৱিদো.
পুনদেৱ উপালি মেধাৱী, ৱিনযে চ ৱিসাৰদো;
মহানাগো মহাপঞ্ঞো, সদ্ধম্মৱংসকোৱিদো.
পুনদেৱ অভযো মেধাৱী, পিটকে সব্বত্থ কোৱিদো;
তিস্সত্থেৰো চ মেধাৱী, ৱিনযে চ ৱিসাৰদো.
তস্স সিস্সো মহাপঞ্ঞো, পুপ্ফনামো বহুস্সুতো;
সাসনং অনুৰক্খন্তো, জম্বুদীপে পতিট্ঠিতো.
চূড়াভযো চ মেধাৱী, ৱিনযে চ ৱিসাৰদো;
তিস্সত্থেৰো চ মেধাৱী, সদ্ধম্মৱংসকোৱিদো.
চূড়দেৱো চ মেধাৱী, ৱিনযে চ ৱিসাৰদো;
সিৱত্থেৰো চ মেধাৱী, ৱিনযে সব্বত্থ কোৱিদো.
এতে নাগা মহাপঞ্ঞা, ৱিনযঞ্ঞূ মগ্গকোৱিদা;
ৱিনযং দীপে পকাসেসুং, পিটকং তম্বপণ্ণিযাতি.
২০৩. যং তেন ভগৱতা জানতা পস্সতা অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন ভিক্খুনীনং ছট্ঠং পাৰাজিকং কত্থ পঞ্ঞত্তন্তি? সাৱত্থিযং পঞ্ঞত্তং. কং আৰব্ভাতি? থুল্লনন্দং ভিক্খুনিং আৰব্ভ. কিস্মিং ৱত্থুস্মিন্তি? থুল্লনন্দা ভিক্খুনী জানং পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপন্নং ভিক্খুনিং নেৱত্তনা পটিচোদেসি গণস্স আৰোচেসি, তস্মিং ৱত্থুস্মিং. একা পঞ্ঞত্তি. ছন্নং আপত্তিসমুট্ঠানানং একেন সমুট্ঠানেন সমুট্ঠাতি – কাযতো চ ৱাচতো চ চিত্ততো চ সমুট্ঠাতি…পে….
২০৪. ভিক্খুনীনং সত্তমং পাৰাজিকং কত্থ পঞ্ঞত্তন্তি? সাৱত্থিযং পঞ্ঞত্তং. কং আৰব্ভাতি? থুল্লনন্দং ভিক্খুনিং আৰব্ভ. কিস্মিং ৱত্থুস্মিন্তি? থুল্লনন্দা ভিক্খুনী সমগ্গেন সঙ্ঘেন উক্খিত্তং অৰিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং অনুৱত্তি, তস্মিং ৱত্থুস্মিং. একা পঞ্ঞত্তি. ছন্নং আপত্তিসমুট্ঠানানং একেন সমুট্ঠানেন সমুট্ঠাতি – ধুৰনিক্খেপে…পে….
২০৫. ভিক্খুনীনং অট্ঠমং পাৰাজিকং কত্থ পঞ্ঞত্তন্তি? সাৱত্থিযং পঞ্ঞত্তং. কং আৰব্ভাতি? ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো আৰব্ভ. কিস্মিং ৱত্থুস্মিন্তি? ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো অট্ঠমং ৱত্থুং পৰিপূৰেসুং, তস্মিং ৱত্থুস্মিং. একা পঞ্ঞত্তি. ছন্নং আপত্তিসমুট্ঠানানং একেন সমুট্ঠানেন সমুট্ঠাতি – ধুৰনিক্খেপে…পে….
অট্ঠ পাৰাজিকা নিট্ঠিতা.
তস্সুদ্দানং –
মেথুনাদিন্নাদানঞ্চ, মনুস্সৱিগ্গহুত্তৰি;
কাযসংসগ্গং ছাদেতি, উক্খিত্তা অট্ঠ ৱত্থুকা;
পঞ্ঞাপেসি মহাৱীৰো, ছেজ্জৱত্থূ অসংসযাতি.