৪. নিস্সগ্গিযকণ্ডং
১. চীৱৰৱগ্গো
১. পঠমকথিনসিক্খাপদং
ইমে খো পনাযস্মন্তো তিংস নিস্সগ্গিযা পাচিত্তিযা
ধম্মা উদ্দেসং আগচ্ছন্তি.
৪৫৯. তেনে সমযেন বুদ্ধো ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি গোতমকে চেতিযে. তেন খো পন সমযেন ভগৱতা ভিক্খূনং তিচীৱৰং অনুঞ্ঞাতং হোতি. ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ – ‘‘ভগৱতা তিচীৱৰং অনুঞ্ঞাত’’ন্তি অঞ্ঞেনেৱ তিচীৱৰেন গামং পৱিসন্তি, অঞ্ঞেন তিচীৱৰেন আৰামে অচ্ছন্তি, অঞ্ঞেন তিচীৱৰেন নহানং ওতৰন্তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেস্সন্তী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ অনেকপৰিযাযেন ৱিগৰহিত্ৱা ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেথা’’তি? ‘‘সচ্চং ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেস্সথ! নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৪৬০. ‘‘যো পন ভিক্খু অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেয্য, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি.
এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
৪৬১. [মহাৱ. ৩৪৭] তেন খো পন সমযেন আযস্মতো আনন্দস্স অতিৰেকচীৱৰং উপ্পন্নং হোতি. আযস্মা চ আনন্দো তং চীৱৰং আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স দাতুকামো হোতি. আযস্মা চ সাৰিপুত্তো সাকেতে ৱিহৰতি. অথ খো আযস্মতো আনন্দস্স এতদহোসি – ‘‘ভগৱতা সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং – ‘ন অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেতব্ব’ন্তি. ইদঞ্চ মে অতিৰেকচীৱৰং উপ্পন্নং. অহঞ্চিমং চীৱৰং আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স দাতুকামো. আযস্মা চ সাৰিপুত্তো সাকেতে ৱিহৰতি. কথং নু খো মযা পটিপজ্জিতব্ব’’ন্তি? অথ খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসি. ‘‘কীৱচিৰং পনানন্দ, সাৰিপুত্তো আগচ্ছিস্সতী’’তি? ‘‘নৱমং ৱা, ভগৱা, দিৱসং দসমং ৱা’’তি. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, দসাহপৰমং অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৪৬২. ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে দসাহপৰমং অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেতব্বং. তং অতিক্কামযতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি.
৪৬৩. নিট্ঠিতচীৱৰস্মিন্তি ভিক্খুনো চীৱৰং কতং ৱা হোতি নট্ঠং ৱা ৱিনট্ঠং ৱা দড্ঢং ৱা চীৱৰাসা ৱা উপচ্ছিন্না.
উব্ভতস্মিং কথিনেতি অট্ঠন্নং মাতিকানং অঞ্ঞতৰায মাতিকায উব্ভতং হোতি, সঙ্ঘেন ৱা অন্তৰা উব্ভতং হোতি.
দসাহপৰমন্তি দসাহপৰমতা ধাৰেতব্বং.
অতিৰেকচীৱৰং নাম অনধিট্ঠিতং অৱিকপ্পিতং.
চীৱৰং নাম ছন্নং চীৱৰানং অঞ্ঞতৰং চীৱৰং, ৱিকপ্পনুপগং পচ্ছিমং.
তং অতিক্কামযতো নিস্সগ্গিযং হোতী [হোতীতি ইদং পদং সব্বপোত্থকেসু অত্থি, সিক্খাপদে পন নত্থি, এৱমুপৰিপি] তি একাদসে অৰুণুগ্গমনে নিস্সগ্গিযং হোতি. নিস্সজ্জিতব্বং সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা পুগ্গলস্স ৱা. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, নিস্সজ্জিতব্বং. তেন ভিক্খুনা সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা ৱুড্ঢানং ভিক্খূনং পাদে ৱন্দিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং দসাহাতিক্কন্তং নিস্সগ্গিযং, ইমাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামী’’তি. নিস্সজ্জিত্ৱা আপত্তি দেসেতব্বা. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন আপত্তি পটিগ্গহেতব্বা. নিস্সট্ঠচীৱৰং দাতব্বং.
৪৬৪. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইদং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো নিস্সগ্গিযং সঙ্ঘস্স নিস্সট্ঠং. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইমং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দদেয্যা’’তি.
৪৬৫. তেন ভিক্খুনা সম্বহুলে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা ৱুড্ঢানং ভিক্খূনং পাদে ৱন্দিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং দসাহাতিক্কন্তং নিস্সগ্গিযং. ইমাহং আযস্মন্তানং নিস্সজ্জামী’’তি. নিস্সজ্জিত্ৱা আপত্তি দেসেতব্বা. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন আপত্তি পটিগ্গহেতব্বা. নিস্সট্ঠচীৱৰং দাতব্বং.
৪৬৬. ‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা. ইদং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো নিস্সগ্গিযং আযস্মন্তানং নিস্সট্ঠং. যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, আযস্মন্তা ইমং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দদেয্যু’’ন্তি.
৪৬৭. তেন ভিক্খুনা একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘‘ইদং মে, আৱুসো, চীৱৰং দসাহাতিক্কন্তং নিস্সগ্গিযং. ইমাহং আযস্মতো নিস্সজ্জামী’’তি. নিস্সজ্জিত্ৱা আপত্তি দেসেতব্বা. তেন ভিক্খুনা আপত্তি পটিগ্গহেতব্বা. নিস্সট্ঠচীৱৰং দাতব্বং – ‘‘ইমং চীৱৰং আযস্মতো দম্মী’’তি.
৪৬৮. দসাহাতিক্কন্তে অতিক্কন্তসঞ্ঞী, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. দসাহাতিক্কন্তে ৱেমতিকো, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. দসাহাতিক্কন্তে অনতিক্কন্তসঞ্ঞী, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অনধিট্ঠিতে অধিট্ঠিতসঞ্ঞী, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অৱিকপ্পিতে ৱিকপ্পিতসঞ্ঞী, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অৱিস্সজ্জিতে ৱিস্সজ্জিতসঞ্ঞী, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অনট্ঠে নট্ঠসঞ্ঞী, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অৱিনট্ঠে ৱিনট্ঠসঞ্ঞী, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অদড্ঢে দড্ঢসঞ্ঞী, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অৱিলুত্তে ৱিলুত্তসঞ্ঞী, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
নিস্সগ্গিযং চীৱৰং অনিস্সজ্জিত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স. দসাহানতিক্কন্তে অতিক্কন্তসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. দসাহানতিক্কন্তে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. দসাহানতিক্কন্তে অনতিক্কন্তসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৪৬৯. অনাপত্তি অন্তোদসাহং অধিট্ঠেতি, ৱিকপ্পেতি, ৱিস্সজ্জেতি, নস্সতি, ৱিনস্সতি, ডয্হতি, অচ্ছিন্দিত্ৱা গণ্হন্তি, ৱিস্সাসং গণ্হন্তি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
৪৭০. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ নিস্সট্ঠচীৱৰং ন দেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, নিস্সট্ঠচীৱৰং ন দাতব্বং. যো ন দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.
কথিনসিক্খাপদং নিট্ঠিতং পঠমং.
২. উদোসিতসিক্খাপদং
৪৭১. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ভিক্খূনং হত্থে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা সন্তৰুত্তৰেন জনপদচাৰিকং পক্কমন্তি. তানি চীৱৰানি চিৰং নিক্খিত্তানি কণ্ণকিতানি হোন্তি. তানি ভিক্খূ ওতাপেন্তি. অদ্দসা খো আযস্মা আনন্দো সেনাসনচাৰিকং আহিণ্ডন্তো তে ভিক্খূ তানি চীৱৰানি ওতাপেন্তে. দিস্ৱান যেন তে ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তে ভিক্খূ এতদৱোচ – ‘‘কস্সিমানি, আৱুসো, চীৱৰানি কণ্ণকিতানী’’তি? অথ খো তে ভিক্খূ আযস্মতো আনন্দস্স এতমত্থং আৰোচেসুং. আযস্মা আনন্দো উজ্ঝাযতি খিয্যতি ৱিপাচেতি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খূ ভিক্খূনং হত্থে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা সন্তৰুত্তৰেন জনপদচাৰিকং পক্কমিস্সন্তী’’তি! অথ খো আযস্মা আনন্দো তে ভিক্খূ অনেকপৰিযাযেন ৱিগৰহিত্ৱা ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসি…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ভিক্খূনং হত্থে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা সন্তৰুত্তৰেন জনপদচাৰিকং পক্কমন্তী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তে, ভিক্খৱে, মোঘপুৰিসা ভিক্খূনং হত্থে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা সন্তৰুত্তৰেন জনপদচাৰিকং পক্কমিস্সন্তি! নেতং, ভিক্খৱে, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৪৭২. ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে একৰত্তম্পি চে ভিক্খু তিচীৱৰেন ৱিপ্পৱসেয্য, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি.
এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
৪৭৩. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু কোসম্বিযং গিলানো হোতি. ঞাতকা তস্স ভিক্খুনো সন্তিকে দূতং পাহেসুং – ‘‘আগচ্ছতু ভদন্তো, মযং, উপট্ঠহিস্সামা’’তি. ভিক্খূপি এৱমাহংসু – ‘‘গচ্ছাৱুসো, ঞাতকা তং উপট্ঠহিস্সন্তী’’তি. সো এৱমাহ – ‘‘ভগৱতাৱুসো, সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং – ‘ন তিচীৱৰেন ৱিপ্পৱসিতব্ব’ন্তি. অহঞ্চম্হি গিলানো. ন সক্কোমি তিচীৱৰং আদায পক্কমিতুং. নাহং গমিস্সামী’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, গিলানস্স ভিক্খুনো তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসসম্মুতিং দাতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, দাতব্বা. তেন গিলানেন ভিক্খুনা সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা ৱুড্ঢানং ভিক্খূনং পাদে ৱন্দিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘অহং, ভন্তে, গিলানো. ন সক্কোমি তিচীৱৰং আদায পক্কমিতুং. সোহং, ভন্তে, সঙ্ঘং তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসসম্মুতিং যাচামী’তি. দুতিযম্পি যাচিতব্বা. ততিযম্পি যাচিতব্বা. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
৪৭৪. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু গিলানো. ন সক্কোতি তিচীৱৰং আদায পক্কমিতুং. সো সঙ্ঘং তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসসম্মুতিং যাচতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসসম্মুতিং দদেয্য. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু গিলানো. ন সক্কোতি তিচীৱৰং আদায পক্কমিতুং. সো সঙ্ঘং তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসসম্মুতিং যাচতি. সঙ্ঘো ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসসম্মুতিং দেতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসসম্মুতিযা দানং, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘দিন্না সঙ্ঘেন ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসসম্মুতি. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.
এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৪৭৫. ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে একৰত্তম্পি চে ভিক্খু তিচীৱৰেন ৱিপ্পৱসেয্য, অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযা, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি.
৪৭৬. ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিন্তি ভিক্খুনো চীৱৰং কতং ৱা হোতি নট্ঠং ৱা ৱিনট্ঠং ৱা দড্ঢং ৱা চীৱৰাসা ৱা উপচ্ছিন্না.
উব্ভতস্মিং কথিনেতি অট্ঠন্নং মাতিকানং অঞ্ঞতৰায মাতিকায উব্ভতং হোতি, সঙ্ঘেন ৱা অন্তৰা উব্ভতং হোতি.
একৰত্তম্পি চে ভিক্খু তিচীৱৰেন ৱিপ্পৱসেয্যাতি সঙ্ঘাটিযা ৱা উত্তৰাসঙ্গেন ৱা অন্তৰৱাসকেন ৱা.
অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযাতি ঠপেত্ৱা ভিক্খুসম্মুতিং.
নিস্সগ্গিযং হোতীতি সহ অৰুণুগ্গমনা [অৰুণুগ্গমনেন (সী. স্যা.)] নিস্সগ্গিযং হোতি. নিস্সজ্জিতব্বং সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা পুগ্গলস্স ৱা. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, নিস্সজ্জিতব্বং…পে… ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং ৰত্তিৱিপ্পৱুত্থং [ৰত্তিং ৱিপ্পৱুত্থং (সী.)] অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযা নিস্সগ্গিযং, ইমাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামীতি…পে… দদেয্যাতি…পে… দদেয্যুন্তি…পে… আযস্মতো দম্মীতি.
৪৭৭. গামো একূপচাৰো নানূপচাৰো. নিৱেসনং একূপচাৰং নানূপচাৰং. উদোসিতো একূপচাৰো নানূপচাৰো. অট্টো একূপচাৰো নানূপচাৰো. মাড়ো একূপচাৰো নানূপচাৰো. পাসাদো একূপচাৰো নানূপচাৰো. হম্মিযং একূপচাৰং নানূপচাৰং. নাৱা একূপচাৰা নানূপচাৰা. সত্থো একূপচাৰো নানূপচাৰো. খেত্তং একূপচাৰং নানূপচাৰং. ধঞ্ঞকৰণং একূপচাৰং নানূপচাৰং. আৰামো একূপচাৰো নানূপচাৰো. ৱিহাৰো একূপচাৰো নানূপচাৰো. ৰুক্খমূলং একূপচাৰং নানূপচাৰং. অজ্ঝোকাসো একূপচাৰো নানূপচাৰো.
৪৭৮. গামো একূপচাৰো নাম এককুলস্স গামো হোতি পৰিক্খিত্তো চ. অন্তোগামে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা অন্তোগামে ৱত্থব্বং. অপৰিক্খিত্তো হোতি, যস্মিং ঘৰে চীৱৰং নিক্খিত্তং হোতি তস্মিং ঘৰে ৱত্থব্বং, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং.
৪৭৯. নানাকুলস্স গামো হোতি পৰিক্খিত্তো চ. যস্মিং ঘৰে চীৱৰং নিক্খিত্তং হোতি তস্মিং ঘৰে ৱত্থব্বং সভাযে ৱা দ্ৱাৰমূলে ৱা, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং. সভাযং গচ্ছন্তেন হত্থপাসে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা সভাযে ৱা ৱত্থব্বং দ্ৱাৰমূলে ৱা, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং. সভাযে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা সভাযে ৱা ৱত্থব্বং দ্ৱাৰমূলে ৱা, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং. অপৰিক্খিত্তো হোতি, যস্মিং ঘৰে চীৱৰং নিক্খিত্তং হোতি তস্মিং ঘৰে ৱত্থব্বং, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং.
৪৮০. এককুলস্স নিৱেসনং হোতি পৰিক্খিত্তঞ্চ, নানাগব্ভা নানাওৱৰকা. অন্তোনিৱেসনে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা অন্তোনিৱেসনে ৱত্থব্বং. অপৰিক্খিত্তং হোতি, যস্মিং গব্ভে চীৱৰং নিক্খিত্তং হোতি তস্মিং গব্ভে ৱত্থব্বং, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং.
৪৮১. নানাকুলস্স নিৱেসনং হোতি পৰিক্খিত্তঞ্চ, নানাগব্ভা নানাওৱৰকা. যস্মিং গব্ভে চীৱৰং নিক্খিত্তং হোতি তস্মিং গব্ভে ৱত্থব্বং দ্ৱাৰমূলে ৱা, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং. অপৰিক্খিত্তং হোতি, যস্মিং গব্ভে চীৱৰং নিক্খিত্তং হোতি তস্মিং গব্ভে ৱত্থব্বং, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং.
৪৮২. এককুলস্স উদোসিতো হোতি পৰিক্খিত্তো চ, নানাগব্ভা নানাওৱৰকা. অন্তোউদোসিতে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা অন্তোউদোসিতে ৱত্থব্বং. অপৰিক্খিত্তো হোতি, যস্মিং গব্ভে চীৱৰং নিক্খিত্তং হোতি তস্মিং গব্ভে ৱত্থব্বং, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং.
৪৮৩. নানাকুলস্স উদোসিতো হোতি পৰিক্খিত্তো চ, নানাগব্ভা নানাওৱৰকা. যস্মিং গব্ভে চীৱৰং নিক্খিত্তং হোতি তস্মিং গব্ভে ৱত্থব্বং দ্ৱাৰমূলে ৱা, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং. অপৰিক্খিত্তো হোতি, যস্মিং গব্ভে চীৱৰং নিক্খিত্তং হোতি তস্মিং গব্ভে ৱত্থব্বং, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং.
৪৮৪. এককুলস্স অট্টো হোতি, অন্তোঅট্টে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা অন্তোঅট্টে ৱত্থব্বং. নানাকুলস্স অট্টো হোতি, নানাগব্ভা নানাওৱৰকা. যস্মিং গব্ভে চীৱৰং নিক্খিত্তং হোতি তস্মিং গব্ভে ৱত্থব্বং দ্ৱাৰমূলে ৱা, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং.
৪৮৫. এককুলস্স মাড়ো হোতি, অন্তোমাড়ে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা অন্তোমাড়ে ৱত্থব্বং. নানাকুলস্স মাড়ো হোতি নানাগব্ভা নানাওৱৰকা, যস্মিং গব্ভে চীৱৰং নিক্খিত্তং হোতি তস্মিং গব্ভে ৱত্থব্বং দ্ৱাৰমূলে ৱা, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং.
৪৮৬. এককুলস্স পাসাদো হোতি, অন্তোপাসাদে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা অন্তোপাসাদে ৱত্থব্বং. নানাকুলস্স পাসাদো হোতি, নানাগব্ভা নানাওৱৰকা. যস্মিং গব্ভে চীৱৰং নিক্খিত্তং হোতি তস্মিং গব্ভে ৱত্থব্বং দ্ৱাৰমূলে ৱা, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং.
৪৮৭. এককুলস্স হম্মিযং হোতি. অন্তোহম্মিযে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা অন্তোহম্মিযে ৱত্থব্বং. নানাকুলস্স হম্মিযং হোতি, নানাগব্ভা নানাওৱৰকা. যস্মিং গব্ভে চীৱৰং নিক্খিত্তং হোতি তস্মিং গব্ভে ৱত্থব্বং দ্ৱাৰমূলে ৱা, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং.
৪৮৮. এককুলস্স নাৱা হোতি. অন্তোনাৱায চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা অন্তোনাৱায ৱত্থব্বং. নানাকুলস্স নাৱা হোতি নানাগব্ভা নানাওৱৰকা. যস্মিং ওৱৰকে চীৱৰং নিক্খিত্তং হোতি তস্মিং ওৱৰকে ৱত্থব্বং, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং.
৪৮৯. এককুলস্স সত্থো হোতি. সত্থে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা পুৰতো ৱা পচ্ছতো ৱা সত্তব্ভন্তৰা ন ৱিজহিতব্বা, পস্সতো অব্ভন্তৰং ন ৱিজহিতব্বং. নানাকুলস্স সত্থো হোতি, সত্থে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা হত্থপাসা ন ৱিজহিতব্বং.
৪৯০. এককুলস্স খেত্তং হোতি পৰিক্খিত্তঞ্চ. অন্তোখেত্তে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা অন্তোখেত্তে ৱত্থব্বং. অপৰিক্খিত্তং হোতি, হত্থপাসা ন ৱিজহিতব্বং. নানাকুলস্স খেত্তং হোতি পৰিক্খিত্তঞ্চ. অন্তোখেত্তে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা দ্ৱাৰমূলে ৱা ৱত্থব্বং, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং. অপৰিক্খিত্তং হোতি, হত্থপাসা ন ৱিজহিতব্বং.
৪৯১. এককুলস্স ধঞ্ঞকৰণং হোতি পৰিক্খিত্তঞ্চ. অন্তোধঞ্ঞকৰণে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা অন্তোধঞ্ঞকৰণে ৱত্থব্বং. অপৰিক্খিত্তং হোতি, হত্থপাসা ন ৱিজহিতব্বং. নানাকুলস্স ধঞ্ঞকৰণং হোতি পৰিক্খিত্তঞ্চ. অন্তোধঞ্ঞকৰণে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা দ্ৱাৰমূলে ৱা ৱত্থব্বং, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং. অপৰিক্খিত্তং হোতি, হত্থপাসা ন ৱিজহিতব্বং.
৪৯২. এককুলস্স আৰামো হোতি পৰিক্খিত্তো চ. অন্তোআৰামে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা অন্তোআৰামে ৱত্থব্বং. অপৰিক্খিত্তো হোতি, হত্থপাসা ন ৱিজহিতব্বং. নানাকুলস্স আৰামো হোতি পৰিক্খিত্তো চ. অন্তোআৰামে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা দ্ৱাৰমূলে ৱা ৱত্থব্বং, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং. অপৰিক্খিত্তো হোতি, হত্থপাসা ন ৱিজহিতব্বং.
৪৯৩. এককুলস্স ৱিহাৰো হোতি পৰিক্খিত্তো চ. অন্তোৱিহাৰে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা অন্তোৱিহাৰে ৱত্থব্বং. অপৰিক্খিত্তো হোতি, যস্মিং ৱিহাৰে চীৱৰং নিক্খিত্তং হোতি তস্মিং ৱিহাৰে ৱত্থব্বং, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং. নানাকুলস্স ৱিহাৰো হোতি পৰিক্খিত্তো চ. যস্মিং ৱিহাৰে চীৱৰং নিক্খিত্তং হোতি তস্মিং ৱিহাৰে ৱত্থব্বং দ্ৱাৰমূলে ৱা, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং. অপৰিক্খিত্তো হোতি, যস্মিং ৱিহাৰে চীৱৰং নিক্খিত্তং হোতি তস্মিং ৱিহাৰে ৱত্থব্বং, হত্থপাসা ৱা ন ৱিজহিতব্বং.
৪৯৪. এককুলস্স ৰুক্খমূলং হোতি, যং মজ্ঝন্হিকে কালে সমন্তা ছাযা ফৰতি, অন্তোছাযায চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা অন্তোছাযায ৱত্থব্বং. নানাকুলস্স ৰুক্খমূলং হোতি, হত্থপাসা ন ৱিজহিতব্বং.
অজ্ঝোকাসো একূপচাৰো নাম অগামকে অৰঞ্ঞে সমন্তা সত্তব্ভন্তৰা একূপচাৰো, ততো পৰং নানূপচাৰো.
৪৯৫. ৱিপ্পৱুত্থে ৱিপ্পৱুত্থসঞ্ঞী অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযা, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. ৱিপ্পৱুত্থে ৱেমতিকো, অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযা, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. ৱিপ্পৱুত্থে অৱিপ্পৱুত্থসঞ্ঞী, অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযা, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অপ্পচ্চুদ্ধটে পচ্চুদ্ধটসঞ্ঞী…পে… অৱিস্সজ্জিতে ৱিস্সজ্জিতসঞ্ঞী… অনট্ঠে নট্ঠসঞ্ঞী… অৱিনট্ঠে ৱিনট্ঠসঞ্ঞী… অদড্ঢে দড্ঢসঞ্ঞী…পে… অৱিলুত্তে ৱিলুত্তসঞ্ঞী, অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযা, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
নিস্সগ্গিযং চীৱৰং অনিস্সজ্জিত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স. অৱিপ্পৱুত্থে ৱিপ্পৱুত্থসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অৱিপ্পৱুত্থে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অৱিপ্পৱুত্থে অৱিপ্পৱুত্থসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৪৯৬. অনাপত্তি অন্তোঅৰুণে পচ্চুদ্ধৰতি, ৱিস্সজ্জেতি, নস্সতি, ৱিনস্সতি, ডয্হতি, অচ্ছিন্দিত্ৱা গণ্হন্তি, ৱিস্সাসং গণ্হন্তি, ভিক্খুসম্মুতিযা, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
উদোসিতসিক্খাপদং নিট্ঠিতং দুতিযং.
৩. ততিযকথিনসিক্খাপদং
৪৯৭. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰস্স ভিক্খুনো অকালচীৱৰং উপ্পন্নং হোতি. তস্স তং চীৱৰং কযিৰমানং নপ্পহোতি. অথ খো সো ভিক্খু তং চীৱৰং উস্সাপেত্ৱা পুনপ্পুনং ৱিমজ্জতি. অদ্দসা খো ভগৱা সেনাসনচাৰিকং আহিণ্ডন্তো তং ভিক্খুং তং চীৱৰং উস্সাপেত্ৱা পুনপ্পুনং ৱিমজ্জন্তং. দিস্ৱান যেন সো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তং ভিক্খুং এতদৱোচ – ‘‘কিস্স ত্ৱং, ভিক্খু, ইমং চীৱৰং উস্সাপেত্ৱা পুনপ্পুনং ৱিমজ্জসী’’তি? ‘‘ইদং মে, ভন্তে, অকালচীৱৰং উপ্পন্নং. কযিৰমানং নপ্পহোতি. তেনাহং ইমং চীৱৰং উস্সাপেত্ৱা পুনপ্পুনং ৱিমজ্জামী’’তি. ‘‘অত্থি পন তে, ভিক্খু, চীৱৰপচ্চাসা’’তি? ‘‘অত্থি, ভগৱা’’তি. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা, ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, অকালচীৱৰং পটিগ্গহেত্ৱা চীৱৰপচ্চাসা নিক্খিপিতু’’ন্তি.
৪৯৮. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ – ‘‘ভগৱতা অনুঞ্ঞাতং অকালচীৱৰং পটিগ্গহেত্ৱা চীৱৰপচ্চাসা নিক্খিপিতু’’ন্তি অকালচীৱৰানি পটিগ্গহেত্ৱা অতিৰেকমাসং নিক্খিপন্তি. তানি চীৱৰানি চীৱৰৱংসে ভণ্ডিকাবদ্ধানি তিট্ঠন্তি. অদ্দসা খো আযস্মা আনন্দো সেনাসনচাৰিকং আহিণ্ডন্তো তানি চীৱৰানি চীৱৰৱংসে ভণ্ডিকাবদ্ধানি তিট্ঠন্তে. দিস্ৱান ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘কস্সিমানি, আৱুসো, চীৱৰানি চীৱৰৱংসে ভণ্ডিকাবদ্ধানি তিট্ঠন্তী’’তি? ‘‘অম্হাকং, আৱুসো, অকালচীৱৰানি চীৱৰপচ্চাসা নিক্খিত্তানী’’তি. ‘‘কীৱচিৰং পনাৱুসো, ইমানি চীৱৰানি নিক্খিত্তানী’’তি? ‘‘অতিৰেকমাসং, আৱুসো’’তি. আযস্মা আনন্দো উজ্ঝাযতি খিয্যতি ৱিপাচেতি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খূ অকালচীৱৰং পটিগ্গহেত্ৱা অতিৰেকমাসং নিক্খিপিস্সন্তী’’তি! অথ খো আযস্মা আনন্দো তে ভিক্খূ অনেকপৰিযাযেন ৱিগৰহিত্ৱা ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসি…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অকালচীৱৰং পটিগ্গহেত্ৱা অতিৰেকমাসং নিক্খিপন্তী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তে, ভিক্খৱে, মোঘপুৰিসা অকালচীৱৰং পটিগ্গহেত্ৱা অতিৰেকমাসং নিক্খিপিস্সন্তি! নেতং, ভিক্খৱে, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৪৯৯. ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে ভিক্খুনো পনেৱ অকালচীৱৰং উপ্পজ্জেয্য, আকঙ্খমানেন ভিক্খুনা পটিগ্গহেতব্বং. পটিগ্গহেত্ৱা খিপ্পমেৱ কাৰেতব্বং. নোচস্স পাৰিপূৰি, মাসপৰমং তেন ভিক্খুনা তং চীৱৰং নিক্খিপিতব্বং ঊনস্স পাৰিপূৰিযা সতিযা পচ্চাসায. ততো চে উত্তৰি [উত্তৰিং (সী. স্যা.)] নিক্খিপেয্য, সতিযাপি পচ্চাসায, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি.
৫০০. নিট্ঠিতচীৱৰস্মিন্তি ভিক্খুনো চীৱৰং কতং ৱা হোতি নট্ঠং ৱা ৱিনট্ঠং ৱা দড্ঢং ৱা চীৱৰাসা ৱা উপচ্ছিন্না.
উব্ভতস্মিং কথিনেতি অট্ঠন্নং মাতিকানং অঞ্ঞতৰায মাতিকায উব্ভতং হোতি, সঙ্ঘেন ৱা অন্তৰা উব্ভতং হোতি.
অকালচীৱৰং নাম অনত্থতে কথিনে একাদসমাসে উপ্পন্নং, অত্থতে কথিনে সত্তমাসে উপ্পন্নং, কালেপি আদিস্স দিন্নং, এতং অকালচীৱৰং নাম.
উপ্পজ্জেয্যাতি উপ্পজ্জেয্য সঙ্ঘতো ৱা গণতো ৱা ঞাতিতো ৱা মিত্ততো ৱা পংসুকূলং ৱা অত্তনো ৱা ধনেন.
আকঙ্খমানেনাতি ইচ্ছমানেন পটিগ্গহেতব্বং.
পটিগ্গহেত্ৱা খিপ্পমেৱ কাৰেতব্বন্তি দসাহা কাৰেতব্বং.
নো চস্স পাৰিপূৰীতি কযিৰমানং নপ্পহোতি.
মাসপৰমং তেন ভিক্খুনা তং চীৱৰং নিক্খিপিতব্বন্তি মাসপৰমতা নিক্খিপিতব্বং.
ঊনস্স পাৰিপূৰিযাতি ঊনস্স পাৰিপূৰত্থায.
সতিযা পচ্চাসাযাতি পচ্চাসা হোতি সঙ্ঘতো ৱা গণতো ৱা ঞাতিতো ৱা মিত্ততো ৱা পংসুকূলং ৱা অত্তনো ৱা ধনেন.
ততো চে উত্তৰি নিক্খিপেয্য সতিযাপি পচ্চাসাযাতি তদহুপ্পন্নে মূলচীৱৰে পচ্চাসাচীৱৰং উপ্পজ্জতি, দসাহা কাৰেতব্বং. দ্ৱীহুপ্পন্নে মূলচীৱৰে পচ্চাসাচীৱৰং উপ্পজ্জতি, দসাহা কাৰেতব্বং. তীহুপ্পন্নে মূলচীৱৰে…পে… চতূহুপ্পন্নে… পঞ্চাহুপ্পন্নে… ছাহুপ্পন্নে… সত্তাহুপ্পন্নে… অট্ঠাহুপ্পন্নে … নৱাহুপ্পন্নে… দসাহুপ্পন্নে মূলচীৱৰে পচ্চাসাচীৱৰং উপ্পজ্জতি, দসাহা কাৰেতব্বং. একাদসে উপ্পন্নে…পে… দ্ৱাদসে উপ্পন্নে… তেৰসে উপ্পন্নে… চুদ্দসে উপ্পন্নে… পন্নৰসে উপ্পন্নে… সোড়সে উপ্পন্নে… সত্তৰসে উপ্পন্নে… অট্ঠাৰসে উপ্পন্নে… একূনৱীসে উপ্পন্নে… ৱীসে উপ্পন্নে মূলচীৱৰে পচ্চাসাচীৱৰং উপ্পজ্জতি, দসাহা কাৰেতব্বং. একৱীসে উপ্পন্নে মূলচীৱৰে পচ্চাসাচীৱৰং উপ্পজ্জতি, নৱাহা কাৰেতব্বং. দ্ৱাৱীসে উপ্পন্নে…পে… তেৱীসে উপ্পন্নে… চতুৱীসে উপ্পন্নে… পঞ্চৱীসে উপ্পন্নে… ছব্বীসে উপ্পন্নে… সত্তৱীসে উপ্পন্নে… অট্ঠৱীসে উপ্পন্নে… একূনতিংসে উপ্পন্নে মূলচীৱৰে পচ্চাসাচীৱৰং উপ্পজ্জতি, একাহং কাৰেতব্বং… তিংসে উপ্পন্নে মূলচীৱৰে পচ্চাসাচীৱৰং উপ্পজ্জতি, তদহেৱ অধিট্ঠাতব্বং ৱিকপ্পেতব্বং ৱিস্সজ্জেতব্বং. নো চে অধিট্ঠেয্য ৱা ৱিকপ্পেয্য ৱা ৱিস্সজ্জেয্য ৱা, একতিংসে অৰুণুগ্গমনে নিস্সগ্গিযং হোতি. নিস্সজ্জিতব্বং সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা পুগ্গলস্স ৱা. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, নিস্সজ্জিতব্বং…পে… ইদং মে, ভন্তে, অকালচীৱৰং মাসাতিক্কন্তং নিস্সগ্গিযং, ইমাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামীতি…পে… দদেয্যাতি…পে… দদেয্যুন্তি…পে… আযস্মতো দম্মীতি.
ৱিসভাগে উপ্পন্নে মূলচীৱৰে পচ্চাসাচীৱৰং উপ্পজ্জতি, ৰত্তিযো চ সেসা হোন্তি, ন অকামা কাৰেতব্বং.
৫০১. মাসাতিক্কন্তে অতিক্কন্তসঞ্ঞী, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. মাসাতিক্কন্তে ৱেমতিকো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. মাসাতিক্কন্তে অনতিক্কন্তসঞ্ঞী নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অনধিট্ঠিতে অধিট্ঠিতসঞ্ঞী…পে… অৱিকপ্পিতে ৱিকপ্পিতসঞ্ঞী… অৱিস্সজ্জিতে ৱিস্সজ্জিতসঞ্ঞী… অনট্ঠে নট্ঠসঞ্ঞী… অৱিনট্ঠে ৱিনট্ঠসঞ্ঞী… অদড্ঢে দড্ঢসঞ্ঞী… অৱিলুত্তে ৱিলুত্তসঞ্ঞী, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
নিস্সগ্গিযং চীৱৰং অনিস্সজ্জিত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স. মাসানতিক্কন্তে অতিক্কন্তসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. মাসানতিক্কন্তে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. মাসানতিক্কন্তে অনতিক্কন্তসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৫০২. অনাপত্তি অন্তোমাসে অধিট্ঠেতি, ৱিকপ্পেতি, ৱিস্সজ্জেতি, নস্সতি, ৱিনস্সতি, ডয্হতি, অচ্ছিন্দিত্ৱা গণ্হন্তি, ৱিস্সাসং গণ্হন্তি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
ততিযকথিনসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.
৪. পুৰাণচীৱৰসিক্খাপদং
৫০৩. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মতো উদাযিস্স পুৰাণদুতিযিকা ভিক্খুনীসু পব্বজিতা হোতি. সা আযস্মতো উদাযিস্স সন্তিকে অভিক্খণং আগচ্ছতি. আযস্মাপি উদাযী তস্সা ভিক্খুনিযা সন্তিকে অভিক্খণং গচ্ছতি. তেন খো পন সমযেন আযস্মা উদাযী তস্সা ভিক্খুনিযা সন্তিকে ভত্তৱিস্সগ্গং কৰোতি. অথ খো আযস্মা উদাযী পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন সা ভিক্খুনী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তস্সা ভিক্খুনিযা পুৰতো অঙ্গজাতং ৱিৱৰিত্ৱা আসনে নিসীদি. সাপি খো ভিক্খুনী আযস্মতো উদাযিস্স পুৰতো অঙ্গজাতং ৱিৱৰিত্ৱা আসনে নিসীদি. অথ খো আযস্মা উদাযী সাৰত্তো তস্সা ভিক্খুনিযা অঙ্গজাতং উপনিজ্ঝাযি. তস্স অসুচি মুচ্চি. অথ খো আযস্মা উদাযী তং ভিক্খুনিং এতদৱোচ – ‘‘গচ্ছ, ভগিনি, উদকং আহৰ, অন্তৰৱাসকং ধোৱিস্সামী’’তি. ‘‘আহৰয্য, অহমেৱ ধোৱিস্সামী’’তি তং অসুচিং একদেসং মুখেন অগ্গহেসি একদেসং অঙ্গজাতে পক্খিপি. সা তেন গব্ভং গণ্হি. ভিক্খুনিযো এৱমাহংসু – ‘‘অব্ৰহ্মচাৰিনী অযং ভিক্খুনী, গব্ভিনী’’তি. ‘‘নাহং, অয্যে, অব্ৰহ্মচাৰিনী’’তি ভিক্খুনীনং এতমত্থং আৰোচেসি. ভিক্খুনিযো উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম অয্যো উদাযী ভিক্খুনিযা পুৰাণচীৱৰং ধোৱাপেস্সতী’’তি! অথ খো তা ভিক্খুনিযো ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসুং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আযস্মা উদাযী ভিক্খুনিযা পুৰাণচীৱৰং ধোৱাপেস্সতী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ আযস্মন্তং উদাযিং অনেকপৰিযাযেন ৱিগৰহিত্ৱা ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, উদাযি, ভিক্খুনিযা পুৰাণচীৱৰং ধোৱাপেসী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ‘‘ঞাতিকা তে, উদাযি, অঞ্ঞাতিকা’’তি? ‘‘অঞ্ঞাতিকা, ভগৱা’’তি. ‘‘অঞ্ঞাতকো, মোঘপুৰিস, অঞ্ঞাতিকায ন জানাতি পতিৰূপং ৱা অপ্পতিৰূপং ৱা পাসাদিকং ৱা অপাসাদিকং ৱা. তত্থ নাম ত্ৱং, মোঘপুৰিস, অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা পুৰাণচীৱৰং ধোৱাপেস্সসি! নেতং, মোঘপুৰিস, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৫০৪. ‘‘যো পন ভিক্খু অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা পুৰাণচীৱৰং ধোৱাপেয্য ৱা ৰজাপেয্য ৱা আকোটাপেয্য ৱা, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি.
৫০৫. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
অঞ্ঞাতিকা নাম মাতিতো ৱা পিতিতো ৱা যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অসম্বদ্ধা.
ভিক্খুনী নাম উভতোসঙ্ঘে উপসম্পন্না.
পুৰাণচীৱৰং নাম সকিং নিৱত্থম্পি সকিং পাৰুতম্পি.
ধোৱাতি আণাপেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. ধোতং নিস্সগ্গিযং হোতি. ৰজাতি আণাপেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. ৰত্তং নিস্সগ্গিযং হোতি. আকোটেহীতি আণাপেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. সকিং পাণিপ্পহাৰং ৱা মুগ্গৰপ্পহাৰং ৱা দিন্নে নিস্সগ্গিযং হোতি. নিস্সজ্জিতব্বং সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা পুগ্গলস্স ৱা. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, নিস্সজ্জিতব্বং…পে… ইদং মে, ভন্তে, পুৰাণচীৱৰং অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা ধোৱাপিতং নিস্সগ্গিযং. ইমাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামীতি…পে… দদেয্যাতি…পে… দদেয্যুন্তি…পে… আযস্মতো দম্মীতি.
৫০৬. অঞ্ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী পুৰাণচীৱৰং ধোৱাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অঞ্ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী পুৰাণচীৱৰং ধোৱাপেতি ৰজাপেতি, নিস্সগ্গিযেন আপত্তি দুক্কটস্স. অঞ্ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী পুৰাণচীৱৰং ধোৱাপেতি আকোটাপেতি, নিস্সগ্গিযেন আপত্তি দুক্কটস্স. অঞ্ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী পুৰাণচীৱৰং ধোৱাপেতি ৰজাপেতি আকোটাপেতি, নিস্সগ্গিযেন আপত্তি দ্ৱিন্নং দুক্কটানং.
অঞ্ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী পুৰাণচীৱৰং ৰজাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অঞ্ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী পুৰাণচীৱৰং ৰজাপেতি আকোটাপেতি, নিস্সগ্গিযেন আপত্তি দুক্কটস্স. অঞ্ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী পুৰাণচীৱৰং ৰজাপেতি ধোৱাপেতি, নিস্সগ্গিযেন আপত্তি দুক্কটস্স. অঞ্ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী পুৰাণচীৱৰং ৰজাপেতি আকোটাপেতি ধোৱাপেতি, নিস্সগ্গিযেন আপত্তি দ্ৱিন্নং দুক্কটানং.
অঞ্ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী পুৰাণচীৱৰং আকোটাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অঞ্ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী পুৰাণচীৱৰং আকোটাপেতি ধোৱাপেতি, নিস্সগ্গিযেন আপত্তি দুক্কটস্স. অঞ্ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী পুৰাণচীৱৰং আকোটাপেতি ৰজাপেতি, নিস্সগ্গিযেন আপত্তি দুক্কটস্স. অঞ্ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী পুৰাণচীৱৰং আকোটাপেতি ধোৱাপেতি ৰজাপেতি, নিস্সগ্গিযেন আপত্তি দ্ৱিন্নং দুক্কটানং.
অঞ্ঞাতিকায ৱেমতিকো…পে… অঞ্ঞাতিকায ঞাতিকসঞ্ঞী…পে… অঞ্ঞস্স পুৰাণচীৱৰং ধোৱাপেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. নিসীদনপচ্চত্থৰণং ধোৱাপেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. একতোউপসম্পন্নায ধোৱাপেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. ঞাতিকায ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. ঞাতিকায ঞাতিকসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৫০৭. অনাপত্তি ঞাতিকায ধোৱন্তিযা অঞ্ঞাতিকা দুতিযা হোতি, অৱুত্তা ধোৱতি, অপৰিভুত্তং ধোৱাপেতি, চীৱৰং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং পৰিক্খাৰং ধোৱাপেতি, সিক্খমানায, সামণেৰিযা, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
পুৰাণচীৱৰসিক্খাপদং নিট্ঠিতং চতুত্থং.
৫. চীৱৰপটিগ্গহণসিক্খাপদং
৫০৮. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. তেন খো পন সমযেন উপ্পলৱণ্ণা ভিক্খুনী সাৱত্থিযং ৱিহৰতি. অথ খো উপ্পলৱণ্ণা ভিক্খুনী পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সাৱত্থিং পিণ্ডায পাৱিসি. সাৱত্থিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপ্পটিক্কন্তা যেন অন্ধৱনং তেনুপসঙ্কমি দিৱাৱিহাৰায. অন্ধৱনং অজ্ঝোগাহেত্ৱা অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে দিৱাৱিহাৰং নিসীদি. তেন খো পন সমযেন চোৰা কতকম্মা গাৱিং ৱধিত্ৱা মংসং গহেত্ৱা অন্ধৱনং পৱিসিংসু. অদ্দসা খো চোৰগামণিকো উপ্পলৱণ্ণং ভিক্খুনিং অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে দিৱাৱিহাৰং নিসিন্নং. দিস্ৱানস্স এতদহোসি – ‘‘সচে মে পুত্তভাতুকা পস্সিস্সন্তি ৱিহেঠিস্সন্তি ইমং ভিক্খুনি’’ন্তি অঞ্ঞেন মগ্গেন অগমাসি. অথ খো সো চোৰগামণিকো মংসে পক্কে ৱৰমংসানি গহেত্ৱা পণ্ণপুটং [পণ্ণেন পুটং (স্যা.)] বন্ধিত্ৱা উপ্পলৱণ্ণায ভিক্খুনিযা অৱিদূৰে ৰুক্খে আলগ্গেত্ৱা – ‘‘যো পস্সতি সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা দিন্নংযেৱ হৰতূ’’তি, ৱত্ৱা পক্কামি. অস্সোসি খো উপ্পলৱণ্ণা ভিক্খুনী সমাধিম্হা ৱুট্ঠহিত্ৱা তস্স চোৰগামণিকস্স ইমং ৱাচং ভাসমানস্স. অথ খো উপ্পলৱণ্ণা ভিক্খুনী তং মংসং গহেত্ৱা উপস্সযং অগমাসি. অথ খো উপ্পলৱণ্ণা ভিক্খুনী তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন তং মংসং সম্পাদেত্ৱা উত্তৰাসঙ্গেন ভণ্ডিকং বন্ধিত্ৱা ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা ৱেড়ুৱনে পচ্চুট্ঠাসি [পচ্চুপট্ঠাসি (?)].
তেন খো পন সমযেন ভগৱা গামং পিণ্ডায পৱিট্ঠো হোতি. আযস্মা উদাযী ওহিয্যকো হোতি ৱিহাৰপালো. অথ খো উপ্পলৱণ্ণা ভিক্খুনী যেনাযস্মা উদাযী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং উদাযিং এতদৱোচ – ‘‘কহং, ভন্তে, ভগৱা’’তি? ‘‘পৱিট্ঠো, ভগিনি, ভগৱা গামং পিণ্ডাযা’’তি. ‘‘ইমং, ভন্তে, মংসং ভগৱতো দেহী’’তি. ‘‘সন্তপ্পিতো তযা, ভগিনি, ভগৱা মংসেন. সচে মে ত্ৱং অন্তৰৱাসকং দদেয্যাসি, এৱং অহম্পি সন্তপ্পিতো ভৱেয্যং অন্তৰৱাসকেনা’’তি. ‘‘মযং খো, ভন্তে, মাতুগামা নাম কিচ্ছলাভা. ইদঞ্চ মে অন্তিমং পঞ্চমং চীৱৰং. নাহং দস্সামী’’তি. ‘‘সেয্যথাপি, ভগিনি, পুৰিসো হত্থিং দত্ৱা কচ্ছে সজ্জেয্য [ৱিস্সজ্জেয্য (স্যা.)] এৱমেৱ খো ত্ৱং ভগিনি ভগৱতো মংসং দত্ৱা মযি অন্তৰৱাসকে সজ্জসী’’তি [অন্তৰৱাসকং ন সজ্জসীতি (ক.), ময্হং অন্তৰৱাসকং ৱিস্সজ্জেহীতি (স্যা.)]. অথ খো উপ্পলৱণ্ণা ভিক্খুনী আযস্মতা উদাযিনা নিপ্পীড়িযমানা অন্তৰৱাসকং দত্ৱা উপস্সযং অগমাসি. ভিক্খুনিযো উপ্পলৱণ্ণায ভিক্খুনিযা পত্তচীৱৰং পটিগ্গণ্হন্তিযো উপ্পলৱণ্ণং ভিক্খুনিং এতদৱোচুং – ‘‘কহং তে, অয্যে, অন্তৰৱাসকো’’তি? উপ্পলৱণ্ণা ভিক্খুনী ভিক্খুনীনং এতমত্থং আৰোচেসি. ভিক্খুনিযো উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম অয্যো উদাযী ভিক্খুনিযা চীৱৰং পটিগ্গহেস্সতি কিচ্ছলাভো মাতুগামো’’তি. অথ খো তা ভিক্খুনিযো ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসুং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আযস্মা উদাযী ভিক্খুনিযা চীৱৰং পটিগ্গহেস্সতী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ আযস্মন্তং উদাযিং অনেকপৰিযাযেন ৱিগৰহিত্ৱা ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, উদাযি, ভিক্খুনিযা চীৱৰং পটিগ্গহেসী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ‘‘ঞাতিকা তে, উদাযি, অঞ্ঞাতিকা’’তি? ‘‘অঞ্ঞাতিকা, ভগৱা’’তি. ‘‘অঞ্ঞাতকো, মোঘপুৰিস, অঞ্ঞাতিকায ন জানাতি পতিৰূপং ৱা অপ্পতিৰূপং ৱা সন্তং ৱা অসন্তং ৱা. তত্থ নাম ত্ৱং, মোঘপুৰিস, অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা হত্থতো চীৱৰং পটিগ্গহেস্সসি! নেতং মোঘপুৰিস, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৫০৯. ‘‘যো পন ভিক্খু অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা হত্থতো চীৱৰং পটিগ্গণ্হেয্য, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি.
এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
৫১০. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ কুক্কুচ্চাযন্তা ভিক্খুনীনং পাৰিৱত্তকচীৱৰং ন পটিগ্গণ্হন্তি. ভিক্খুনিযো উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম অয্যা অম্হাকং পাৰিৱত্তকচীৱৰং ন পটিগ্গহেস্সন্তী’’তি! অস্সোসুং খো ভিক্খূ তাসং ভিক্খুনীনং উজ্ঝাযন্তীনং খিয্যন্তীনং ৱিপাচেন্তীনং. অথ খো তে ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং পাৰিৱত্তকং পটিগ্গহেতুং – ভিক্খুস্স, ভিক্খুনিযা, সিক্খমানায, সামণেৰস্স, সামণেৰিযা. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ইমেসং পঞ্চন্নং পাৰিৱত্তকং পটিগ্গহেতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ.
৫১১. ‘‘যো পন ভিক্খু অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা হত্থতো চীৱৰং পটিগ্গণ্হেয্য, অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি.
৫১২. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
অঞ্ঞাতিকা নাম মাতিতো ৱা পিতিতো ৱা যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অসম্বদ্ধা.
ভিক্খুনী নাম উভতোসঙ্ঘে উপসম্পন্না.
চীৱৰং নাম ছন্নং চীৱৰানং অঞ্ঞতৰং চীৱৰং ৱিকপ্পনুপগং পচ্ছিমং.
অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকাতি ঠপেত্ৱা পাৰিৱত্তকং.
পটিগ্গণ্হাতি, পযোগে দুক্কটং. পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. নিস্সজ্জিতব্বং সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা পুগ্গলস্স ৱা. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, নিস্সজ্জিতব্বং…পে… ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা হত্থতো পটিগ্গহিতং, অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা, নিস্সগ্গিযং. ইমাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামীতি…পে… দদেয্যাতি…পে… দদেয্যুন্তি…পে… আযস্মতো দম্মীতি.
৫১৩. অঞ্ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী চীৱৰং পটিগ্গণ্হাতি, অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অঞ্ঞাতিকায ৱেমতিকো চীৱৰং পটিগ্গণ্হাতি, অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অঞ্ঞাতিকায ঞাতিকসঞ্ঞী চীৱৰং পটিগ্গণ্হাতি, অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
একতোউপসম্পন্নায হত্থতো চীৱৰং পটিগ্গণ্হাতি, অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা, আপত্তি দুক্কটস্স. ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. ঞাতিকায ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. ঞাতিকায ঞাতিকসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৫১৪. অনাপত্তি ঞাতিকায, পাৰিৱত্তকং পৰিত্তেন ৱা ৱিপুলং, ৱিপুলেন ৱা পৰিত্তং, ভিক্খু ৱিস্সাসং গণ্হাতি, তাৱকালিকং গণ্হাতি, চীৱৰং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং পৰিক্খাৰং গণ্হাতি, সিক্খমানায, সামণেৰিযা, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
চীৱৰপটিগ্গহণসিক্খাপদং নিট্ঠিতং পঞ্চমং.
৬. অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদং
৫১৫. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো পট্টো [পট্ঠো (স্যা. ক.)] হোতি ধম্মিং কথং কাতুং. অথ খো অঞ্ঞতৰো সেট্ঠিপুত্তো যেনাযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং উপনন্দং সক্যপুত্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো তং সেট্ঠিপুত্তং আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. অথ খো সো সেট্ঠিপুত্তো আযস্মতা উপনন্দেন সক্যপুত্তেন ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতো সমাদপিতো সমুত্তেজিতো সম্পহংসিতো আযস্মন্তং উপনন্দং সক্যপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘ৱদেয্যাথ, ভন্তে, যেন অত্থো. পটিবলা মযং অয্যস্স দাতুং যদিদং চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰ’’ন্তি. ‘‘সচে মে ত্ৱং, আৱুসো, দাতুকামোসি, ইতো একং সাটকং দেহী’’তি. ‘‘অম্হাকং খো, ভন্তে, কুলপুত্তানং কিস্মিং ৱিয একসাটকং গন্তুং. আগমেহি, ভন্তে, যাৱ ঘৰং গচ্ছামি. ঘৰং গতো ইতো ৱা একং সাটকং পহিণিস্সামি ইতো ৱা সুন্দৰতৰ’’ন্তি. দুতিযম্পি খো আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো তং সেট্ঠিপুত্তং এতদৱোচ ‘‘সচে মে ত্ৱং আৱুসো দাতুকামোসি ইতো একং সাটকং দেহী’’তি. অম্হাকং খো ভন্তে কুলপুত্তানং কিস্মিং ৱিয একসাটকং গন্তুং, আগমেহি ভন্তে যাৱ ঘৰং গচ্ছামি, ঘৰং গতো ইতো ৱা একং সাটকং পহিণিস্সামি ইতো ৱা সুন্দৰতৰন্তি. ততিযম্পি খো আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো তং সেট্ঠিপুত্তং এতদৱোচ ‘‘সচে মে ত্ৱং আৱুসো দাতুকামোসি, ইতো একং সাটকং দেহী’’তি. অম্হাকং খো ভন্তে কুলপুত্তানং কিস্মিং ৱিয একসাটকং গন্তুং, আগমেহি ভন্তে যাৱ ঘৰং গচ্ছামি, ঘৰং গতো ইতো ৱা একং সাটকং পহিণিস্সামি ইতো ৱা সুন্দৰতৰন্তি. ‘‘কিং পন তযা, আৱুসো, অদাতুকামেন পৱাৰিতেন যং ত্ৱং পৱাৰেত্ৱা ন দেসী’’তি.
অথ খো সো সেট্ঠিপুত্তো আযস্মতা উপনন্দেন সক্যপুত্তেন নিপ্পীড়িযমানো একং সাটকং দত্ৱা অগমাসি. মনুস্সা তং সেট্ঠিপুত্তং এতদৱোচুং – ‘‘কিস্স ত্ৱং অয্যো একসাটকো আগচ্ছসী’’তি? অথ খো সো সেট্ঠিপুত্তো তেসং মনুস্সানং এতমত্থং আৰোচেসি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘মহিচ্ছা ইমে সমণা সক্যপুত্তিযা অসন্তুট্ঠা. নযিমেসং সুকৰা ধম্মনিমন্তনাপি কাতুং [নযিমে সুকৰা ধম্মনিমন্তনাযপি কাতুং (স্যা.)]. কথঞ্হি নাম সেট্ঠিপুত্তেন ধম্মনিমন্তনায কযিৰমানায সাটকং গহেস্সন্তী’’তি! অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৱিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো সেট্ঠিপুত্তং চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেস্সতী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ আযস্মন্তং উপনন্দং সক্যপুত্তং অনেকপৰিযাযেন ৱিগৰহিত্ৱা ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, উপনন্দ, সেট্ঠিপুত্তং চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেসী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ‘‘ঞাতকো তে, উপনন্দ, অঞ্ঞাতকো’’তি? ‘‘অঞ্ঞাতকো, ভগৱা’’তি. ‘‘অঞ্ঞাতকো, মোঘপুৰিস, অঞ্ঞাতকস্স ন জানাতি পতিৰূপং ৱা অপ্পতিৰূপং ৱা সন্তং ৱা অসন্তং ৱা. তত্থ নাম ত্ৱং, মোঘপুৰিস, অঞ্ঞাতকং সেট্ঠিপুত্তং চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেস্সসি! নেতং, মোঘপুৰিস, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৫১৬. ‘‘যো পন ভিক্খু অঞ্ঞাতকং গহপতিং ৱা গহপতানিং ৱা চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেয্য, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি.
এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
৫১৭. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ সাকেতা সাৱত্থিং ২ অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্না হোন্তি. অন্তৰামগ্গে চোৰা নিক্খমিত্ৱা তে ভিক্খূ অচ্ছিন্দিংসু. অথ খো তে ভিক্খূ – ‘‘ভগৱতা পটিক্খিত্তং অঞ্ঞাতকং গহপতিং ৱা গহপতানিং ৱা চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেতু’’ন্তি, কুক্কুচ্চাযন্তা ন ৱিঞ্ঞাপেসুং. যথানগ্গাৱ সাৱত্থিং গন্ত্ৱা ভিক্খূ অভিৱাদেন্তি. ভিক্খূ এৱমাহংসু – ‘‘সুন্দৰা খো ইমে, আৱুসো, আজীৱকা যে ইমে ভিক্খূসু অভিৱাদেন্তী’’তি. তে এৱমাহংসু – ‘‘ন মযং, আৱুসো, আজীৱকা, ভিক্খূ ময’’ন্তি. ভিক্খূ আযস্মন্তং উপালিং এতদৱোচুং – ‘‘ইঙ্ঘাৱুসো উপালি, ইমে অনুযুঞ্জাহী’’তি. অথ খো আযস্মতা উপালিনা অনুযুঞ্জিযমানা তে ভিক্খূ এতমত্থং আৰোচেসুং. অথ খো আযস্মা উপালি তে ভিক্খূ অনুযুঞ্জিত্ৱা ভিক্খূ এতদৱোচ – ‘‘ভিক্খূ ইমে, আৱুসো. দেথ নেসং চীৱৰানী’’তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খূ নগ্গা আগচ্ছিস্সন্তি! ননু নাম তিণেন ৱা পণ্ণেন ৱা পটিচ্ছাদেত্ৱা আগন্তব্ব’’ন্তি. অথ খো তে ভিক্খূ তে অনেকপৰিযাযেন ৱিগৰহিত্ৱা ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, অচ্ছিন্নচীৱৰস্স ৱা নট্ঠচীৱৰস্স ৱা অঞ্ঞাতকং গহপতিং ৱা গহপতানিং ৱা চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেতুং. যং আৱাসং পঠমং উপগচ্ছতি, সচে তত্থ হোতি সঙ্ঘস্স ৱিহাৰচীৱৰং ৱা উত্তৰত্থৰণং ৱা ভূমত্থৰণং ৱা ভিসিচ্ছৱি ৱা, তং গহেত্ৱা পাৰুপিতুং লভিত্ৱা ওদহিস্সামী’’তি. নো চে হোতি সঙ্ঘস্স ৱিহাৰচীৱৰং ৱা উত্তৰত্থৰণং ৱা ভুমত্থৰণং ৱা ভিসিচ্ছৱি ৱা তিণেন ৱা পণ্ণেন ৱা পটিচ্ছাদেত্ৱা আগন্তব্বং; ন ত্ৱেৱ নগ্গেন আগন্তব্বং. যো আগচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৫১৮. ‘‘যো পন ভিক্খু অঞ্ঞাতকং গহপতিং ৱা গহপতানিং ৱা চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেয্য, অঞ্ঞত্ৰ সমযা, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো – অচ্ছিন্নচীৱৰো ৱা হোতি ভিক্খু নট্ঠচীৱৰো ৱা. অযং তত্থ সমযো’’তি.
৫১৯. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
অঞ্ঞাতকো নাম মাতিতো ৱা পিতিতো ৱা যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অসম্বদ্ধো.
গহপতি নাম যো কোচি অগাৰং অজ্ঝাৱসতি.
গহপতানী নাম যা কাচি অগাৰং অজ্ঝাৱসতি.
চীৱৰং নাম ছন্নং চীৱৰানং অঞ্ঞতৰং চীৱৰং ৱিকপ্পনুপগং পচ্ছিমং.
অঞ্ঞত্ৰ সমযাতি ঠপেত্ৱা সমযং.
অচ্ছিন্নচীৱৰো নাম ভিক্খুস্স চীৱৰং অচ্ছিন্নং হোতি ৰাজূহি ৱা চোৰেহি ৱা ধুত্তেহি ৱা, যেহি কেহিচি ৱা অচ্ছিন্নং হোতি.
নট্ঠচীৱৰো নাম ভিক্খুস্স চীৱৰং অগ্গিনা ৱা দড্ঢং হোতি, উদকেন ৱা ৱুড়্হং হোতি, উন্দূৰেহি ৱা উপচিকাহি ৱা খাযিতং হোতি, পৰিভোগজিণ্ণং ৱা হোতি.
অঞ্ঞত্ৰ সমযা ৱিঞ্ঞাপেতি, পযোগে দুক্কটং. পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. নিস্সজ্জিতব্বং সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা পুগ্গলস্স ৱা. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, নিস্সজ্জিতব্বং…পে… ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং অঞ্ঞাতকং গহপতিকং, অঞ্ঞত্ৰ সমযা ৱিঞ্ঞাপিতং, নিস্সগ্গিযং. ইমাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামীতি…পে… দদেয্যাতি…পে… দদেয্যুন্তি…পে… আযস্মতো দম্মীতি.
৫২০. অঞ্ঞাতকে অঞ্ঞাতকসঞ্ঞী, অঞ্ঞত্ৰ সমযা, চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অঞ্ঞাতকে ৱেমতিকো, অঞ্ঞত্ৰ সমযা, চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অঞ্ঞাতকে ঞাতকসঞ্ঞী, অঞ্ঞত্ৰ সমযা, চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
ঞাতকে অঞ্ঞাতকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. ঞাতকে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. ঞাতকে ঞাতকসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৫২১. অনাপত্তি সমযে, ঞাতকানং, পৱাৰিতানং, অঞ্ঞস্সত্থায, অত্তনো ধনেন, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদং নিট্ঠিতং ছট্ঠং.
৭. ততুত্তৰিসিক্খাপদং
৫২২. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ অচ্ছিন্নচীৱৰকে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং ৱদন্তি – ‘‘ভগৱতা, আৱুসো, অনুঞ্ঞাতং – ‘অচ্ছিন্নচীৱৰস্স ৱা নট্ঠচীৱৰস্স ৱা অঞ্ঞাতকং গহপতিং ৱা গহপতানিং ৱা চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেতুং’; ৱিঞ্ঞাপেথ, আৱুসো, চীৱৰ’’ন্তি. ‘‘অলং, আৱুসো, লদ্ধং অম্হেহি চীৱৰ’’ন্তি. ‘‘মযং আযস্মন্তানং ৱিঞ্ঞাপেমা’’তি. ‘‘ৱিঞ্ঞাপেথ, আৱুসো’’তি. অথ খো ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ গহপতিকে উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘‘অচ্ছিন্নচীৱৰকা, আৱুসো, ভিক্খূ আগতা. দেথ নেসং চীৱৰানী’’তি, বহুং চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেসুং.
তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো পুৰিসো সভাযং নিসিন্নো অঞ্ঞতৰং পুৰিসং এতদৱোচ – ‘‘অচ্ছিন্নচীৱৰকা অয্যো ভিক্খূ আগতা. তেসং মযা চীৱৰং দিন্ন’’ন্তি. সোপি এৱমাহ – ‘‘মযাপি দিন্ন’’ন্তি. অপৰোপি এৱমাহ – ‘‘মযাপি দিন্ন’’ন্তি. তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম সমণা সক্যপুত্তিযা ন মত্তং জানিত্ৱা বহুং চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেস্সন্তি, দুস্সৱাণিজ্জং ৱা সমণা সক্যপুত্তিযা কৰিস্সন্তি, পগ্গাহিকসালং [পটগ্গাহিকসালং (?)] ৱা পসাৰেস্সন্তী’’তি! অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৱিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ন মত্তং জানিত্ৱা বহুং চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেস্সন্তী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ অনেকপৰিযাযেন ৱিগৰহিত্ৱা ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, ন মত্তং জানিত্ৱা বহুং চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেথা’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, ন মত্তং জানিত্ৱা বহুং চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেস্সথ! নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৫২৩. ‘‘তঞ্চে অঞ্ঞাতকো গহপতি ৱা গহপতানী ৱা বহূহি চীৱৰেহি অভিহট্ঠুং পৱাৰেয্য সন্তৰুত্তৰপৰমং তেন ভিক্খুনা ততো চীৱৰং সাদিতব্বং. ততো চে উত্তৰি সাদিযেয্য, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি.
৫২৪. তঞ্চেতি অচ্ছিন্নচীৱৰকং ভিক্খুং.
অঞ্ঞাতকো নাম মাতিতো ৱা পিতিতো ৱা যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অসম্বদ্ধো.
গহপতি নাম যো কোচি অগাৰং অজ্ঝাৱসতি.
গহপতানী নাম যা কাচি অগাৰং অজ্ঝাৱসতি.
বহূহি চীৱৰেহীতি বহুকেহি চীৱৰেহি.
অভিহট্ঠুং পৱাৰেয্যাতি যাৱতকং ইচ্ছসি তাৱতকং গণ্হাহীতি.
সন্তৰুত্তৰপৰমং তেন ভিক্খুনা ততো চীৱৰং সাদিতব্বন্তি সচে তীণি নট্ঠানি হোন্তি দ্ৱে সাদিতব্বানি, দ্ৱে নট্ঠানি একং সাদিতব্বং, একং নট্ঠং ন কিঞ্চি সাদিতব্বং.
ততো চে উত্তৰি সাদিযেয্যাতি ততুত্তৰি ৱিঞ্ঞাপেতি, পযোগে দুক্কটং. পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. নিস্সজ্জিতব্বং সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা পুগ্গলস্স ৱা. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, নিস্সজ্জিতব্বং…পে… ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং অঞ্ঞাতকং গহপতিকং উপসঙ্কমিত্ৱা ততুত্তৰি ৱিঞ্ঞাপিতং নিস্সগ্গিযং. ইমাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামীতি…পে… দদেয্যাতি…পে… দদেয্যুন্তি…পে… আযস্মতো দম্মীতি.
৫২৫. অঞ্ঞাতকে অঞ্ঞাতকসঞ্ঞী ততুত্তৰি চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অঞ্ঞাতকে ৱেমতিকো ততুত্তৰি চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অঞ্ঞাতকে ঞাতকসঞ্ঞী ততুত্তৰি চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
ঞাতকে অঞ্ঞাতকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. ঞাতকে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. ঞাতকে ঞাতকসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৫২৬. অনাপত্তি – ‘‘সেসকং আহৰিস্সামী’’তি হৰন্তো গচ্ছতি, ‘‘সেসকং তুয্হেৱ হোতূ’’তি দেন্তি, ন অচ্ছিন্নকাৰণা দেন্তি, ন নট্ঠকাৰণা দেন্তি, ঞাতকানং, পৱাৰিতানং, অত্তনো ধনেন, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
ততুত্তৰিসিক্খাপদং নিট্ঠিতং সত্তমং.